مبحث بیست و سوم مقررات ملی ساختمان : الزامات ترافیکی ساختمان (1401) | ۲-۱-۲۳ تعاریف

۱-۲-۱-۲۳ انسداد معبر: به مسدود شدن تمامی خطوط عبوری بر روی وسایل نقلیه متقاضی استفاده از معبر گفته میشود انسداد کل معبر تنها زمانی باید در نظر گرفته شود که هیچ گونه راهکار عملی دیگری جهت تامین ایمنی محوطه کارگاهی موجود نباشد.

۲۲-۱-۲۳ انسداد خط عبوری: به مسدود شدن یک یا چند خط عبوری بر روی و سایل نقلیه متقاضی استفاده از معبر گفته میشود انسداد یک یا چند خط عبوری تنها در زمانهایی که تجهیزات و مصالح در بخشی از سواره رو دیو شده اند و یا فعالیت ماشین آلات کارگاهی در حاشیه معبر انجام میگیرد باید اعمال شود.

۳-۲-۱-۲۳ ایمن سازی ترافیکی: مجموعه اقداماتی که به منظور تقلیل اثرات یا حذف خطرات به بالقوه ترافیکی انجام میشود.

۴-۲-۱-۲۳ پارکینگ حاشیه ای: سطحی از می از فضای کنار . خیابان است که به توقف وسایل نقلیه موتوری اختصاص می یابد.

۵-۲-۱-۲۳ پارکینگ غیر حاشیه ای: فضایی خارج از سطح سواره رو می باشد که به منظور توقف وسایل نقلیه استفاده می شود. پارکینگ های غیر حاشیه ای به سه دسته تقسیم می شوند:

۱- محوطه ای (هم سطح)

۲ طبقاتی

۳- مکانیزه تقسیم می شوند.

۶-۲-۱-۲۳ پارکینگ محوطه ای (هم سطح): پارکینگی غیر حاشیه ای است که فضاهای پارک آن در سطح زمین قرار داشته باشند.

۷-۲-۱-۲۳ پارکینگ طبقاتی: پارکینگی عمومی واقع در خارج از سطح معابر است که فضاهای پارک آن در بیش از یک سطح قرار داشته باشد.

8-۲-۱-۲۳ پارکینگ مکانیزه: پارکینگی طبقاتی است که جابجایی خودروها به طبقات مختلف توسط تجهیزات بالابرنده صورت می گیرد.

۹-۲-۱-۲۳ پرچمدار: فردی است که ترافیک عبوری را از میان محدوده عملیات کارگاهی و یا دیگر نواحی نیازمند کنترل ترافیک موقت با استفاده از پرچم یا علائم هدایت می کند.

۱۰-۲-۱-۲۳ تجهیزات کنترل ترافیک: مجموعه علائم تابلوها نشانه ها و ابزارهای هشدار دهنده است که به منظور آگاهی راهنمایی و کنترل ترافیک عابرین پیاده وسایل نقلیه موتوری دوچرخه سواران و دیگر کاربران راه مورد استفاده قرار می گیرد.

۱۱-۲-۱-۲۳ چگالی ترافیک: تعداد وسایل نقلیه ای که در یک لحظه مشخص واحد طول یک خط عبور یا یک معبر را اشغال می کنند.

۱۲-۲-۱-۲۳ سطح خدمت: معیاری برای تحلیل عملکرد معابر شهری نشان دهنده نسبت تقاضا به ظرفیت بوده و دارای شش سطح A (به عنوان بهترین) تا F (بدترین وضعیت عملکردی) می باشد.

۱3-۲-۱-۲۳ تقاضای دوره اوج پارکینگ : حداکثر تقاضای پارکینگ کاربری در طول روز

۱4-۲-۱-۲3 توسعه کاربری : احداث یک کاربری جدید یا گسترش یک کاربری موجود

۱5-۲-۱-۲3 مطالعات تولید سفر : منظور تعیین متوسط سفرهای تولید شده در ناحیه مورد مطالعه است

۱6-۲-۱-۲3 مطالعات جذب سفر : منظور متوسط سفرهای جذب شده به ناحیه مورد مطالعه است

۱7-۲-۱-۲3 جهت جریان غالب : جهتی از جریان ترافیک در یک معبر دوطرفه در ساعت اوج که در آن حجت تردد از حجم جریان طرف مقابل بیشتر است

۱8-۲-۱-۲3 حجم ترافیک : تعداد وسیله نقلیه ای که در واحد زمان (کسری از ساعت ، ساعتی ، روزانه یا سالانه) از مقطع مشخصی (یک یا چند خط عبوری) از راه می گذرد .

۱۹-۲-۱-۲۳ حجم ترافیک ساعتی: حجم ترافیکی است که در طی یک ساعت معین از مقطع مشخصی از راه می گذرد.

۲۰-۲-۱-۲۳ حفاظ: وسیله ای است که در راه پله ها شیبراه ها پاگردها و اطراف نقاط خطرناک برای تأمین ایمنی و حفاظت و هدایت عابرین دوچرخه سواران رانندگان مورتور سیکلت و خودروها و همراهان آنان به کار میرود.

۲۱-۲-۱-۲۳ شبکه معابر بلافصل اطراف ساختمان: محدوده ای از محوطه پیرامونی یک سایت توسعه کاربری که ترافیک آن محدوده توسط بهره برداری و عملکرد آن کاربری دچار تغییرات محسوس می شود. این محدوده بنا بر نوع و ابعاد کاربری و ویژگی های شبکه معابر پیرامونی میتواند از یک تقاطع و معبر تا قسمتی از شبکه معابر و تقاطع های شهری باشد.

۲۲-۲-۱-۲۳ خط عبور: بخشی از سواره رو که در طول مسیر به عبور یک ستون از وسایل نقلیه اختصاص می یابد.

۲۳-۲-۱-۲۳ خط تغییر سرعت : خطی که بمنظور ایجاد فرصت برای کاهش یا افزایش سرعت وسایل نقلیه به هنگام ورود به خطوط اصلی یا خروج از آنها در نظر گرفته می شوند.

۲۴-۲-۱-۲۳ دسترسی سایت : معبر یا باز شویی که یک سایت را به شبکه خیابانی پیرامون خود متصل کرده و برای مراجعین آن امکان ورود و خروج با روش های مختلف را ایجاد می کند.

۲۵-۲-۱-۲۳ رابط خروجی : رابطی است که ترافیک آن از راه مورد نظر خارج میشود

۲۶-۲-۱-۲۳ رابط ورودی : رابطی است که ترافیک آن به راه مورد نظر وارد می شود.

۲۷-۲-۱-۲۳ راه و خیابان : راه، مجموعه مجموعه ای ای از معابر است که برای عبور وسایل نقلیه موتوری دوچرخه و عابر پیاده ساخته می شود . به راه های درون شهری خیابان نیز اطلاق می شود ، مگر در مواردی که راه علیرغم اینکه درون شهری است ولی عملکرد برون شهری دارد که در این صورت اطلاق خیابان برای آن معمول نمی باشد .

۲۸-۲-۱-۲۳ رده عملکردی معبر : طبقه بندی معابر و راه ها بر اساس قابلیت جابجایی و دسترسی مسیرها را شامل می گردد.

۲۹-۲-۱-۲۳ ساعت اوج : ساعتی از شبانه روز است که در آن حجم ترافیک به حداکثر می رسد.

۳۰-۲-۱-۲۳ سایت : محدوده زمینی که برای توسعه کاربری مد نظر قرار گرفته است.

۳۱-۲-۱-۲۳ سرعت طرح : حداکثر سرعت ایمن وسایل نقلیه در بهترین شرایط جوی و ترافیکی به عنوان مبنای طرح هندسی .

۳۲-۲-۱-۲۳ سرعت عملکردی : سرعتی است که ۸۵ درصد وسایل نقلیه با سرعتی برابر یا کمتر از آن حرکت میکنند.

۳۳-۲-۱-۲۳ سطح تقاطع : سطح مشترک بین سواره روهای راههای متقاطع است.

۳۴-۲-۱-۲۳ سطح خدمت : شاخصی است برای اندازه گیری کیفیت جریان ترافیک که بر اساس عوامل و مولفه های ترافیکی از قبیل تاخیر وسیله نقلیه طول صف و .... تعيين می گردد.

۳۵-۲-۱-۲۳ شیبراه عابر پیاده : یک شیبراه کوتاه است که برای اتصال سطوح ناهمتراز در پیاده رو بکار می رود.

۳۶-۲-۱-۲۳ طرح هندسی : طرح بخش های قابل رویت مانند مسیر افقی، نیمرخ طولی فاصله های دید شیبها و نیمرخ عرضی است.

۳۷-۲-۱-۲۳ ظرفیت : حداکثر تعداد وسایل نقلیه و یا عابر پیاده که در واحد زمان (ساعت) از یک مقطع معبر عبور می کند.

۳۸-۲-۱-۲۳ کاربری اداری : اراضی که برای احداث ادارات مختلف دولتی و خصوصی در نظر گرفته شده و شامل شرکت ها موسسات ارتش وزارتخانه ها، نهادها و شهرداری ها و مشابه آن می باشد .

۳۹-۲-۱-۲۳ کاربری تجاری : اراضی که برای فعالیت های بازرگانی، مغازه ها و فروشگاه ها، کسب و پیشه و دوایر نمایندگی های مختلف و دفاتر تجاری بر اساس سلسله مراتب طرح های تفصیلی (خرده فروشی عمده فروشی انبار ) پاساژ، تیمچه سرا در نظر گرفته می شوند.

۴۰-۲-۱-۲۳ کاربری تفریحی و گردشگری : مشتمل بر اراضی با کاربری تفریحی می باشد که با توجه به طرح تفضیلی شهرها بتوان در آن اماکن گذران اوقات فراغت و شادمانی شهروندان را تامین نمود .

۴۱-۲-۱-۲۳ کاربری حمل و نقل : اراضی که برای احداث ترمینال پایانه ایستگاه مترو راه آهن فرودگاه پارکینگ عمومی روباز و طبقاتی و .... در نظر گرفته شوند.

۴۲-۲-۱-۲۳ کاربری خدمات عمومی و شهری : مشتمل بر اراضی با کاربری خدماتی مانند کشتارگاه ها آتش نشانی مراکز جمع آوری زباله دفاتر پست کلانتری، نواحی شهرداری و سایر خدمات می گردد.

۴۳-۲-۱-۲۳ کاربری رستوران ها و تالارها : اراضی که برای تجمع افراد با اهداف کوتاه مدت مانند صرف غذا و یا برگزاری مجالس در نظر گرفته می شوند. تالارها و رستوران ها علاوه بر فضای نشستن دارای آشپزخانه و انبار نیز می باشند.

۴۴-۲-۱-۲۳ کاربری صنعتی : اراضی که برای احداث ساختمان های صنعتی در نظر گرفته می شود ( مانند انبارها کارگاه ها کارخانجات سردخانه ها و تعمیرگاه های بزرگ )

۴۵-۲-۱-۲۳ کاربری فرهنگی و مذهبی : اراضی که برای احداث اماکن مذهبی از قبیل مسجد، حسینیه کلیسا کلیسه و آتشکده و ... و یا برای سینما، تئاتر، کتابخانه فرهنگسرا گورستان و ... در نظر گرفته می شود.

۴۶-۲-۱-۲۳ کاربری مختلط : ترکیب چند عملکرد از کاربری های مختلف در یک قطعه زمین با کاربری مختلط تجاری اداری تجاری مسکونی مسکونی و اختلاطی از کاربری های فرهنگی ورزشی آموزشی که با توجه به طرح تفصیلی احداث شده اند.

۴۷-۲-۱-۲۳ کاربری مسکونی : سطوحی که بر اساس نقشه کاربری اراضی جهت احداث واحدها و مجموعه های مسکونی اختصاص یافته و مشتمل بر تراکم های مختلف مسکونی کم متوسط زیاد و بسیار زیاد می باشند.

۴۸-۲-۱-۲۳ کاربری ورزشی : اراضی که مختص ورزش و آمادگی جسمانی شهروندان برای احداث فضاها و استادیوم های انواع ورزش ها، زمین های بازی، باشگاه های ورزشی و... باشد.

۴۹-۲-۱-۲۳ کم توان : به فردی اطلاق می شود که بنا به هر علت به طور موقت یا دائمی از نظر توانایی های جسمی یا ذهنی دچار ضعف باشد.

۵۰-۲-۱-۲۳ محدوده حساس محیط محیط زیستی : زیستی منطقه ای که . شامل : طبیعی مانند زیستگه گونه های نادر است که توسط قوانین دولتی محافظت می شود.

۵۱-۲-۱-۲۳ مثلث دید : در تقاطع ها به مثلثی گفته می شود که به در محل فرضی وسیله نقلیه من به مسیر متقاطع و رأس . در محل برخورد دو امتداد عبور قرار دارد.

۵۲-۲-۱-۲۳ مراجع ذیصلاح شهری : نهادها سازمان ها و اداراتی که وظیفه مدیریت اجرا و نظارت بر طرح های اجرایی ترافیک شهری را بر عهده دارند که به فراخور موضوع شامل شهرداری و معاونت ها و سازمان های وابسته معاونت حمل و نقل و ترافیک سازمان حمل و نقل و ترافیک معاونت معماری و شهرسازی معاونت فنی و عمرانی و پلیس راهنمایی و رانندگی می باشد.

۵۳-۲-۱-۲۳ محدوده حفاظت از عملیات کارگاهی : محدوده ای است که با شروع ناحیه هشدار اولیه آغاز می شود و تا مسافتی بعد از ناحیه انتهای کار ادامه می یابد (مطابق شکل 23-1-1 )

۵۴-۲-۱-۲۳ منطقه کارگاهی : محدوده ای است که عملیات ساخت و ساز شهری در جریان ترافیک سواره و پیاده و ایمنی آن مؤثر است.

٢٣-١-٢-55 محوطه كارگاه ساختمانى: محدودهاى كه عمليات ساختمانى در آن انجام شده و غالباً با جداكننده هاى فيزيكى از پيرامون خود جدا مى شوند و ورود افراد متفرقه به اين محدوده ممنوع مى باشد.

٢٣-١-٢-56 مسافت ديد: طول قابل رويت براى راننده در امتداد مسير

٢٣-١-٢-٥٧ مسير انحرافى: مسيرى است كه به دليل عدم امكان استفاده از مسير معمول به عنوان مسیر جایگزین مورد استفاده قرار می گيرد.

٢٣-١-٢-۵٨ مهندسی ترافیک: بخشی از مهندسی حمل و نقل است كه به برنامەریزی، طراحى، و عملكرد مناسب سيستم ترافيک (تسهيلات وتجهيزات ترافيكى) به منظور جابجایی ايمن، سریع و اقتصادى استفاده كنندكان از راه مى پردازد وشامل كليه اجزايى است كه با جريان ترافيك وت وليد آن در اتباط هستند.

٢٣-١-٢-٥٩ مهندس ذیصلاح: شخصى حقیقى یا حقوقى داراى پروانه اشتغال به كار مهندسى معتبر صادره از وزارت راه و شهرسازى مى باشد.

تبصره: حدود صلاحيت و ظرفيت اشتغال اين اشخاص طى شيوه نامه ابلاغى از سوى وزارت راه و شهرسازى تعيين مى شود.

٢٣-١-٢-۶٠ ميانه : آن بخش از راه جدا شده كه در حد فاصل (بين) لبه داخلى سوارەروهای راه جانبى و مسير اصلى قرار گرفته است. (نوعى جدا كننده بين دو سواره روى مجزا و خلاف جهت)

٢٣-١-٢-۶١ نرخ تقاضاى پاركينگ : نسبت ميزان تقاضاى پاركينگ كاربرى در بازه زمانى مشخص

٢٣-١-٢-۶٢ نرخ سفر سازى : نسبت تعداد سفرهاى ايجاد شده (مجموع سفرهاى توليد و جذب شده) کاربری در بازه زمانى مشخص.

٢٣-١-٢-63 وسيله نقليه سبک : وسيله نقليه با حداكثر چهار چرخ شامل سوارى، وانت بار، ون، پیکاپ و کامیون كوچک.

٢٣-١-٢-64 وسيله نقليه سنگين : وسيله نقليه با بيش از چهار چرخ شامل كاميون، مينى بوس، اتوبوس و وسيله نقليه تفريحى

٢٣-١-٢-65 مسير درجه ١ دوچرخه : كه با وسايل مختلف از سواره رو جدا شده باشد. اين مسيرها توسط موانع فيزیكى، كاملا از ترافيک موتورى، پارک حاشيه اى و مسيرهاى پياده، جدا شده و فقط به عبور دوچرخه اختصاص دارند.

٢٣-١-٢-66 مسير درجه ٢ دوچرخه : تابلو به عبور دوجرخه اختصاص يافته باشد. استفاده وسايل نقليه موتورى ازاين سطح ممنوع است. اين مشيرها، خطوط اختصاصى براى عبور دوچرخه در مجاورت سواره رو هستند كه بو سيله خط كشى مشخص ومجزا شده اند.

٢٣-١-٢-67 مسير درجه ٣ دوچرخه : مسيرى است در امتداد يک معبر سواره رو كه توسط وسايل نقليه موتورى و دوچرخه به صورت مشترک استفاده مى شود.

٢٣-١-٢-68 پلان ايمنى : طرح ايمن سازى و هدايت ترافيكى محدوده عمليات اجرايى است.

٢٣-١-٢-۶٩ طول صف : به طول یا محدوده خارج از خيابان اصلى و در داخل پلاک كه تامین کننده صف ورود به و خروج از پاركینگ پلاک بوده ودر محل دسترسى به منظور جلوگيرى از تداخل با و تاخير در جريان ترافيك عبورى طبق ضوابط بيش بينى مى شود، اتلاق میشود.

٢٣-١-٢-٧٠ توسعه بسيار كوچک مقياس : حجم ترافيک توليد شده بدون تاثير بر تقاطع های مجاور بوده و نيازمند بازديد كلى و تعيين محل مناسب براى دسترسى است.

٢٣-١-٢-٧١ توسعه كوچك مقياس : حجم ترافيک توليد شده معاير اينگونه توسعه ها به اندازه ای است که بر کل شبكه معابر اثری نداشته ولى بر تقاطع ها و سواره روهاى نزديک به محل دسترسی کاربری تأثیر می گذارد.

٢٣-١-٢-٧٢ توسعه متوسط مقیاس : حجم ترافیک تولید شده در معابر اینگونە توسعەها به اندازه ای است كه بر معابر اطراف تا فاصله اى از محل توسعه اثر مى گذارد.

٢٣-١-٢-٧٣ توسعه بزر گ مقیاس : حجم ترافیک تولید شده در معابر اینگونه تو سعەها به اندازه اى است كه عموما سيستم معابر را در مساحت زيادى تحت تأثير قرار مى دهد.

٢٣-١-٢-٧۴ پارکینگ مانور کم : پارکینگ بلندمدت، در تمام روز و پاركينگ مخصوص کاربران روزانه و دائمی را شامل میشود.

٢٣-١-٢-٧٥ باركينگ مانورمتوسط : پاركينگ ميان مدت، مدت توقف بين ٢ ساعت تا تمام روز را شامل مى شود.

٢٣-١-٢-٧۶ پاركینگ مانور زیاد : شامل پاركینگ های كوتاه مدت، پاركينگ مخصوص توريست ها، پاركينگ مراكز خريد به مدت كمتر از ٢ ساعت است.