صد طراحی برتر، بلندترین آتریوم جهان در برج لیزا معماری زاها حدید | طرح شماره 12
برج اداری «لیزا سوهو» در پکن؛ آتریومی مارپیچی که دو نیمه برج را به هم پیوند میدهد
مقدمه
در منطقه مالی «لیزه» در جنوبغرب پکن، برجی اداری ساخته شده که بیش از آنکه فقط یک آسمانخراش شیشهای باشد، نمایشی از فضا در مقیاس شهری است. برج «لیزا سوهو» در دل یک گره حملونقلی مهم، درست کنار ایستگاه راهآهن و محل تلاقی چند خط مترو ساخته شده و درون خود یکی از بلندترین آتریومهای جهان را جای داده است؛ فضایی توخالی که از پایینترین تراز تا بام امتداد پیدا میکند و دو نیمه برج را به هم گره میزند.
این آتریوم ۱۹۰ تا حدود ۱۹۴ متر ارتفاع دارد و در مسیر خود به سمت آسمان، بهتدریج میچرخد؛ چرخشی که در مجموع حدود ۴۵ درجه است و در پلان، فضایی شبیه چرخش دو بدنه حول یک هسته خالی را ایجاد میکند. درون این فضای عظیم، پلهای افقی، سطوح معلق و مسیرهای ارتباطی، دو نیمهی برج را به هم متصل کرده و چشماندازهایی متقاطع به شهر و درون حجم فراهم کردهاند.
در کنار نمایش فضایی، پروژه از ابتدا با هدف تأمین فضای اداری منعطف برای کسبوکارهای کوچک و متوسط طراحی شده و تلاش کرده است با سیستمهای مدیریت هوشمند انرژی، پوسته دو لایه، نور طبیعی کنترلشده و بام سبز، به استانداردهای بالای پایداری و گواهی LEED Gold دست پیدا کند.
خلاصه اطلاعات پروژه
- موقعیت: منطقه مالی لیزه، پکن، چین
- کاربری: برج اداری (Grade A Office) با فضاهای تجاری و خدماتی در ترازهای پایینتر
- معمار: دفتر Zaha Hadid Architects
- زیربنا: حدود ۱۷۲٬۸۰۰ مترمربع در ۴۵ طبقه
- ارتفاع برج: حدود ۲۰۷ متر
- ارتفاع آتریوم مرکزی: حدود ۱۹۰ تا ۱۹۴ متر، از پایینترین تراز تا بام
- سال تکمیل: ۲۰۱۹
- موقعیت شهری: کنار ایستگاه راهآهن و محل تلاقی پنج خط متروی در حال توسعه در منطقه تجاری لیزه
- سازه و سیستم فضایی: اسکلت فولادی و بتنی با آتریوم فولادی مارپیچی و پوسته شیشهای دو لایه
ویژگیهای کلیدی معماری
- آتریوم مارپیچی بهعنوان هسته فضایی برج
مهمترین ایده پروژه، تعریف یک آتریوم عمودی است که کل ارتفاع ۴۵ طبقه را طی میکند و دو نیمه برج را به هم متصل میکند. این آتریوم در مسیر خود به سمت بام بهتدریج میچرخد و در مجموع، حدود ۴۵ درجه چرخش ایجاد میکند؛ حرکتی که در نما و پلان، فرم برج را پویا و متغیر میکند و همزمان نور طبیعی را در عمق توده توزیع میکند. - تقسیم حجم به دو نیمه روی یک تونل زیرزمینی
سایت پروژه توسط یک تونل زیرزمینی مترو که بهصورت مورب از زیر آن عبور میکند، به دو بخش تقسیم شده است. بهجای پنهان کردن این محدودیت، معماران حجم را به دو نیمهی اصلی تقسیم کردهاند که دو طرف تونل قرار میگیرند و آتریوم مرکزی مانند فضایی خالی این دو را در بالا به هم پیوند میدهد. - پوسته شیشهای پیوسته با عملکرد اقلیمی
پوستهی خارجی برج، شیشهای و پیوسته است و در برخی بخشها، بهصورت دو لایه و با جزئیات سایهانداز و تهویه طراحی شده تا هم دید پانورامیک به شهر فراهم شود و هم اتلاف حرارت و تابش مستقیم کنترل گردد. این پوسته همراه با سیستمهای مدیریت هوشمند انرژی، نقش مهمی در دستیابی پروژه به استانداردهای پایداری دارد. - پلهای ارتباطی و سکوهای معلق در آتریوم
در لایه داخلی آتریوم، پلهای افقی در ترازهای مختلف، دو نیمهی برج را به هم متصل میکنند. این پلها علاوه بر نقش عملکردی، در خوانایی فضایی آتریوم و ایجاد دیدهای متقاطع نقش دارند؛ کاربر میتواند از روی این پلها، پیچوتاب دیوارهای داخلی، پوسته شیشهای و شهر را همزمان تجربه کند. - پاسخ به نیاز فضاهای اداری منعطف برای کسبوکارهای کوچک و متوسط
برج لیزا سوهو برای پاسخ به تقاضای فزاینده کسبوکارهای کوچک و متوسط در پکن برای فضای اداری انعطافپذیر طراحی شده است. پلان طبقات، شبکهای آزاد و قابل تقسیم دارد و آتریوم مرکزی، نقش فضای مشترک و قلب اجتماعی بین این واحدها را بازی میکند. - رویکرد پایداری و مدیریت هوشمند انرژی
سیستم مدیریت انرژی ساختمان، عملکرد پمپها، فنها، بویلرها، روشنایی هوشمند، جمعآوری آب و تجهیزات کممصرف را پایش میکند. علاوه بر این، بام سبز و آرایههای فتوولتائیک، سیستمهای بازیافت حرارت و استفاده از آب خاکستری، بخشی از استراتژی کلی کاهش مصرف انرژی و انتشار آلایندهها هستند.
بیوگرافی کوتاه دفتر Zaha Hadid Architects
دفتر Zaha Hadid Architects با دفتر مرکزی در لندن، یکی از تأثیرگذارترین دفاتر معماری معاصر است که پروژههای فراوانی در قارههای مختلف اجرا کرده است. رویکرد این دفتر بر هندسههای پویا، فرمهای سیال، استفاده پیشرفته از ابزارهای دیجیتال و ترکیب سازه و فضا در قالبی یکپارچه استوار است.
برج لیزا سوهو یکی از پروژههایی است که در سالهای پایانی فعالیت زاها حدید طراحی شد و پس از درگذشت او، توسط تیم دفتر و با هدایت شرکای اصلی تکمیل شد. این پروژه، ترکیب ویژگیهای شناخته شده زبان فرمی دفتر – مانند چرخش حجمها، آتریومهای بزرگ و پوستههای شیشهای پیوسته – با پاسخ مشخص به بستر حمل و نقلی و نیازهای اداری منطقه مالی لیزه را نشان میدهد.
توضیحات ساختار معماری و سازماندهی فضاها
سایت برج در منطقهای قرار دارد که بهعنوان قطب مالی جدید پکن تعریف شده و در دل خود یک ایستگاه حملونقل مهم با تلاقی چند خط مترو دارد. تونل سرویس مترو بهصورت مورب از زیر سایت عبور میکند و اجازه نمیدهد یک هسته سازهای متداول در مرکز پلان تعریف شود. پاسخ طراحی این است که حجم، به دو نیمه نسبتاً مستقل تقسیم شود؛ نیمههایی که هر کدام هسته سرویس و ساختار خود را دارند و در میان آنها، آتریومی عظیم تا بام بالا میرود.
آتریوم، نتیجه فاصلهای است که تونل زیرزمینی در مقیاس بالا در حجم بهجا گذاشته است. این فضای خالی، در پایینترین تراز به لابی، ورودیهای اصلی و فضاهای عمومی مرتبط با حملونقل متصل است و در ترازهای بالاتر، توسط پلها و سکوهای معلق، دو نیمه برج را به هم متصل میکند. بهتدریج که به سمت بالا میرویم، دیوارههای داخلی آتریوم نسبت به هم میچرخند و در مقطع، تصویر مارپیچی از خطوط سازهای و لبههای کفها دیده میشود.
پلان طبقات اداری، عمدتاً بهصورت حلقهای در اطراف آتریوم و پشت پوسته شیشهای سازماندهی شده است. این حلقهها با شبکهای از ستونها و تیرهای محیطی پشتیبانی میشوند و هستههای سرویس در دو نیمه برج، دسترسیهای عمودی، سرویسها و فضاهای تاسیساتی را در خود جای دادهاند. این سازماندهی باعث میشود فضاهای اداری، هم از نور و دید آتریوم بهرهمند شوند و هم از چشمانداز شهری پشت پوسته شیشهای.
در مقطع، میتوان خواند که برج بهنوعی «دو برج در یک پوسته» است؛ دو تودهی مجزا که در کفهای مختلف توسط پلها و طبقات مشترک به هم متصل میشوند. این ساختار دوگانه، هم پاسخی به محدودیت تونل زیرزمینی است و هم به مدیریت تخلیه، ایمنی و انعطافپذیری عملکردی کمک میکند.
پوسته شیشهای بیرونی، همچون غشایی پیوسته، هر دو نیمه و آتریوم را در بر میگیرد. در برخی بخشها، لاملها و سایهاندازها روی پوسته کار شده تا تابش آفتاب کنترل شود و در عین حال، خوانایی سیلوئت مارپیچی در نما حفظ گردد. درون آتریوم، نوارهای افقی لبهی کفها و خطوط سازهای عمودی، الگوی تکرارشوندهای ایجاد میکنند که با چرخش تدریجی، حس حرکت و صعود را تقویت میکند.
در سطح عملکردی، ترازهای پایینتر بیشتر به ورودی، لابی، فضاهای تجاری و خدماتی مرتبط با ایستگاه حملونقل اختصاص یافتهاند. ترازهای میانی و بالایی، واحدهای اداری منعطف را در خود جای دادهاند که میتوانند متناسب با نیاز کسبوکارها ترکیب یا تقسیم شوند. بام سبز و تجهیزات فتوولتائیک روی سقف، لایه نهایی این سکانس عمودی هستند و نشان میدهند که پروژه، از زیرزمین حملونقلی تا سقف پایداریمحور، بهعنوان یک سیستم یکپارچه طراحی شده است.
معرفی پلتفرم ۲۳گانه
مجله معماری ۲۳گانه پلتفرمی است که در آن پروژههای شاخص معماری در ایران و جهان، فراتر از چند تصویر و چند عدد، با تمرکز بر منطق فضایی، سازه، اقلیم و تجربه کاربر تحلیل میشوند.
در این مجله، پروژهای مانند برج لیزا سوهو فقط بهعنوان یک آسمانخراش نمایشی معرفی نمیشود؛ بلکه بهعنوان نمونهای از ترکیب زیرساخت حمل و نقل، فضاهای اداری منعطف و آتریوم عمودی در مقیاس شهری خوانده میشود تا برای معماران، شهرسازان و دانشجویان، منبعی برای تحلیل و الهام باشد.
جمعبندی؛ آنچه برج لیزا سوهو به معماران یادآوری میکند
برج لیزا سوهو نمونهای است از اینکه چگونه میتوان یک محدودیت سخت، مثل عبور تونل مترو از دل سایت، را به نقطه شروع ایده معماری تبدیل کرد. تقسیم حجم به دو نیمه، تعریف آتریوم عمودی مارپیچی، و استفاده از پلها و پوستهی شیشهای پیوسته، فضایی ساختهاند که هم در مقیاس شهر و هم در تجربه روزمره کاربران، بهیادماندنی است.
برای معماران و دانشجویان، این پروژه یادآور این نکته است که فضاهای مشترک عمودی، اگر بهدرستی طراحی شوند، میتوانند قلب اجتماعی ساختمانهای اداری باشند؛ جایی که نور، حرکت، دید و برخوردهای انسانی در هم تنیده میشوند. ترکیب این رویکرد با استراتژیهای پایداری و پیوند مستقیم با زیرساخت حملونقل، لیزا سوهو را از یک «برج نمادین» فراتر میبرد و آن را به بخشی فعال از سیستم شهری پکن تبدیل میکند.
سوالات متداول درباره برج لیزا سوهو
برج لیزا سوهو کجا واقع شده و چه نقشی در طرح شهری پکن دارد؟
این برج در منطقه مالی لیزه در جنوبغرب پکن ساخته شده و در کنار یک ایستگاه مهم حملونقل قرار دارد که چند خط مترو را به هم متصل میکند. برج بهعنوان لنگر اصلی این منطقه، فضای اداری منعطف فراهم میکند و همزمان به گره حملونقلی جدید شهر هویت فضایی میدهد.
آتریوم برج چه ویژگی برجستهای دارد؟
آتریوم برج، فضایی توخالی است که از پایینترین تراز تا بام حدود ۱۹۰ تا ۱۹۴ متر ارتفاع دارد و دو نیمه برج را به هم متصل میکند. این آتریوم در مسیر خود به سمت بالا حدود ۴۵ درجه میچرخد، پلهای افقی دو طرف را وصل میکنند و نور طبیعی را در عمق توده توزیع میکند؛ به همین دلیل، یکی از بلندترین و شاخصترین آتریومهای جهان شناخته میشود.
چرا حجم برج به دو نیمه تقسیم شده است؟
سایت پروژه توسط تونل سرویس مترو که مورب از زیر آن عبور میکند، به دو بخش تقسیم شده است. برای پاسخ به این محدودیت، حجم برج به دو نیمهی اصلی تقسیم شده که دو طرف تونل قرار دارند و آتریوم مرکزی مانند یک فضای خالی عمودی، این دو را در بالا به هم پیوند میدهد. این راهحل، هم سازهای و ضوابطی است و هم فضایی و معمارانه.
چه اقداماتی برای پایداری و کاهش مصرف انرژی در برج انجام شده است؟
برج برای کسب گواهی LEED Gold طراحی شده است. سیستمهای بازیافت حرارت، استفاده از آب خاکستری، بام سبز، آرایههای فتوولتائیک، سیستم مدیریت هوشمند انرژی برای کنترل پمپها، فنها، روشنایی و تجهیزات مکانیکی، و همچنین تشویق به استفاده از حملونقل عمومی، دوچرخه و خودروهای برقی، بخشی از استراتژی پایداری پروژه هستند.
.jfif&w=1920&q=75)
