معماری خانه «آجر سفید» در گوانگجو؛ ترکیب سکونت خانوادگی و فضاهای اجاره‌ای با دیوار مشبک و حیاط مرکزی
معماری خانه «آجر سفید» در گوانگجو؛ ترکیب سکونت خانوادگی و فضاهای اجاره‌ای در لبه جنگل
منتشر شده در مجله معماری 23گانه
در محله‌ای آرام در حاشیه شهر گوانگجو، خانه‌ای طراحی شده که در عین مسکونی بودن، به‌عنوان یک ساختمان چندمنظوره هم عمل می‌کند. طبقه همکف به فضاهای اجاره‌ای مثل کافه یا کارگاه اختصاص دارد و طبقات بالاتر، محل زندگی یک زوج میانسال و دو پسرشان است. طراحان سعی کرده‌اند این دو ماهیت متفاوت را از هم جدا نکنند، بلکه با تعریف مرزهای کنترل‌شده و فضاهای مشترک، کیفیت محیطی خوبی را بین آن‌ها به اشتراک بگذارند.
سایت پروژه در محله‌ای کوچک و سرسبز در دامنه کوه «مودونگسان» قرار گرفته؛ صدای آبِ دره، نزدیکی به مسیرهای پیاده‌روی و رفت‌وآمد کوهنوردان و گردشگران، حال‌وهوای زنده و در عین حال آرامی برای این خانه ساخته است. در چنین بستری، مسئله اصلی فقط ساخت یک «خانه شخصی» نبود؛ باید ساختمانی طراحی می‌شد که هم برای خانواده، هم برای مراجعان فضاهای اجاره‌ای، تجربه‌ای خوشایند و قابل‌زیست ایجاد کند.
خلاصه اطلاعات پروژه
- موقعیت: گوانگجو، کره جنوبی
- کاربری: ترکیب مسکونی – تجاری (خانه خانوادگی + فضاهای اجاره‌ای برای کافه/کارگاه)
- معمار: PLAN Architects office
- زیربنا: حدود ۴۲۵ مترمربع
- سال اتمام: ۲۰۲۲
ویژگی‌های کلیدی معماری
- تعریف مرزهای چندلایه بین سکونت و اجاره
طراحان برای جدا نکردن کامل فضای مسکونی و اجاره‌ای، از ابزارهایی مثل دیوار آجری مشبک، حیاط مرکزی، پنجره جلو و بنای الحاقی استفاده کرده‌اند. این عناصر، مرزها را تعریف می‌کنند اما آن‌ها را کاملاً نمی‌بندند؛ نور، صدا و سایه‌ها میان فضاها حرکت می‌کنند، بدون این‌که حریم خصوصی زیر سؤال برود. - دیوار آجری مشبک به‌عنوان فیلتر نور و حریم
جداره آجری سوراخ‌دار در جبهه اصلی، نشیمن و فضاهای باز خانوادگی را از دید مستقیم خیابان محافظت می‌کند، تابش مستقیم خورشید را می‌شکند و در شب، مثل چراغی شهری خیابان را روشن می‌کند. این دیوار هم نماست، هم فیلتر اقلیمی و هم عنصر حریمی. - حیاط مرکزی که سکونت و اجاره را به هم وصل می‌کند
حیاط کوچکی که در امتداد ساختمان شکل گرفته، طبقات و کاربری‌های مختلف را به هم ربط می‌دهد. این حیاط، نور و تهویه را تنظیم می‌کند، باران و برف را به داخل کادر دید می‌آورد و با سایه و صدای ظریف خود، عمق فضایی خانه را یادآوری می‌کند. - بازی با ترازها و اختلاف ارتفاع در طبقه همکف
سطح عقب سایت حدود نیم‌متر از خیابان پایین‌تر و پیاده‌روی کنار زمین حدود هشتاد سانتی‌متر بالاتر است. طراحان به‌جای یک کف یکدست، فضای اجاره‌ای همکف را دو تراز کرده‌اند تا هم به جنگل پشت ساختمان نزدیک‌تر شود و هم ورودی مسکونی را جدا کند. نتیجه، فضایی زنده با اختلاف ترازهای کنترل‌شده است. - نشیمن دو ارتفاعی و پشت‌بام به‌عنوان فضای ویژه خانواده
نشیمن اصلی در طبقه دوم، ارتفاعی برابر با یک‌ونیم طبقه دارد؛ این ارتفاعِ بیشتر، حس مرکزیت و باز بودن را تقویت می‌کند. بالای این فضا، یک تراس پشت‌بام قرار دارد که منظره کوه مودونگسان را در ارتفاعی جدا از زندگی روزمره به خانواده هدیه می‌دهد. - آجر سفید و چوبِ رو به تغییر در نمای شهری
بدنه ساختمان با آجر سفید و عایق خارجی روشن پوشانده شده تا در روستای کوهستانی، که آفتاب زود غروب می‌کند، روشنایی و سرزندگی بیشتری ایجاد شود. بخش تجاری طبقه همکف با چوب طبیعی اجرا شده؛ متریالی که در اثر نور و باران، تغییر رنگ می‌دهد و گذر زمان را روی خود ثبت می‌کند.
معرفی پلتفرم ۲۳گانه
مجله معماری ۲۳گانه بستری است برای معرفی و تحلیل پروژه‌های شاخص معماری در ایران و جهان؛ جایی که علاوه بر تصاویر، روند شکل‌گیری ایده، سازمان‌دهی فضا و زبان سازه‌ای پروژه‌ها هم بررسی می‌شود. در مطالب این مجله، از ویلا و خانه مسکونی تا ساختمان‌های اداری، شهری و عمومی، با نگاهی تحلیلی و قابل استفاده برای معماران و دانشجویان معماری روایت می‌شوند.
در کنار بخش مجله، موتور جستجوی هوشمند ۲۳گانه برای دسترسی سریع و دقیق به مقررات ملی ساختمان ایران طراحی شده است. این موتور جستجو به مهندسان، طراحان و ناظران کمک می‌کند بندهای مرتبط هر مبحث را در کوتاه‌ترین زمان پیدا کنند و بین ضوابط، نقشه‌ها و تصمیم‌های طراحی، ارتباط عملی برقرار کنند.
توضیحات ساختار معماری و سازمان‌دهی فضاها
سایت خانه آجر سفید در محله‌ای کوچک در دامنه کوه واقع شده که اوایل دهه ۲۰۰۰ برای اسکان یک‌جای ساکنان پراکنده منطقه سامان‌دهی شده است. اطراف پروژه، ترکیبی از خانه‌های مسکونی، رهگذرانی که برای پیاده‌روی و کوه‌نوردی می‌آیند و کسانی که برای نوشیدن چای یا غذا به این محدوده سر می‌زنند، نوعی جنب‌وجوش آرام ایجاد کرده است. کارفرما در چنین محیطی، ساختمانی می‌خواست که هم خانه خانوادگی باشد، هم فرصت اجاره برای کسب‌وکارهای کوچک فراهم کند.
برای پاسخ به تضاد میان سکونت و فضاهای اجاره‌ای، طراحان به‌جای جدا کردن کامل این دو، مرزهایی طراحی کرده‌اند که قابل کنترل و قابل عبور باشند. در جبهه اصلی، دیوار مشبک آجری، نشیمن و تراس‌های خانگی را از خیابان جدا می‌کند، اما نور و سایه‌ها را عبور می‌دهد. در ضلع شمال‌شرقی، فضایی باقیمانده با کاشت بامبو و پنجره رو به این فضای کوچک، تجربه‌ای غیرمنتظره در عمق خانه می‌سازد؛ جایی که کاربر ناگهان با تکه‌ای از طبیعت مواجه می‌شود.
حیاط مرکزی نقش ستون فقرات پروژه را برعهده دارد. این حیاط، فضاهای مسکونی و اجاره‌ای را قطع می‌کند، اما در عین حال آن‌ها را به هم وصل نگه می‌دارد. نور روز، از این حیاط به داخل نفوذ می‌کند و صدای باران، با انعکاس روی کف و دیوارها، در فضای داخل شنیده می‌شود. سایه افرادی که از حیاط عبور می‌کنند، به‌صورت سیلوئت روی جداره‌ها می‌افتد و حس عمق فضایی را بدون مزاحمت بصری تقویت می‌کند.
توپوگرافی سایت هم در سازمان‌دهی فضاها نقش مستقیم داشته است. چون عقب سایت پایین‌تر و پیاده‌روی کنار زمین بالاتر است، طبقه همکف در دو تراز طراحی شده تا هم به خیابان، هم به جنگل پشت ساختمان پاسخ بدهد. این اختلاف تراز در فضای اجاره‌ای، دیدهای متنوع‌تری به باغچه پشت و بامبوها ایجاد می‌کند و ورودی مسکونی را از سمت مسیر پیاده جدا می‌سازد.
در بخش مسکونی، نشیمن اصلی با ارتفاع یک‌ونیم طبقه، نقطه مرکزی زندگی خانوادگی است. این فضا با پنجره‌های بزرگ رو به دیوار مشبک و حیاط، نور کنترل‌شده و دیدی فیلترشده به بیرون دریافت می‌کند. روی این حجم، تراس پشت‌بام قرار گرفته که مانند سکوی تماشای کوه عمل می‌کند؛ فضایی که از سطح روزمره زندگی کمی جدا شده تا لحظه مکث و آرامش فراهم کند.
در طبقه سوم، بنای الحاقی کوچکی به‌صورت مستقل از فضای داخلی قرار گرفته؛ فضایی که برای خلوت و تمرکز پدر خانواده در نظر گرفته شده است. این جداسازی نشان می‌دهد که پروژه فقط در سطح فرم به مرزها فکر نکرده، بلکه به نیازهای رفتاری و ذهنی کاربران نیز توجه داشته است.
در نمای شهری، آجر نقش اصلی را در بخش‌هایی از ساختمان بازی می‌کند. آجرکاری با برجستگی و فرورفتگی، ورودی را خواناتر می‌کند، تضاد «پر» و «خالی» را روی بدنه نشان می‌دهد و در عین حال به رنگ قاب‌های قرمز ساختمان مجاور اشاره می‌کند. ممکن است در زمین خالی کنار ساختمان، در آینده مهدکودکی کوچک ساخته شود و این زبان آجری به نحوی ادامه پیدا کند؛ تلاش فعلی، گامی است برای ساختن یک تصویر پیوسته در مقیاس محله.
در نهایت، ترکیب آجر سفید، چوب طبیعی در همکف و عایق خارجی روشن، خانه را به حجمی تبدیل کرده که در روستای سایه‌دار کوهستان، نور و سبکی بیشتری به خیابان می‌آورد.
سوالات متداول درباره خانه «آجر سفید»
در این خانه چگونه بین فضای مسکونی و فضاهای اجاره‌ای تعادل برقرار شده است؟
با استفاده از عناصری مثل دیوار مشبک، حیاط مرکزی و ورودی مجزا، مرز بین سکونت و فضای اجاره‌ای تعریف شده اما کاملاً قطع نشده است. این عناصر اجازه می‌دهند نور، هوا و برخی نشانه‌های حضور انسان بین فضاها جریان داشته باشد، در حالی که حریم خصوصی خانواده حفظ می‌شود.
دیوار آجری مشبک چه نقشی جز زیبایی در پروژه دارد؟
این دیوار، نشیمن و فضاهای باز خانوادگی را در برابر دید مستقیم و تابش مستقیم خورشید محافظت می‌کند، در طول روز نور را فیلتر می‌کند و شب‌ها با نوری که از پشت آن بیرون می‌تابد، خیابان را روشن می‌کند. در نتیجه، هم عنصر حریمی است، هم اقلیمی و هم شهری.
حیاط مرکزی چگونه روی کیفیت فضای داخلی اثر می‌گذارد؟
حیاط، نور و تهویه را به عمق توده می‌برد و تصاویر باران، برف و درختان را به فضاهای مجاور منعکس می‌کند. صدا و سایه آدم‌ها و عناصر طبیعی که از حیاط عبور می‌کنند، لایه جدیدی به تجربه سکونت اضافه می‌کند و حس عمق و زندگی را تقویت می‌کند.
چرا بخشی از نمای همکف با چوب اجرا شده است؟
چوبِ طبیعی در بخش تجاری همکف، متریالی است که به مرور زمان زیر نور و باران تغییر رنگ می‌دهد. این تغییرپذیری، سطح نما را زنده نگه می‌دارد و گذر زمان را ثبت می‌کند، در حالی که بخش‌های دیگر با آجر سفید و عایق روشن، تصویر ثابت‌تری از بنا ارائه می‌دهند.
بیوگرافی کوتاه PLAN Architects office
دفتر PLAN Architects office یک استودیوی معماری مستقر در کره جنوبی است که در پروژه‌های مسکونی، ساختمان‌های چندمنظوره و بازآفرینی بافت‌های شهری فعالیت می‌کند. رویکرد این دفتر بر خوانش دقیق بستر، توجه به مرز میان خصوصی و عمومی و استفاده از مصالح ساده و خوانا استوار است.
در پروژه‌هایی مانند خانه آجر سفید، این دفتر تلاش می‌کند تضاد میان نیازهای متفاوت (مثل سکونت و اجاره) را با تعریف مرزهای چندلایه، حیاط‌های میانی و جداره‌های نیمه‌شفاف حل کند؛ رویکردی که برای معماران در کار با ساختمان‌های مختلط و سایت‌های حساس، می‌تواند الهام‌بخش باشد.
.jfif&w=1920&q=75)
