مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان : مدیریت انرژی در ساختمان (1404) | 1-8-19 ارزیابی وضع موجود

بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمانهای موجود به عنوان فصلی جدید به مبحث نوزدهم افزوده شده  است. وجود مصوبات قانونی که این مبحث را به عنوان معیار سنجش میزان مجاز انرژی مصرفی  ساختمان های در حال بهره برداری معرفی کرده اند، مانند ماده ۱۱ قانون مانع زدایی از توسعه صنعت  برق از یک سو و لزوم رفع برداشت اشتباه رایج در جامعه مهندسی ساختمان و مدیریتی کشور مبنی  بر محدود بودن مقررات ملی ساختمان به ساختمان های جدید الاحداث از سوی دیگر، ضرورت افزودن  این فصل به مبحث را دو چندان کرده است. 

متن ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، دامنه شمول مقررات ملی را تمامی مراحل  طراحی محاسبه اجرا بهره برداری و نگهداری از ساختمانها بیان کرده است، لذا بهره برداران نیز ملزم  به رعایت مقررات ملی ساختمان هستند. به همین دلیل تدوین مبحث بیست و دوم مقررات ملی  ساختمان با عنوان نگهداری و مراقبت از ساختمانها در سال ۱۳۹۲ انجام شد. رعایت مقررات ملی  ساختمان در مورد ساختمانها در مرحله بهره برداری نیز الزامی است. 

۱-۸-۱۹ ارزیابی وضع موجود 

اولین گام در ورود به فرایند بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان های در حال بهره برداری، ارزیابی  وضعیت موجود آنها است به این منظور در ساختمان های موجود، باید رتبه بازدهی انرژی مطابق  استانداردهای ملی ایران ۱۴۲۵۳ و ۱۴۲۵۴ تعیین و برچسب انرژی از سوی بازرس دارای صلاحیت صادر شود.

به موازات ممیزی انرژی تعیین رده و صدور برچسب انرژی ارزیابی فیزیکی وضع موجود نیز باید  به منظور شناسایی نقاط ضعف ساختمان انجام شود. این ارزیابی از طریق تهیه نقشه های چون ساخت  بازرسی پوسته خارجی و تأسیسات مکانیکی و الکتریکی صورت می گیرد. 

الف) نقشه های معماری چون ساخت باید تهیه و در صورت وجود با وضعیت چون ساخت تطبیق داده  شود و موارد مغایرت یا عدم تطبیق مشخص و اصلاحات لازم اعمال شود. 

ب) در بازرسی تأسیسات مکانیکی و الکتریکی برداشت وضع موجود و تهیه نقشه های چون ساخت و  جانمایی تمامی تجهیزات، سامانه ها، لوله کشی ها، کانال ها، شیرها، تجهیزات اندازه گیری و کنترلی کلیه  بخش ها ساختمان و درج آنها در نقشه های چون ساخت تأسیسات مکانیکی و الکتریکی الزامی است. 

پ) در صورت عدم امکان برداشت و ترسیم وضعیت چون ساخت در هر قسمت از تأسیسات مکانیکی و  الکتریکی ذکر علت دقیق عدم امکان برداشت و جانمایی بخش مورد نظر در نقشه ها الزامی است. 

ت) ارزیابی پوسته خارجی شامل ارزیابی پوسته خارجی غیر نور گذر پوسته خارجی نورگذر و نشت هوا  از پوسته خارجی است. 

ث) در بازرسی پوسته خارجی غیر نور گذر باید مقاومت حرارتی دیوارهای خارجی، سقف، کف مجاور  هوا و کف مجاور خاک تعیین شود. 

ج) در صورت امکان در اندازه گیری مقاومت حرارتی اولویت با استفاده از روش های غیر مخرب است.  در صورت عدم امکان برداشت ضریب انتقال حرارتی تمام اجزا پوسته خارجی با استفاده از روش های  غیر مخرب، انجام حداقل آزمایش های مخرب ممکن، مانند نمونه برداری برای ارسال به آزمایشگاه برای  محاسبه دقیق ضریب انتقال حرارتی الزامی است.

چ) در بازرسی جداره های نورگذر باید ضریب انتقال حرارت و ضریب بهره خورشیدی با استفاده از  دستگاه های استاندارد و دارای دقت اندازه گیری معتبر انجام شود. 

ح) برای اندازه گیری نشت هوا نیز باید از روش آزمایش پوسته خارجی تحت فشار ۷۵، ۱۵۰ و یا ۳۰۰  پاسکال مطابق روش تجویزی و همچنین اندازه گیری نرخ تعویض هوا بر اساس تعداد دفعات در ساعت  با استفاده از درب دمنده استفاده شود. 

۲-۸-۱۹ استقرار سامانه پایش و زیر پایش مصرف و مدیریت ساختمان 

الف) طراحی، نصب و راه اندازی سامانه پایش و زیر پایش و همچنین سامانه مدیریت ساختمان مطابق  فصل هفتم برای بهینه سازی ساختمانهای موجود الزامی است. 

ب) انجام تمام مراحل طراحی انتخاب تجهیزات اجرا و رعایت الزامات سامانه پایش و زیر پایش و  سامانه مدیریت ساختمان شرح داده شده در فصل هفتم الزامی است. 

پ) در ساختمان های دارای موتورخانه مرکزی، نصب سامانه کنترل هوشمند موتورخانه به عنوان اولین  گام در ارزیابی کنترل و کاهش مصرف انرژی الزامی است. 

ت) سامانه کنترل هوشمند موتورخانه باید قابلیت اندازه گیری دمای هوای بیرون ساختمان، دمای آب  رفت و برگشت بویلر، دمای آب رفت و برگشت مبدل حرارتی آب گرم و صدور فرمان خاموش و روشن  برای مشعل ها و پمپ ها بر اساس منطق برنامه نویسی شده و ایجاد ارتباط میان ورودی ها و خروجی ها  را در قالب یک دستگاه داشته باشد. 

۳-۸-۱۹ چرخه راهکار، اقدام، پایش و سنجش 

در این مرحله طراحی چرخه راهکار، اقدام، پایش و سنجش به عنوان فرایند بنیادی مدیریت انرژی  مطابق استانداردهای ملی ایران ۵۰۰۰۱ و ۵۰۰۰۲ الزامی است. این چرخه به طور مداوم بهبود عملکرد  انرژی ساختمان را هدف قرار داده و موجب مصرف کارآمدتر انرژی در ساختمان میشود. 

۱-۳-۸-۱۹ تدوین راهکارهای بهینه سازی 

الف) برای طراحی راهکارهای بهینه سازی مصرف انرژی طراح باید یکی از روشهای تجویزی یا  شبیه سازی را انتخاب کند. 

ب) بر اساس روش طراحی انتخاب شده باید تمامی مراحل فصل پنجم برای روش تجویزی و فصل  ششم برای روش شبیه سازی انجام شود. 

پ) در این مرحله، بر اساس الزامات روش تجویزی یا شبیه سازی، طراحی راهکارهای بهینه سازی، ارائه  جزئیات فنی و نقشه های مورد نیاز حاوی اطلاعات کامل برای انجام تغییرات لازم تا رسیدن به رده  بازدهی انرژی D توسط طراحان الزامی است. 

ت) به منظور در نظر گرفتن افزایش مصرف ناشی از فرسودگی برای ساختمان های موجود با عمر بیش  از ۱۰ سال، به ازای هر سال مازاد بر ۱۰ سال نخست بهره برداری کامل ساختمان، می توان به میزان  حداکثر ۱۰% به مقادیر مجاز شدت مصرف انرژی کاربری - اقلیم آن ساختمان برای دستیابی به رده D  مندرج در جدول پ 3-1 از پیوست «۳» اضافه کرد. 

۲-۳-۸-۱۹ اعمال راهکارهای بهینه سازی 

الف) راهکارهای بهینه سازی باید بر اساس طرح ارائه شده توسط طراحان توسط مجری ذی صلاح اجرا  شود. 

ب) با توجه به اینکه در مراحل بهینه سازی ساختمانهای موجود نهاد بازرسی موضوعیت ندارد، الزامی  است تا تمامی موارد مورد نظر در بازرسیهای دوره ای توسط مهندسان ناظر و مجری بهینه سازی انجام  گرفته و مستندات آن تهیه و ذخیره شود. 

۳-۳-۸-۱۹ نظارت و پایش نتایج پس از اعمال راهکارهای بهینه سازی 

الف) نظارت و پایش نتایج پس از اعمال راهکارهای بهینه سازی الزامی است. 

ب) راهبری سامانه پایش و زیر پایش مصرف ساختمان، پردازش و تحلیل نتایج در این مرحله مطابق  بخش 19-7-1-3 برای مقایسه میزان اثرگذاری هر راهکار و بهینه سازی مصرف هر تجهیز سامانه و  یا بخش الزامی است. 

۴-۳-۸-۱۹ شناسایی و تحلیل انحراف از معیار 

شناسایی و تحلیل انحرافات از معیار یکی از فرایندهای کلیدی در بهینه سازی مصرف انرژی  ساختمان های در حال بهره برداری است. 

الف) رعایت مراحل بخش 19-7-1-4 به منظور عیب یابی عملکرد تجهیزات و سامانه ها الزامی است. 

ب) شناسایی و تحلیل انحرافات از معیارهای مصرف انرژی الزامی است. 

پ) مستند سازی انحرافات شناسایی شده و انجام اقدامات لازم برای اصلاح آنها الزامی است. 

ت) ممانعت از بروز تأخیر در شناسایی انحرافات و یا سهل انگاری در مستندسازی و انجام اقدامات  اصلاحی الزامی است. 

ث) در صورت عدم دستیابی به رده بازدهی انرژی مورد نظر در طرح پس از تکمیل چرخه اقدامات،  باید مجدداً به مرحله 19-8-3-1 رجوع و این چرخه را تا رسیدن به رده بازدهی انرژی مورد نظر تکرار  نمود.