از سه خانه قدیمی تا یک ویلای مدرن خانوادگی | بررسی معماری پروژه شیایه در چین
خانه «شیایه ژانگ» در روستای شیایه چین | بررسی معماری همراه با پلان ها
منتشر شده در مجله معماری 23Gane
در روستای شیایه در استان ژجیانگ، جایی بین معبد روستا، بامبوزارها و دورنمای کوهستان، خانهای برای خانوادهای ساخته شده که همزمان شیفته معماری مدرن و جزئیات زندگی روزمره است. کارفرما، که سلیقهای دقیق و آگاه نسبت به طراحی و فرهنگ صوتیـتصویری دارد، از معماران خواسته فضایی بسازند که آرامش روستا را حفظ کند، اما کیفیت و راحتی یک خانه شهری معاصر را هم داشته باشد.
پاسخ استودیو مور، خانهای است ۴۷۴ متری که روی زمینی بهاندازه تقریبی سی در سی متر، سه خانه قدیمی و دو حیاط پراکنده را به یک ترکیب منسجم از فضا، حیاط و منظر تبدیل کرده است. مفهوم «چهار حیاط فصلی» هسته اصلی طرح را شکل میدهد؛ ایدهای که در آن، هر حیاط شخصیت و حالوهوای خاص خودش را دارد و با بخشی از زندگی خانه در ارتباط است.
در عین حال، حجمهای شکسته، دیوارهای مورب، دال خمیده طبقه سوم و سقف شیبدار آرام، زبانی معاصر برای این خانه روستایی ساختهاند؛ زبانی که نه سعی میکند با روستا قطع رابطه کند و نه خود را در میان ساختمانهای بینظم اطراف گم میکند.
خلاصه اطلاعات پروژه
- موقعیت: روستای شیایه، نزدیک شهر نینگبو، استان ژجیانگ، چین
- کاربری: خانه مسکونی خانوادگی
- معمار: استودیو مور (Studio MOR)
- زیربنا: ۴۷۴ مترمربع
- سال اتمام: ۲۰۲۵
- وضعیت پیشین سایت: سه خانه قدیمی و دو حیاط جلو و عقب
معرفی پلتفرم ۲۳گانه
در این پلتفرم، پروژههایی مانند خانه شیایه ژانگ بهعنوان نمونههایی از بازتعریف زندگی روستایی با زبان معاصر بررسی میشوند؛ پروژههایی که نشان میدهند حیاط، منظر و مصالح چگونه میتوانند در کنار هم الگویی تازه برای سکونت بسازند.
در ۲۳گانه، شما با ایجاد یک حساب کاربری رایگان میتوانید از جستجوی هوشمند مقررات ملی ساختمان استفاده کنید و در عرض چند ثانیه به مفاهیم مورد نظر در مقررات ملی دسترسی داشته باشید.
ویژگیهای کلیدی معماری
- مفهوم «حیاط فصلی» بهعنوان ستون فقرات طرح
حیاط بهعنوان روح پروژه در نظر گرفته شده و باغِ نسبتاً بزرگ به چهار بخش با شخصیت متفاوت تقسیم شده است: باغ گل در ورودی، چمن متصل به نشیمن، قطعه سبزیکاری کنار فضاهای خدماتی و حیاط خشک با حالوهوای ذن در مجاورت فضای غذاخوری. این تقسیمبندی، یک نقشه نامرئی از نحوه زندگی روزمره خانواده روی زمین رسم میکند. - قابگیری دقیق مناظر روستا، معبد و کوهستان
با بریدن و شکاف دادن دیوارها، چشماندازهای بیرونی بهصورت کنترل شده وارد فضا شدهاند؛ از بعضی پنجرهها فقط بامبوها دیده میشوند، از برخی حیاطها نمای معبد، و از برخی اتاقها کوهستان در دوردست. به این ترتیب، هر حیاط و هر اتاق، قابِ اختصاصی خود از روستا را دارد. - ترکیب حجمهای لایهلایه و دیوارهای مورب در طبقات بالاتر
طبقه دوم با چهار دیوار مورب غیرقائم تعریف شده است؛ دیوارهایی که در نما، حجم را سیال و متحرک نشان میدهند و در حرکت در کوچههای روستا، دیدهای متفاوتی از خانه ایجاد میکنند. دال خمیده طبقه سوم و عقبنشینیهای موضعی، حس معلق بودن این طبقه را تقویت کردهاند. - سقف شیبدار یکطرفه با پیشآمدگی عمیق
بالای این حجمهای شکسته، سقفی شیبدار و یکطرفه نشسته است که با پیشآمدگی خود، هم از تابش شدید غربی محافظت میکند و هم تراسهای دید به کوهستان را بهوجود میآورد. ترکیب بام مایل و دیوارهای مورب، خانه را در خط آسمان روستا خوانا و متمایز میکند. - سیالیت فضایی در طبقه همکف با پلان «بادبزنی»
در طبقه همکف، دیوارهای بیرونزده و عقبنشسته در پلان حالتی شبیه بادبزن یا پروانه ایجاد کردهاند؛ حالتی که مرز داخل و خارج را کمرنگ میکند. مسیر حرکت از ورود تا نشیمن، غذاخوری و حیاطها، بیشتر شبیه یک قدمزدن ممتد است تا عبور از مجموعهای اتاق بسته. - خلق «حیاط پنجم» در قلب طبقه دوم
طبقه دوم بهعنوان فضای استراحت و سرگرمی طراحی شده و مانند یک حیاط درونگرا عمل میکند. این «حیاط پنجم» کاملاً داخلی است، اما با نورگیر سقفی، باران و نور خورشید به داخل آورده شده و در مرکز آن، حوضچهای تراتزو با نقش موجهای برنجی کار شده است. اطراف این مرکز، فضاهایی مثل اتاق تماشای فیلم، چایخانه، محل آتش و تاتامی در چرخش و بدون راستای عمود بر هم چیده شدهاند. - لایهبندی عمودی مصالح از سنگ روستا تا چوب گرم داخلی
در طبقات پایین، سنگ با تناسب رنگی نزدیک به بستر روستایی استفاده شده؛ هرچه به بالا میرویم، چوب روشن و پوششهای گرمتر بیشتر میشود. این تغییر عمودی، مسیر حرکت از قلمرو عمومیتر به حوزه خصوصیتر را هم در حس فضا و هم در بافت مصالح همراهی میکند. - تأکید بر کیفیت اجرا با تیم محلی
با وجود اینکه ساخت پروژه توسط تیم اجرایی روستایی انجام شده، جزئیات و ظرافتها با دقت کنترل شده تا ایده طراحی از حیاطها تا شکل دیوارها و جزئیات تراتزو و چوب، کامل منتقل شود. خانه در نهایت از یک اقامتگاه آخر هفته فراتر رفته و به فضایی برای دورهمیهای خانوادگی، دیدار دوستان و گردهماییهای کاری تبدیل شده است.
توضیحات ساختار معماری و سازمان دهی فضاها
زمین پروژه پیشتر شامل سه خانه قدیمی و دو حیاط جلو و عقب بوده است. طراحی جدید، این وضعیت پراکنده را به چهار حیاطِ مشخص با شخصیت و عملکرد متفاوت تبدیل کرده؛ باغ گل برای استقبال و ورود، چمن متصل به نشیمن برای زندگی روزمره، قطعه سبزیکاری مرتبط با فضاهای خدماتی و حیاط خشک با سنگ و شن در کنار فضای غذاخوری برای لحظات آرام و تأملی. به این ترتیب، هر حیاط به بخشی از برنامه خانه پاسخ میدهد و با فعالیتی مشخص پیوند دارد.
در طبقه همکف، دیوارها طوری امتداد یافتهاند که هم حیاطها را تعریف کنند و هم فضاهای داخلی را به بیرون باز کنند. این دیوارها مرز بین داخل و خارج نیستند؛ بیشتر بهعنوان عناصر هدایتکننده عمل میکنند. حرکت از ورودی تا نشیمن و سپس به حیاطهای مختلف، پیوسته است و کاربر دائماً بین فضاهای نیمهباز، بسته و باز در رفتوآمد است.
طبقه دوم قلب فراغت خانه است؛ جایی که «حیاط پنجم» شکل میگیرد. این حیاط درونگرا، با حوضچه تراتزو و موجهای برنجی در کف، نورگیر سقفی و امکان شنیدن صدای باران، حالوهوایی شبیه حیاط سنتی اما با زبان کاملاً معاصر دارد. حول این مرکز، عملکردهای مختلف مانند تماشای فیلم، نشستن دور آتش، نوشیدن چای و استراحت روی تاتامی بهصورت پراکنده و بدون تقارن خشک جانمایی شدهاند تا در حرکت، صحنهها و قابهای متنوعی تجربه شود.
در طبقه سوم، فضای سکونت خصوصی قرار دارد. اتاقخوابها با چوب روشن و طراحی مینیمال شکل گرفتهاند تا تمرکز اصلی روی دید به بیرون باشد. پنجرهها بهگونهای طراحی شدهاند که منظره روستا و کوهستان، مانند یک تابلو پشت زندگی روزمره قرار بگیرد؛ نه خیلی اغراقشده و نمایشی، بلکه بهصورت پسزمینهای دائمی و آرام.
در نما، طبقات دوم و سوم با برشهای افقی و دیوارهای مورب به شکلی تنظیم شدهاند که حجم در برابر حرکت ناظر در کوچه، دائماً تغییر کند. طبقه سوم با دال خمیده و عقبنشینیها، حس شناوری دارد و سقف شیبدارِ با پیشآمدگی عمیق، هم پاسخ اقلیمی به آفتاب غربی است و هم تراسی برای تماشای غروب و منظر دور.
از نظر مصالح، نمای بیرونی با طیف خاکستری، سفید گرم و سبز سنگی تنظیم شده است تا با رنگِ بامها، دیوارهای گِلی و پوشش گیاهی روستا هماهنگ بماند. پرداختهای متفاوت روی سنگ و سطوح، باعث میشود بنا در نور صبح، ظهر، غروب و در هوای بارانی، چهرههای مختلفی از خود نشان دهد. در داخل، ترکیب چوب، سنگ، تراتزو و جزئیات فلزی ظریف، فضای خانه را همزمان خانگی، دقیق و قابل لمس کرده است.
بیوگرافی کوتاه استودیو مور
استودیو مور یک دفتر معماری چینی است که در پروژههای مسکونی، بازسازی و خانههای روستایی معاصر شناخته شده است. این دفتر در کارهای خود بر خوانش دقیق بستر، طراحی بر پایه دیاگرام حیاط و توجه به تجربه انسانی در مقیاس جزئیات تمرکز دارد.
در پروژههایی مانند خانه شیایه ژانگ، رویکرد استودیو بر این است که با استفاده از حیاط، قابگیری مناظر، لایهبندی مصالح و کار با تیمهای اجرایی محلی، نمونهای تازه از زندگی روستایی معاصر خلق کند؛ نمونهای که میتواند به الگویی برای بهسازی بافتهای روستایی بدل شود.
جمع بندی؛ خانه ای بین آرامش روستا و دقت زندگی معاصر
خانه شیایه ژانگ تلاشی است برای پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان در روستا زندگی کرد، بدون آنکه از کیفیت و جزئیات یک خانه شهری معاصر چشم پوشید. چهار حیاط فصلی، حیاط پنجم درونی، دیوارهای مورب، سقف شیبدار و لایهبندی مصالح، همه در خدمت ایجاد تجربهای هستند که هم به بستر وابسته است و هم شخصی، معاصر و دقیق.
برای معماران و دانشجویان، این پروژه یادآور این نکته است که حیاط هنوز هم میتواند عنصر اصلی سازماندهی فضایی باشد؛ چه در سطح زمین، چه در طبقات بالاتر، و چه در قلب بستهترین فضاهای داخلی.
سوالات متداول درباره خانه شیایه ژانگ
ایده «چهار حیاط فصلی» در این پروژه چه نقشی دارد؟
این ایده، باغ را به چهار بخش با کارکرد و حالوهوای متفاوت تقسیم میکند؛ باغ گل برای ورود، چمن برای نشیمن، قطعه سبزیکاری برای فضاهای خدماتی و حیاط خشک در کنار غذاخوری. به این شکل، زندگی روزمره خانواده روی زمین ترجمه شده و هر فعالیت، حیاط و منظر خود را دارد.
چطور مناظر روستا، معبد و کوهستان در طراحی خانه وارد شده است؟
دیوارها و بازشوها بهگونهای بریده شدهاند که هر حیاط و هر اتاق، قاب خاص خود از بیرون را داشته باشد؛ گاهی فقط بامبوها دیده میشوند، گاهی معبد، گاهی خطوط افق کوهستان. به این ترتیب، زندگی داخل خانه همیشه در گفتگو با مناظر بیرون است.
«حیاط پنجم» در طبقه دوم چه ویژگیای دارد؟
این حیاط درونگرا کاملاً در داخل بنا شکل گرفته، اما با نورگیر سقفی، نور و باران را به مرکز خود میکشد. حوضچه تراتزو با نقش موجهای برنجی، فضای پیرامون را بهصورت شعاعی سامان میدهد و فضاهای مختلف فراغتی با زاویههای آزاد دور آن چیده شدهاند تا تجربهای متنوع ایجاد شود.
چرا لایهبندی عمودی مصالح مهم است؟
استفاده بیشتر از سنگ در طبقات پایین و چوب گرم در طبقات بالا، حس حرکت از فضای عمومیتر به فضای خصوصیتر را تقویت میکند. این لایهبندی، هم پاسخ به زمینه روستایی است و هم ابزاری برای هدایت احساسی کاربر در طول حرکت عمودی در خانه.
این پروژه چه پیامی برای معماری روستایی امروز دارد؟
این خانه نشان میدهد که معماری روستایی میتواند فراتر از بازتولید فرمهای سنتی باشد؛ میتواند با زبان معاصر، کیفیت زندگی را ارتقا دهد، از تیمهای محلی برای ساخت استفاده کند و در عین حال، نسبت خود را با حیاط، منظر و ریتم زندگی روستا حفظ کند.
.jfif&w=1920&q=75)
