مبحث سوم مقررات ملی ساختمان : حفاظت ساختمان ها در مقابل حریق (1395) | ٣-١١-٢ ساختمان های‌ عمیق‌

٣-١١-٢-١ کلیات

الزامات این‌ قسمت‌ از مقررات باید برای‌ ساختمان هایی‌ که‌ دارای‌ حداقل‌ یک‌ کف‌ با عمق‌ بیش‌ از ٩ متر نسبت‌ به‌ پایین‌ترین‌ تراز تخلیه‌ خروج هستند، به‌کار رود.

تبصره ها؛ موارد زیر از این‌ بند مستثنی‌ هستند:

١- سیستم‌ های‌ حمل‌ و نقل‌ مانند مترو و سیستم‌های‌ ریلی‌ (برای‌این‌سیستم‌ ها باید مقررات خاص آنها تهیه‌ گردد). 

٢- استادیوم های‌ ورزشی‌ و فضاهای‌ مشابه‌

٣-١١-٢-٢ ساختار

قسمت‌ های‌ زیرزمین‌ ساختمان های‌ عمیق‌ باید دارای‌ ساختار نوع ١ باشد.

٣-١١-٢-٣ شبکه ‌بارنده خودکار (اسپرینکلر)

تمام طبقات تراز تخلیه‌ خروج که‌ به‌طبقات زیرزمین‌ سرویس‌ می‌دهد و طبقات پایین‌تر از آنها باید به‌ طور کامل‌ به‌ شبکه‌ بارنده خودکار مجهز باشد.

٣-١١-٢-٤ تقسیم‌ بندی فضاها

چنانچه‌ ساختمان دارای‌ طبقه ای‌ باشد که‌ تراز کف‌ آن بیش‌ از ١٨ متر پایین‌تر از پایین‌ ترین‌ تراز تخلیه‌ خروج قرار گرفته‌ باشد، ساختمان باید مطابق‌ با الزامات این‌ قسمت‌ از مقررات، حداقل‌ بـه‌ دو بخش‌ با اندازه تقریباً مساوی‌ تقسیم‌ شود.

٣-١١-٢-٤-١ حداقل ‌تعداد بخش‌ها

تقسیم‌ بندی‌ باید حداقل‌ به‌ دو بخش‌ صورت گیرد. تقسیم‌ بندی‌ باید به‌ طور سراسری‌ از پایین‌ ترین‌ تراز تخلیه‌ خروج که‌ به‌ طبقات زیرزمین‌ سرویس‌ می‌دهد تا پایین‌ترین‌ کف‌ ساختمان به‌ طور کامل‌ امتداد یابد.

٣-١١-٢-٤-٢ ایجاد مانع ‌دود

جداسازی‌ بین‌ دو بخش‌باید به‌ وسیله‌ یک‌ دیوار مانع‌ آتش‌ با درجه‌ حداقل‌ یک‌ سـاعت‌ مقاومـت‌ در برابر آتش‌ صورت گیرد. منافذ بین‌ دو بخش‌ بایـد بـه‌ لولـه‌ کشـی‌ هـای‌ تأسیسـاتی‌ و الکتریکـی‌ لازم محدود شود که‌ باید مطابق‌ با الزامات مربوط آتش‌ بندی‌ شوند. درگاه های‌ لازم بین‌ دو بخش‌ باید به‌ وسیله‌ درهای‌ آتش‌ محافظت‌ شوند. این‌ درها در صورت نیاز می‌توانند از نوع خودکار بسته شوی متصل‌ به‌ سیستم‌ کشف‌ دود باشند. هر یک‌ از این‌دو بخش‌ باید دارای‌ سیستم‌های‌ مستقل‌ تأمین‌ و خروج هوا باشد.

٣-١١-٢-٤-٣ آسانسورها

هر بخش‌ باید دسترسی‌ مستقیم‌ به‌ حداقل‌ یک‌ آسانسور داشته‌ باشد. چنانچه‌ یـک‌ آسانسـور بـرای‌ استفاده بیش‌ از یک‌ بخش‌در نظر گرفته‌ شده باشد، باید یک‌ پیش‌ ورودی‌(لابـی‌) آسانسـور فـراهم‌ شود که‌ به‌ وسیله‌ دیوار مانع‌ آتش‌ با مقاومت‌ یک‌ ساعت‌ در برابر آتش‌ از هر بخش‌ جدا شـود. درهـا باید به‌ طور کامل‌ درزبندی‌ شده باشند، دارای‌ درزبندی‌ زبانـه‌ ای‌ در پـایین‌ در باشـند و بـه‌ وسـیله‌ سیستم‌ کشف‌ دود به‌ طور خودکار بسته‌ شو عمل‌ نمایند.

٣-١١-٢-٥ سیستم‌ کنترل دود

یک‌ سیستم‌ کنترل دود از نوع تخلیه‌ دود باید نصب‌ شود. ایـن‌ سیسـتم‌ بایـد از طراحـی‌ مهندسـی‌ مناسب‌ با شرایط‌ سـاختمان برخـوردار بـوده و در صـورت وقـوع آتـش‌ سـوزی‌، دود را بـه‌ بیـرون از ساختمان تخلیه‌ کند. عملکرد سیستم‌ کنترل دود باید به‌ نحـوی‌ باشـد کـه‌ حرکـت‌ دود در فضـای‌ وقوع آتش‌ سوزی‌ را محدود کند و مسیرهای‌ خروج را در شرایط‌ قابل‌ بهره برداری‌ حفظ‌ نماید.

در صورت تقسیم‌ بندی‌ ساختمان طبق‌ بند ٣-١١-٢-٤، هر بخش‌ باید دارای‌ یک‌ سیستم‌ مسـتقل‌ کنترل دود باشد. سیستم‌ باید از هر دو قابلیت‌ راه اندازی‌ خودکار و دستی‌ برخـوردار باشـد. وسـیله‌ راه اندازی‌ دستی‌ سیستم‌ باید به‌ سادگی‌ بـرای‌ نیروهـای‌ عملیـات آتـش‌نشـانی‌ در دسـترس باشـد. 

راه اندازی‌ خودکار سیستم‌ باید هم‌ از طریق‌ کاشف‌ دود و هم‌ از طریق‌ راه افتادن شـبکه‌ اسـپرینکلر در بخش‌ وقوع آتش‌سوزی‌ باشد. ظرفیـت‌ تـأمین‌ هـوا و خـروج دود بـرای‌ پارکینـگ‌هـا در شـرایط‌ معمولی‌ باید مطابق‌ با ضوابط‌ مبحث‌ چهاردهم‌ مقررات ملی‌ ساختمان بوده و برای‌ شرایط‌ حریق‌ تـا هنگام تهیه‌ دستورالعمل‌ ملی‌ بر اساس استانداردهای‌ معتبر بین‌المللی NFPA 92 یـا BS 7346 طرح و اجرا شده باشد.

٣-١١-٢-٦ نصب سیستم‌ های‌کشف ‌دود

باید حداقل‌ یک‌ کاشف‌ دود در هر یک‌ از محل‌های‌ زیر نصب‌ شود:

١- اتاق های‌ تجهیزات مکانیکی‌، الکتریکی‌، تلفن‌، آسانسور و اتاق های‌ مشابه‌

٢- لابی‌ آسانسورها 

٣- در پلنیوم هوای‌ برگشتی‌ اصلی‌ و تخلیه‌ در هر سیستم‌ تهویه‌ کـه‌ هـوای‌ بـیش‌ از یـک‌ طبقـه‌ را تأمین‌ می‌کند و در مکانی‌ قابل‌ دسترس برای‌ تعمیرات بعد از اتصال آخرین‌ کانال هوا به‌ پلنیوم.

٤- در هر محل‌ اتصال به‌یک‌ کانال عمودی‌ یا رایزر که‌ از یک‌ مجرا یا محفظـه‌ پـر فشـار (پلنیـوم) هوای‌ برگشتی‌ سیستم‌ های‌ گرمایش‌، تخلیه‌ هوا و تهویـه‌ مطبـوع (HVAC) بـه‌ دو طبقـه‌ یـا بیشتر سرویس‌ می‌دهد.

٣-١١-٢-٧ سیستم ‌اعلام حریق‌

در ساختمان های‌ عمیق‌ لازم است‌ کل‌ ساختمان به‌ سیستم‌ اعلام حریـق‌، سیسـتم‌ صـوتی‌ و اعـلام خطر مجهز باشد. سیستم‌ کشف‌ و اعلام حریق‌ در ساختمان هـای‌ عمیـق‌ بایـد از نـوع آدرس پـذیر باشد.در صورت کشف‌ حریق‌ و فعال شدن سیستم‌ تخلیه‌ دود، سیسـتم‌ صـوتی‌ و اعـلام خطـر بایـد مطابق‌ با برنامه‌ استراتژی‌ حریق‌ ساختمان فعال شود.

٣-١١-٢-٨ راه های‌ خروج

٣-١١-٢-٨-١ تعداد راه های‌ خروج

در ساختمان های‌ عمیق‌ باید حداقل‌ دو راه خروج در هر طبقه‌ وجود داشته‌ باشد. در صورت تقسـیم‌ بندی‌ ساختمان طبق‌بند ٣-١١-٢-٤، هر بخش‌ باید دارای‌ حداقل‌ یک‌ خروج باشد و نیز باید دارای‌ حداقل‌ یک‌ درگاه دسترس خروج به‌ بخش‌ مجاور باشد.

٣-١١-٢-٨-٢ دوربندی ‌محافظت ‌شده در برابر دود

هر پلکان خروج الزامی‌ که‌ بیش‌ از 9/00 متر از تراز تخلیه‌ خروج مربوط به‌ خود پایین‌تر باشد، بایـد علاوه بر دوربند مقاوم در برابر آتش‌ مطابق‌ با الزامات فصل‌ های ٣-٦ و ٣-٨، در برابر نفوذ دود نیـز مطابق‌ با ضوابط‌ قسمت‌٣-٩-٥ محافظت‌ شده باشد.

٣-١١-٢-٩ برق اضطراری‌

بارهای‌ زیر باید برای‌ برق اضطراری‌ در نظر گرفته‌ شود:

١- سیستم‌ های‌ خودکار کشف‌ حریق‌

٢- سیستم‌ های‌اعلام حریق‌، صوتی‌ و اعلام خطر

٣- روشنایی‌ آسانسورها

٤- روشنایی‌ علایم‌خروج

٥- سیستم‌ کنترل دود

٦- سیستم‌ های‌ تهویه‌ و فشار مثبت‌ برای‌ فضاهای‌ دوربندی‌ شده محافظت‌ شده در برابر دود

٧- پمپ‌های‌ آتش‌نشانی‌ 

٨- دوربین‌های‌ امنیتی‌ به‌ منظور کمک‌ به‌ یافتن‌ و چک‌کردن محل‌ وقوع حریق‌ یا عملیات نجات

٩- روشنایی‌ مسیرهای‌ خروج مطابق‌ با الزامات فصل‌٣-٦

١٠- تجهیزات مورد استفاده آتش‌نشانی‌ مطابق‌ با نظر مرجع‌ صدور پروانه‌ و کنترل ساختمان