دستورالعمل طراحی سازه ای و الزامات و ضوابط عملکردی و اجرائی نمای خارجی ساختمان : ضابطه شماره 714 | 2-2- الزامات کلی

1- در صورت استفاده از نمای صلب سنگین مانند نمای چسبانده شده سنگی یا آجری، در نمای سازه‌های با سیستم انعطاف پذیر مانند قاب خمشی باید توجه کرد که خطر آسیب اینگونه نماها در این نوع سازه‌ها زیاد است و در صورت استفاده باید از جزییات ویژه ارائه شده در این دستورالعمل استفاده شود.
2- باید با استفاده از جزییات ویژه ارائه شده در این دستورالعمل از قرار گیری نما تحت اثر جابجایی نسبی طبقات جلوگیری نمود.
3- به طور کلی در هر نوع نما، اجزای پوششی که وزن واحد سطح آنها بیش از 50kg/m² می‌باشد، باید در فواصل کمتر یا مساوی 1/2 متر دارای مهار مکانیکی به قاب دیوار خارجی باشند. کفایت مهار در مقابل بارهای لرزه‌ای باید بر اساس معیارهای پذیرش ارائه شده در این دستورالعمل ارزیابی شود. همچنین کفایت اجزای پوشش در مقابل مقادیر مورد انتظار تغییر مکان تعیین شده در این دستورالعمل باید با استفاده از جزییات ارائه شده در این دستورالعمل تامین گردد.
4- در نماهای مهار شده، قطعات نما توسط اتصالات مکانیکی به سازه متصل شده‌اند. قطعات و اتصالات مزبور باید طوری طراحی شوند که قادر به تحمل تغییر شکل‌های ناشی از زلزله بدون انتقال آن به نما باشند.
5- پنجره‌های بزرگ به خصوص پنجره‌های نمای مشرف به پیاده‌رو، باید دارای شیشه‌های ایمن باشند. شیشه ایمن شامل شیشه‌های آبدیده، شیشه‌های دارای سیم یا الیاف، شیشه‌های دارای لایه پوشش مقاوم در برابر ضربه یا پانل‌های پلاستیکی می‌باشد. شیشه‌های ایمن، در برابر خردشدن ایمنی بالایی دارند یا پس از خردشدن در قاب خود باقی می‌مانند.
6- در جاهایی که از مهار نگهدارنده در بتن استفاده شده است، این مهار باید به میلگردهای اصلی سازه بتن مسلح متصل و مهار شود و کفایت مهار نگهدارنده مورد استفاده در اتصالات بتنی باید برای بارهای وارده ارزیابی گردد.
7- در نمای بالای خروجی‌ها یا مسیرهای پیاده‌رو، نصب قطعات بزرگ در ارتفاع بیش از 3 متر از سطح زمین ممنوع است.
در صورت اجرای قطعات بزرگ در نما باید از دسترسی عابران به مکان‌هایی که احتمال افتادن این قطعات وجود دارد با ایجاد موانع یا باغچه هاي عریض جلوگیری شود.
8- مهارهای نما باید به صورت دوره‌ای کنترل شده و در هیچکدام از اعضای اتصالات نباید نشانه‌هایی از خرابی یا زنگ‌زدگی و پوسیدگی دیده شود و مهارهای زنگ زده باید تعویض شوند. شایان ذکر است افزایش تعداد مهارهای هر قطعه نما خطر سقوط آن را کمتر می‌کند.

9- پوشش‌های محافظ در برابر شرایط جوی باید توسط اتصال دهنده های مناسب از جنس آلومینیوم، مس، یا فولاد با پوشش روی یا سایر مصالح مقاوم در برابر خوردگی به پشت‌بندها متصل شوند.
10- در نماهای پرده‌ای باید با اجرای آتش‌بند در فاصله بین نما و سقف طبقه در ترازهای طبقه از خطر انتقال آتش بین طبقات جلوگیری نمود.

1-2-2- نماهای پانلی
1- جزئیات نماهای پانلی پیش‌ساخته باید به گونه‌ای باشد که جابجایی نسبی بین پانل و سازه امکان‌پذیر باشد.
2- هر قطعه نما پانلی باید حداقل دارای دو عدد تکیه‌گاه برای تحمل بارهای قائم ناشی از وزن در هنگام وقوع زلزله باشد.
3- هر قطعه نمای پانلی باید حداقل دارای چهار عدد تکیه‌گاه برای بارهای خارج از صفحه (ناشی از باد، زلزله و ضربه) باشد.تکیه‌گاه‌ها می‌توانند به صورت همزمان برای وظیفه مورد نظر در بند 2 و 3 در نظر گرفته شوند.
4- قطعات نمای پانلی با ضخامت کمتر از 50 میلیمتر باید به طور مستقیم به دیوار پشتیبان بنایی یا بتنی مهار شوند.

2-2-2- سیستم نمای پرده‌ای
سیستم نمای پرده‌ای شامل قطعات نمای پیش‌ساخته و سیستم های گوناگون نمای شیشه ای، پانل‌های عایق با روکش فلزی، سیستم نمای پرده‌ای یکپارچه، پانل‌هایی با قاب فلزی دارای قطعات آجری متصل شده، بتن مسلح شده با الیاف شیشه (GFRC) یا نمای سرامیکی، سنگی یا آجری با اجرای خشک می‌باشد. سیستم‌های نمای پرده‌ای
به شتاب و تغییر شکل حساس هستند و ممکن است تحت اثر مستقیم شتاب و یا خرابی اتصالات ناشی از جابجایی
نسبی از جای خود خارج شوند. در این نماها باید ضوابط زیر رعایت شود:
1- نمای پرده‌ای باید به نحوه مناسبی به قاب سازه‌ای متصل شود و باید در محل اتصال قطعات، درزبند انعطاف پذیر قرارداده شود؛ به گونه‌ای که در حرکات رفت و برگشتی سازه، نما خراب نشود.
2- هر پانل باید دارای حداقل 4 مهار برای هر قطعه باشد. به واسطه ملاحظات تغییر مکان های حرارتی و جمع شدگی ،سیستم اتصال پانل‌های پوشش دهنده عموما از درجه نامعینی بالا برخوردار نیست. لذا خرابی یک اتصال می تواند منجر به ناپایداری پانل و سقوط آن از ساختمان شود. لذا اتصالات پانل ها باید برای تحمل جابجایی طبقه واقعی و نیز براي مقاومت در برابر زلزله تشدید یافته، مطابق ضوابط فصل سوم طرح شوند تا از عدم خرابی آنها اطمینان حاصل شود.
3- براي قطعات بتنی پیش‌ساخته، اتصالات باید به نحوی طراحی و اجرا شوند که رفتار شکل پذیر داشته باشند . بدنه اتصال باید از ورق یا پروفیل‌های فولادی ساخته شود و برای حداکثر بار لرزه‌ای تشدید یافته و 1/5 برابر بار باد تعیین شده در فصل سوم طراحی شود . توجه شود حتی در صورتی که بار باد، حاکم بر طراحی باشد جزییات اتصالات و
مهارها باید براساس ضوابط لرزه‌ای طراحی و اجرا شوند.

4- اعضای اتصال که ممکن است رفتاری ترد از خود نشان دهند مثل جوش ها، پیچ ها و اقلام مدفون در بتن مثل میل مهارها باید برای حداکثر بار لرزه‌ای تشدید یافته و 1/5 برابر بار باد تعیین شده در فصل سوم طراحی شود (در نماهای شیشه‌ای پرده‌ای، اتصالات و میل مهارها باید برای 2 برابر بار باد محاسبه شده در فصل سوم این دستورالعمل کنترل شوند).
5- برای سیستم های نمای پانلی، پانل‌ها باید به طریقی طرح شوند که جابجایی نسبی طبقه در قاب سازه ای را بدون آسیب اساسی تحمل کنند . قطعاتی که بین دو طبقه اجرا می‌شوند باید امکان جابجایی نسبی را با تکیه بر اتصالات لغزشی یا خمشی یا از طریق مکانیزم گهواره‌ای ایجاد نمایند. اتصالات لغزشی میتواند جزئیاتی به شکل بولت با
امکان لغزش در سوراخ لوبیایی دا شته با شد. طول سوراخ لوبیایی باید مساوی دو برابر جابجایی نسبی طبقه مورد انتظار به علاوه قطر پیچ به علاوه فاصله لازم برای رواداری های اجرایی باشد. برای تامین کارایی، پیچ باید در مرکز شیار قرار گیرد زیرا اگر پیچ در حین زلزله به انتهای شیار برسد نیروهای برشی زیادی در آن ایجاد می‌شود.
6- طراحی و جانمایی اتصالات باید به گونه‌ای باشد که رفتار حاکم بر قطعه، خمشی باشد . اتصالاتی که از میله های رزوه شده بهره می برند، ممکن است که تحت اثر خمش غیر الاستیک دچار خرابی ناشی از خستگی شوند. مکانیزم گهواره‌ای به قطعات پوشش این امکان را می‌دهد که جابجایی نسبی طبقه را از طریق حرکت قائم در اتصالات باربر
ثقلی خود در محل شیارهای قائم یا سوراخ های با سایز بزرگ تحمل نمایند.
7- باید به چینش درزها در سیستم دیوارهای پیش ساخته توجه ویژه شود . در گوشه های ساختمان و درجاییکه در قطعات مجاور از شیوه های متفاوتی برای تحمل جابجایی نسبی استفاده می‌شود ، پانل‌های نما ممکن است به صورتی غیر هماهنگ حرکت کنند. در این حالت درز بین پانل‌های نما ممکن است بسته شده و باعث برخورد پانل های مجاور به یکدیگر شود که این برخورد نیروهای بزرگی را به پانل‌ها و مهارهای آنها اعمال خواهد نمود لذا باید با ایجاد درزهای اجرایی با فاصله کافی از وقوع آن جلوگیری کرد.
8- اجزای نما در دیوار پرده‌ای که وزن واحد سطح آنها بیش از 40kg/m² می‌باشد. باید در فواصل کمتر یا مساوی 1/2 متر دارای مهار مکانیکی به قاب دیوار خارجی باشند.