هوش مصنوعی مقررات ملی ساختمان23Gane AI
مبحث سوم مقررات ملی ساختمان : حفاظت ساختمان ها در مقابل حریق (1395) | اطلاعات کلی در خصوص طبقه بندی مصالح از نظر واکنش در برابر آتش
پ-٢-١ کلیات
اصولاً رفتار و عملکرد مصالح و فرآورده های ساختمانی در برابر آتش در دو حـوزه اصـلی زیـر مـورد آزمون قرار می‌گیرد:
عملکرد واکنش در برابر آتش: مشخص‌کننده میـزان مشـارکت یـک فـرآورده در گسـترش حریـق می‌باشد.
عملکرد مقاومت در برابر آتش: عبارت از توانایی یک فرآورده برای جلوگیری از گسترش آتش و یـا دود از منطقه حریق گسترش یافته به فضاهای مجاور است و در صورت لزوم می‌تواند شامل بررسی حفظ پایداری مکانیکی عضو ساختمانی در برابر حریق نیز باشد.
در این پیوست، اطلاعات کلی در زمینه روش های رایج بـرای طبقـه‌بنـدی واکـنش در برابـر آتـش برای مصالح ساختمانی ارائه شده است. در این طبقه بندی، کاربرد نهـایی فـرآورده هـا بایـد در نظـر گرفته‌شود.
پ-٢-٢ منحنی رشد آتش‌سوزی
رسم تغییرات دمای حریق بر حسب زمان از لحظه شروع افروزش، "منحنی رشد آتش" را به دست می‌دهد. هر چند این منحنی بسته به شرایط متغیـر اسـت، امـا در کـل اطلاعـات مفیـدی را ارائـه می‌دهد. زمان رشد حریق از لحظه افروزش تا زمانی که کلیه مواد قابل سوختن درون محیط بسـته مشتعل شوند، در نظر گرفته می‌شود (شکل‌پ -٢-٢). ابتدا گازهای ناشی از تجزیه حرارتـی مـاده، در سطح آن، وارد واکنش‌های احتراق می‌شود. در این زمان به‌طور عادی مقدار هوای قابل دسترس بیش از مقدار مورد نیاز است و عامل کنترل کننده سرعت احتراق، مسـاحت سـطح مـواد سـوختنی است. تداوم دوره رشد به عوامل متعددی بستگی‌دارد، اما لحظه بحرانـی وقتـی فـرا مـی‌رسـد کـه شعله های آتش به سقف برسند. با گسترش آتش به سطح زیر سقف، مساحتی که دچار آتش‌سـوزی شده است، به‌مقدار زیادی افزایش می‌یابد و در نتیجه تابش حـرارت بـه طـرف سـطح مـواد قابـل سوختن به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد. در یک اتاق بـا مبلمـان و وسـایل معمـولی، ایـن اتفـاق می‌تواند در دماهای حدود ٥٥٠ درجه سلسیوس رخ دهد. در این‌زمان باقی‌مانده مواد سوختنی بـه سرعت به دمای شعله وری خود رسیده و ظرف چنـد ثانیـه کوتـاه مشـتعل مـی‌شـوند. ایـن انتقـال ناگهانی با نام « مرحله گرگرفتن ناگهـانی » شـناخته مـی‌شـود و نشـان دهنـده آغـاز مرحلـه پایـدار آتش‌سوزی است.
در طول مرحله پایداری حریق در یک فضای بسته، شعله‌های آتش در یک قسمت محدود نیسـتند، بلکه کل‌آن فضا را در برمی‌گیرند. بخار منتشر شده در فضا با هوای ورودی مخلـوط شـده و شـدت حریق توسط دو عامل میزان تهویه و مقدار سوخت تعیین می‌گردد. برای طراحـان، ایـن مهمتـرین مرحله آتش سوزی است زیرا دما در اینجا به حداکثر خود می‌رسد. مرحلـه نهـایی، فـروکش کـردن شعله‌های آتش و پائین آمدن دما است که با تمام شدن مواد سوختنی موجود آغاز می‌شود.
پ -٢-٣ آزمایش های‌آتش و ارتباط آنها با پدیده آتش‌سوزی در ساختمان
برای ارزیابی رفتار و مشخصات مصالح و اجزای ساختمانی در برابـر حریـق، از آزمـایش‌هـای آتـش استفاده می‌شود. ضمن اینکه در مقـررات سـاختمانی و سـایر مـدارك مصـوب بـرای طبقـه‌بنـدی ،محدودسازی کاربرد یا ارزیابی‌عملکرد مصالح و فرآورده های ساختمانی به آزمـایش‌هـای اسـتاندارد آتش ارجاع داده می‌شود.از آزمایش‌های مهـم واکـنش در برابـر آتـش مـی‌تـوان بـه آزمـایش‌هـای افروزش پذیری، قابلیت سوختن، پیشروی سطحی شعله بر روی مصالح و فرآورده ها، شـدت رهـایش‌گرما، دود و گازهای سمی‌بر اثر سوختن را نام برد. برای هریـک از ایـن مشخصـات، آزمـایش هـای متنوع زیادی وجود دارد که‌بر حسب نوع محصول، ابعاد آزمایش، نوع و کاربرد فـرآورده مـوردنظر و استاندارد مرجـع متفـاوت هسـتند. در شـکل‌پ -١-٣ رابطـه بـین آزمـایش‌هـای آتـش و پدیـده آتش‌سوزی به صورت کلی‌نشان داده شده است.
بسیاری‌از کشورها در زمینه آزمایش‌های آتش‌و روش های‌طبقـه‌بنـدی، اسـتانداردهای مخصـوص خود را دارند. در عین‌حال رویکرد اکثر کشورها بـه سـمت پـذیرش اسـتانداردهای واحـد اروپـایی (EN) یا بین‌المللی(ISO) و تدوین استانداردهای ملی‌مطابق‌با آنها می‌باشد (در سال هـای‌اخیـر، استانداردهای بین‌المللی ایزو در زمینه‌آزمون های‌آتش،اکثراً مطابق بـا اسـتانداردهای واحـد اروپـا شده است).
پ-٢-٤ طبقه‌بندی واکنش در برابر آتش برای مصالح (استاندارد ٨٢٩٩) - کلیات طبقه‌بندی برای تمام فرآورده های ساختمانی غیر از کفپوش ها
طبقه F : فرآورده هایی که هیچگونه عملکرد واکنش در برابر آتـش بـرای آنهـا بـه وسـیله آزمـون و ارزیابی لازم تعیین نشده یا بر اساس نتایج آزمـون نمـی‌تواننـد در یکـی از طبقـه‌هـای A1 تـا E قرار گیرند.
طبقه E : فرآورده هایی که می توانند بدون پیشروی اساسی شعله، برای یک مدت کوتاه هجـوم یـک شعله کوچک را تحمل کنند.
طبقه D : فرآورده هایی که معیارهای طبقه E را برآورده ساخته و می توانند هجوم یک شعله کوچک را بدون پیشروی اساسی شعله، برای زمان طولانی تری تحمل کنند. به عـلاوه آنهـا توانـایی تحمـل هجوم حرارتی یک جسم منفرد مشـتعل را دارنـد و تحـت آن، گرمـای محـدودی را بـا تـأخیر آزاد می‌نمایند.
طبقه C : مثل طبقه D ولی الزامات سخت‌تر را برآورده می‌کند. به علاوه تحت هجوم حرارتی توسط یک جسم مشتعل منفرد، گسترش جانبی شعله محدودی دارد.
طبقه B : مثل طبقه C ولی الزامات سخت‌تری را برآورده می‌سازد.
طبقه A2 : همان معیارهای طبقه B را برای آزمون SBI برآورده می‌سازد. به علاوه این فرآوردهها، تحت شرایط حریق‌کاملاً توسعه یافته، مشارکت چندانی دررِبا حریق و رشد آتش سـوزی نخواهنـد داشت.
طبقه A1 : فرآورده های طبقه A1 در هیچ مرحله از آتش سوزی، شامل حریق‌کـاملاً توسـعه یافتـه، مشارکتی ندارند.
در این روش دو طبقه بندی اضافی از نظر تولید دود و شره های مذاب توسط مـاده مشـتعل نیـز بـه شرح کلی زیر وجود دارد:
طبقه‌بندی اضافی برای تولید دود:
S3 : محدودیتی در تولید دود مورد نیاز نیست.
S2 : تولید کل دود و نیز نسبت‌های افزایش تولید دود محدود شدهاند.
S1 : معیارهای سخت‌تر از S2 برآورده می‌شوند.
طبقه‌بندی اضافه برای ذره ها/ قطره های شعله‌ور:
d2 : بدون محدودیت
d1 : بدون ذره ها/ قطره های شعله‌وربرای مدتی بیش از یک زمان معین
d0 : بدون ایجاد ذره ها/ قطره های شعله‌ور
روش طبقه‌بندی واکنش در برابر آتش برای مصالح به غیر از کفپوش ها در جدول پ-٢-٤ ارائه شده است. جزئیات این روش در استاندارد ملی ایران شماره ٨٢٩٩ ارائه شده است.
