ویلای South Villa در کلیفتون کیپتاون؛ پنتهاوس با فرم پلکانی، الهام آرت دکو | تحلیل معماری در مجله ۲۳گانه
ویلای «جنوب» در کلیفتون؛ پنتهاوسی پنجطبقه با الهام آرتدکو و چشمانداز ۳۶۰ درجه کیپتاون
منتشر شده در مجله معماری 23gane
در شیبهای معروف «لاینزهد» و مشرف به خط ساحلی کلیفتون در کیپتاون، پنتهاوسی پنجطبقه در مجموعه برندهجایزه Clifton Terraces شکل گرفته که با نام South Villa شناخته میشود. این ویلا، نهفقط یک واحد لوکس مسکونی، بلکه نوعی «سکونتگاهـگالری» است که در آن معماری معاصر، روح آرتدکو و هنر و صنایعدستی آفریقای جنوبی در کنار هم قرار گرفتهاند.
قرارگیری بنا در ترازهای بالاتر جاده، دیدی مستقیم و وسیع به اقیانوس، قله «تیبل ماونتین»، صخرههای شدید کوهستان و سواحل کلیفتون فراهم کرده است. فرم پلکانی حجم، که بر اساس خطوط تراز طبیعی سایت شکل گرفته، باعث شده ساختمان در شیب بنشیند بدون اینکه دید همسایهها را مسدود کند؛ حتی در بعضی موارد، کیفیت دید اطراف را بهتر کرده است.
در داخل، طراحی داخلی و معماری داخلی توسط ARRCC و OKHA انجام شده و بهطور مستقیم به استایل «استایل مودِرن» از دوره آرتدکوی دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ ارجاع میدهد؛ اما این ارجاع در زبان امروز و با لایههایی از هنر و طراحی معاصر آفریقایی بازخوانی شده است.
خلاصه اطلاعات پروژه
- موقعیت: کلیفتون، جاده ویکتوریا، شهر کیپتاون، آفریقای جنوبی
- کاربری: پنتهاوس مسکونی پنجطبقه در مجموعه آپارتمانی
- معمار پروژه (فرم ساختمان): دفتر SAOTA
- معماری داخلی و دکوراسیون: استودیو ARRCC
- زیربنای پنتهاوس در ArchDaily: حدود ۲۰۰ مترمربع برای واحد معرفیشده (در منابع دیگر، مساحت کلی پروژه تا حدود ۱۰۰۰ مترمربع ذکر شده است)
- سال اتمام: ۲۰۱۹
ویژگیهای کلیدی معماری و طراحی داخلی
- فرم پلکانی همراستا با شیب طبیعی سایت
حجم کلی Clifton Terraces بر اساس خطوط تراز طبیعی شیب کوه طراحی شده است. تراسهای پیاپی در هر طبقه، هم بهعنوان فضای باز خصوصی عمل میکنند و هم توده بنا را در منظر ساحلی نرم و لایهلایه نشان میدهند. این فرم پلکانی، دید واحدهای همسایه را حفظ میکند و بنا را در توپوگرافی موجود حل میکند. - ترکیب آرتدکو و مینیمالیسم معاصر در داخل
در طراحی داخلی South Villa از موتیفها و تناسبات آرتدکو – مانند خطوط افقی و عمودی قوی، تناسبات کشیده، استفاده از برنج، برنز و سنگهای لوکس – استفاده شده، اما این موتیفها در پالت رنگی تیره، خنثی و معاصر و با جزئیات سادهتر بازخوانی شدهاند. نتیجه، فضایی لوکس است که بهجای اغراق تزئینی، روی بافت، نور و تناسب تکیه دارد. - سکونتگاهـگالری با مجموعهای از آثار هنری
در متنهای تکمیلی پروژه، به این نکته اشاره شده که این پنتهاوس عملاً مانند یک گالری خصوصی عمل میکند؛ آثار هنری و مجسمهها بهدقت انتخاب و در دیوارهای دوبلارتفاع، در پاگردهای پله و در فضاهای نشیمن جانمایی شدهاند. مبلمان سفارشی OKHA و نورپردازی دقیق، این آثار را به بخشی از روایت فضایی تبدیل کرده است. - اتکا به تکنولوژی خانه هوشمند برای زندگی انعطافپذیر
سیستمهای هوشمند خانه بهصورت یکپارچه در بافت پروژه ادغام شدهاند. کنترل آسانسور خصوصی، استخر، نور، پردهها، تهویه و شبکه از طریق سیستم اتوماسیون، امکان «کنترل از راه دور» و شخصیسازی کامل فضا را فراهم کرده است؛ چیزی که با سبک زندگی پررفتوآمد و بینالمللی مالک همخوانی دارد. - ترکیب متریالهای لوکس: از مرمر تا چوب تیره و برنج
ورودی پنتهاوس در لابی خصوصی با صفحات بزرگ سنگ Fantasy marble، اینسرتهای برنجی و چوب بلوط، دیوارهای چوبی ریبدار به رنگ خاکستری زغالی و اسلب نورپردازیشده Verde Fume Onice Onyx تعریف شده است؛ مجموعهای از متریالهای لوکس که بهخوبی با هم لایهبندی شدهاند و در ادامه در فضاهای نشیمن و اتاقها تکرار میشوند. - نشیمن دوبلارتفاع با پلکان مجسمهوار
در قلب South Villa، فضای نشیمن دوبلارتفاعی قرار دارد که با درِ مشبک فولادی، پلکان شاخص، نردههای فلزی ظریف و سطح شیشهای، حجم را به دو طبقه متصل میکند. ترکیب صندلیها و مبلمان منحنی، تابلوهای بزرگ و نور طبیعی از سمت تراس، این فضا را به نقطه اوج تجربه داخلی تبدیل میکند. - تراس ۱۵۰ متری با استخر گرم و دید ۳۶۰ درجه
نشیمن اصلی به تراسی حدود ۱۵۰ مترمربعی باز میشود؛ تراسی که با استخر مستطیلی گرمایشیافته، فضای نشستن، چشمانداز مستقیم به اقیانوس و دید وسیع به کوه تیبل و ساحل کلیفتون، یک «اتاق باز» در امتداد نشیمن میسازد. این تراس، مرز بین فضای داخلی لوکس و طبیعت ساحلی را محو میکند. - اتاق خواب اصلی با ریتم کاجهای کیپتاون
در اتاق خواب اصلی، دیوارپوش ریبدار سبز تیره و کف چوبی، حس جنگلهای کاج اطراف را به داخل میآورد. تختخواب با هدبورد چندپنلی از بلوط و حصیر فرانسوی، صندلی مخمل سبز و میزهای عسلی با صفحه مرمر، بهطور اختصاصی طراحی شدهاند تا بین بافت طبیعی و لوکس تعادل برقرار کنند.
معرفی پلتفرم ۲۳گانه
مجله معماری ۲۳گانه بستری است برای مرور و تحلیل پروژههای شاخص معماری ایران و جهان؛ از ویلا و برج مسکونی تا فضاهای عمومی، داخلی و شهری. در این مجله، صرفاً تصاویر معرفی نمیشوند، بلکه کانسپت، سازمان فضایی، جزئیات سازه و متریال و تجربه کاربر نیز بهصورت تحلیلی و قابل استفاده برای معماران و دانشجویان بازخوانی میشود.
در کنار بخش مجله، سامانه ۲۳گانه یک موتور جستوجوی هوشمند برای دسترسی سریع و دقیق به مفاد «مقررات ملی ساختمان ایران» ارائه میکند. این موتور جستوجو با تحلیل معنایی متن آییننامهها، بندها و تبصرههای مرتبط را بر اساس کلیدواژه و موضوع طراحی پیدا میکند و به مهندسان کمک میکند همزمان با دیدن پروژههای مرجع، تصمیمهای خود را با الزامات مقررات ملی تطبیق بدهند.
توضیحات ساختار معماری و سازماندهی فضاها
ساختار کلی پروژه بر مبنای فرم پلکانی مجموعه Clifton Terraces شکل گرفته است؛ فرمی که در آن هر طبقه بهصورت تراسدار به سمت اقیانوس باز میشود و بدنه رو به دریا را به یک سطح لایهلایه تبدیل میکند. South Villa، پنتهاوس پنجطبقه این مجموعه است که از طریق لابی سنگی در تراز خیابان و آسانسور خصوصی، از طبقات پایین جدا شده و تجربه ورود متمایزی دارد.
هسته عمودی ساختمان، مالک و مهمانان را از ورودی سنگکاریشده به لابی اختصاصی پنتهاوس میرساند. در این نقطه، دیوار سنگی بزرگ از نوع Fantasy marble، کف و دیوارهای چوبی با اینسرتهای برنجی و اسلب نورپردازیشده Verde Fume Onice Onyx در زیر نورگیر خطی، مقدمهای دراماتیک برای ورود به فضای اصلی میسازد. این توالی، از «فضای عمومی» مجموعه به «قلمرو خصوصی» صاحبخانه، با تغییر تدریجی متریال و نور تعریف شده است.
پس از خروج از آسانسور، در فولادی مشبک، کاربر را به فضای نشیمن دوبلارتفاع هدایت میکند؛ فضایی که در یک سمت به تراس بزرگ با استخر و در سمت دیگر به پلکان مجسمهوار و طبقات فوقانی باز میشود. پلکان، با رمپهای مورب، نردههای فلزی و جانپناه شیشهای، مانند یک حجم مستقل داخل جعبه بزرگ نشیمن خوانده میشود و در عین حال، با قاببندی دید، طبیعت بیرون را به قابهای متوالی تبدیل میکند.
در سازماندهی پلان، فضاهای روز – نشیمن، ناهارخوری، آشپزخانه و تراس – در تراز اصلی و رو به اقیانوس قرار گرفتهاند تا بیشترین بهره را از دید و نور ببرند. فضاهای شب و خصوصیتر مانند اتاق خواب اصلی و سوئیت مهمان، در ترازهای بالاتر جانمایی شدهاند و هرکدام تراس یا بالکنی اختصاصی رو به دریا دارند؛ بهگونهای که هر اتاق، قاب منحصر بهفرد خود از منظر را تجربه میکند.
زبان فضایی در همه طبقات ثابت میماند؛ دیوارهای چوبی تیره، کف چوبی، سقفهای ساده با نورپردازی خطی، و حضور پررنگ سنگهای طبیعی. در فضاهای سرویس و حمام، صفحات بزرگ Bianco Carrara با آینههای حصیری و قابهای برنزی ترکیب شدهاند تا حس گالریمانند فضا حفظ شود. در جزئیات کوچک – از دستگیرهها تا پایههای میزها – همان دقتی دیده میشود که در مقیاس بزرگتر پلکان و تراسها وجود دارد.
تجهیزات هوشمند، مثل لایهای نامرئی، روی این ساختار فضایی نشستهاند. سیستم اتوماسیون، امکان کنترل نور، پرده، دما، استخر و امنیت را از داخل و خارج خانه فراهم کرده است؛ بدون آنکه حضور آن در ظاهر فضا حس شود. بنابراین، معماری و تکنولوژی در یک سطح خوانا باقی ماندهاند: معماری، قاب و صحنه را میسازد و تکنولوژی، انعطاف و راحتی را تأمین میکند.
در نهایت، South Villa نمونهای است از اینکه چگونه میتوان در قالب یک واحد مسکونی لوکس، بین چشمانداز طبیعی، فرم پلکانی، هنر معاصر و تکنولوژی خانه هوشمند، تعادل برقرار کرد؛ تعادلی که باعث شده پروژه در فهرست نامزدهای Building of the Year نیز قرار بگیرد. 
بیوگرافی کوتاه ARRCC
استودیو ARRCC دفتری طراحی مستقر در کیپتاون است که در حوزه معماری داخلی، طراحی داخلی و دکور پروژههای لوکس مسکونی و مهماننوازی تخصص دارد. این دفتر در معرفی رسمی خود، مأموریتش را «بازتعریف لوکسِ ریلکسشده» عنوان میکند؛ یعنی فضایی که هم سطح بالای جزئیات و متریال داشته باشد و هم برای زندگی روزمره راحت و قابل استفاده بماند.
در پرتفوی ARRCC، مجموعهای از ویلاها، آپارتمانهای لوکس و فضاهای داخلی شاخص در آفریقای جنوبی و سایر کشورها دیده میشود که اغلب در همکاری با SAOTA برای معماری و OKHA برای مبلمان و دکور انجام شدهاند. پروژه South Villa نمونهای روشن از این همافزایی است؛ جایی که معماری پلکانی SAOTA، طراحی داخلی ARRCC و مبلمان سفارشی OKHA در قالب یک روایت یکپارچه ظاهر شده است.
جمعبندی؛ درسهایی برای معماران و طراحان
پروژه South Villa نشان میدهد که طراحی یک پنتهاوس لوکس فقط به انتخاب متریال گرانقیمت محدود نمیشود. کیفیت اصلی پروژه در چند نکته نهفته است: استفاده هوشمندانه از شیب طبیعی سایت و فرم پلکانی برای حفظ دیدها، پیوند عمیق طراحی داخلی با تاریخ آرتدکو در قالب زبانی معاصر، تبدیل خانه به سکونتگاهـگالری و ادغام بیسروصدای تکنولوژی خانه هوشمند در بافت فضا.
برای معماران و دانشجویان، این پروژه میتواند مرجعی باشد برای مطالعه رابطه بین منظر طبیعی، فرم پلکانی، طراحی داخلی لایهلایه و تجربه لوکس اما کنترلشده؛ الگویی که میتوان آن را در مقیاسها و زمینههای مختلف، از ویلاهای ساحلی تا پنتهاوسهای شهری، بازتفسیر کرد.
سوالات متداول درباره South Villa
این ویلای پنجطبقه در چه موقعیتی از کیپتاون قرار دارد؟
موقعیت پروژه در مجموعه Clifton Terraces در جاده ویکتوریا، در محله ساحلی کلیفتون کیپتاون است؛ جایی که در شیب «لاینزهد» قرار گرفته و دید مستقیم به اقیانوس اطلس، کوه تیبل و سواحل معروف کلیفتون دارد.
فرم پلکانی ساختمان چه نقشی در کیفیت معماری و دیدها دارد؟
فرم تراسدار ساختمان بر اساس خطوط تراز طبیعی سایت شکل گرفته است. این فرم باعث میشود هر طبقه تراس وسیعی رو به دریا داشته باشد و در عین حال، ساختمان در شیب فرو بنشیند؛ به این ترتیب، دید واحدهای همسایه حفظ میشود و توده ساختمان در منظره ساحلی، نرم و لایهلایه خوانده میشود.
در طراحی داخلی South Villa از چه سبکهایی الهام گرفته شده است؟
زبان طراحی داخلی بهطور مستقیم به استایل مودرن دوره آرتدکو در دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ ارجاع میدهد؛ استفاده از برنز، برنج، سنگهای لوکس، تناسبات کشیده و جزئیات کلاسیک. این موتیفها در پالت رنگی تیره و معاصر و همراه با آثار هنری و مبلمان سفارشی آفریقای جنوبی بازتفسیر شدهاند.
خانه هوشمند در این ویلا چگونه پیادهسازی شده است؟
سیستم اتوماسیون بهصورت یکپارچه در پروژه تعبیه شده و امکان کنترل آسانسور خصوصی، استخر، نور، دما، پردهها، شبکه و دیگر امکانات را فراهم میکند. این سیستم با سبک زندگی «لاکآپاندگو» که برای سکونت فصلی و سفرهای متعدد مناسب است، هماهنگ شده است.
چرا از این پروژه بهعنوان «سکونتگاهـگالری» یاد میشود؟
چیدمان آثار هنری، مجسمهها و مبلمان سفارشی بهگونهای است که فضا علاوه بر عملکرد مسکونی، نقش گالری خصوصی را هم بر عهده میگیرد؛ دیوارهای دوبلارتفاع، نورپردازی موضعی و سطوح پسزمینه خنثی، آثار را برجسته و روایت هنری خانه را پررنگ میکنند.
