مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 2 | ۵-۵- الزامات طراحی

۱-۵-۵- ارتباط نوع سیستم با طرح تخلیه 

۱-۱-۵-۵- ارزیابی ریسک 

طراحی سیستم هشدار صوتی باید بر اساس نتایج ارزیابی ریسک باشد به طوری که احتمال دست یابی به نتایج نامطلوب تا حد معقول کاهش یابد. به منظور دستیابی به نتایج کاربردی یک رویکرد عملی به جای تجویزی توصیه می شود. در اماکن کوچک نیازی به ارزیابی تفصیلی نیست. 

در ساختمان های بزرگتر و پیچیده تر، ارزیابی باید بر ریسک کاربری های خاص و متنوع ساختمان و بخش های فرعی ساختمان تمرکز کند. به عنوان مثال می توان نمایشگاه و سالن کنفرانس را نام برد که میزبان فعالیت های متنوع و متعددی در زمان های مختلف است که هر کدام دارای بار تصرف و کارکنان متفاوتی است. 

یکی از نتایج ارزیابی ریسک تهیه طرح تخلیه ساختمان یا بخشی از ساختمان است که میزان کنترل دستی مورد نیاز و نوع سیستم هشدار صوتی را تعیین می کند. 

نوع سیستم هشدار صوتی به یک یا چند عامل زیر مرتبط است : 

    الف) نیاز به مداخله دستی 

    ب) امکان ارایه آموزش مداوم به اپراتور سیستم و کارکنان ساختمان 

    پ) منظم بودن تمرین تخلیه 

    ت) طرح و پیچیدگی ساختمان 

    ث) تراکم منصرفین 

    ج) نوع متصرفین به عنوان مثال کارکنان افراد ساختمان توانا یا ناتوان و غیره 

    چ) نیاز به تخلیه مرحله ای و یا جزیی 

    ح) احتمال هرگونه خطر مانند آتش ،بمب نشت هسته ای و شیمیایی، آشوب مدنی و غیره 

سیستم های صوتی که به عنوان سیستم هشدار صوتی استفاده می شود می تواند در طراحی و دامنه خود گسترش یافته و  شامل عملکردهای هشدار غیر صوتی مانند موسیقی پس زمینه و فراخوان غیر اضطراری شود. در نتیجه، تعداد مناطق ممکن است به طور قابل توجهی بیش تر از تعداد مناطق هشدار صوتی باشد. با این حال، عملکرد هشدار صوتی باید همواره در اولویت باشد. 

۲-۱-۵-۵- انتخاب نوع سیستم 

۱-۲-۱-۵-۵- سیستم نوع V۱ 

سیستم V۱ زمانی استفاده می شود که سیستم هشدار صوتی برای ارایه تخلیه خودکار مرحله ای یا فوری در نظر گرفته شده باشد. سیستم V۱ دارای میکروفون اضطراری نیست، اما می تواند قابلیت کنترل دستی برخی از پیام های اضطراری غیر آتش سوزی و سایر امکانات مانند بی صدا کردن خطای آزیر را ارایه دهد با بی صدا کردن خروجی آژیرهای در کنترل پنل اعلام حریق سیستم ریست می شود. 

سیستم V۱ می تواند دارای هر تعداد منطقه بلندگوی اضطراری با توجه به نیاز استراتژی تخلیه باشد. این نوع سیستم معمولا فقط شامل پیام “تخلیه” است اگرچه ممکن است متناسب با استراتژی تحلیه شامل پیام "هشدار" نیز باشد. 

اماکن عمومی، فروشگاه ها، کارخانه ها، مدارس، هتل ها، ادارات، سینماها و ایستگاه های اتوبوس و غیره از ساختمان هایی است که سیستم V۱ در آن استفاده می شود. 

مغازه هایی که دارای سیستم V۱ است و در مراکز خرید گنجانده شده، اغلب به سیستم مرکز خرید متصل می شود تا پیام ها و اطلاعیه های زنده از آن سیستم شنیده شود. 

به کارگیری سیستم V۱ در مواردی که پیام رسانی خودکار الزامات استراتژی تخلیه را بدون نیاز به پخش پیام های زنده برآورده می کند می تواند مناسب باشد. این شرایط ممکن است زمانی باشد که ارایه پیام های گفتاری زنده امکان پذیر نباشد، زیرا اطمینانی وجود ندارد که کارکنانی که برای دادن پیام های زنده آموزش های لازم را دیده اند، حضور خواهند داشت یا مدیریت نمی تواند مطمئن باشد که پیام های زنده صحیح داده شود. 

۲-۲-۱-۵-۵- سیستم رسته V2 

در این سیستم با اینکه هشدار صوتی به طور خودکار توسط سیستم اعلام حریق فعال می شود، اما می توان از میکروفون اضطراری نیز (در صورت وجود) برای اعلام در سراسر ساختمان استفاده کرد. می توان میکروفون های اضطراری بیشتری در نقاط دسترسی خدمات آتش نشانی و نجات جانمایی کرد. یک سیستم V2 فاقد کنترل های دستی است مگر در مواردی که امکان بی صدا کردن خطای آژیر وجود داشته باشد. با بی صدای کردن آژیرهای خروجی در کنترل پنل اعلام حریق سیستم ریست می شود. 

نمونه هایی از ساختمان هایی که از سیستم V2 استفاده میشود عبارت است از: 

    الف) مرکز تفریحی با دو زون بلندگوی اضطراری، “منطقه مرطوب” و “منطقه خشک” که در آن سیستم اعلام حریق به طور خودکار پیام های هشدار همزمان متفاوتی را در هر منطقه ایجاد می کند. پس از یک تاخیر زمانی یا در صورت تایید آتش سوزی، پیام تخلیه در هر دو زون پخش می شود. فرد مسئول می تواند با استفاده از یک میکروفون اضطراری هم زمان در هر دو زون پیام هشدار را اعلام کند.

    ب) ساختمان اداری با شش طبقه یا بیشتر و یک متصرف که در آن تشخیص آتش سوزی منجر به تخلیه مرحله ای از طبقه مبدا با ارسال پیام تخلیه و پیام هشدار به تمام طبقات دیگر می شود. پس از یک تاخیر از پیش تعیین شده، پیام تخلیه به دو طبقه نزدیک می رود تا زمانی که کل ساختمان پیام تخلیه را دریافت کند. یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول برای بخش زنده اضطراری ارایه شده است. 

    پ) سینمایی با چندین سالن، یک لابی و محوطه کارکنان که در آن با تشخیص آتش سوزی به طور خودکار پیام تخلیه را به زون بلندگوی اضطراری که در آن آتش سوزی شناسایی شده است و یک هشدار رمزگذاری شده را به لابی و محوطه کارکنان ارسال می کند. سایر مناطق دیگر سالن بی صدا است و پس از تاخیر یا در صورت تایید آتش سوزی پیام تخلیه در تمام مناطق پخش می شود. یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول برای پخش زنده اضطراری فراهم شده است. 

    ت) هتل شش طبقه یا بیشتر که تشخیص آتش سوزی در یک طبقه منجر به تخلیه آن طبقه و هشدار به سایر طبقات و تخلیه مرحله ای ساختمان می شود. یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول برای پیام زنده اضطراری فراهم شده است. 

    ث) فروشگاه، مدرسه یا ساختمان دیگر که دارای یک یا چند زون تخلیه است، زمانی که آتش سوزی به صورت خودکار شناسایی می شود یک پیام تخلیه به زون بلندگو اضطراری محل حریق ارسال می شود علاوه بر آن پیام رمزگذاری شده برای تمام مناطق کارکنان ارسال می شود. پس از تاخیر یا در صورت تایید آتش سوزی پیام تخلیه در تمام مناطق پخش می شود. یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول برای پخش زنده اضطراری ارایه شده است. 

۳-۲-۱-۵-۵- سیستم رسته V۳ 

در ساختمان هایی که نیاز به میکروفون اضطراری دارد و دارای چندین زون بلندگوی اضطراری است، مانند ساختمان هایی که طرح های تخلیه مرحله ای دارد ممکن است جانمایی یک میکروفون اضطراری توصیه نشود. در این موارد یک سیستم V۳ که در آن میکروفون های اضطراری امکان پخش در زون های خاص یا گروه هایی از زون ها را فراهم می کند، مناسب است. 

در این سیستم میکروفون های اضطراری معمولا در یک اتاق کنترل دارای اپراتور جانمایی می شود. با این حال ممکن است نیاز به میکروفون های اضطراری بیشتر در نقاط دسترسی آتش نشان وجود داشته باشد. 

برخی از کاربردهای مناسب سیستم V۳ شامل موارد زیر است : 

    الف) یک مرکز خرید با مغازه ها در سه طبقه و یک پارکینگ سه طبقه متصل به آن که سیستم هشدار صوتی به طور خودکار از طریق یک سیستم اعلام حریق کنترل می شود تا پیام های اضطراری ضبط شده تخلیه و کدگذاری شده را در زون های بلندگوی اضطراری پخش کند. میکروفون اضطراری توسط فرد مسئول برای پخش زنده پیام در هر ترکیبی از زون های بلندگوی اضطراری استفاده می شود. 

    ب) یک ساختمان اداری با شش طبقه یا بیشتر و با چندین متصرف که در آن تشخیص آتش سوزی منجر به تخلیه مرحله ای با ارسال پیام تخلیه به طبقه مبدا و پیام هشدار به تمام طبقات دیگر می شود. پس از یک تاخیر از پیش تعیین شده در مرحله بعد پیام تخلیه در دو طبقه مجاور پخش می شود تا زمانی که کل ساختمان پیام تخلیه را دریافت کند. در هر زون یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول به منظور پخش زنده پیام در زون های خاص بلندگوی اضطراری پیش بینی می شود. 

    پ) در یک سینمای بزرگ با چند پرده نمایش و تعدادی سالن یک یا چند لابی و محوطه کارکنان با تشخیص آتش سوزی یک پیام تخلیه به طور خودکار در زون بلندگوی اضطراری که در آن آتش سوزی شناسایی شده است. پخش شده و یک هشدار رمزگذاری شده به لابی ها و محوطه کارکنان ارسال می شود. این سیگنال ها در زون های دیگر سالن پخش نمی شود. پس از یک تاخیر مشخص یا در صورت تایید آتش سوزی پیام تحلیه در تمام مناطق پخش می شود. در هر زون یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول به منظور پخش زنده پیام در زون های خاص بلندگوی اضطراری پیش بینی می شود. 

    ت) هتلی با شش طبقه یا بیشتر که در یک مجتمع بزرگ تر مانند یک مرکز کنفرانس ادغام شده است. در داخل هتل، تشخیص آتش سوزی منجر به تخلیه طبقه مبدا هشدار به سایر طبقات و تخلیه مرحله ای سایر ساختمان می شود. یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول به منظور پخش زنده اضطراری پیش بینی شده است. با این حال اگر سیستم اپراتور اصلی در مرکز کنفرانس فعال باشد پیام های زنده می تواند توسط فرد مسئول (در اتاق کنترل) به زون های خاص بلندگوی اضطراری در هتل ارسال شود. 

    ث) تشخیص آتش سوزی در یک پایانه حمل و نقل مانند ایستگاه راه آهن اصلی که در یک محوطه وسیع قرار گرفته است منجر به ارسال یک پیام هشدار کدگذاری شده به تمام زون های بلندگوی اضطراری می شود. پس از یک تأخیر از پیش تعیین شده یا در صورت تایید آتش سوزی پیام تخلیه در زون های مورد نظر پخش می شود و در مرحله بعد با یک تاخیر مشخص در مناطق دیگر بخش شده تا زمانی که کل ساختمان پیام تخلیه را دریافت کند. در هر زون یک میکروفون اضطراری برای استفاده توسط فرد مسئول به منظور پخش زنده پیام در زون های خاص بلندگوی اضطراری پیش بینی می شود. 

    ج) در یک استادیوم ورزشی توصیه میشود با هدف کنترل جمعیت پیام های اضطراری صرفا در زون های خاص پخش شود، در حالی که پخش موسیقی و گزارش مسابقه در زون های دیگر ادامه دارد. 

نمونه های دیگر می تواند شامل سیستم V2 باشد اما ریسک حریق به نحوی است که پخش پیام زنده را در یک زون خاص اجتناب ناپذیر می کند. 

۴-۲-۱-۵-۵- سیستم رسته V4 

در شرایط خاصی ممکن است لازم باشد که برای تکمیل عملیات خودکار توسط سیستم اعلام حریق، تخلیه ساختمان با مداخله دستی تشدید شود. در چنین حالتی یک سیستم V4 که در آن کنترل های دستی برای پخش پیام های تخلیه و هشدار از پیش ضبط شده ارایه می شود، مناسب خواهد بود. 

در سیستم های V4، کنترل پنل مرکزی که مداخله دستی را امکان پذیر می کند در یک اتاق کنترل اختصاصی قرار می گیرد. با این حال، ممکن است نیاز به میکروفون های اضطراری بیشتر در نقاط دسترسی آتش نشان وجود داشته باشد. برخی از کاربردهای مناسب سیستم V4 شامل موارد زیر است. 

    الف) ساختمان اداری بلند مرتبه با ساکنان متفاوت و تعداد متصرفین متغیر که به استراتژی تخلیه انعطاف پذیر نیاز دارد. به عنوان مثال ساختمانی که شامل ۲۰ طبقه و ۴ مسیر پلکان است باید شامل ۲۴ بلندگوی اضطراری باشد. سیستم هشدار صوتی باید با پخش یک پیام تخلیه به طبقه مبدا طبقه بالا و پیام های هشدار به همه مناطق دیگر تخلیه مرحله ای را آغاز کند. این ساختمان دارای یک اتاق کنترل اختصاصی دارای اپراتور واقع در طبقه همکف خواهد بود که شخص ذی صلاح را قادر می سازد تا هر گونه پیام از پیش ضبط شده را پخش کند. 

    ب) یک مجتمع بزرگ صنعتی، مانند یک کارخانه داروسازی، که در آن پیام ها (و سیگنال های صوتی) خودکار ممکن است به علت مشکلات پیش بینی نشده به صورت دستی نادیده گرفته شود. این سایت دارای یک اتاق کنترل اختصاصی دارای اپراتور خواهد بود که پرسنل مجاز و آموزش دیده را قادر می سازد هر پیام از پیش ضبط شده را به هر ترکیبی از زونها پخش کند. 

    پ) یک پایانه حمل و نقل بزرگ مانند فرودگاه، که در آن ممکن است پیام های خودکار به خصوص در مواردی که ملاحظات امنیتی جدی وجود دارد، باید به صورت دستی لغو شود. این ساختمان دارای یک اتاق کنترل اختصاصی دارای اپراتور خواهد بود که پرسنل ذی صلاح را قادر می سازد هر پیام از پیش ضبط شده را به هر ترکیبی در زون ها بخش کند. 

۵-۲-۱-۵-۵- سیستم رسته V5 

پیچیدگی برخی ساختمان ها همراه با تغییر چشم گیر تعداد متصرفین و الزامات عملیاتی احتمالا نیازمند راه کارهایی برای تهیه استراتژی تخلیه است که توسط سیستم های رسته V1 تا V4 پوشش داده نمی شود. در چنین مواردی یک سیستم V5 مناسب خواهد بود. 

سیستم های V5، بر خلاف رسته های دیگر می تواند دارای امکاناتی برای جداسازی سیستم هشدار صوتی از سیستم اعلام حریق باشد. این حالت به ویژه در زمان هایی که کنترل جمعیت یک نگرانی اصلی محسوب می شود، مناسب است. 

یک سیستم V5 می تواند شامل زیر سیستم هایی از رسته های دیگر باشد که معمولا مستقل است اما ممکن است تا حدی توسط سیستم V5 کنترل شود. 

نمونه ای از کاربرد مناسب سیستم V5 ساختمانی مانند مراکز نمایشگاهی، اماکن ورزشی و مراکز همایش است که می تواند میزبان هزاران نفر باشد. در این حالت پخش هشدار فراگیر در همه مناطق به جای جلوگیری از ایجاد تلفات ممکن است باعث تشدید آن شود. 

    الف) برای تعیین مناسب ترین طرح تخلیه باید ارزیابی «رده بندی ریسک» انجام شود. در این ارزیابی باید شاخصه های تصرف، ماهیت ساختمان و میزان خطر ایمنی جان افراد در نظر گرفته شده و نوع سیستم هشدار صوتی متناسب با طرح تخلیه تعیین شود. 

    • نتایج چنین ارزیابی و طرح تخلیه همراه با نوع سیستم منتخب باید مورد توافق همه طرف های ذینفع قرار گرفته و در تمام استاد سیستم گنجانده شود. 

    • هر مشخصاتی برای یک سیستم V5 باید شامل توصیفی از هدف طرح تخلیه انتخاب شده و نحوه دستیابی به آن باشد. 

    • در جایی که سیستم V1 در واحدهای فروشگاهی در یک مرکز خرید نصب می شود. ارتباط آن باید به سیستم مرکز خرید برقرار شود تا در صورت مناسب بودن استراتژی تخلیه پیام های خودکار با زنده تولید شده محلی را لغو کند. 

۲-۵-۵- ارتباط بین سیستم اعلام حریق و سیستم هشدار صوتی 

ارتباط بین سیستم کشف و اعلام حریق با سیستم هشدار صوتی برای حفظ یکپارچگی حین عملیات اهمیت حیاتی دارد. 

پیام های هشدار که توسط سیستم اعلام حریق شروع می شود باید حتی در صورت بروز خطا در ارتباط بین دو سیستم، همچنان پخش شود. در سیستم های بزرگتر که از تجهیزات کنترلی توزیع شده استفاده می شود ممکن است که ارتباطی در بیش از یک نقطه کنترل تجهیزات به جای استفاده از یک مرکز کنترل مطلوب باشد. 

در تاسیسات پیچیده، ممکن است سیستم های اعلام حریق شبکه شده در شرایط خطا اطلاعات متناقضی را تولید کند، به ویژه زمانی که سناریوی حریق تا حدی توسط سیستم هشدار صوتی اجرا می شود. مهم است که پیامدهای چنین خطایی در مرحله طراحی به دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و اقداماتی برای کاهش آن انجام شود. 

برای حفظ یکپارچگی ارتباط سیستم اعلام حریق با سیستم هشدار صوتی مهم است که کابل کشی به نحوی انجام شود که بروز یک خطا در کابل کشی ارتباط بین دو سیستم را غیر فعال نکند. این امر به شرح زیر قابل دستیابی است : 

    الف) استفاده از واحدهای رابط (اینترفیس) متصل به لوپ (حلقه) که در برابر اتصال کوتاه محافظت شده و در مجاورت کنترل پنل مرکزی نصب و به صورت مستقیم به آن متصل شده است. 

    ب) استفاده از دو کابل با مسیرهای متفاوت به نحوی که بروز خطا در یک کابل مانع دریافت سیگنال هشدار نشود. 

در برخی از سیستم ها، کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی و سیستم اعلام حریق می تواند در یک کابینت با دسترسی محدود برای افراد مجاز جانمایی شود. در چنین مواردی حفاظت ارتباط بین دو سیستم ضروری نیست. 

برای اطمینان از پخش پیام های اضطراری در سریع ترین زمان ممکن مهم است که واحد رابط (اینترفیس) تاخیر قابل توجهی را به تاخیرهای توصیه شده در فصل ۴ بین شروع سیگنال هشدار و فعال سازی تجهیزات سیستم اعلام حریق اضافه نکند.

در ساختمان های پیچیده که فعال سازی سیگنال تخلیه یا هشدار میتواند به صورت دستی در کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی انجام شود، نمایش این عملیات در کنترل پنل مرکزی سیستم اعلام حریق نیز می تواند مفید باشد. اگر پیام اضطراری که به طور خودکار یا دستی از سیستم اعلام حریق شروع شده است از طریق سیستم هشدار صوتی لغو شود، می تواند باعث ایجاد سردرگمی شود. بنابراین بهتر است پخش پیام های اضطراری که از سیستم اعلام حریق آغاز می شود ادامه یابد مگر اینکه توسط یک پیام با اولویت بالاتر از طریق سیستم اعلام حریق یا بصورت دستی و از طریق سیستم هشدار صوتی جایگزین شده یا از طریق سیستم اعلام حریق لغو شود. 

۱-۲-۵-۵- اتصال کوتاه با قطع ارتباط (مدار باز) بین سیستم اعلام حریق و سیستم هشدار صوتی باید در کنترل پنل مرکزی سیستم اعلام حریق نمایش داده شود. 

۲-۲-۵-۵- کابل (های) اتصال بین سیستم اعلام حریق و سیستم هشدار صوتی باید در برابر آتش سوزی و آسیب مکانیکی محافظت شود و در صورت امکان باید از مناطق با ریسک حریق کم عبور کند. 

۳-۲-۵-۵- کابل کشی بین سیستم اعلام حریق و سیستم هشدار صوتی باید به نحوی باشد که بروز یک خطا روی مدار نتواند هیچ بخشی از مسیر ارتباطی بین این دو سیستم را غیر فعال کند، مگر اینکه مسیر ارتباطی بین کنترل پنل مرکزی سیستم اعلام حریق و کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی کمتر از ۱۰ متر از هم فاصله داشته باشد و در یک منطقه با ریسک حریق کم قرار گیرد. 

۴-۲-۵-۵- اگر ارتباط بین سیستم اعلام حریق و سیستم هشدار صوتی از طریق مدار سیستم اعلام حریق حاصل شود. در این صورت حذف هیچ دتکتوری نباید مانع از عملکرد سیستم هشدار صوتی شود. خطای واحد در مدار سیستم اعلام حریق نباید بر ارتباط با سیستم هشدار صوتی تأثیر بگذارد. 

۵-۲-۵-۵- در مواردی که چندین ارتباط بین شبکه سیستم اعلام حریق و سیستم هشدار صوتی وجود دارد، سیستم باید به نحوی طراحی شود که خطاها باعث ایجاد دستورات متناقض در سیستم هشدار صوتی نشود. 

۶-۲-۵-۵- بی صدا و ریست کردن پیام هایی که توسط سیستم اعلام حریق شروع می شود فقط باید از طریق یک دستور العمل واحد از طریق کنترل پنل مرکزی سیستم اعلام حریق امکان پذیر باشد و نباید صرفا با حذف سیگنالی که سبب ایجاد هشدار شده است انجام شود. 

یادآوری - به عنوان مثال وسیله بی صدا کردن از راه دور در نزدیکی کنترل پنل مرکزی هشدار صوتی نصب شود. 

۳-۵-۵- پایش یکپارچگی و قابلیت اطمینان مدارهای ارتباطی کنترل پنل مرکزی هشدار صوتی 

مدارهای ارتباطی باید به نحوی جانمایی شود که احتمال خطاهایی که می تواند مانع از اعلام هشدار حریق توسط سیستم شود را به حداقل رساند. کار بر روی سیستم به منظور اصلاح، تعمیر یا بازدیدهای معمول در صورت بروز حریق می تواند باعث اختلال در عملکرد سیستم شود. 

تمهیداتی در این بخش گنجانده شده که احتمال ایجاد اختلالات ناشی از خطا یا کار بر روی سیستم را محدود و مدت زمان هرگونه خطا را کوتاه کند. برای مثال باید مسیر کابل کشی تمام مدارهای سیگنال در برابر آسیب مکانیکی و حریق محافظت می شود و برای اطمینان از عملیاتی بودن سیستم و شناسایی سریع عیب های بحرانی باید مسیرهای سیگنال در سراسر سیستم هشدار صوتی نظارت می شود. رعایت الزامات مربوط به تعمیر و نگهداری دوره ای تضمین می کند که هرگونه عیب به سرعت رفع شود بنابراین احتمال وجود خطا در زمان حریق بسیار کم می شود. 

بنابراین، استفاده از یک مدار واحد در هر زون بلندگوی اضطراری در سراسر ساختمان به طور کلی برای دست یابی به هدف ذکر شده در بالا کافی است، زیرا اگر حریق به یک مدار آسیب برساند، می تواند به هر مدار دیگری در همان زون نیز آسیب برساند. در یک ساختمان کوچک که یک مدار بلندگو در نظر گرفته شده است اقدامات اضافی لازم است تا اطمینان حاصل شود که اگر این مدار در هنگام حریق از کار بیفتد، حداقل یک بلندگو مثلا در یک مدار جداگانه به کار خود ادامه دهد. 

در ساختمان های عمومی پرتردد، تهدید جان افراد هنگام بروز حریق به حدی است که استفاده از مدارهای متعدد بلندگو در یک زون منطقی به نظر می رسد، برای مثال: 

    الف) پایانه های حمل و نقل 

    ب) مراکز خرید، مجتمع های سرپوشیده. 

    پ) مراکز عمومی مانند: سینما، تئاتر و سایر مکان های تفریحی، فروشگاه های بزرگ و اماکن ورزشی 

۱-۳-۵-۵- نظارت بر خطا 

۱-۱-۳-۵-۵- نظارت بر خطای تمام تجهیزات و مدارها، به جز منبع تغذیه ثانویه باید در شرایط خرابی منبع تغذیه اولیه ادامه یابد. 

۲-۱-۳-۵-۵- فارغ از نوع کاربری سیستم هشدار صوتی، مثلا برای اهداف غیر اضطراری (مثل پخش موسیقی پس زمینه)، نمایش خطا ظرف حداکثر ۱۰۰ ثانیه پس از وقوع شرایط زیر در کنترل پنل مرکزی نمایش داده می شود. 

الف) مدار باز، اتصال کوتاه با خطای زمین در مدار هر بلندگو از جمله مدارهای انشعابی 

ب) خرابی میکروفون اضطراری از جمله مسیرهای سیگنال کنترل مرتبط و سیم کشی تا کپسول میکروفون 

پ) عملکرد فیوز کلید خودکار، جدا کننده یا وسایل حفاظتی در مسیر سیگنال بحرانی که می تواند از پخش اضطراری جلوگیری کند. 

ت) خرابی مدار باز یا اتصال کوتاه مسیرهای انتقال بین اجزای سیستم توزیع شده؛ 

یادآوری - نشان دادن خطاهایی که قبل از شروع بخش اضطراری وجود دارد، ممکن است در طول پخش اضطراری نادیده گرفته شود، به جز در مواردی که خطاهای از قبل ایجاد شده ممکن است بر هر بخش اضطراری تأثیر منفی بگذارد. 

۳-۱-۳-۵-۵- فارغ از نوع کاربری سیستم هشدار صوتی، مثلا برای اهداف غیر اضطراری (مثل پخش موسیقی پس زمینه)، نمایش خطا بر اساس حداکثر زمان بیان شده در هر کدام از شرایط زیر در کنترل پنل مرکزی نمایش داده می شود :

    الف) بروز خطا در تغذیه توان هر کدام از اجرای سیستم (تا ۳۰ دقیقه پس از وقوع) 

    ب) خرابی منبع تغذیه آماده به کار (۱۵ دقیقه پس از وقوع) 

یاد آوری - تجهیزات نظارت نشده میتواند برای ارسال یک هشدار شنیداری و دیداری در صورت خرابی با قطع همزمان هر دو منبع تغذیه اصلی و آماده به کار گرفته شود. 

    پ) خرابی شارژر باتری (۳۰ دقیقه پس از وقوع)

    ت) کاهش ولتاژ باتری به کمتر از ولتاژ مشخص شده در 4-54 BS EN که در این حالت باید هشدار خطا داده شود (۳۰ دقیقه پس از وقوع) 

۴-۱-۳-۵-۵- در مواردی که منبع تغذیه آماده به کار شامل تعدادی باتری است که به صورت موازی متصل شده است. در صورت قطع شدن هر یک از باتری ها یا اتصال کوتاه یک سلول واحد در باتری (۱۵ دقیقه پس از وقوع) باید علامت خطا نشان داده شود. 

۲-۳-۵-۵- یک پارچگی سیستم  

۱-۲-۳-۵-۵- خطا در یک مدار نباید روی مدارهای دیگر تأثیر بگذارد. 

۲-۲-۳-۵-۵- در صورت بروز یک خطای مدار باز با اتصال کوتاه در هر مدار بلندگو باید حداقل یک بلندگو، که معمولا در مجاورت کنترل پنل مرکزی قرار دارد پیام اضطراری وضعیت حریق در هر نقطه ای از ساختمان را پخش کند. 

۳-۲-۳-۵-۵- در ساختمان های عمومی پرتردد، که یکی از شرایط زیر را دارا باشد، باید مدارهای بلندگوی متعددی در فضاهای عمومی در نظر گرفته شود. 

    الف) مساحت بیش از ۴۰۰۰ متر مربع 

    ب) بار تصرف بیش از ۵۰۰ نفر 

در این ساختمان ها باید بلندگوها به طور یکنواخت توزیع شود و مدارها به نحوی باشد که بلندگوهای مجاور روی مدارهای مختلف قرار گیرد تا در صورت بروز یک خطای اتصال کوتاه یا مدار باز بیش از نیمی از پوشش بلندگو در آن ناحیه از بین نرود. 

۴-۲-۳-۵-۵- در جایی که از چندین مدار بلندگو استفاده می شود، مدارها نباید در یک غلاف کابل مشترک قرار گیرد. 

یادآوری - به عنوان مثال دو مدار نباید توسط یک کابل چهار هسته ای مشترک تغذیه شود  

۵-۲-۳-۵-۵- اگر کنترل پنل مرکزی هشدار صوتی توسط دستگاه منبع تغذیه موجود در یک محفظه جداگانه تغذیه می شود. اتصالات بین تجهیزات باید مضاعف باشد به نحوی که بروز یک خطای مدار باز یا اتصال کوتاه باعث قطع کامل تغذیه کنترل پنل مرکزی هشدار صوتی نشود. در صورت امکان فاصله بین کابل های مضاعف حداقل ۳۰۰ میلی متر در نظر گرفته شود. در جایی که واحد منبع تغذیه با باتری آماده به کار در محفظه ای جداگانه از کنترل پنل مرکزی قرار دارد، باید هر کابل بین آن محفظه و کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی مطابق با الزامات بیان شده در فصل های ۲ و ۶ جلد ۱ همین نشریه، در برابر اتصال کوتاه محافظت شود. 

۴-۵-۵- زون های بلندگو 

تخلیه موثر ساختمان به طراحی صحیح زون های بلندگوی اضطراری بستگی دارد. به عنوان مثال پخش همزمان پیام های مختلف (هشدار و تخلیه) در یک فضای صوتی یکسان باعث سردرگمی و برداشت نادرست می شود. 

    • رنگ قرمز: در طبقات ۳ و ۴ پیام تخلیه پخش شده است و متصرفین باید بدون فوت اقدام به تخلیه ساختمان کنند. 

    • رنگ آبی: در طبقات ۱ و ۲ پیام هشدار پخش شده است و متصرفین باید آمادگی لازم برای تخلیه ساختمان را داشته باشند. 

در بسیاری از ساختمان ها استراتژی تخلیه بسیار ساده است: در صورت دریافت سیگنال از سیستم اعلام حریق یا با استفاده از میکروفون اضطراری پیام اضطراری با هدف اعلام ضرورت تخلیه در سراسر ساختمان پخش می شود. 

در ساختمان های پیچیده تر، لازم است ساختمان به چند زون بلندگوی اضطراری تقسیم شود... زون های بلندگوی اضطراری لزوما با سایر زون های مانند زون “اعلان عمومی” یا زون های کشف حریق یکسان نیست. 

۱-۴-۵-۵- بین مرزهای زون های تشخیص حریق و زون های بلندگوی اضطراری نباید تداخل وجود داشته باشد. هیچ زون کشف حریق نباید شامل بیش از یک زون بلندگوی اضطراری باشد. 

یادآوری - چندین زون کشف حریق می تواند در یک زون بلندگوی اضطراری وجود داشته باشد. 

۲-۴-۵-۵- مرزهای هر زون بلندگوی اضطراری به غیر از دیوارهای خارجی باید مقاوم در برابر حریق باشد. 

یادآوری - در برخی از ساختمان های عمومی پیچیده مانند مراکز خرید، زون های بلندگوی اضطراری به گونه ای طراحی می شود که با مناطق کنترل دود منطبق باشد بدین صورت که به جای ساختار مقاوم در برابر حریق، با پرده های دود از یک دیگر جدا شده است. 

۳-۴-۵-۵- به منظور تسهیل در جداسازی صوتی بین زون های بلندگوی اضطراری، مرزهای آن باید در صورت امکان با دیوارها، پارتیشن های دایمی یا درها منطبق باشد. 

یادآوری 1- این موضوع به ویژه در حالتی که دو زون مجاور ممکن است به صورت همزمان پیام های متفاوتی را پخش کند، ضروری است. 

یادآوری 2- در سیستم هایی که بیش از یک زون بلندگوی اضطراری در مجاورت یک پلکان قرار دارد، آن پلکان معمولا یک زون بلندگوی اضطراری جداگانه در نظر گرفته می شود. 

۴-۴-۵-۵- در حالتی که یک زون بلندگوی اضطراری شامل بیش از یک زون کشف است (اما نه برعکس)، مرزهای زون های بلندگوی اضطراری باید با مرزهای زون های کشف حریق مرتبط منطبق باشد. 

۵-۴-۵-۵- کارفرما یا بهره بردار باید اطمینان حاصل کند که در صورت لزوم، پیکربندی زون های بلندگوی اضطراری و سناریو کنترل کننده پیام های اضطراری توسط مقامات اجرایی مربوطه تأیید شده است. 

۵-۵-۵- بلندگوها 

راه های مختلفی برای ارایه پوشش قابل درک برای هر فضای خاص وجود دارد. انتخاب نوع تعداد مکان و جهت بلندگوها بخش مهمی از طراحی سیستم هشدار صوتی است و بر اساس اطلاعاتی از موارد زیر صورت می پذیرد : 

    الف) محیط آکوستیک 

    ب) سطح نویز محیط 

    پ) شرایط اقلیمی محیط 

    ت) الزامات پوشش ناحیه 

    ث) نوع نصب مانند روی سقف، دیوار و ستون 

    ج) طراحی معماری و ارتباط آن با ظاهر بلندگو 

    چ) نوع پیام، یعنی اگر برای اهدافی غیر از هشدار صوتی مانند گزارش، موسیقی پس زمینه و غیره استفاده شود. 

    ح) ارتباط متقابل بین زون های بلندگوها و منطقه حفاظت شده در برابر حریق 

    خ) الزامات مربوط به مناطق مستعد انفجار 

    د) مشخصات جهت حساسیت و پاسخ فرکانسی بلندگوی انتخابی 

در فضاهای آکوستیک ساده، شخص ذیصلاح می تواند با استفاده از اطلاعات فوق نوع تعداد و مکان بلندگوهای مورد نیاز را تخمین بزند. در مورد فضاهای آکوستیک پیچیده یا فضاهای بزرگی که برای سرگرمی عمومی استفاده می شود. شبیه سازی رایانه ای می تواند الزامات ضروری برای تامین درک پذیری صدا (شامل نوع و مکان بلندگوها) را برآورده کند. 

برای تامین درک پذیری مورد نیاز باید توجه داشت که نوع، جهت و مکان بلندگوها توسط سایر تجهیزات نصب شده یا ملاحظات زیبایی شناختی دست خوش تغییرات نامطلوب نشود. برای مثال به علت نصب تجهیزات تهویه مطبوع که ممکن است فضای زیادی را اشغال کند محل نصب صحیح بلندگوها تغییر نکند. 

در صورت بروز حریق، از کار افتادن یک بلندگو در اثر حرارت مستقیم ممکن است غیر قابل اجتناب باشد اما این خرابی نباید منجر به از کار افتادن مدار متصل به بلندگو شود. برای مثال بروز اتصال کوتاه در هادی ها مانع پخش پیام اضطراری در سایر نقاط ساختمان شود. 

احتمال از کار افتادن یک بلندگو در اثر حرارت مستقیم حریق وجود دارد اما این اتفاق نباید منجر به خرابی مداری شود که بلندگو به آن متصل است (بروز اتصال کوتاه در هادی ها مانع پخش پیام اضطراری در سایر نقاط ساختمان شود). 

۱-۵-۵-۵- انتخاب نوع تعداد و مکان بلندگوها باید توسط شخص ذیصلاح بر اساس اطلاعات مربوط به منطقه آکوستیک مورد نظر انجام شود.

۲-۵-۵-۵- در منطقه ای که فضای آکوستیک ساده است و دارای شرایط زیر است :

    الف) میانگین زمان طنین در باندهای اکتاو ۵۰۰ هرتز، ۱ کیلوهرتز و ۲ کیلوهرتز، بیشتر از ۱۳ ثانیه نباشد.

    ب) سطح نویز مرجع محیط کم تر از ۶۵ دسی بل باشد. 

    پ) شدت فشار صوت پیام ها در طول دوره زمانی حداقل ۱۰ ثانیه یا به اندازه طول پیام اضطراری (هر کدام بیشتر باشد) بیشتر از ۷۵ دسی بل است. 

محل قرارگیری بلندگو باید موارد زیر را برآورده کند : 

    ۱) فاصله بین مرکز بلندگوهای یک جهته و دو جهته به ترتیب بیشتر از ۶ متر و ۱۲ متر نباشد. 

    ۲) فاصله بدون مانع بین یک بلندگو و هر شنونده برای بلندگوهای یک جهته و دو جهته به ترتیب بیشتر از ۶ متر و ۷/۵ متر نباشد. 

۳-۵-۵-۵- در انتخاب بلندگوها باید توانایی آن در ایجاد یک صدای قابل درک در اولویت باشد، نه ملاحظات زیبایی شناختی مانند اندازه یا ظاهر آن .

۴-۵-۵-۵- پاسخ بلندگوها نباید توسط محیط اطراف آنها تحت تاثیر قرار بگیرد، برای مثال :

    الف) محفظه پشتی بلندگو با حجم یا جذب ناکافی 

    ب) دریچه هوا با ابعاد نامناسب 

    پ) وجود سقف های معلق یا طاق ضربی به نحوی که مانع از انتشار مستقیم صوت در فضا شود. 

۵-۵-۵-۵- برای جلوگیری از تحت تاثیر قرار گرفتن محل بلندگوهای سقفی بر اثر نصب سایر تجهیزات، باید با نمایندگان این تجهیزات در مرحله طراحی مشورت شود. 

۶-۵-۵-۵- در مواردی که باز شدن اتصالات اصلی بلندگو ممکن است منجر به صدمه یا جراحت شود، باید تمهیدات لازم جهت اتصال ایمنی ثانویه در نظر گرفته شود. این اتصالات باید روی بدنه اصلی بلندگو ثابت شود. 

۷-۵-۵-۵- بلندگوهای مورد استفاده باید از موادی ساخته شود که متناسب با شرایط محتمل در محیط نصب (مانند حرارت شدید) از مقاومت کافی برخوردار باشد یا با هدف حذف ریسک به نحو مناسب حفاظت شود. 

۸-۵-۵-۵- به منظور جلوگیری از تماس ناخواسته با قسمت های برق دار یا آسیب ناشی از سقوط اجسام بلندگوهای سقفی توکار باید دارای پوشش در قسمت پشت بلندگو باشد. این پوشش ها برای حفاظت ترمینال کابل ها باید از مواد غیر قابل احتراق با نقطه ذوب حداقل ۸۵۰ درجه سلسیوس، ساخته شود. پوشش پشتی باید به گونه ای انتخاب شود که تغییر قابل توجهی در خواص الکترو آکوستیک بلندگو ایجاد نکند. 

یادآوری - لازم نیست پوشش پشتی کاملا بسته باشد مگر اینکه سقف بخشی از یک ساختار مقاوم در برابر حریق را تشکیل دهد. 

۹-۵-۵-۵- برای به حداقل رساندن احتمال وقوع اتصال کوتاه در ترمینال های بلندگو در صورت بروز حریق، باید تمهیداتی مانند موارد زیر در انتخاب طرح بلندگو گرفته شود : 

     الف) استفاده از ترمینال هایی که قدرت تحمل حرارت آن مشابه کابل های مورد استفاده باشد (مانند ترمینال های سرامیکی)

     ب) استفاده از ترمینال هایی با مقاومت حرارتی پایین، تر که برای دستیابی به همان سطح حفاظتی مانند قسمت الف با عایق حرارتی محافظت شده است. 

     پ) طراحی ترمینال ها به صورتی که در هنگام ذوب، مدار باز یا اتصال کوتاه رخ ندهد. 

     ت) استفاده از فیوز حرارتی برای جداسازی اتصال کوتاه از مدار خارجی بلندگوی در شرایط حریق 

۶-۵-۵- بلندگو هشدار 

بلندگوهای هشدار آژیر سیستم اعلام حریق است که شامل تمام اجزای لازم معمولا به جز منبع تغذیه برای تولید و پخش پیام های صوتی ضبط شده است. به طور معمول نمی توان از بلندگوهای هشدار برای پخش پیام های غیر ایمنی استفاده کرد و استفاده از آن ها به سیستم هشدار صوتی محدود می شود. 

از بلندگوهای هشدار به طور معمول نمیتوان برای بخش پیام زنده استفاده کرد بنابراین کاربرد آنها به سیستم های نوع V1 محدود می شود. 

بلندگوهای هشدار عموما برای استفاده در اتاق های کوچک با نویز پس زمینه و طنین کم مانند دفاتر و اتاق های هتل مناسب است. بلندگوهای هشدار برای کاربردهایی با صدای پس زمینه با طنین قابل توجه مانند مراکز خرید، سالن های ورزشی، سالن های فرودگاه یا ایستگاه های راه آهن مناسب نیست. 

معمولا نصب بلندگوهای هشدار بر روی دیوارها به روش و فاصله ای مشابه با آژیرهای اعلام حریق انجام می شود. اما انجام این کار بر قابلیت درک، به ویژه در اتاق های بزرگ تر تأثیر می گذارد. در فضاهایی (مانند دفاتر کار باز)، احتمال دارد درک پذیری حاصل از بلندگوهای نصب شده روی دیوار قابل قبول نبوده لذا برای دستیابی به پوشش صوتی یکنواخت، نصب بلندگوی هشدار روی سقف ممکن است ضروری باشد. 

در برخی کاربری ها مانند مهمان خانه می توان از بلندگو هشدار در محیط عمومی و از آژیر اعلام حریق در فضای کاری پرسنل استفاده کرد. 

۱-۶-۵-۵- تعداد و جانمایی بلندگوهای هشدار باید مطابق الزامات بیان شده برای بلندگوها در نظر گرفته شود (ر.ک. 5-5-5) 

۲-۶-۵-۵- بلندگوهای هشدار باید توانایی تولید و پخش یک سیگنال جلب توجه و یک یا چند پیام صوتی را داشته باشد. 

۳-۶-۵-۵- تمام بلندگوهای هشدار در داخل ساختمان باید دارای سیگنال جلب توجه مشابه باشد. مگر اینکه شرایط خاص (مانند محیط با نویز پس زمینه بالا) این کار را غیر عملی کند. 

۴-۶-۵-۵- اگر از بلندگوهای هشدار همراه با آژیرهای سیستم اعلام حریق یا سیستم هشدار صوتی استفاده شود. باید سیگنال های جلب توجه مشابه داشته باشد باید توجه داشت که درک پذیری پیام های صوتی توسط آژیرهای اعلام حریق کاهش نیابد. 

۵-۶-۵-۵- پیام ها باید مطابق با الزامات قسمت پیام های اضطراری ضبط شود. 

۶-۶-۵-۵- در محلی که چندین آژیر در یک فضا نصب شده است، تمام آژیرها باید با یک دیگر همزمان بوده و نباید بیش از ۰٫۰۵ ثانیه در مدت ۳۰ دقیقه از هم زمانی خارج شود. 

یادآوری - این الزام ممکن است موجب نیاز به کابل کشی اضافه شود. 

۷-۵-۵- تقویت کننده های قدرت 

تقویت کننده های قدرت که مطابق با استاندارد 16-54 BS EN طراحی و ساخته می شود، قابلیت اطمینان بالایی دارد و در صورت نصب و نگهداری مناسب انتظار می رود که بدون مشکل در مدار باشد. بنابراین، در بیشتر موارد پیش بینی تمهیدات اضافی به علت از دست دادن تقویت کننده (مانند تقویت کننده آماده به کار، تقویت کننده پشتیبان)، ضرورتی ندارد. 

در برخی از کاربری ها ممکن است مطالعات ارزیابی ریسک نشان دهد که باید اقدامات تکمیلی جهت کاهش اثر خرابی تقویت کننده پیش بینی شود. این امر به روش های مختلفی از جمله تامین تقویت کننده های آماده به کار یا  تقویت کننده های اضافی که هر کدام تعداد کمتری از بلندگوها را تغذیه می کند، قابل دستیابی است. 

ممکن است جهت دستیابی به درک پذیری مورد نیاز ممکن است بارگذاری بیشتری در مدار بلندگوها اعمال شود در این حالت، توان نامی بهتر است بار مدار بلندگوها کمتر از توان خروجی اسمی تقویت کننده طراحی شود. 

برای ایجاد درک پذیری قابل قبول در یک محیط آکوستیک معین پاسخ فرکانسی مناسب تقویت کننده حایز اهمیت است. 

۱-۷-۵-۵- اگر نتایج ارزیابی ریسک ضرورت استفاده از تقویت کننده های آماده به کار را ایجاب کند، تمهیدات زیر باید در نظر گرفته شود : 

    الف) جایگزینی خودکار تقویت کننده آماده به کار با تقویت کننده معیوب با توان مشابه یا بیشتر 

    ب) قطع خودکار تقویت کننده معیوب و استفاده از توان تقویت کننده های موازی برای برآورده کردن بار مورد نیاز برای مدار (های) بلندگو  

یادآوری - در مواردی که سیستم هشدار صوتی به طور مستمر توسط اپراتورهای آموزش دیده نظارت می شود و امکان جایگزین کردن دستی تقویت کننده آماده به کار با تقویت کننده معیوب حداکثر طی مدت ۵ دقیقه پس از ایجاد خطا وجود دارد، الزام تعویض خودکار بیان شده در بند ۵-۵-۷-۱ به شرط توافق طرف های ذینفع ضروی نیست. 

۲-۷-۵-۵- تمام تقویت کننده های آماده به کار (ر.ک بند ۵-۵-۷-۱)، از جمله آن هایی که برای جایگزینی دستی در نظر گرفته می شود، باید در حالت روشن بوده و به طور دایم تحت نظارت باشد. 

۳-۷-۵-۵- به عنوان جایگزینی برای الزامات -۵-۵-۷-۱، برای تغذیه تعداد زیادی بلندگو می توان از تقویت کننده های متعدد استفاده کرد در این صورت سیستم الکتروآکوستیک باید به گونه ای طراحی شود که خرابی تقویت کننده منجر به از بین رفتن درک پذیری صدا نشود. 

۴-۷-۵-۵- توان خروجی اسمی تقویت کننده باید حداقل ۲۰ درصد بیشتر از طراحی اولیه برای بار بلندگو باشد. 

۵-۷-۵-۵- برای دستیابی به درک پذیری قابل قبول در اکثر محیط های آکوستیک، پاسخ فرکانسی dB تقویت کننده با احتساب تمام ترانسفورماتورهای خروجی باید حداقل ۲۰0HZ تا 8HZ باشد. 

۸-۵-۵- میکروفون های اضطراری 

محتوای این فصل حداقل الزامات محدودیتهای فرکانس کلی سیستم هشدار صوتی را مشخص می کند و از آنجایی که  میکروفون اولین وسیله در یک سیستم صوتی به شمار می آید، مهم است که پاسخ آن به راحتی در محدوده فرکانس مورد نیاز استاندارد مذکور قرار گیرد تا بتوان محدودیت های دیگر سیستم به خصوص محدودیت های بلندگوها و نواحی با ویژگی های صوتی متفاوت را در نظر گرفت. 

به جز در سیستم های V۱، از میکروفون های اضطراری به عنوان وسیله ای برای کنترل مداوم تخلیه توسط مدیریت ساختمان با نیروهای آتش نشانی و نجات استفاده می شود. 

جانمایی میکروفون های اضطراری از اهمیت خاصی برخوردار است برای مثال: نیروهای آتش نشانی و نجات انتظار دارند یک میکروفون اضطراری کنار کنترل پنل مرکزی سیستم کشف و اعلام حریق برای استفاده آن ها در نظر گرفته شده باشد. هم چنین مهم است اطمینان حاصل شود که پیام های پخش شده از میکروفون های اضطراری از قابلیت درک پذیری کافی برخوردار بوده و تحت تأثیر تداخل ناشی از نویز پس زمینه طنین بازخورد و غیره قرار نمی گیرد. 

گوینده برای پخش پیام های قابل فهم باید با شدت صوت کافی و به طور رسا را در میکروفون صحبت کند. میکروفون های اضطراری ممکن است صرفا برای پخش پیام های اضطراری اختصاص داده شود یا با اقدامات احتیاطی مناسب در برابر استفاده نادرست برای کاربردهای غیر اضطراری استفاده شود. 

۱-۸-۵-۵- میکروفون اضطراری باید دارای مشخصات الکتریکی زیر باشد :

الف) پاسخ فرکانسی (با زاویه مناسب نسبت به دهان گوینده ) ۲۰۰ هرتز تا ۵ کیلوهرتز ۳± دسی بل 

ب) امکان به حداقل رساندن اعوجاج ناشی از اضافه بار 

پ) امکاناتی برای اطمینان از اینکه میکروفون های اضطراری نسبت به همه منابع صوتی دیگر اولویت دارد. 

ت) تمهیداتی برای اطمینان از فعال بودن فقط یک میکروفون اضطراری در هر زمان 

۲-۸-۵-۵ میکروفون اضطراری باید دارای مشخصات مکانیکی زیر باشد : 

الف) وسایلی مانند فیلتر پاپ برای جلوگیری از انتقال حجم هوای خارج شده از دهان 

ب) وسایلی مانند روزنه های هوا برای افزایش دریافت صوت در راستای دهان 

یادآوری - نمونه هایی از میکروفون های جهت دار عبارتند از انواع قلبی سویر قلبی (ر.ک فصل ۷) 

پ) لرزه گیر میکروفون برای کاهش هر گونه صدایی که از نظر مکانیکی منتقل می شود. 

ت) وسایلی که فاصله دهان تا میکروفون را تا حد امکان ثابت نگاه می دارد. 

۳-۸-۵-۵- تصویری باید در مجاورت میکروفون قرار گیرد که فاصله بلندگو تا میکروفون را به وضوح نشان دهد (شکل (5-8) و شکل (5-9))

۴-۸-۵-۵- جانمایی میکروفن های اضطراری باید به منظور بهینه سازی درک پذیری پیام، مورد ارزیابی قرار گیرد که شامل موارد زیر می شود :

    الف) نویز متداول محیط (به عنوان مثال میکروفون ممکن است در اتاق نگهبانی نزدیک خیابان شلوغ یا در منطقه ای نزدیک به ماشین آلات پر سر و صدا جانمایی شود). 

    ب) نویز غیر متداول محیط (به عنوان مثال اتاق کنترلی که هنگام اضطرار صدای محیط افزایش می یابد). 

    پ) طنين فضا 

یادآوری - اثرات نامطلوب نویز محیط و طنین را می توان با به کارگیری جاذب های صوتی مانند هود آکوستیک ،کابین یا دستگاه مشابه به حداقل برسد. 

۵-۸-۵-۵- میکروفون اضطراری باید دارای یکی از شرایط زیر باشد :

الف) فقط برای بخش پیام های اضطراری در نظر گرفته شده باشد؛ در این صورت باید تمهیداتی برای جلوگیری از استفاده در کاربردهای غیر اضطراری (به عنوان مثال یک محفظه با در شیشه ای) فراهم شود. یا 

ب) برای هر دو کاربرد اضطراری و غیر اضطراری استفاده می شود در این صورت با استفاده، از وسایلی اولویت بخش در شرایط اضطراری با پیام از پیش ضبط شده است. 

۶-۸-۵-۵- میکروفون های اضطراری و تجهیزات کنترل دستی مرتبط با آنها باید در مکان های مناسبی جانمایی شود تا کارکنان و آتش نشانان بتوانند شرایط اضطراری را مدیریت کنند. کنترل میکروفون های اضطراری باید در سطح دسترسی ۲ (مطابق 16-54 BS EN) قابل دسترسی باشد باید بین کاربر یا خریدار یا نمایندگان آن ها و سرویس آتش نشانی و نجات برای توافق در مورد مکان مناسب مشورت شود. 

۷-۸-۵-۵- در صورتی که میکروفون اضطراری در یک مکان عمومی نصب شده است نباید به راحتی توسط افراد عادی  (غیر مسئول) قابل استفاده باشد. 

۸-۸-۵-۵- اماکنی که دارای چندین تصرف با بخش های مشترک است، میکروفون های اضطراری و کنترل های مربوط، باید در یک منطقه مشترک مانند پیش ورودی جانمایی شود در مواردی که هیچ بخش مشترکی وجود ندارد. این تجهیزات باید در ناحیه ای جانمایی شود که دسترسی به آن در تمام مواقع فعالیت تصرف امکان پذیر باشد. 

۹-۸-۵-۵- در صورتی که سیگنال هشدار صوتی در محل نصب میکروفون اضطراری پخش می شود. باید امکان بی صدا کردن خودکار یا دستی در هنگام پخش پیام صوتی وجود داشته باشد. 

۹-۵-۵- مولدهای پیام اضطراری 

سیستم هشدار صوتی بر حسب تقاضا توانایی پخش پیامهای اضطراری از پیش ضبط شده را دارد، بنابراین قابلیت اطمینان و صحت عملکرد مولدهای پیام از اهمیت خاصی برخوردار است. برای این منظور حافظه الکترونیکی (مانند حافظه فلش) نسبت به حافظه با قطعات متحرک مکانیکی مانند درایوهای نوار یا دیسک مناسب تر است. 

۱-۹-۵-۵- مولد پیام جهت درک پذیری بهتر باید حداقل مشخصات صوتی زیر را داشته باشد : 

الف) پاسخ فرکانسی: 3dB- از ۲۰0Hz تا 8Hz 

ب) نسبت سیگنال به نویز: ۶۰dB 

پ) اعوجاع هارمونیکی کل: 0/5% در 1kHz در 1dB- از حداکثر سطح 

۲-۹-۵-۵- پیام های ضبط شده باید در حافظه غیر فرار و با قابلیت نگهداری داده ها به مدت حداقل ۱۰ سال ذخیره شده و از تغییرات غیر مجاز محافظت شود. 

۳-۹-۵-۵- مولدهای پیام باید مطابق استاندارد 16-54 BS EN به طور دایم تحت نظارت باشد. 

۴-۹-۵-۵- مولدهای پیام نباید از قطعات مکانیکی متحرک استفاده کند. 

۱۰-۵-۵- پیام های اضطراری 

پیام های اضطراری پخش شده باید بلافاصله برای شنونده به عنوان پیام هشدار قابل شناسایی باشد تا فورا اقدامات مناسب را انجام دهند. برای این منظور باید از یک سیگنال جلب توجه به صورتی استفاده شود که ایجاد وحشت نکرده اما توجه شنونده را به پیام بعدی جلب کند. 

قابل فهم بودن پیام ها از اهمیت خاصی برخوردار است لذا افرادی که وظیفه پخش زنده پیام ها را به عهده دارند باید استفاده صحیح از میکروفون را آموزش دیده باشند. پیام با لحن هدفمند می تواند، به انتقال احساس فوریت مورد نظر کمک کند یا در عوض، تأثیری آرامش بخشی داشته باشد. در شرایط خاص برای مثال در جایی که احتمال شنیدن دو پیام مختلف به طور همزمان وجود دارد صدای متفاوتی برای مثال می توان از صدای مرد به جای زن استفاده شود. 

در شرایط خاص، برای مثال در جایی که متصرفین یک ساختمان تعداد قابل توجهی از افراد را تشکیل می دهند که زبان اصلی آن ها فارسی نیست ممکن است تکرار پیام ها به زبان های مختلف مفید باشد. با این حال باید دقت شود که ترتیب و تعداد تکرارهای پخش شده در هر زبان برای ساختمان مناسب باشد. 

مدت زمان قالب و متن پیام اضطراری نیز مهم است. اگر پیام خیلی طولانی باشد ممکن است شنوندگان همه جزییات را متوجه نشوند و منتظر تکرار باشند و اگر پیام خیلی کوتاه باشد ممکن است اطلاعات کافی را منتقل نکند. هم چنین اگر فاصله زمانی بین تکرار یک پیام خیلی کوتاه باشد شنوندگان ممکن است متوجه نشوند که پیام به پایان رسیده است. بالعکس اگر فاصله بیش از حد طولانی باشد ایمنی شنوندگان در حالی که منتظر پیام تکراری برای شفاف سازی هستند، می تواند به خطر بیفتد. 

در سیستم هشدار صوتی، علاوه بر هشدارهای تخلیه اشاره شده در این فصل پیام های کدگذاری شده ممکن است به عنوان بخشی از مراحل هشدار اپراتور و همچنین پیام های مختلف مربوط به آزمایش سیستم پخش شود. هم چنین ممکن است جهت بررسی سلامت سیستم هشدار صوتی پیام های آزمایشی پخش شود بدون اینکه مزاحمت یا هشدار غیر ضروری برای متصرفین داشته باشد. 

۱-۱۰-۵-۵- قبل از هر پیام اضطراری باید یک سیگنال جلب توجه پخش شود. این سیگنال باید یک سیگنال غیر گفتاری در محدوده فرکانس ۵۰۰ هرتز تا ۱ کیلوهرتز باشد. ویژگی های سیگنال جلب توجه باید بین بهره بردار ساختمان و سازمان های مربوط توافق شود. 

۲-۱۰-۵-۵- پیام باید واضح مختصر باشد و به شیوه ای آرام و رسا پخش شود. هم چنین باید به تکرار برای تثبیت پیام نیز توجه شود. 

۳-۱۰-۵-۵- سرعت ارسال پیام باید ویژگی های صوتی پر طنین ترین قسمت ساختمان را در نظر بگیرد. 

۴-۱۰-۵-۵- لزوم پخش پیام ها به زبانهای مختلف و ترتیب پخش باید با سازمان های مربوط توافق شود. 

۵-۱۰-۵-۵- پیام های صوتی زنده فقط باید توسط اپراتورهایی که استفاده صحیح از میکروفون را آموزش دیده اند پخش شود. اپراتور باید پیام های استاندارد مورد توافق، که از روی متنی قابل دسترس و بادوام (به استثنای مواردی که آتش نشان یا فرد آموزش دیده نیاز به پیام های ویژه دارند) خوانده می شود را بخش کند، قبل از پخش پیام های اضطراری صوتی زنده باید یک سیگنال جلب توجه پخش شود. 

۶-۱۰-۵-۵- ضبط پیام های از پیش ضبط شده اضطراری باید در یک استودیو ضبط یا اتاق آکوستیک توسط یک گوینده مجرب انجام شود. صدای مصنوعی انسان نباید استفاده شود مگر اینکه پیام حاصل شده معادل صدای انسان باشد. 

۱۱-۵-۵- هشدارهای غیر گفتاری 

سیگنال های جلب توجه قبل از پیام های گفتاری اضطراری برای تحقق هدف خود باید قابل شنیدن باشد. در برخی از سیستم ها پخش پیام های اضطراری ممکن است غیر گفتاری باشد در این صورت هم سیگنال ها باید به خوبی قابل شنیدن باشد. 

ضروری است قابلیت شنیده شدن سیگنالهای هشدار به منظور اخطار به همه ساکنان مناسب باشد. 

در ساختمان هایی که افراد در آن می خوابند، شدت صوت هشدار باید برای بیدار کردن آنها از خواب کافی باشد. برای اطمینان از کفایت شدت صوت در فضاهای کوچک مانند دفاتر سلولی توالت ها و اتاق ها باید دقت خاصی صورت گیرد. با این حال، در فضاهای بسته کوچک مانند دفاتر و پلکان ها به طور کلی نیازی به قابلیت شنیدن به شدت مناطق باز وجود ندارد. 

۱-۱۱-۵-۵- شدت صوت سیگنال جلب توجه و پخش هشدار غیر گفتاری باید: 

الف) به طور کلی در تمام مناطق در دسترس ساختمان (به غیر از فضاهای کمتر از ۱ متر مربع)، کم تر از ۶۵ دسی بل نباشد، اما می تواند در موارد زیر به ۶۰ دسی بل کاهش یابد :

    • پلکان ها 

    • فضاهای بسته کوچک تر از ۶۰ متر مربع (مانند اتاق های اداری)

    • مناطق کوچک با وسعت محدود در داخل یک فضا، به عنوان مثال منطقه پشت یک ستون 

ب) در جایی که شدت صوت نویز پس زمینه بیشتر از ۶۰ دسی بل است، ۵ دسی بل بالاتر از شدت صوت نویز پس زمینه 

یادآوری - سایر نویزهای پس زمینه که بیش از ۳۰ ثانیه استمرار ندارد می توان نادیده گرفته شود. 

پ) در اتاق هایی که سیستم هشدار صوتی برای بیدار کردن افراد از خواب در نظر گرفته شده است، حداقل ۷۵ دسی بل در محل قرار گرفتن بالش 

یادآوری - تجربه نشان داده است که این امر معمولا نیاز به نصب یک بلندگوی هشدار صوتی در اتاق مورد نظر دارد. 

ت) حداکثر شدت صوت در هر نقطه قابل دسترس بیشتر از ۱۲۰ دسی بل نباشد. 

۲-۱۱-۵-۵- اندازه گیری ها باید با بسته بودن تمام درها انجام شود. 

یادآوری - در انجام اندازه گیری ها برای تأیید انطباق با این الزامات به غیر از ۵-۵-۱۱-۱-پ لازم نیست شدت صوت در فاصله ۵۰ سانتی متری از دیوارها یا پارتیشن ها در نظر گرفته شود. 

۱۲-۵-۵- قابل فهم بودن پیام های گفتاری 

در حالی که پخش پیام می تواند در میدان صوتی یک بلندگو قابل درک باشد، ممکن است قسمت هایی از ساختمان وجود داشته باشد که شنونده در میدان صوتی بلندگو نباشد بنابراین سطح فشار صدا و یا پاسخ فرکانسی لازم را دریافت نکند. برای مثال، در یک محیط اداری استاندارد که دارای بلندگوهای سقفی بسیار کمی است بعید به نظر می رسد که درک کافی در سراسر فضای آکوستیک به دست آید مگر اینکه بلندگوها همپوشانی داشته باشد. انتخاب صحیح و تعداد بلندگوها در مکان های مناسب برای دستیابی به وضوح صدا ضروری است. 

میزان انرژی صوتی که در نتیجه بازتاب به شنونده میرسد (نه مستقیما از منبع) می تواند تأثیر قابل توجهی بر وضوح پخش داشته باشد. قرار دادن بلندگوها نزدیک به شنوندگان و کاهش شدت صوت می تواند بازتاب را به حداقل برساند و در نتیجه از هیجان بیش از حد فضا جلوگیری کند. روش های دیگر برای بهبود درک استفاده از بلندگوهایی با الگوی پراکندگی بسیار کنترل شده است که صدا را در جهت خاصی پخش می کند و بنابراین از پخش صدا بر روی سطوح بازتابنده جلوگیری می کند. استفاده از مصالح جذب کننده صدا به عنوان مثال سقف سوراخ دار، سقف های آکوستیک، فرش ها و صندلی های روکش شده بازتاب صدا را کاهش می دهد .

فضای آکوستیک را می توان توسط برنامه های کامپیوتری موجود مدل سازی و انواع بلندگوهای پیشنهادی، کمیت ها و مکان ها را در آن درج کرد. این مدل سازی اطلاعات پیشرفته ای را در مورد احتمال دستیابی به یک نتیجه مناسب به عنوان راهنما در فرایند طراحی ارایه می دهد. این امر به ویژه در فضاهای بزرگی که احتمالا ویژگی های صوتی چالش برانگیز دارد و دسترسی بلندگو محدود است (مانند مراکز خرید، ایستگاه های راه آهن، استخرهای شنا و ساختمان با دهلیزهای بزرگ) کاربرد دارد. همچنین برای فضاهایی که دارای سطح نویز محیطی بالا است مانند تونل های بزرگراه، کارخانه های بطری سازی و نیروگاه ها قابل استفاده است. یک فرآیند مدل سازی کامپیوتری تنها یک راهنما است و بیش تر طرح ها برای تعیین راه حل نهایی بر تقریب های مبتنی بر تجربه تکیه می کند. با این حال، مدل سازی کامپیوتری تنها در صورتی می تواند انجام شود که طراح ساختمان اطلاعات دقیقی در مورد فضا و ویژگی های صوتی سطوح ارایه دهد. 

تعیین سطح احتمالی نویز محیط، پس زمینه یا تصرف در هر طراحی الکتروآکوستیک ضروری است، زیرا قدرت مورد نیاز تقویت کننده ها و بلندگوها را تعیین می کند. 

اندازه گیری مقدار نویز محیط در اغلب موارد امکان پذیر نیست بنابراین لازم است اندازه گیری در ساختمانی معادل انجام شود. داده های منتشر شده در مورد سطوح نویز متعارف باید با احتیاط مورد استفاده قرار گیرد زیرا ممکن است در مورد برخی ساختمان های خاص قابل اعمال نباشد.  

۱۳-۵-۵- اولویت ها 

لازم است که پیامهای زنده یا ضبط شده در سیستم هشدار صوتی اولویت بندی شده تا پیام با اولویت بالاتر نسبت به پیام با اولویت پایین تر مقدم باشد. حتی پیام هشدار با پایین ترین اولویت باید هر نوع پیام غیر اضطراری را لغو کند. 

با سطح بندی اولویت های اختصاص داده شده به هر رویداد خاص می توان وقایع را بر اساس شدت اضطرار رتبه بندی کرد. با وجود این که سطوح اصلی توسط مشخصات آن تعیین می شود افزودن زیر شاخه های بیشتر متناسب با ساختار عملیاتی پروژه در طراحی سیستم مفید است. 

۱-۱۳-۵-۵- سطح اولویت به ترتیب نزولی باید مطابق موارد زیر باشد : 

الف) میکروفون (های) اضطراری 

ب) تخلیه از پیش ضبط شده در مورد وضعیت بالقوه تهدید کننده جان افراد که نیاز به تخلیه فوری دارد. 

پ) پیام هشدار از پیش ضبط شده در مورد موقعیت خطرناک اطراف که نیاز به هشدار تخلیه احتمالی دارد. 

ت) سایر پیام های از پیش ضبط شده اضطراری 

ث) پیام های غیر اضطراری 

۲-۱۳-۵-۵- سطوح اولویت باید در مقابل تغییرات غیر مجاز محافظت شود. 

۳-۱۳-۵-۵- همه پیام های اضطراری باید نسبت به همه پیام های غیر اضطراری اولویت داشته باشد. 

۴-۱۳-۵-۵- نقص در کابل اتصال میکروفون اضطراری نباید مانع از پخش پیام های اضطراری از سایر منابع شود. 

5-13-5-5- در صورتی که دکمه PTT تصادفا به طور دایم فعال شود (که در نتیجه سایر پیام های اضطراری متوقف می شود) باید تمهیداتی پیش بینی شود که سایر منابع پخش پیام اضطراری اولویت گرفته و همچنین بروز این خطا به کنترل پنل مرکزی هشدار صوتی ارسال شود. 

یادآوری - این خطا ممکن است با تعیین مهلت ۳ تا ۵ دقیقه برای تغییر وضعیت دکمه PTT تشخیص داده شود. 

۱۴-۵-۵- کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی 

مطابق استاندارد 16-54 BS EN کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی ممکن است شامل تجهیزات زیر باشد: 

میکروفون های اضطراری، اینترفیس های اعلام حریق، حافظه پیام اضطراری، ماتریس مسیریابی و اولویت بندی، پیش تقویت کننده ها، پردازنده های سیگنال مانند کنترل کننده های سطح صدا بر اساس پایش نویز محیط، اکولایزرهای گرافیکی، خطوط تاخیر و تقویت کننده های قدرت، که می تواند واحدهای جداگانه یا به صورت مجموع باشد. کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی شامل کابل های ارتباطی و بلندگو نیست. 

۱-۱۴-۵-۵- جانمایی کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی 

۱-۱-۱۴-۵-۵- کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی باید در فضاهای با احتمال کم بروز حریق به نحوی جانمایی شود که قبل از نفوذ حریق هشدار کافی برای تخلیه صادر شده باشد. 

۲-۱-۱۴-۵-۵- کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی باید در مکان هایی با دسترسی آسان که کار تعمیر و نگهداری ایمن را تسهیل می کند، جانمایی شود. 

۳-۱-۱۴-۵-۵- شدت روشنایی محیط در مجاورت کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی باید به صورتی باشد که نشانه های بصری را بتوان به وضوح مشاهده کرد، فرمان های کنترلی را به راحتی اجرا کرد و هر دستور العمل یا علایمی را به راحتی خواند. 

۴-۱-۱۴-۵-۵- سطح نویز محیط مجاور کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی نباید مانع از شنیدن علایم صوتی (مانند صدای هشدار خطا) شود. 

۲-۱۴-۵-۵- امکانات مورد نیاز علایم بصری 

۱-۲-۱۴-۵-۵- مشخصات نشان گرها باید متناسب با روش تخلیه در نظر گرفته شده برای ساختمان باشد. به منظور اطمینان از وجود امکانات کافی در خصوص علایم بصری باید بین طرف های ذینفع پروژه مشورت کافی صورت گرفته شود. 

۲-۲-۱۴-۵-۵- در سیستم های نوع V۴ برای هر زونی که هشدار صوتی فعال شده و پیام تحلیه در آن پخش می شود باید نشانگری در کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی مخصوصا برای هشدارهایی که به صورت دستی آغاز می شود وجود داشته باشد. 

۳-۲-۱۴-۵-۵- نشانگر وضعیت هشدار صوتی باید شامل یک نشانگر نورانی جداگانه برای هر منطقه هشدار صوتی فعال شده به صورت دستی باشد (مانند میمیک دیاگرام نوری یا LCD) به طوری که تجهیزات نشانگر قادر باشد وضعیت هر منطقه را به طور همزمان نمایش دهد. 

4-2-14-5-5- اگر یک واحد نمایش بصری (VDU) به عنوان صفحه نمایش استفاده می شود. باید دارای ویژگی های زیر باشد : 

الف) ارایه نمایش همزمان از تمام زون های هشدار صوتی فعال شده به صورت دستی و 

ب) از آنجایی که قابلیت اطمینان یک VDU به تنهایی کافی نیست، باید برای پشتیبانی از آن یک VDU دوم یا چاپگر و تجهیزات مشابه آن مطابق با شرایط بند ۵-۵-۱۵-۳-۳ استفاده شود. 

یادآوری - استفاده از چاپگرها در کنترل پنل های سیستم هشدار صوتی به عنوان نمایشگر اولیه مناسب نیست. زیرا در صورت اتمام جوهر ریبون یا کاغذ، امکان نمایش از بین می رود، با این حال می تواند به عنوان یک پشتیبان یا مکمل برای نمایشگر دیگری قابل قبول باشد. 

۵-۲-۱۴-۵-۵- باید یک مدل شماتیک از ساختمان که حداقل ورودی های ساختمان نواحی اصلی و تقسیم بندی زون های بلندگوی اضطراری را نشان دهد، وجود داشته باشد. در مواردی که تقسیم بندی زون ها توسط نمایشگر توصیه شده در ۵-۵-۱۴-۲-۳ یا ۵-۵-۱۴-۲-۴ نمایش داده نمی شود، باید یک نقشه با جهت صحیح فضاها، نمایش داده شود. 

۳-۱۴-۵-۵- امکانات مورد نیاز برای کنترل سیستم هشدار صوتی 

۱-۳-۱۴-۵-۵- امکانات کنترلی باید برای عملیات هشدار و تخلیه در نظر گرفته شده برای ساختمان مناسب باشد. به منظور اطمینان از وجود امکانات کافی برای کنترل سیستم هشدار صوتی باید بین طرفهای دینفع پروژه مشورت کافی صورت گرفته شود. 

۲-۳-۱۴-۵-۵- بی صدا و ریست کردن سیستم هشدار صوتی در خصوص پیام های اضطراری که توسط کنترل پنل مرکزی آغاز شده است، باید تحت کنترل، کنترل پنل مرکزی باشد. 

۳-۳-۱۴-۵-۵- در سیستم های نوع V3 ،V2 و V۴، کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی باید دارای میکروفون های اضطراری مجهز به کلید PTT برای اعلان عمومی باشد.

۴-۳-۱۴-۵-۵- در سیستم های نوع V3، کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی باید کنترل هایی را فراهم کند تا پیام های زنده بتواند در زون جداگانه، گروه های جداگانه و همه زون های هشدار صوتی پخش شود. 

یادآوری 1- میکروفون های اضطراری تکمیلی مانند آن چه که برای نوع V2 توصیه شده نیز می تواند استفاده شود. 

یادآوری 2- کنترل های انتخاب زون بلندگو و فعال سازی پیام می تواند مشترک باشد. 

۵-۳-۱۴-۵-۵- در سیستمهای نوع V۴، کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی باید کنترل هایی را فراهم کند تا پیام های اضطراری زنده و از پیش ضبط شده بتواند در زون های جداگانه گروه های جداگانه زونها و همه زون ها پخش شود. 

یادآوری - میکروفون های اضطراری تکمیلی همان طور که برای نوع V2 توصیه می شود نیز می تواند استفاده شود. 

۶-۳-۱۴-۵-۵- امکان توقف پیامی که توسط کنترل پنل مرکزی آغاز شده است نباید وجود داشته باشد، مگر توسط پیام زنده یا پیامی با اولویت بالاتر. به عنوان مثال اگر یک پیام هشدار در زون هشدار صوتی پخش می شود، فقط بخش اعلامیه زنده یا انتخاب و پخش پیام تخلیه وجود داشته باشد. در صورت نیاز به کنترل دستی کامل سیستم مانند یک ورزشگاه در روز برگزاری مسابقه فوتبال یا در یک تئاتر حین اجرا کارکنان آموزش دیده باید آماده به کار باشند و امکان غیر فعال کردن دستی شروع خودکار پیام هشدار در طول مدت زمان برگزاری مراسم وجود داشته باشد. 

یادآوری ۱- در حالتی که هیچ پیامی در زون هشدار صوتی پخش نمی شود پخش اعلامیه زنده با انتخاب پیام هشدار یا تخلیه امکان پذیر است. 

یادآوری ۲- با فعال شدن فرمان بخش پیام تخلیه سایر زون هایی که پیام تخلیه در آن پخش نمی شود ممکن است پیام هشدار را به صورت خودکار دریافت کند. 

۷-۳-۱۴-۵-۵- در ساختمانی با تخلیه مرحله ای که در آن ظرفیت پلکان برای تخلیه همزمان طراحی نشده است، امکان پخش پیام تخلیه در سرتاسر ساختمان نباید وجود داشته باشد، مگر این که ساختمان دارای دو حالت عملیاتی "فعال" (مانند روز کاری) و “تعطیل” (مانند شب) است. در این صورت سیگنال "تخلیه سرتاسری" باید فقط در حالت "تعطیل" پخش شود. روش مورد استفاده باید مورد توافق همه طرف های ذینفع باشد. 

15-5-5- منابع تغذیه 

مطابق با استاندارد 4-54 BS EN تجهیزات منبع تغذیه سیستم هشدار صوتی دارای دو منبع تغذیه، یک منبع تغذیه اصلی (عادی) و یک منبع تغذیه آماده به کار است. 

منبع تغذیه اصلی سیستم هشدار صوتی معمولا از شبکه فشار ضعیف ساختمان تامین می شود. مداری که تغذیه اصلی را تامین می کند باید قابل اعتماد باشد و بتواند بزرگترین جریان بار سیستم هشدار صوتی در شرایط عادی، حریق یا خطا را تامین کند. در صورت بروز اضافه جریان در مدار منبع تغذیه، وسیله حفاظتی می تواند مدار را قطع کند. 

به منظور به حداقل رساندن احتمال بروز خطا، طراحی مدار تغذیه سیستم باید به نحوی باشد که تحت تأثیر خطای سایر مدارها یا تجهیزات قرار نگیرد و یا به دلیل عملیات تعمیر و نگهداری در سایر قسمت های ساختمان با صرفه جویی در مصرف برق از مدار خارج نشود. 

۱-۱۵-۵-۵- منابع تغذیه اصلی 

۱-۱-۱۵-۵-۵- به دلایل ایمنی الکتریکی تغذیه تمام قسمت های سیستم هشدار صوتی باید از طریق وسیله حفاظتی جدا کننده (مانند کلید مینیاتوری) که در سمت خروجی کلید جدا کننده اصلی ساختمان است تامین می شود. در این صورت هنگامی که بهره بردار تصمیم می گیرد که در ساعات تعطیلی ساختمان برق اصلی آن را قطع کند، تغذیه این سیستم باید از طریق مدار دیگر تامین شود ( ر.ک فصل ۶ جلد ۱همین نشریه) 

یادآوری - وسیله حفاظتی جدا کننده سیستم هشدار صوتی می تواند همان وسیله ای باشد که برای سیستم کشف و اعلام حریق استفاده می شود. در این حالت باید دقت شود که مشخصات وسیله حفاظتی برای دو سیستم کافی باشد. 

۲-۱-۱۵-۵-۵- در صورتی که از یک مدار تغذیه مشترک جهت سیستم هشدار صوتی و سیستم کشف و اعلام حریق استفاده می شود. این مدار فقط باید این دو سیستم را تغذیه کند. این مدار های تغذیه باید از نقطه ای در سیستم توزیع برق ساختمان نزدیک به وسیله جدا کننده اصلی ساختمان گرفته شود. 

یادآوری - در سیستم های خاصی در ساختمان های بسیار بزرگ ممکن است رعایت بند ۵-۵-۱۵-۱-۲ عملی نباشد در این حالت با توافق طرفین ذینفع می توان منبع تغذیه سیستم را از طریق یک یا چند تابلوی توزیع محلی در ساختمان تامین کرد. در چنین مواردی تعداد کلیدهای جدا کننده بین منبع اصلی ورودی و تابلوی توزیع محلی باید به حداقل ممکن برسد. هر گونه نیاز به جداسازی تابلوی توزیع محلی (مثلا برای عملیات نگهداری) باید حداقل بوده و احتمال جداسازی ناخواسته کم باشد. 

۳-۱-۱۵-۵-۵- برای تسهیل جداسازی محلی در طول عملیات نگهداری، باید کلید جدا کننده دوپل برای مدار تغذیه فشار ضعیف سیستم هشدار صوتی در نظر گرفته شود. کلید جدا کننده باید در نزدیک ترین نقطه به کنترل پنل سیستم هشدار صوتی جانمایی شود. برای جلوگیری از استفاده غیر مجاز باید امکانات لازم برای قفل کردن کلید جدا کننده در هر دو حالت وصل و قطع پیش بینی شود. 

۴-۱-۱۵-۵-۵- تعداد وسایل جدا کننده بین منبع تغذیه ساختمان و منبع تغذیه سیستم هشدار صوتی باید حداقل ممکن باشد. 

۵-۱-۱۵-۵-۵- به غیر از کلید جدا کننده اصلی ساختمان هر کلید جدا کننده و وسیله حفاظتی که بتواند منبع تغذیه سیستم هشدار صوتی را بی برق کند باید دارای برچسب با مشخصات زیر باشد: 

الف) “هشدار صوتی”، برای وسیله حفاظتی که فقط برای تغذیه مدار هشدار صوتی بوده اما فاقد کلید است. 

ب) “سیستم هشدار صوتی، خاموش نکنید” برای کلیدی (خواه دارای وسیله حفاظتی باشد یا نباشد) که فقط مدار هشدار صوتی را تامین می کند. یا 

پ) “هشدار. این کلید، تغذیه سیستم هشدار صوتی را نیز کنترل می کند” برای هر کلیدی که برای هر کلیدی که علاوه بر تغذیه سیستم هشدار صوتی مدارهای دیگر را هم قطع میکند. 

تغذیه سیستم هشدار صوتی و مدارهای دیگر را قطع می کند. 

۶-۱-۱۵-۵-۵- در مواردی که از یک وسیله حفاظتی یا کلید جدا کننده مشترک برای سیستم کشف و اعلام حریق و سیستم هشدار صوتی استفاده می شود باید برچسب "اعلام حریق/هشدار صوتی" به کار گرفته شود. 

۷-۱-۱۵-۵-۵- برچسب های استفاده شده باید واضح، بادوام و مقاوم در برابر محو شدن باشد. 

8-۱-۱۵-۵-۵- هر کلید جدا کننده کلید و وسیله حفاظتی که قادر به قطع تغذیه شبکه سیستم هشدار صوتی است. باید در موقعیتی قرار گیرد که افراد غیر مجاز به آن دسترسی نداشته باشند یا در برابر عملکرد غیر مجاز توسط افراد بدون داشتن ابزار خاص محافظت شود. 

۹-۱-۱۵-۵-۵- در مواردی که کلید جریان باقیمانده برای تامین ایمنی الکتریکی ضروری است بروز خطا در مدار یا تجهیزات دیگر در ساختمان نباید منجر به بی برقی سیستم هشدار صوتی شود. 

یادآوری - لازم نیست مدار تغذیه سیستم هشدار صوتی توسط وسیله حفاظتی جریان باقی مانده حفاظت شود. مگر این که به منظور تطابق با استاندارد مورد نیاز باشد. 

۱۰-۱-۱۵-۵-۵- صرف نظر از وضعیت هر باتری آماده به کار (برای مثال باتری ها کاملا از کنترل پنل جدا یا تخلیه شده است)، تغذیه اصلی باید بتواند حداکثر بار سیستم را در وضعیت هشدار تامین کند. 

۲-۱۵-۵-۵- واحدهای منبع تغذیه سیستم هشدار صوتی 

توصیه های زیر تمام واحدهای منبع تغذیه که بخشی از سیستم هشدار صوتی را تشکیل می دهد. شامل می شود.  

۱-۲-۱۵-۵-۵- محل نصب تجهیزات منبع تغذیه باید مطابق با ۵-۵-۱۵-۱ انتخاب شود. 

۲-۲-۱۵-۵-۵- انتقال بین منبع اصلی و منبع آماده به کار و بالعکس نباید باعث ایجاد وقفه در عملکرد سیستم یا پخش نادرست شود. 

۳-۲-۱۵-۵-۵- بروز خطا در منبع اصلی نباید بر منبع آماده به کار تأثیر منفی بگذارد یا بالعکس. عملکرد یک وسیله حفاظتی به تنهایی نباید منجر به از دست رفتن منبع اصلی و آماده به کار شود. 

۴-۲-۱۵-۵-۵- وجود منبع اصلی یا منبع آماده به کار باید با یک نشانگر سبز رنگ در محلی که به وضوح در معرض دید مسئول پایش خطاهای سیستم کشف و اعلام حریق است (مثلا در مجاورت تجهیزات نشان گر اصلی) نمایش داده شود. 

۵-۲-۱۵-۵-۵- هر کدام از منابع اصلی و آماده به کار صرف نظر از وضعیت منبع دیگر، باید به طور مستقل قادر به تامین حداکثر بار سیستم در وضعیت هشدار باشد. 

۳-۱۵-۵-۵- منبع تغذیه آماده به کار  

۱-۳-۱۵-۵-۵- منبع تغذیه آماده به کار باید شامل یک باتری ثانویه (قابل شارژ) با یک شارژر باتری خودکار باشد. 

۲-۳-۱۵-۵-۵- باتری باید از نوعی باشد که در شرایط بهره برداری مانند آنچه در سیستم هشدار صوتی وجود دارد. عمر حداقل چهار سال داشته باشد. باتری های خودرو (از نوعی که برای راه اندازی موتور خودرو استفاده می شود) نباید استفاده شود. 

۳-۳-۱۵-۵-۵- برچسب های حاوی تاریخ نصب و تاریخ انقضاء باید بر روی باتری ها الصاق شود. برچسب ها باید به گونه ای الصاق شود که بدون اخلال در عملکرد باتری به راحتی قابل خواندن باشد. 

۴-۳-۱۵-۵-۵- نرخ شارژ باتری باید به نحوی باشد که پس از تخلیه تا ولتاژ نهایی خود طی یک دوره شارژ ۲۴ ساعته به اندازه کافی مطابق با ۵-۵-۱۵-۳-۵ شارژ شود. 

یادآوری - این الزامات 4-54 BS EN در اینجا گنجانده شده است تا یادآوری کند که اتصال باتری های با ظرفیت بیش از مقدار طراحی برای مثال به دلیل بار اضافی پیش بینی نشده می تواند به زمان های غیر قابل قبول شارژ طولانی منجر شود. 

۵-۳-۱۵-۵-۵- باتری های آماده به کار که هر بخشی از سیستم را تغذیه می کند باید دارای الزامات زیر باشد : 

الف) ظرفیت کافی برای حفظ سیستم حداقل به مدت ۲۴ ساعت در حالت فعال و پس از آن برای پخش پیام تخلیه در تمام مناطق هشدار حداقل به مدت ۳۰ دقیقه را داشته باشد، مگر اینکه ساختمان مجهز به موتور ژنراتور آماده به کار با راه اندازی خودکار باشد. (ر.ک بند 5-5-15-3-5-پ)

ب) در مواردی که کل زمان تخلیه ساختمان احتمالا بیش از ۲۰ دقیقه است باتری ظرفیت کافی برای تمدید حداقل مدت زمان ۳۰ دقیقه با یک حاشیه ایمنی مورد توافق همه طرف های ذینفع را داشته باشد. 

پ) در ساختمانی که موتور ژنراتور آماده به کار با راه اندازی خودکار، سیستم هشدار صوتی را تغذیه می کند. ظرفیت کافی برای حفظ کارکرد سیستم برای حداقل ۶ ساعت در حالت آماده به کار و پس از آن بخش پیام تخلیه در تمام مناطق هشدار حداقل به مدت ۳۰ دقیقه را داشته باشد. 

یادآوری - اگر مداری که بخشی از سیستم هشدار صوتی را تغذیه می کند (به عنوان مثال واحد منبع تغذیه کمکی) توسط ژنراتور آماده به کار تغذیه نشود، ظرفیت باتری آماده به کار باید مطابق با ۵-۵-۱۵-۳-۵ الف و ۵-۵-۱۵-۳-۵ ب مطابق مناسب باشد. 

۶-۳-۱۵-۵-۵- در مواردی که با توافق همه طرف های ذینفع سیستم هشدار صوتی باید قادر به پخش پیام های غیر اضطراری اما مهم در طول دوره قطع برق باشد ظرفیت باتری های آماده به کار باید به صورتی باشد که این امکان را فراهم کرده و الزام بند ۵-۵-۱۵-۳-۵ الف را تامین کند. 

یادآوری - پیام های مهم مرتبط میتواند شامل اطلاعات ضروری مورد نیاز مسافران در ترمینال های حمل و نقل و فرودگاه ها باشد، اما شامل پیجینگ یا موسیقی پس زمینه نیست. 

۷-۳-۱۵-۵-۵- در ساختمانی که موتور ژنراتور آماده به کار با راه اندازی خودکار سیستم هشدار صوتی را تغذیه می کند، هر تجهیزی که احتمالا تحت تأثیر تبدیل ولتاژ قرار می گیرد باید محافظت شود. 

یادآوری - تجهیزات الکترونیکی که ممکن است قادر به تحمل شرایط ناشی از تبدیل خودکار نباشد، می تواند با استفاده از UPS اختصاصی تغذیه شود. انتظار می رود سایر تجهیزات قادر به تحمل نوسان ناشی از تبدیل خودکار باشند. 

16-5-5- کابل کابل کشی و سایر اتصالات 

عملکرد مطلوب یک سیستم هشدار صوتی به صحت اتصالات بین اجزای آن بستگی دارد. از آنجایی که وظیفه اصلی یک سیستم هشدار صوتی مرتبط با سیستم کشف و اعلام حریق پخش پیام ها پس از کشف حریق است. سالم ماندن این اتصالات در طول حریق بسیار حیاتی است. 

معمولا در زمان طراحی محل وقوع حریق در ساختمان مشخص نیست هم چنین مسیر دقیق کابل کشی نیز نامشخص است. بنابراین برای اطمینان از اینکه کابل های مورد استفاده برای ارتباط بین کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی سیستم کشف و اعلام حریق بلندگوها و سایر مدارهای هشدار دهنده برای مدت زمان کافی در مدار باشد باید از کابل مقاوم در برابر حریق در مسیر سیگنال های حیاتی استفاده شود. 

الزامات انتقال سیگنال های هشدار صوتی و محیطی که سیگنال در آن ارسال می شود باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا ممکن است تأثیر قابل توجهی بر نوع اتصالات مورد استفاده داشته باشد. موارد قابل بررسی عبارت است از: 

الف) نویز الکتریکی که سیگنال صوتی یا داده های ارسال شده را مختل می کند. 

ب) انتخاب نادرست کابل با توجه به سرعت انتقال داده یا الزامات تطبیق امپدانس تجهیزاتی که به هم متصل می شود. 

پ) افت ولتاژ بیش از حد در کابل کشی مدار بلندگو که انتقال قدرت صوتی را محدود می کند. 

ت) شرایط محیط نصب از جمله سطح ارتعاش، دما یا رطوبت محیط ، که هر یک می تواند بر انتخاب کابل تأثیر بگذارد. 

ث) محیط های مستعد انفجار و الزامات ایمنی خاص آن 

۱-۱۶-۵-۵- مشخصات الکتریکی تمام کابل ها مانند افت ولتاژ جریان مجاز امپدانس و ظرفیت خازنی باید برای سیستم مناسب باشد. حداکثر افت ولتاژ در هر مدار بلندگو نباید از ۱۰% تجاوز کند. 

یادآوری - افت ولتاژ ۱۰% در مدار بلندگو تقریبا باعث کاهش شدت فشار صوت به میزان ۱ دسی بل می شود. 

۲-۱۶-۵-۵- به طور کلی، حداقل سطح مقطع هادی ها باید ۱ میلی متر مربع باشد، به طور کلی حداقل سطح مقطع هادی ها باید ۱ میلی متر مربع باشد که به جز در مورد کابل های به هم تابیده یا کابل های داده چند رشته که قطر هر هادی حداقل 0/5 میلی متر است، باید معادل چهار زوج (یا ۸ رشته) بوده و مقاومت آن در مقابل حریق مطابق با استاندارد BS EN 50289-4-16 ارزیابی شود. 

۳-۱۶-۵-۵- سیستم های کابلی متشکل از کابل های مقاوم حریق “ویژه” باید در موارد زیر استفاده شود :

الف) ساختمان های بدون شبکه بارنده خودکار (یا قسمت هایی از ساختمان ها) که در آنها استراتژی حریق شامل تخلیه ساکنین در چهار ساختمان ها (یا قسمت هایی از ساختمان) بدون شبکه بارنده خودکار که استراتژی حريق آن شامل تخلیه ساکنین در چهار مرحله یا بیشتر است. 

یادآوری - در شرایطی که فرایند تخلیه هر بخش از ساختمان که از سیستم شبکه شده استفاده می کند کم تر از چهار مرحله است، استفاده از کابل مقاوم حریق ویژه مورد نیاز نیست و فقط ممکن است برای ارتباط بین شبکه ها استفاده از این نوع کابل لازم باشد. 

ب) ساختمان های بدون شبکه بارنده خودکار با ارتفاع بیش از ۳۰ متر از تراز تخلیه تا کف آخرین طبقه قابل تصرف 

پ) در صورتی که حریق در یک منطقه می تواند کابل های مسیرهای سیگنال بحرانی مرتبط با مناطق دور از حریق را تحت تأثیر قرار دهد و پیش بینی می شود در افراد در هنگام حریق در محل باقی بمانند. به عنوان مثال از بیمارستان های بزرگ مجهز به کنترل پنل مرکزی سیستم هشدار صوتی که سناریو تخلیه مرحله ای افقی دارد و برخی سایت های صنعتی بزرگ می توان نام برد. 

ت) هر ساختمان دیگری که در آن طراح با بهره بردار بر اساس ارزیابی ریسک حریق که ملاحظات مهندسی حریق را در نظر می گیرد، استفاده از کابل های مقاوم حریق "ویژه" را ضروری بداند. 

۴-۱۶-۵-۵- کابل های مقاوم در برابر حریق استاندارد باید مطابق با استاندارد 50200 BS EN (که معادل طبقه بندی PH۳۰ است) و پیوست E استاندارد 50000:2006 BS EN دارای مشخصه زمان تحمل ۳۰ دقیقه باشد. 

۵-۱۶-۵-۵- کابل های مقاوم در برابر حریق ویژه باید مطابق با استاندارد 50200 BS EN (که معادل طبقه بندی ۱۲۰ PH است) و استاندارد 2-8434 BS دارای مشخصه زمان تحمل ۱۲۰ دقیقه باشد. 

۶-۱۶-۵-۵- در شرایط محیطی خاص مانند ضربه احتمالی لیفتراک ها با چرخ دستی ها و غیره باید از کابل با اجرای لوله توکار یا لوله فلزی محافظت کرد. 

۷-۱۶-۵-۵- کابل های منطبق با 1-7629 BS باید در مناطقی که احتمال آسیب فیزیکی با حمله جوندگان وجود دارد. از حفاظت مکانیکی برخوردار باشد. 

یادآوری - حفاظت مکانیکی می تواند با اجرای کابل بر روی سینی ترانکینگ یا نصب لوله به صورت توکار انجام شود. 

۸-۱۶-۵-۵- به منظور پیشگیری از خطر آسیب مکانیکی به کابل های اعلام حریق، این کابل ها نباید با کابل های مربوط به سایر بخش های سیستم در یک مجرا قرار گیرد. 

یادآوری - جایی که کابل های مربوط به سیستم با سایر کابل ها در یک مجرا قرار می گیرد، بخشی از محفظه که مربوط به کابل های سیستم هشدار صوتی است باید به وسیله یک دیواره محکم ممتد و صلب از سایر بخش ها جدا شده و صرفا به کابل های سیستم هشدار صوتی و سیستم اعلام حریق اختصاص یابد. 

۹-۱۶-۵-۵- در مواردی که از کابل چند رشته برای اتصال مدارهای هشدار صوتی استفاده می شود، هیچ یک از هادی ها نباید برای مدارهایی غیر از مدارهای سیستم هشدار صوتی استفاده شود. 

۱۰-۱۶-۵-۵- به منظور تشخیص کابل های سیستم هشدار صوتی، روکش همه این کابل ها باید دارای رنگ واحد و مشترک (ترجیحا قرمز) بوده و متفاوت از سایر کابل های مربوط به سرویس های عمومی ساختمان باشد.