مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان : تاسیسات مکانیکی (1396) | ١۴-٢-٢ فهرست تعاريف

آب خنک کنندہ: آبی که گرمای دفع شدۀ سیستم تبرید را جذب و از طریق برج خنک کن یا هر سیستم دفع کنندۀ دیگر، به فضای خارج انتقال میدهد.

آب گرمکن: دستگاهی که آب مصرفی را گرم و آن را وارد شبکۀ توزیع آب گرم مصرفی ساختمان می کند.

آلاینده های هوا: ذرات جامد، گازهای زیان آور، بو، دود و هر نوع موادی در هوا که برای تنفس و سلامتى انسان زيان آور باشد. بخاراب همراه هوا، آلاينده محسوب نمى شود.

آویز: وسیلەای دایمی برای آويختن لوله یا كانال از نقطه اى ثابت ونگاه داشتن آن در ارتفاع پیش بینی شده. آویز ممکن است با حر کت محدود آونگی یا ثابت و بی حرکت باشد.

اتصال: چگونگی متصل کردن لوله به لوله، لوله بە فیتینگ یا شیر، فیتینگ بە فیتینگ یا شیر، در هر سیستم لوله کشی با کمک یک قطعۀ واسط یا بدون آن.

اتصال فیتینگ فشاری: نوعی اتصال در لوله‌کشی مسی، که با گشاد کردن دهانۀ لوڵه، یا بہ کمک یک قطعۀ واسط (برنجی یا پلاستیکی) و پیچ کردن یک مهره به دهانۀ لوله، شیر یا دستگاه، با اتصال دنده ای متصل می شود.

اتصال لحیمی موئنیگی: نوعی اتصال در لوله کشی مسی با ذوب کردن مفتول لحیم کاری. در این اتصال، لحیم ذوب شده با کشش موئینگی، فاصلۀ بین سطح خارجی نری و سطح داخلی مادگی لوله یا فیتینگ را پر میکند. دمای ذوب مفتول لحیم کاری باید کمتر از دمای ذوب مس باشد. اگر دماى ذوب كمتر از 427 درجة سلسيوس (٨٠٠ درجۀ فارنهايت) باشد، لحيم كارى "نرم" واگر بیشتر باشد، لحیم کاری "سخت" نامیده می شود.

استانداردهاى معتبر: استانداردهاى مورد تأييد مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتى ايران

اواپراتور: رجوع شود به تبخير كننده

بازگردانی هوا: توزیع دوبارۀ هوای بر گشتی که بیش ازآن در فضا توزيع شده است.

بخاری با دود کش: بخاری با سوخت گاز، مایع یا جامد برای گرم کردن موضعی فضا که محصولات احتراق را از طريق دودكش مستقيماً به فضاى خارج انتقال مى دهد.

بخاری بدون دودکش: بخاری گاز سوز بدون دود کش که به صورت تابشی، یا با جابەجائی طبیعی هوا و یا به کمک پروانۀ برقی، به صورت موضعی فضا را گرم میکند.

بخار یا گاز قابل اشتعال: مخلوط گاز یا بخار در هوا كه غلظتی بزرگتر يا مساوى حد كمينۀ اشتعال (LFL) و كوچكتر يا مساوى حد بيشينۀ اشتعال (UFL)، داشته باشد.

برچسب دار: مصالح و تجهیزاتی كه توسط مؤسسات داراى صلاحيت قانونى مورد آزمون قرار گرفته و برچسب مؤسسه روی آن الصاق شده باشد.

بست / تکیه‌گاه: وسیله ای که لوله یا کانال را در حالت معیّن یا موقعیت معیّن نگاه می دارد.

پارکینگ باز: یک ساختمان یا بخشی ازآن ، که به پارک كردن اتومبيل‌های شخصى اختصاص یافته و دارای شرایط زیر است:

برای تهویه طبیعی پار کینگ، حداقل دو سمت خارجی آن دارای بازشوهایی با توزیع یکنواخت است. در هر طبقه مجموع مساحت گشود گی‌های خارجی حداقل برابر با ٢٠ درصد مساحت كل دیوارهای پیرامونی پارکینگ در همان طبقه و مجموع طول بازشوهای خارجی نیز دست کم برابر 20 درصد طول کل دیوارهای پیرامونی پار کینگ در آن طبقه باشد. همچنین دیوارهای داخلی پارکینگ باید دارای حد اقل ٢٠ درصد گشودگی با توزیع یکنواخت باشد.

پارکینگ بسته: پارکینگی که باز نباشد.

پلنوم: محفظه ای فلزی یا ساختمانی که بخشی از سیستم توزیع یا تخلیه هوا را تشكیل میدهد. پلنوم ممکن است دارای یک یا چند دهانۀ ورودی و/ یا خروجی هوا باشد.

تبخیر کننده/ اواپرا تور: بخشی از سیستم تبرید که در آن با تبخیر مایع مبرد، عمل سرمایش صورت می گیرد.

تخلیۀ هوا: خارج کردن قسمتی از هوای فضا و هدایت آن به هوای آزاد، به طور طبیعی یا با وسایل مکانیکی.

تصفیۀ هوا: فرایند کاهش ذرات زیان آور موجود در هوا از قبیل میکرو ارگانیسمها، ذرات معلق، دود، گازهای زیان آور و جز آنها .

تعویض هوا / تهویه: ورود هوا به یک فضا یا خروج هوا از آن، به طور طبيعى يا به كمك وسايل مکانیکی.

تنظیم کننده مکش: وسیله ای که روی لولۀ رابط یا دریچۀ تعادل دودکش نصب می شود و پا ورود هوا به درون آن، مکش دودکش به طور خودکار به میزان معینی، ثابت نگه داشته می شود.

تنظیم مجدد خود کار: فرایند راه اندازی دوبارۀ شير قطع سوخت مشعل به طور خودكار، پس از بسته شدن آن با فرمان کنترل و خاموش شدن مشعل.

تنظیم مجدد دستی: فرایند راهاندازی دوبارۀ شیر قطع سوخت مشعل به طور دستی، پس از بسته شدن خودکار آن با فرمان کنترل و خاموش شدن مشعل.

تهویۀ طبیعی: جریان هوا از بیرون به درون یا از درون به بیرون فضاهای ساختمان، از راه دهانه‌های بازشو مانند پنجره و درب، یا به وسیلۀ هواکش‌های بدون موتور.

تهویۀ مکانیکی: جریان هوا از بیرون به درون یا از درون به بیرون فضاهای ساختمان، به كمک دستگاه‌های مکانیکی.

تهویۀ مطبوع: کنترل هم زمان دما، رطوبت و پا کیزگی هوا و توزیع مناسب آن، برای تأمین شرايط مورد نياز فضاهاى ساختمان.

تیغه‌ های هدایت کننده: تیغه هایی که برای جهت دادن به جریان هوا، به طور ثابت در داخل کانال نصب میشود.

چگالندە/کندانسور: مبدل گرمایی که برای تقطیر گاز مبرد ہا گرفتن گرما از آن به کار میرود.

چگالیدە/کندانسیت: مایعی که از تقطیر گاز یا بخار در اثر کاهش دما بوجود می آید.

حائل: قطعه اى محافظ از مواد نسوختنى كه براى جداسازى وايجاد فاصلۀ هوايى بين مواد سوختنی و سطوح گرم دستگاه‌ها و اجزای تأسیسات گرمایی، قرارداده میشود.

حداكثر فشار مجاز: حداكثر فشار مجاز سيستم كه شيراطمينان مربوط بر آن اساس تنظيم میشود.

حد بالای میزان مبرد در محیط کار: حداکثر مقدار غلظت مبرد در هوا، که کار گران در ٨ ساعت کار عادی در روز و ۴٠ ساعت کار در هفته، به طور دایم در معرض آن قرار داشته باشند و به گواھی مراکز بهداشتی معتبر و مورد تایید، هیچ اثر زیان آوری بر آنها نداشته باشد.

حد بيشينۀ اشتعال (UFL): حداکثر غلظتی از مبرد که باعث گسترش شعله در یک مخلوط همگن مبرد و هوا می شود.

حد بيشينۀ انفجار: رجوع شود به حد بيشينه اشتعال

حد كمينة اشتعال (UFL): حداقل غلظتی از مبرد که باعث گسترش شعله در یک مخلوط همگن مبرد و هوا میشود.

حد کمینۀ انفجار : رجوع شود به حد كمينۀ اشتعال.

حلقۀ انبساط: تغییر امتداد لوله در یک صفحه با زانوها و خمها، برای جذب حركات طولى لوله ناشی از تغییر دما و انبساط و انقباض.

خم انبساط: تغيير امتداد لوله در یک صفحه با يک زانو يا خم، براى جذب حركات طولى لوله ناشى از تغيير دما و انبساط و انقباض.

در دسترس: دسترسی مستقیم به دستگاه‌های تأسیسات مکانیکی ساختمان و اجزاى لوله كشی آنها، بدون نیاز به بازكردن يا برداشتن يا جابه‌جا كردن هرگونه مانع.

دریافت کنندۀ مایع مبرد : مخزنی برای دریافت و ذخیرۀ مبرد مایع کە با لولەهای ورودی و خروجی بطور دایم به سیستم تبرید متصل باشد.

دریچۀ تعادل: وسیله ای که بر روی لولۀ رابط دودکش یا در محل خروج دود از دستگاه گازسوز، با اهداف زیر نصب می شود:

در صورت نبود مکش، مسدود بودن دودکش یا پس زدن دود، دود از دهانه‌های باز آن خارج شود.

در صورت مکش اضافی دود کش، مقداری هوای اضافی به درون دود کش وارد كند و با رقیق کردن آن، جریان دود را در دود کش متعادل سازد.

دستگاه؛ دستگاهی که برق، سوخت گازی، مایع یا جامد و یا هر نوع انرژی دیگر مصرف میکند و برای استفاده در تأسیسات مکانیکی ساختمان، طراحی و ساخته شده است.

دستگاه با دمای پایین: هر دستگاه که در آن دمای گازهای حاصل از احتراق سوخت، در نقطۀ ورود به دودکش در شرایط کارکرد عادی، حداکثر ۵٣٨ درجۀ سلسیوس (١٠٠٠ درجۀ فارنهایت) باشد.

دستگاه با دودکش: هر دستگاه با سوخت جامد، مايع يا گاز كه تمام محصولات احتراق آن، از راه دودکش، مستقیماً به هوای خارج از ساختمان منتقل شود.

دستگاه با سوخت جامد: دستگاه گرمازا با محفظۀ احتراق بسته برای سوخت جامد، کە جز خروجی دودکش، دریچۀ تغذیۀ سوخت جامد، دريچۀ تخليۀ خاكستر و دريچۀ تنظيم هواى احتراق، هيچ بازشو دیگری نداشته باشد.

دستگاه بدون دود کش: هر دستگاه گرمازا با سوخت جامد، مایع یا گاز، که دود کش ندارد و محصولات احتراق آن به فضای اطراف دستگاه منتقل شود.

دستگاہ تهویۀ مطبوع اتاقی: دستگاہ یکپارچه شامل تمام قطعات و لوازم، برای خنک کردن هوا (با / یا بدون امکان گرم کردن). كه براى كار به صورت مستقل طراحى و ساخته شده باشد.

دستگاه گرمازای برقی: دستگاهی که با استفاده از انرژى الكتريكى، به وسيلۀ المنت گرمايی، کمپرسور در پمپ گرمایی و یا پمپ گرمایی ترموالکتریک، براى گرم كردن فضاها انرژى گرمايى تولید میکند.

دستگاہ یکپارچه (پکیج): دستگاهی که به طور کامل در کارخانه ساخته، سوار و آزمایش شده و به صورت یک واحد مستقل، با همۀ قطعات و اجزای متحرک و موتور محرک، آمادۀ نصب باشد.

دمای شعله وری سیال واسط در سیستم خورشیدی: پایین ترین دمایی كه در آن دما، سيال واسط به اندازه ای تبخیر شود که تر کیب آن با هوا قابل اشتعال باشد.

دمای کار طراحی: حدا کثر دمای مجاز کار که یک سیستم برای آن طراحی شده است.

دمپر: وسيله اى كه جريان هوا يا محصولات احتراق و مقدار آن ها را با فرمان دستى يا خود كار، تنظيم مى كند.

دمپر آتش: وسیله‌ای فلزی که در محل عبور کانال هوا از یک منطقۀ آتش به منطقۀ مجاور نصب میشود و به هنگام آتش سوزى به طور خودكار بسته ومانع انتقال آتش از يك منطقه به منطقۀ مجاور میگردد.

دمپر تنظیم حجم هوا: دمپری که در سیستمهای گرمایی و سرمایی برای تنظيم مقدار هوا، نصب مى شود.

دمپر دود: دمپری که برای جلو گیری از عبور هوا و دود طراحی شده و با دریافت فرمان از حسگر، یا سامانۀ اعلام حریق، به‌طور خود کار بسته میشود.

دود کش: یک سازه قائم یا تقریباً قائم که یک یا چند معبر براى انتقال گازهاى حاصل از احتراق دستگاه‌های با سوخت جامد، مایع یا گاز به خارج ساختمان، داخل آن نصب شده است.

دودکش القایی: نوعی از دودکش که گازهای حاصل از احتراق را به كمک بادزن، در فشار أستاتيک منفى (مكشى) به خارج منتقل مى كند.

دودکش با دمای پايین: دودکشى كه براى انتقال محصولات احتراق دستگاه  با سوخت مايع يا گاز، با دمای حداکثر ۵٣٨ درجۀ سلسیوس (١٠٠٠ درجۀ فارنھایت)، در شرایط کارعادی دستگاه، طراحی و آزمایش شده باشد. اندازه گیری دما در نقطۀ خروج دود از دستگاه صورت می گیرد.

دودکش پیش ساخته (ونت) : دودکش پیش ساخته در کارخانه شامل معبر انتقال دود، که برای نوع و کلاس معینی از دستگاه با سوخت مایع یا گاز ساخته شده و مشخصات آن از طرف مؤسسۀ دارای صلاحیت قانونی گواهی شده و دارای پلاک تأیید باشد.

دودکش رانشی: نوعی از دود کش که محصولات احتراق را به کمک بادزن، در فشار استاتیک مثبت (رانشی) به خارج منتقل میکند.

دودکش قائم با مصالح بنائی: شفت قائم یا تقریباً قائم ساخته شده از مصالح بنائی، شامل یک يا چند معبر دود، براى انتقال محصولات احتراق يك يا چند دستگاه با سوخت جامد، مايع يا گاز، به هوای خارج از ساختمان.

دهانه بازشو خارجی: پنجرە، درب، دریچە یا پنجره‌های سقفی، كه امكان بازشدن به هواى خارج از ساختمان داشته باشد.

دیگ: دستگاه گرمازای بسته که برای تأسیسات گرمایی یا سیستم تأمین آب گرم مصرفی، آبگرم یا بخار تولید میکند. فشار کار دیگ بخار کم فشار برابر ١٠٣ كيلو پاسكال نسبى (١٥ يوند بر اينچ مربع نسبی) یا كمتر و فشار كار دیگ آب گرم كم فشار ١١٠٣ كيلو پاسكال نسبى (١۶٠ پوند بر اينچ مربع نسبی) یا کمتر است. فشار کار دیگ بخار پر فشار بالاتر از ١٠٣ کیلو پاسکال نسبی (١۵ پوند بر اینچ مربع نسبی) و فشار کار دیگ آب گرم پرفشار بالاتر از ١١٠٣ کیلو پاسکال نسبی (١۶٠ پوند بر اينچ مربع نسبى) است.

دیگ خودکار: دیگی که به کنترل‌های خودکار، از جمله کنترل‌های حد، مجهز باشد.

دیوار آتش: جزئی از ساختمان دارای مقاومت معینی در برابر آتش ، كه از گسترش آتش در داخل یا بین ساختمانها و سازهها، از سوئی به سوی دیگر، جلو گیری کرده و یا آنرا کند میکند.

روز -درجۀ سرمایی: واحدی براساس اختلاف دما و زمان که در برآورد مصرف انرژى سرمايی ساختمان به کار میرود. در هر روز، وقتى كه دماى متوسط هوا بيش از دماى مبنا است، مقدار روز- درجۀ سرمايى برابر أست با اختلاف دماى متوسط هوا در همان روز ودماى مبنا. روز- درجۀ سرمايى سالائه (ADDC)، مجموعه روز- درجهها در طول یک سال تقويمى است.

روز ۔ درجۀ گرمایی: واحدی براساس اختلاف دما و زمان که در برآورد مصرف انرژی گرمایی ساختمان به کار میرود. در هر روز، وقتی دمای متوسط هوا کمتر از دمای مبنا باشد، مقدار روز- درجۀ گرمایی برابر است با اختلاف دمای مبنا و دمای متوسط هوا در همان روز. روز- درجۀ گرمایی سالانه (ADDH)، مجموع روز- درجه ها در طول یک سال تقویمی است.

ساختمان با درزهای معمولی: ساختمانی که با مصالح معمولی بنا شده باشد و درزبندى جدارهاى خارجی آن، امکان تعویض هوای طبیعی به میزان دست کم نصف حجم فضا در ساعت، را فراهم كند.

ساختمان با درزهای هوابند: ساختمانى كه جدارهاى خارجى آن مانند درز درب ها و پنجره ها، محل عبور لوله ها و كابل ها و جز آنها ، با نوارهاى درزبندى يا وسايل ديگر تا اندازهاى حفاظت شده كه تعویض هوای طبیعی از نصف حجم فضا در ساعت کمتر شود.

سطح هود: سطح افقی داخلی دهانۀ ورود هوای زیر هود. اگر سطح زیر هود افقی نباشد، تصویر آن بر صفحۀ افقی اندازه‌گیری میشود.

سیستم تبرید با احتمال نشت بالا: سیستم تبریدی که طراحی و نصب اجزای آن به ترتیبی است که در صورت نشت مبرد از اتصال ها یا اجزای معیوب آن، ورود مبرد به فضاهای كار یا اقامت افراد (جز موتورخانه) محتمل است.

سیستم تبرید با احتمال نشت پایین: سیستم تبریدی کە طراحی و نصب اجزای آن بەگونه ای است که در صورت نشت مبرد از اتصالها يا اجزای معيوب آن، ورود مبرد به فضاهاى كار يا اقامت افراد (جز موتورخانه)، احتمال ندارد.

سیستم تبرید غیرمستقیم: سیستمی که در آن یک سیال ثانویه که با عمل تبرید سرد یا گرم شده، با گردش در یک مدار ثانویه، هوا یا سیال دیگری را سرد یا گرم میکند.

سيستم تبرید غيرمستقيم بسته: سیستم تبرید غيرمستقیم با مدار ثانويۀ بسته. سيستم تبريد غيرمستقيم بستأ مربوط به هواى آزاد: سيستم تبريد غيرمستقيم بسته اى كه اواپراتور یا کندانسور آن، در یک مخزن باز مرتبط به هوای آزاد قرار می گیرد.

سيستم تبريد غيرمستقيم پاششى باز: سيستم تبريد غيرمستقيم كه مدار ثانويۀ آن باز و به صورت تماس مستقيم می باشد.

سيستم تبريد غيرمستقيم پاششى باز دومرحله اى: سيستمى كه در آن يك سيال واسط كه با عمل تبرید سرد یا گرم شده، با گردش در يک مدار بسته، سيال ثانويۀ سيستم تبريد غيرمستقيم پاششی باز را سرد یا گرم می کند.

سیستم تبرید مستقیم: سیستمی که اواپراتور یا کندانسور آن با هوا یا سیال دیگری که باید سرد یا گرم شود، در تماس مستقيم است.

سیستم توزیع هوا: سیستمی شامل کانال کشی، پلنوم و هوارسان که برای گردش هوا در تمام يا قسمتی از فضاهای ساختمان، طراحی و نصب می شود.

سیستم خورشیدی طبیعی: سیستمی که در آن گردش سيال واسط بين بخش خورشيدى و مصرف كننده بصورت طبيعى و تقلى است.

سيستم خورشيدى مكانيكى: سيستمى كه در آن براى گردش سيال واسط بين بخش خورشیدی و مصرف کننده از یمپ یا فن (دمندۀ هوا) استفاده می شود.

شاخص پیشروی شعله: مشخصهای که به رفتار مواد و مصالح در برابر آتش میپردازد؛ بر طبق استاندارد ملى ٨٢٩٩

شاخص گسترش دود: مشخصهای که به رفتار مواد و مصالح در برابر آتش مى پردازد؛ بر طبق استاندارد ملى ٨٢٩٩.

شمعک: شعلۀ کوچکی برای روشن کردن مشعل اصلی دیگ یا هر دستگاە گرمازای دیگر.

شمعک دایمی: شمعکی که در تمام مدتی که دیگ کار میکند روشن است؛ چه مشعل كار كند و چە نکند.

شمعک قطع شونده: شمعكى كه هنگام روشن شدن مشعل اصلى، مدت كوتاهى روشن مى شود و در زمان کار مشعل اصلی خاموش میماند.

شمعک متناوب: شمعکی که با روشن شدن مشعل اصلی روشن میشود، در مدت كار آن روشن میماند و با خاموش شدن آن خاموش میشود.

شومینۀ با مصالح بنائی: نوعی بخاری دیواری شامل كوره يا محفظة احتراق و دودكش، كه با مصالح بنائی نسوز ساخته میشود و با سوخت جامد یا گاز کار میکند.

شومینۀ پیش ساخته: نوعی بخاری تزیینی که تمام یا قسمتی از قطعات آن در كارخانه ساخته شده و در محل کاربرد براساس دستورالعمل کارخانه سازنده ، نصب یا مونتاژ می شود.

شیر اطمینان فشار: شیر حساس به فشار که در حالت کار عادی دستگاه یا سیستم، با یک فنر يا وسیلۀ دیگر بسته است و طوری طراحی شده که اگر فشار از حد پیشبینی شده بالاتر رود، به‌طور خود کار باز میشود و با تخلیۀ مقداری از سیال، فشار را کاهش میدهد.

شیر اطمینان بخار: شیر اطمینانی که روی دیگ بخار یا سیستم توزیع بخار نصب میشود و در حالت كار عادى بسته است. اين شير طورى طراحى شده است كه اگر فشار از حد پيش بينى شده بالاتر رود، به طور خودکار باز میشود و بخار را پرابر ظرفیت دیگ یا حداکثر بخار ورودی به سيستم، خارج می کند.

شیر اطمینان فشار و دما: شیر حساس به فشار و دما که در حالت کار عادی بسته است و چنان طراحی شده که اگر فشار یا دمای سيال از حد پيش بينى شده بالاتر رود، به‌طور خودكار بازشده و با تخلیۀ مقداری از سیال، از افزایش بیشتر فشار و دمای سیستم چلوگیری می کند.

شیر قطع خودکار گاز: شیری در مشعل ديگ هاى گازسوز، كه با فرمان حسكر فشار يا دما و يا هر کنترل کنندۀ دیگر، بسته میشود و راه ورود گاز به مشعل را مسدود می کند.

شیر قطع سریع: شیری که با یک حر کت سریع دست یا خودکار و با گردش یک چهارم دور، به‌طور کامل بسته میشود (ربع گرد).

طرف فشار بالا در سیستم تبرید: بخشی از سیستم تبرید که در معرض فشار چگالنده است.

طرف فشار پايين در سيستم تبريد: بخشى از سيستم تبريد كه در معرض فشار تبخير كننده (اواپراتور) است.

غلاف تهویه شونده: غلافی فلزی در محل عبور دود کش قائم فلزی از بام، براى جدا كردن سطح خارجی دودکش از مصالح سوختنى و ايجاد فاصله بين سطح خارجى دودكش وسطح داخلی غلاف، براى جريان هوا.

فاصلۀ مجاز: حداقل فاصلۀ هوایی بین سطوح گرم دستگاه‌های گرمازا یا لوازم و دستگاه هاى تأسیسات گرمایی با سطوح اجزا و لوازم دیگر که از مواد سوختنی تشکیل شده است.

فاصلۀ هوایی: فاصلۀ هوایی میان مواد سوختنی ہا سطوح گرم، یا قطعات حایل، به طوری که هوا در آن فاصله جريان يابد.

فشار طراحی مخزن سوخت: حداکثر فشار وارده به ته مخزن سوخت، در حالتیکه مخزن و لوله‌های هواکش آن از سوخت مایع کاملاً پر شده است.

فشار کار طراحی: حداکثر فشار کار مجاز که یک دستگاه/ سیستم برای آن طراحی شده است.

فضای با حجم کافی: فضای محل نصب دستگاه‌های ہا سوخت مایع یا گاز، کہ حجم کل آن مساوی یا بیش از یک متر مكعب برای هر ١٧٧ كیلو كالری در ساعت (۵٠ فوت مكعب برای هر ١٠٠٠ بى تى يو در ساعت) ارزش حرارتى سوخت مصرفى دستگاه است. حجم فضاى مجاور، كه مستقيماً به محل نصب دستگاه باز باشد (بدون در وپنجره)، بخشى از حجم فضاى محل نصب دستگاه به حساب میآید.

فضای با حجم ناکافی: فضای محل نصب دستگاه‌های با سوخت مایع یا گاز، که حجم کل آن کمتر از یک متر مكعب براى هر ١٧٧ کیلوكالری در ساعت (۵٠ فوت مكعب براى هر ١٠٠٠ بى تى يو در ساعت) ارزش حرارتی سوخت مصرفی دستگاه است.

فضای با خطر: هر فضایی از ساختمان كه به علت وجود گازها و گرد و غبار قابل اشتعال و الياف سوختنی و دیگر مواد به شدت سوختنی، خطر آتشسوزی بالایی داشته باشد.

فهرست شده: مصالح یا تجهیزاتی کە توسط مؤسسات دارای صلاحیت قانونی برای كاربرد خاص مورد تأيید قرار گرفته و فهرست شده باشد.

فيلتر روغن هودهای آشپزخانه: وسيله ای كه در موارد لزوم درون هود آشيزخانه نصب مى شود و ذرات روغن و چربی را از هوای گرم، بخار آب، دود و جز آن ها، که از دستگاه‌های پخت وارد هود می شود، پیش از ورود آن به کانال تخلیه جدا میکند.

فیوز حرارتی: وسیله ای ایمنی كه طوری طراحى شده است تا در دماى معينى ذوب شود و دو قطعه را از هم جدا کرده یا دمپری را رها کند.

قابل دسترسی: دستگاه‌های تأسیسات مكانیكی ساختمان یا اجزای لولەكشی و کانال كشی، وقتی "قابل دسترسی" اند که باز کردن یک دریچه یا برداشتن مانعی برای دسترسی به آنها کافی باشد.

قطعات محافظ: هر نوع قطعات و اجزای محافظ ساخته شده از مواد غیرسوختنی، که برای کاهش فاصلۀ مجاز بین مواد سوختنی و سطوح گرم دستگاه ها و اجزای تأسیسات گرمایی، به کار روند.

قطعۀ انبساط: وسيله اى براى جذب حركت هاى ناشى از تغيير دما وانقباض وانبساط در لوله.

كانال هوا: مجرايى براى هدايت هواى رفت، برگشت يا تخليه

كانال قائم: كانال هوا كه به طور قائم، در يك طبقه يا بيشتر ادامه يابد.

کانوپی: کلاهک هود که روی دستگاه پخت قرار می گیرد

كنترل اطمینان خودكار قطع گاز: وسيله ای كە در صورت روشن نشدن مشعل دستگاه، گاز ورودی به شعلۀ اصلی مشعل یا گروه مشعل ها را، به طور خود کار قطع میکند.

كنترل اطمينان شمعک: وسيله ای كه در صورت از كار افتادن شمعک يا هر وسيلۀ ديگر روشن کنندۀ مشعل و همچنین در صورت خاموش شدن شعلۀ مشعل، ورود سوخت به مشعل را به طور خودکار قطع میکند.

كنترل اطمينان وجود حداقل اكسيژن(ODS): وسیله ای حساس به تغييرات نسبت اكسیژن در هوای محیط که در صورت کاهش این نسبت به کمتر از میزان تعيین شده، به طور خودکار جریان ورود گاز به دستگاه گازسوز را قطع میکند.

کنترل اطمینان وجود شعله: وسیله ای که در صورت روشن نشدن مشعل دستگاه يا خاموش شدن شعلۀ اصلی، مانع ورود سوخت به شعلۀ اصلی مشعل یا شعلۀ اصلی مشعل و شمعک آن هر دو، میشود.

کنترل حد دمای بالا: وسیله‌ای حساس به تغييرات دما، كه وقتى دماى نقطۀ مورد نظر از حد پیشبینی شده بالاتر رود، به‌طور خود کار راه ورود سوخت به مشعل را میبندد.

کندانسور: رجوع شود به چگالندە/کندانسور

کورۀ بسته: دستگاه گرم كنندۀ هوا با سوخت مايع يا گاز ، كه هواى احتراق را مستقيماً از خارج دریافت می کند.

کورۀ هوای گرم: دستگاه گرم کنندۀ مستقل شامل یک کورۀ بسته و دمندۀ ھوا که هوا را پس از گرم شدن، به فضاهای ساختمان می فرستد.

کولر آبی: دستگاه خنک کنندەای که گرمای محسوس هوا را با تبخير آب در مسير آن، كاهش میدهد و به کمک دمندۀ هوا، وارد فضاهای ساختمان میکند.

لحیم کاری سخت: روشی در اتصال لحیمی موئینگی، کە در آن دمای ذوب مفتول لحيم كاری بیشتر از 427 درجۀ سلسیوس (٨٠٠ درجۀ فارنهایت) است.

لحیم کاری نرم: روشی در اتصال لحیمی موئینگی، که در آن دمای ذوب مفتول لحيم كارى كمتر از 427 درجۀ سلسیوس (٨٠٠ درجۀ فارنهایت) میباشد.

لرزەگیر لولەای: قطعەای لوله ای شكل و انعطاف پذير كه بين دو قطعۀ لوله يا فيتينگ ، نصب می شود و مانع انتقال ارتعاشات دستگاه می گردد.

لولۀ رابط دودکش: لوله ای که گازهای حاصل از احتراق را از یک دستگاه با سوخت مایع یا گاز، به دود کش قائم منتقل میکند.

مايعات قابل اشتعال: هر مايعى كه نقطة اشتعالى كمتر از ٣٨ درجۀ سلسيوس (١٠٠ درجۀ فارنهایت) داشته باشد و فشار بخار اشباع آن در اين دما از ٢٧۶ كيلو پاسكال (40 پوند بر اينچ مربع مطلق) تجاوز نكند، مايع قابل اشتعال ناميده مى شود. مايعات قابل اشتعال به شكل زير طبقه بندی میشوند:

مايعات قابل اشتعال گروه IA: مايعاتى كه نقطۀ اشتعال آن ها كمتر از ٢٣ درجۀ سلسيوس (٧٣ درجۀ فارنهایت) و نقطۀ جوش آنها کمتر از ٣٨ درجۀ سلسیوس (١٠٠ درجۀ فارنهایت) است.

مایعات قابل اشتعال گروه: IB: مايعاتى كه نقطۀ اشتعال آن ها كمتر از ٢٣ درجة سلسيوس (٧٣ درجۀ فارنهايت) ونقطۀ جوش آنها بالاتر يا مساوى ٣٨ درجة سلسيوس (١٠٠ درجۀ فارنهایت) است.

مایعات قابل اشتعال گروه: IC: مايعاتى كه نقطۀ اشتعال آن ها بزرگتر یا مساوى ٢٣ درجۀ سلسیوس (٧٣ درجۀ فارنهایت) و كمتر از ٣٨ درجۀ سلسیوس (١٠٠ درجۀ فارنهایت) است.

مبرد احیا شده: مبردی که برای رسیدن به مشخصات اوليۀ آن به عنوان مبرد تازه، به طرق مختلف از جمله تقطير، باز توليد شده است. مشخصات اين مبرد با آناليز شيميايى بايد تأييد شود. احیای مبرد معمولاً با فرایندهایی امکانپذیر است که به کمک باز تولید صنعتی و در کارخانه انجام میشود.

مبرد بازیافتی: مبردی که تحت هر شرایطی بدون نیاز به آزمایش یا هر گونه فرایندی، از سیستم تبرید برای کاربرد مجدد برداشت می شود.

مبرد تصفیه شده: مبردی که با جداسازی روغن و گازهاى غير قابل تقطير و يک يا چند مرحله عبور از فیلترهای مناسب (مانند قطعاتی از فیلتر قابل تعویض و خشک کن) و كاهش مقدار رطوبت، مواد اسيدی و ذرات خارجی آن تصفیه شده است این تصفیه معمولاً در کارگاه یا در تعمیرگاه محلی صورت میگیرد.

مبردهای گروه: A مبردهایی با درجۀ مسمومیت کم، هنگامیکه انسان به دفعات و برای مدت طولانی، در معرض آن ها قرار گیرد.

مبردهای گروه: B مبردهایی با درجۀ مسمومیت زیاد، هنگامیکه انسان به دفعات و برای مدت طولانی، در معرض آن ها قرار گیرد.

مبردهای گروہ ١: مبردهایی که هنگام آزمایش در هوا، در فشار ١٠١ کیلو پاسکال (14/7 پوند بر اينچ مربع مطلق) ودماى ۶٠ درجۀ سلسيوس (140 درجۀ فارنهايت)، پیشروى شعله را نشان نمیدهند.

مبردهاى گروه ٢: مبردهايى كه در دماى ۶٠ درجۀ سلسيوس (140 درجۀ فارنهايت) وفشار ١٠١ كيلو پاسكال (14/7 پوند بر اينچ مربع مطلق)، داراى حد كمينۀ اشتعال (LFL) بيش از 0/1 كیلوگرم بر متر مكعب (0/00625 پوند بر فوت مكعب) و گرماى ناشى از احتراق كمتر از ١٩٠٠٠ کیلو ژول بر کیلو گرم (٨١٧۴ بی تی یو بر پوند) می باشند.

مبردهای گروہ ٣: مبردهایی که در دمای ۶٠ درجۀ سلسیوس (١۴٠ درجۀ فارنهایت) و فشار ١٠١ كيلو پاسكال (14/7 پوند بر اينچ مربع مطلق)، داراى حد كمينۀ اشتعال (LFL) کمتر یا برابر 0/1 کیلوگرم بر مترمکعب (0/00625 پوند بر فوت مکعب) و یا گرمای ناشی از احتراق برابر يا بيشتر از ١٩٠٠٠ كيلو ژول بر کیلو گرم (٨١٧۴ بی تی یو بر پوند) هستند.

مخزن ذخیرۀ سوخت مایع با فشار جو: مخزن ذخیرۀ سوخت مایع که برای فشار جو طراحی شده و باهوای آزاد خارج در ارتباط است.

مخزن تحت فشار: مخزن بست‌های که برای نگھداری مایع، گاز یا مخلوط آنها در یک فشار معین،طراحى شده است.

مخزن تغذیۀ سوخت مایع: مخزن سوخت مایع که مستقیماً یا به وسیلۀ پمپ، به مشعل دستگاه متصل است و آن را تغذیه میکند.

مخزن تغذیۀ ثقلی سوخت مایع: مخزنی كه سوخت مايع را به طور ثقلى ومستقيماً، به مشعل دستگاه می رساند.

مخزن ذخیرۀ سوخت مایع: مخزن سوخت مایع جداگانه که مستقیما به مشعل دستگاه متصل نمیباشد.

مخزن سوخت روزانه: مخزن تغذیۀ سوخت مایع، که بین مخزن ذخیرۀ اصلی و مشعل دستگاه نصب میشود و مخزن ذخیرۀ اصلی را از مشعل دستگاه جدا میکند.

مشعل: وسیله ای برای انتقال نهایی سوخت مایع یا گاز به همراه هوا، به اتاق اشتعال دیگ یا هر دستگاه دیگر مصرف کنندۀ سوخت، و اشتعال و کنترل آن.

معبر قائم دود: معبری که درون یک شفت قائم قرار دارد و محصولات احتراق را به هواى خارج از ساختمان منتقل مى كند.

مکش دود: اختلاف فشار بین هوای خارج و دستگاه با سوخت مايع یا گاز، كه سبب جريان پیوستۀ هوا و محصولات احتراق بین دستگاه و هوای خارج، از طریق معبر دود میشود.

مکش القایی: مکشی که با یک بادزن نصب شدہ بین دستگاہ با سوخت مایع یا گاز و انتھای دودکش، پدید میآید.

مکش طبیعی: مکشی که در اثر ارتفاع دودکش و اختلاف دمای هوای خارج و محصولات احتراق، ایجاد میشود.

منطقۀ آتش: قسمتی از فضاهای داخل ساختمان، که از همه طرف (دیوارها، درب ها، سقف و كف) با جدارهای مقاوم به مدت معین در برابر آتش، محدود شده و از فضاهای مجاور جدا شده باشد.

مواد سوختنی: موادی ساخته شده از چوب، کاغذ فشرده، الیاف گیاهی، پلاستیک و دیگر مواد مشابه و یا دارای روکشی از این مواد، که در تماس با شعلۀ آتش خواهند سوخت.

مواد غیرسوختنی : موادی جز "مواد سوختنی". باید توجه داشت که مواد "غيرسوختنی" با مواد "نسوز" تفاوت دارند.

مواد نسوز : مواد غیر فلزی دارای خواص فیزیکی و شیمیائی مناسب برای كاربرد در محيط هائی با دماى بالاتر از ۵٣٨ درجة سلسيوس (١٠٠٠ درجۀ فارنهایت).

مؤسسه داراى صلاحيت قانونى : موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتى ايران و يا موسسات مورد تأیید آن مؤسسه.

مورد تأیید: مورد تأیید ناظر ساختمان.

مهار: وسیله‌ای برای ثابت نگهداشتن لوله در يک نقطه، از نظر موقعيت، امتداد و جهت، در شرايط تغییرات دما و بار‌های وارد به آن.

نفوذ هوا به داخل: نفوذ هوای خارج به درون ساختمان، از راه درزهاى پنجره ها، درب ها وهر شكاف ديگر در ديوارها، كف يا سقف ساختمان

نقطۀ اشتعال: كمترين دمای تصحيح شده در فشار ١٠١ کيلو پاسکال (14/7 پوند بر اینچ مربع مطلق) كه در آن با اعمال شعلۀ آزمون، بخارات بخشى از نمونۀ آزمايش تحت شرايط مشخص شده در رویۀ آزمون و دستگاه آزمایش، شعله ور می گردد. دماى اشتعال مايع بايد براساس استانداردهاى ASTM D93 , ASTM D56 و يا ASTM D3278 تعيين شود.

وسیلۀ قطع خودکار گاز: وسیله ای که با فرمان گرفتن از یک سامانۀ کنترل، جریان گاز ورودی به دستگاه را می بندد.

هادی: نوعی از تکیه‌گاه لوله، که آن را در موقعیت معینی نگاه میدارد و امکان حرکت طولی یا عرضی محدودی به آن میدهد.

هوا: هوایی که برای احتراق، تعویض، کنترل دما، رطوبت و پا کیزگی، به طور طبیعی یا مکانیکی در فضاهای ساختمان جریان مییابد.

هوای احتراق: هوای لازم برای احتراق کامل و مطمئن و ایمن در یک دستگاه با سوخت جامد، مایع یا گاز.

هوای استاندارد: هواى با دماى ٢١ درجۀ سلسيوس (٧٠ درجۀ فارنهايت) وفشار مطلق 101/3 کیلوپاسکال (29/92 اینچ جیوە).

هوای بازگردانی شده: آن قسمت از هوای برگشت از فضای تهویه مطبوع، كه به عنوان بخشى از هوای رفت آن فضا یا فضاهای دیگر استفاده شود.

هوای برگشت: هوایی که از یک فضای تهویه مطبوع باز میگردد و بازگردانی یا تخلیه میشود.

هوای بیرون (تازه): ورود هوای بیرون به درون فضاهای ساختمان، که پیش از آن در ساختمان گردش نكرده است.

هوای تخلیه: هوایی که از فضای ساختمان برگردانده شده و بدون استفادۀ دوباره از آن، از ساختمان خارج میگردد.

هوای دریافتی از بیرون: هوایی که برای جبران هوای تخلیه شده، از بیرون به درون ساختمان وارد میشود.

هوای رفت: هوایی که برای تعویض هوا، کنترل دما، رطوبت و پاکیزگی و جز آنها ، به هر فضا يا مجموعه ای از فضاهای ساختمان، فرستاده میشود.

هود: نوعی وسیلۀ دریافت کنندۀ هوا که به یک سیستم تخلیۀ مکانیکی متصل است و برای جمع آوری و خارج ساختن هوای گرم، بخار آب، دود، بو، چربی و گازهای دیگر ناشی از احتراق، در بالا یا نزدیک دستگاه‌های پخت یا هر دستگاه دیگری که این نوع گازها را متصاعد می کند، نصب می شود.

هود نوع I: هود آشپزخانه، مخصوص جمع آوری و دفع بخارآب، گرما، بو، روغن و دود مجهز به فيلتر روغن.

هود نوع:II هود عمومی آشپزخانه برای جمع آوری و دفع بخارآب، گرما و بو، بدون فیلتر روغن.