کافه ۱۹۹۹ در ویتنام؛ سقف شیبدار و ترکیب مصالح طبیعی | تحلیل معماری در مجله ۲۳گانه
معماری کافه «۱۹۹۹» در هوشیمین ویتنام
منتشر شده در مجله معماری 23gane
در یکی از پرترددترین تقاطعهای محله «با ریا» در شهر هوشیمین، کافهای شکل گرفته که بیشتر شبیه یک سایبان شهری مجسمهوار است تا یک کافیشاپ معمولی. این پروژه که با نام کافه ۱۹۹۹ شناخته میشود، فراتر از یک محل نوشیدن چای و قهوه، بهعنوان «ژست معماری» در مقیاس شهری طراحی شده؛ پناهگاهی باز و دعوتکننده که در دل بافت پرسرعت و پرهیاهوی اطراف، لحظهای مکث و آرامش فراهم میکند.
موقعیت گوشهخیابان و تماس مستقیم با دو جبهه شهری، به معماران اجازه داده ساختمان را در چند جهت باز کنند و مرزی نرم بین داخل کافه و پیادهرو بسازند. نتیجه این رویکرد، فضایی است که همزمان «بخشی از خیابان» و «تجربهای مستقل» بهحساب میآید؛ جایی که سقف شیبدار طولانی، سایه، نور، باد و صدای شهر را در یک قاب مشترک جمع میکند.
خلاصه اطلاعات پروژه
- موقعیت: محله با ریا، شهر هوشیمین، ویتنام
- کاربری: کافیشاپ و فضای سرو نوشیدنی درونگرا و برونگرا
- معمار: دفتر معماری KQI Architect
- زیربنای پروژه: حدود ۲۱۰ مترمربع
- سال اتمام: ۲۰۲۵
ویژگیهای کلیدی معماری
- استفاده حداکثری از زاویه گوشهخیابان
فرم بنا بر اساس قرارگیری روی گوشهای شاخص از محور اصلی محله شکل گرفته است. باز شدن بدنه در چند جهت، مرز بین داخل و پیادهرو را شفاف کرده و کافه را به بخشی فعال از خیابان تبدیل کرده است؛ فضایی که مشتری، عابر و شهر با هم در آن درگیر میشوند. - سقف شیبدار غربی بهعنوان پروفیل اصلی و سایهبان اقلیمی
طولانیترین و شاخصترین عنصر پروژه، سقفی شیبدار با جهتگیری غربی است که در مقطع، خطوط نرم و کشیده دارد. این سقف هم شخصیت فرمی ساختمان را تعریف میکند و هم در طول روز، سایه مؤثری در برابر آفتاب شدید ایجاد میکند و نقش یک سایهبان شهری بزرگ را بازی میکند. - پوستهای شبیه فلس ماهی با ورقهای فلزی کوچک
پوشش سقف و بخشی از بدنه با ورقهای فلزی کوچک در رنگها، اندازهها و شکلهای متنوع پوشانده شده است؛ ورقهایی که بهصورت لایهلایه و همپوشان چیده شدهاند و بافتی شبیه فلس ماهی میسازند. این بافت نهتنها از دور چشمگیر است، بلکه در ملاقات نزدیک، کیفیتی دستی و جزییپردازانه دارد. - ترکیب مصالح بومی و طبیعی در بدنه و فضاهای باز
مجموعهای از مصالح طبیعی و سنتی در پروژه بهکار رفته است: سنگ، آجر پخته، پانلهای حصیری بافتهشده، چوب طبیعی و سطوح با بافت خشت کوبیده. هر کدام از این مصالح، با حداقل پوشش و دستکاری استفاده شدهاند تا ماده خام و ماهیت طبیعی آنها خوانا بماند و در عین حال، فضا حس معاصر داشته باشد. - ادامه زبان روستیک و مصالح طبیعی در فضای داخلی
داخل کافه، زبان روستیک و مصالح طبیعی بدون گسست ادامه پیدا میکند. طیف رنگی خنثی، زردهای ملایم، سطوح چوبی گرم و نور طبیعی کنترلشده، فضایی آرام و قابللمس ساخته که بافت آن با فضای بیرونی همخانواده است. - پنجرههای بزرگ و ارتباط دیداری پیوسته با خیابان
بازشوهای وسیع، دید را به بیرون امتداد میدهند، نور روز را حداکثر میکنند و به فضاهای نسبتاً جمعوجور داخلی، عمق و سرزندگی میدهند. این پنجرهها، هم تصویر کافه را به خیابان معرفی میکنند و هم زندگی خیابان را بهعنوان «پسزمینه متحرک» وارد فضا میسازند. - کافه بهعنوان «وقفه ملایم» در ریتم شهر
در متن پروژه، از کافه بهعنوان «مکثی آرام» یاد شده است؛ مکانی که در قلب بافت سریع و پرترافیک، به مردم اجازه میدهد چند دقیقه از ریتم شهر جدا شوند، سرعت خود را کم کنند و در تماس با باد، نور و بافت طبیعی، احساس آرامش کنند.
توضیحات ساختار معماری و سازماندهی فضاها
زمین پروژه در گوشهای شاخص از یکی از پرترددترین خیابانهای محله با ریا قرار دارد؛ وضعیتی که معمولاً بهمعنای فشار تبلیغاتی، تابلوهای پررنگ و حجمهای شلوغ است. در این کافه، بهجای تکیه بر گرافیک و تابلو، خودِ معماری به نشانه تبدیل شده است. حجم اصلی، به سمت دو جبهه خیابان باز میشود و لبه میان پیادهرو و فضای سرو نشستن، نرم و لغزنده طراحی شده است؛ بهطوری که صندلیها و میزها، در امتداد سنگفرش و زیر سقف بیرونزده، نوعی «اتاق نیمهباز شهری» را شکل میدهند.
سقف شیبدار طولانی، از سمت غرب بالا میآید و تا پایینترین ترازِ نشستن در بیرون، خم میشود. این خط مورب، هم در نما و هم در مقطع، تم اصلی پروژه است. جهتگیری سقف، همزمان دو هدف را دنبال میکند: تعریف پروفیل قوی و قابلتشخیص در تصویر شهری، و ایجاد سایهبان گسترده در ساعتهای مختلف روز. هنگامی که نور از صبح تا عصر روی بدنه حرکت میکند، ترکیب احجام نامتقارن و خط کشیده سقف بهصورت پویا در نور و سایه خوانده میشود.
پوشش سقف با ورقهای فلزی کوچک در ترکیببندی نامنظم انجام شده است؛ ورقهایی با اندازهها و فرمهای متفاوت که در چند لایه روی هم نشستهاند. این چیدمان، الگوی فلسمانندی ایجاد کرده که در نور مستقیم، بافتی زنده و تغییرپذیر دارد. این پوسته در عین حال که از دور یک سطح واحد دیده میشود، در فاصله نزدیک، جزئیات دستی و تنوع تکسچر خود را آشکار میکند.
اطراف ساختمان با تودهای از درختان، سنگهای طبیعی، گیاهان و کفسازی آجری و خاکی احاطه شده است. در بدنه، ترکیبی از سنگ، آجر پخته، پانل حصیری بافتهشده، چوب و نمایی با بافت خشت کوبیده بهکار رفته است؛ ترکیبی که یادآور مصالح بومی و ساختوسازهای سنتی ویتنام است، اما در چارچوبی معاصر و پالایشیافته استفاده شده. این پیوستگی بین زمین، بدنه و سقف، پروژه را از یک حجم جداافتاده به «ابزار شکلدهنده» فضای باز تبدیل میکند.
در فضای داخلی، زبان مصالح و رنگها ادامه پیدا میکند. طیف رنگی خنثی و خاکی، همراه با زردهای گرم و چوب طبیعی، پسزمینهای آرام برای حضور مشتری، نور طبیعی و نور مصنوعی میسازد. پنجرههای بزرگ با قوسهای نرم، دید را به سمت بیرون امتداد میدهند و حتی در نقاطی که فضا جمعوجور است، حس گشودگی و تماس با شهر حفظ میشود. این شفافیت دیداری باعث میشود مرز بین «مشتری داخل» و «عابر بیرون» همیشه قابل حس باشد.
در مقیاس شهری، کافه ۱۹۹۹ بهعنوان نشانهای نرم و غیر تهاجمی عمل میکند. بهجای حجمهای تند و زاویهدار یا نماهای پر از گرافیک، فرم سقف، بافت فلسمانند و حضور گیاهان، شخصیت پروژه را میسازند. در نتیجه، بنا هم در روز و هم در شب، با بازی نور، سایه و متریال، خوانایی خود را حفظ میکند و به نقطهای قابلشناسایی در محله تبدیل میشود؛ نقطهای که کارکرد اقتصادی (کافیشاپ) و نقش اجتماعی (مکث شهری) را همزمان بر عهده دارد.
منبع : ArchDaily
معرفی پلتفرم ۲۳گانه
مجله معماری ۲۳گانه بستری است برای مرور و تحلیل پروژههای معماری ایران و جهان؛ از ویلا و آپارتمان تا کافه، هتل و ساختمانهای عمومی. در این مجله، صرفاً به نمایش تصاویر اکتفا نمیشود و روند شکلگیری ایده، سازماندهی فضا، مصالح، اقلیم و تجربه کاربر نیز با نگاهی تحلیلی و قابلاستفاده برای معماران و دانشجویان بررسی میشود.
در کنار محتوای مجله، سامانه ۲۳گانه یک موتور جستجوی هوشمند برای «مقررات ملی ساختمان ایران» ارائه میکند. این موتور با جستجوی معنایی، بندها و تبصرههای مرتبط را در میان مباحث مختلف پیدا میکند و به معماران، طراحان و مهندسان کمک میکند هنگام طراحی، سریع و دقیق به الزامات آییننامهای دسترسی داشته باشند و بین الهام معماری و چارچوبهای قانونی، پیوندی مستقیم برقرار کنند.
بیوگرافی کوتاه دفتر KQI Architect
دفتر KQI Architect استودیویی معماری مستقر در ویتنام است که تمرکز اصلی خود را بر پروژههای حوزه مهماننوازی و فضاهای سرو غذا و نوشیدنی قرار داده است. بر اساس دادههای منتشرشده، این دفتر در حال حاضر با پروژه کافه ۱۹۹۹ در پایگاه آرکدیلی معرفی شده و رویکرد آن، ترکیب معماری معاصر با مصالح بومی و زبان فضایی گرم و انسانی است.
در کار این استودیو، توجه ویژهای به جزئیات مصالح، رابطه بین فضای باز و بسته، و نقش پروژه در بافت شهری دیده میشود. کافه ۱۹۹۹ نشان میدهد که KQI Architect چگونه میتواند در مقیاس نسبتاً کوچک یک کافیشاپ گوشهخیابان، بهجای تأکید بر تزئینات، از فرم، سقف، مصالح طبیعی و فضای نیمهباز برای ساختن یک نشانه شهری بهیادماندنی استفاده کند؛ رویکردی که برای طراحان فضاهای میزبانی و کافههای خیابانی، الهامبخش است.
سوالات متداول درباره کافه ۱۹۹۹
مهمترین ایده فضایی در طراحی کافه ۱۹۹۹ چیست؟
محور اصلی طراحی، استفاده حداکثری از موقعیت گوشهخیابان و تبدیل کافه به «سایهبان شهری» است. حجم بنا با باز شدن در چند جهت و امتداد سقف شیبدار تا نزدیکی سطح نشستن، مرزی نرم بین داخل، تراس و پیادهرو میسازد و کافه را به بخشی از فضای عمومی تبدیل میکند.
سقف شیبدار طولانی چه نقشی در عملکرد و بیان معماری دارد؟
این سقف هم پروفیل اصلی و قابلشناسایی بنا را تعریف میکند و هم با جهتگیری غربی و پیشآمدگی عمیق، نقش سایهبان مؤثر در برابر آفتاب را بازی میکند. سطح فلسمانند سقف، در طول روز نور را بهصورت متغیر منعکس میکند و هم در داخل و هم در خارج، بازی نور و سایه ایجاد میکند.
چرا ترکیبی از مصالح طبیعی و سنتی در پروژه انتخاب شده است؟
انتخاب سنگ، آجر پخته، حصیر بافتهشده، چوب و بافت خشت کوبیده، فضا را به لحاظ حسی به زمین و طبیعت متصل میکند و در عین حال، آن را برای کاربران عادی «گرم، قابلدسترس و دوستانه» نگه میدارد. این ترکیب، هم بازتاب مصالح بومی ویتنام است و هم در هماهنگی با بافت سبز پیرامونی، هویتی روستیکـمعاصر به کافه میدهد.
فضای داخلی چه تفاوتی با کافههای شهری معمولی دارد؟
درون فضا، استمرار مصالح طبیعی، نور روز فراوان و طیف رنگی ملایم باعث شده محیط، در عین شهری بودن، حس خلوت و آرامش داشته باشد. بازشوهای بزرگ، ارتباط دیداری دائمی با خیابان حفظ میکنند و اجازه میدهند کاربر همزمان حضور خود در شهر و درون یک حریم آرام را تجربه کند.
