مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۶-۱۴- تدابیر در برابر تاثیرات الکترومغناطیسی

۱-۶-۱۴- کلیات 

این بخش از نشریه پیشنهادات اساسی برای کاهش اغتشاشات الکترو مغناطیسی ارایه می دهد. تداخل الکترومغناطیسی (EMI) ممکن است باعث مختل شدن یا خرابی سیستم های فن آوری اطلاعات یا تجهیزات فن آوری اطلاعات و همچنین تجهیزات دارای مدارها یا قطعات الکترونیکی شود. جریان های ناشی از صاعقه قطع و وصل کردن، اتصال کوتاه ها و سایر پدیده های الکترومغناطیسی ممکن است باعث وقوع اضافه ولتاژ و تداخلات الکترومغناطیسی شوند. 

شدیدترین این تاثیرات در موارد زیر هستند :

    • جایی که حلقه های فلزی گسترده وجود دارد. 

    • جایی که سیستم های سیم کشی الکتریکی متفاوت در مسیرهای مشترک اجرا شده است، به طور مثال برای تغذیه برق و برای سیگنال دهی تجهیزات فن آوری اطلاعات در داخل ساختمان 

۲-۶-۱۴- کاهش تداخل الکترو مغناطیسی (EMI) 

طراحان و مجریان تاسیسات الکتریکی ساختمانها باید تدابیر مناسب جهت کاهش اثرات الکتریکی و مغناطیسی بر روی تجهیزات الکتریکی به کار بگیرند. علاوه بر مطالب مندرج در این بخش از نشریه لازم است الزامات بخش 444.4 استاندارد IEC 60364-4-44نیز در نظر گرفته شوند  

فقط استفاده از تجهیزات الکتریکی مجاز است که الزامات استانداردهای مناسب در مورد EMC يا الزامات EMC مندرج در استاندارد محصولات مربوطه را برآورده کرده باشند. 

۱-۲-۶-۱۴- سیستم نیروی TN با منابع تغذیه چندگانه 

در صورتی که تاسیسات الکتریکی از نوع سیستم نیروی TN با منابع تغذیه چندگانه به صورت مناسبی طراحی نشوند. قسمتی از جریان بهره برداری ممکن است در مسیرهای ناخواسته جریان یابد. این جریان ها ممکن است باعث مشکلاتی نظیر موارد زیر شوند : 

    • آتش سوزی 

    • خوردگی 

    • تداخل الکترومغناطیسی 

در صورتی که یک سیستم نیروی برق از نوع TN توسط چندین منبع تغذیه تاسیسات الکتریکی تغذیه شود، نقاط خنثی منابع تغذیه مختلف باید توسط یک هادی روکش دار و عایق شده به یکدیگر متصل شده و سپس این هادی روکش دار و عایق شده به صورت متمرکز و تنها از یک نقطه منفرد و مشابه زمین شود (ر.ک. شکل های (14-2) و (14-3)) .

در شکل (۱۴-۳) :

a : هیچ گونه اتصالی بین نقطه خنتای ترانسفورماتور با نقطه خنثی ژنراتور به زمین مجاز نیست. 

b : هادی اتصال دهنده نقاط خنثی ترانسفورماتور و نقاط خنثی ژنراتورها به یکدیگر باید از نوع روکش دار باشد. این هادی به عنوان PEN عمل کرده و ممکن است به همین نام نیز علامت گذاری شود. با این حال نباید از این هادی برای اتصال به مصرف کننده ها استفاده شود و برای جلوگیری از آن باید علائم هشدار دهنده بر روی آن چسبانده یا در نزدیکی آن قرار داده شود. 

c : فقط یک اتصال ما بین نقاط خنثای متصل به هم منابع تغذیه چندگانه و هادی PE باید ایجاد شود. این اتصال باید در داخل تابلو توزیع اصلی ساختمان باشد. 

d : زمین کردن اضافی هادی PE در تاسیسات مجاز است. 

۲-۲-۶-۱۴- آرایش اتصال زمین برای منابع تغذیه پشتیبان 

در سیستم های TN برای انتقال تغذیه از منبع اصلی به منبع پشتیبان باید از یک تجهیز قطع و وصل استفاده شود که هم هادی های فاز و هم در صورت وجود هادی خنثی را از منبع تغذیه اول قطع و به منبع تغذیه پشتیبان وصل کند. ( رک بخش 444.4.7 استاندارد IEC 60364-4-44).

یادآوری - این روش از ایجاد میدان های الکترومغناطیسی ناشی از جریان های پراکنده در سیستم تغذیه اصلی تاسیسات جلوگیری می کند. جمع برداری جریان های داخل یک کابل باید برابر صفر باشد. این به ما اطمینان میدهد که وقتی کلید وصل است جریان خنثی فقط در هادی خنثای مدار جاری می شود. باید دقت داشت که مجموع جریان های هارمونیک سوم (۱۵۰ هرتز) هادی های فاز به هادی خنثی سرازیر می شوند. 

۳-۶-۱۴- اتصال زمین و هم بندی هم پتانسیل کننده (EB) 

علاوه بر مطالب مندرج در این بخش باید الزامات و توصیه های مندرج در بخش 444.5 استاندارد 44-4-60364 IEC نیز رعایت شود. همچنین برای شبکه های همبندی مخابراتی در ساختمان ها باید الزامات استانداردهای 30129 ISO٫IEC رعایت شوند. 

۱-۳-۶-۱۴- اتصال الکترودهای زمین به هم 
۱-۱-۳-۶-۱۴- در صورتی که از تجهیزات الکترونیکی برای مخابره و تبادل داده بین چند ساختمان مختلف استفاده می شود توصیه میشود تمامی هادیهای اتصال زمین عملکردی و حفاظتی این ساختمانها به یک ترمینال اصلی اتصال زمین واحد متصل شوند. 

۲-۱-۳-۶-۱۴- تمامی الکترودهای زمین موجود در یک ساختمان (شامل حفاظتی، عملکردی و حفاظت صاعقه)، باید مستقیما و به شکل موثری به یکدیگر متصل شوند (شکل (۱۴-۶)).

۳-۱-۳-۶-۱۴- هادی های هم بندی عملکردی و حفاظتی باید به صورت جداگانه به شینه اصلی اتصال زمین متصل شوند به گونه ای که در صورت قطع یکی اتصال سایر هادی ها متصل باقی بماند. 

۲-۳-۶-۱۴- ساختارهای مجاز برای شبکه هادی های هم پتانسیل کننده و هادی های اتصال زمین 

۱-۲-۳-۶-۱۴- چهار ساختار اساسی که ممکن است با توجه به اهمیت و آسیب پذیری، تجهیزات استفاده شوند به شرح زیرند: 

    ۱) هادی های حفاظتی متصل به یک هادی هم بندی رینگ 

    ۲) هادی های حفاظتی در یک شبکه ستاره ای 

    ۳) شبکه ستاره ای هم بند با مش چندگانه 

    ۴) شبکه ستاره ای همبند با مش مشترک 

۲-۲-۳-۶-۱۴- قسمتهای رسانای قابل تماس تجهیزات الکترونیکی و فن آوری اطلاعات در داخل ساختمان از طریق هادی های حفاظتی به هم متصل می شوند. در ساختمان های مسکونی که عموماً تعداد محدودی تجهیزات الکترونیکی استفاده می کنند، ممکن است یک شبکه هادی حفاظتی ستاره ای قابل قبول باشد. ولی در ساختمان هایی با تجهیزات الکترونیکی متعدد و شبکه ارتباطی گسترده ممکن است اجرای سایر شبکه های هم بندی لازم باشد. 

۳-۳-۶-۱۴- شبکه های هم بندی (BN) هم پتانسیل کننده در ساختمان هایی با چندین طبقه 

برای ساختمان های چند طبقه پیشنهاد می شود در هر طبقه یک سیستم هم بندی هم پتانسیل کننده نصب شود. شکل (۷-۱۴) مثال هایی از استفاده مشترک از شبکه های هم بندی در طبقات مختلف را نشان می دهد. توصیه می شود سیستم های هم بندی طبقات مختلف حداقل با دو رشته هادی به یکدیگر متصل شوند (ر.ک. بخش 13-7-4 فصل 13).

۴-۳-۶-۱۴- هادی اتصال زمین عملکردی (FE) 

۱-۴-۳-۶-۱۴- برخی تجهیزات الکترونیکی برای داشتن عملکرد صحیح به ولتاژ مرجعی برابر با پتانسیل جرم زمین احتیاج دارند. این ولتاژ مرجع به وسیله هادی اتصال زمین عملکردی فراهم می شود.

۲-۴-۳-۶-۱۴- هادی های مورد استفاده برای اتصال زمین عملکردی به توجه به فرکانس کار تجهیزات مورد نظر، ممکن است به صورت تسمه های فلزی، سیم های بافته ای تخت یا کابل هایی با سطح مقطع مدور (هادی مدور) باشند.

۳-۴-۳-۶-۱۴- برای هادیهای اتصال زمین عملکردی هیچ رنگی مشخص نشده است. با این حال رنگ سبز و زرد که برای هادی های اتصال زمین حفاظتی (PE) تعیین شده است نباید استفاده شود. پیشنهاد می شود از یک رنگ مشابه در سرتاسر تاسیسات برای مشخص بودن هادی های اتصال زمین عملکردی در هر دو سمت هادی به کار برده شود. 

۴-۶-۱۴- تفکیک مدارها 

کابل ها یا هادی های تغذیه برق و کابل های فن آوری ارتباطات و اطلاعات که سیستم هدایت کابل مشابهی یا مسیر مشابهی را به اشتراک می گذارند، باید مطابق الزامات داده شده در بخش 444.6 استاندارد 44-4-60364 IEC نصب شوند. 

یادآوری - برای اهداف مورد نظر این بخش، سیستم های باسداکت و سیستم های پاورتراک جزو سیستم های هدایت کابل در نظر گرفته می شوند. 

ایمنی الکتریکی و سازگاری الکترومغناطیسی ممکن است به رعایت الزامات متفاوتی برای برای تفکیک الکتریکی و جدایی الکتریکی منجر شوند. همواره ایمنی الکتریکی اولویت بالاتری دارد.

۵-۶-۱۴- سیستم های هدایت کابل 

سیستم های هدایت کابل به هر دو شکل فلزی و غیر فلزی وجود دارند که باید الزامات داده شده در بخش 444.7 استاندارد 44-4-60364 IEC در مورد آنها رعایت شوند. سیستم های هدایت کابل فلزی در صورتی که مطابق بخش 444.7.3 استاندارد 44-4-60364 IEC نصب شده باشند درجات مختلفی از حفاظت ارتقاء یافته در برابر EMI را فراهم می کنند.