مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-٣-٢ طراحى

١٣-٣-٢-١ كليات

در طراحی تأسیسات برقی باید به نکته‌های زیر توجه کرد:

الف) حفاظت اشخاص، حيوانات، لوازم، وسايل وساختمان ها طبق مقررات رديف ١٣-٣-١ تأمين شود.

ب) کار کرد صحیح تأسیسات برقی، مناسب با نوع استفاده‌ای که برای آن در نظر گرفته شده است تضمين شود. اطلاعات اوليه اى كه براى طراحى لازم است، در رديف هاى ١٣-٣-٢-٢ تا ١٣-٣-٢-۵ و شرایطی كه طرح باید با آن‌ها مطابقت داشته باشد در رديف های ١٣-٣-٢-۶ تا ١٣-٣-٢-١٢ ذكر شده است.

تبصره: در طراحى تأسيسات برقى موارد مرتبط در ساير مباحث مقررات ملّى ساختمان نيز بايد رعایت گردد.

١٣-٣-٢-٢ مشخصه‌های منبع با منابع تغذیه

١٣-٣-٢-٢-١ انواع جريان

انواع جريان شامل جريان متناوب، جريان مستقيم و يا مجموعه اى از هر دو مى باشد.

١٣-٣-٢-٢-٢ انواع و تعداد هادی ها

برای جریان متناوب نوع و تعداد هادی ها بشرح زير است:

الف) هادى يا هادى هاى فاز

ب) هادى خنثى

پ) هادی حفاظتی

ت) هادى حفاظتى - خنثى

برای جریان مستقیم نیز هادی‌های معادل هادی فوق الذکر در نظر گرفته شود.

١٣-٣-٢-٢-٣ مقادير و حد گذشت ها

مقادیر و حد گذشت‌ها شامل موارد زير مى باشد:

الف) ولتاژ و حد گذشت‌های آن

ب) فرکانس و حد گذشت‌های آن

پ) حداکثر مجاز شدت جريان

ت) شدت جريان احتمالى اتصال كوتاه

١٣-٣-٢-٢-4 تدابير حفاظتى

شامل تدابير حفاظتى موجود در سيستم، نظير هادى خنثاى زمين شده يا سيم وسط زمين شده، می‌باشد.

١٣-٣-٢-٢-٥ مقررات مخصوص

شامل مقررات مخصوص شرکت‌های تولید و توزیع کننده نیروی برق (شر کت برق)، می‌باشد.

١٣-٣-٢-٣ عوامل تعیین كنندە برای درخواست نیروی برق

تعداد و نوع مدارهای لازم برای روشنایی، پریزهای برق، تغذیه برق دستگاه‌ها و تجهیزات، سیستم‌های برودتی و حرارتی، مصارف سیستم‌های جریان ضعيف و غيره بايد با توجه به شرايط زير تعیین گردد:

الف) نقاط استقرار مصرف كننده ها 

ب) بار پيش بينى شده براى هر كدام از مدارها

پ) هر نوع شرايط اختصاصى

ت) ضرایب همزمانی

١٣-٣-٢-۴ منابع تغذيه اضطرارى

در تعیین منابع تغذیه اضطراری باید موارد زیر در نظر گرفته شود:

الف) نوع و مشخصات منبع تغذيه اضطرارى

ب) مدارهايى كه لازم است از منبع اضطرارى تغذيه شوند.

تبصره: در سیستم جریان برق متناوب، منابع تغذيه برق بدون وقفه، مولد نيروى برق اضطرارى و در سیستم جریان برق مستقيم، باترى و دستگاه شارژ آن جزء منابع تغذيه اضطرارى محسوب میگردند.

١٣-٣-٢-٥ شرايط محيط

هر یک از موارد و شرایط محیطی زیر و یا چند مورد از آن‌ها كه در طراحی، اجرا و کار کرد تأسیسات برقی تاثير گذار باشند، بايد مدنظر قرار گرفته و الزامات مربوط به آن محيط در نظر گرفته شود:

الف) حداكثر و حداقل دماى محيط

ب) ارتفاع از سطح دريا

پ) رطوبت محيط

ت) محیط آلوده به گرد و غبار

ث) محيط نمناک و يا با احتمال پاشش آب و يا مستغرق در آب

ج) محيط با عوارض خورندگی

چ) محيط قابل انفجار و يا اشتعال

ح) محيط با عوارض بار الكترواستاتیک

خ) محيط در معرض امواج شديد الكترومغناطيسی

د) محيط در معرض صاعقه

ذ) محيط در معرض تابش مستقيم آفتاب

ر) محيط در معرض بادهاى شديد

١٣-٣-٢-6 سطح مقطع هادی ها

سطح مقطع هادى‌ها بايد باتوجه به عوامل زير تعيين شود:

الف) نوع مصرف

ب) جریان مجاز هادی

پ) شرايط محيط نصب هادى (رديف ١٣-٣-٢-٥)

ت) شرايط نصب هادی ها

ث) حدا کثر دمای مجاز هادی

ج) اثر هارمونیک‌ها روی هادی

ج) افت ولتاژ مجاز هادى

ح) تنش های الکترومکانیکی که ممکن است در اثر اتصال کوتاه درآن‌ها به وجود آید

خ) تنش های مکانیکی دیگری که ممکن است در هادی‌ها ایجاد شود

د) حداکثر مقاومت ظاهری، با توجه به عملکرد وسیله حفاظتی در برابر حداقل جريان اتصال كوتاه

تبصره: موارد و نكات فوق الذكر، مربوط به تأمين حفاظت و كاركرد ايمن تأسيسات برقى است.

١٣-٣-٢-٧ انواع سیم کشی و طریقه‌های نصب آن

انتخاب نوع سیم کشی و طرز نصب به نكات زير بستگى دارد:

الف) شرايط محل و اجراى سيم كشى

ب) نوع و ماهیت دیوارها و سایر قسمت‌های ساختمان که سیم کشی‌ها را در بردارند.

پ) نوع مجاری عبور سیم مانند لوله‌ها و ترانکینگ ها

ت) قابليت دسترسى به سيم كشی‌ها براى اشخاص و حيوانات

ث) ولتاژ

ج) تنش‌های مکانیکی دیگری که ممکن است در حین تصب یا بهره بردارى از تأسيسات برقى در سیم کشی‌ها به وجود آید.

١٣-٣-٢-٨ تجهيزات حفاظتی

ویژگی‌های تجهیزات حفاظتی باید با توجه به نوع حفاظتی كه بوجود می آورند تعيين شود، مانند حفاظت در برابر:

الف) اضافه جريان (اضافه بار - اتصال كوتاه)

ب) جريان اتصال زمين

پ) اضافه ولتاژ

ت) ولتاژ كم ونبود ولتاژ

ث) مقادیری از جریان، ولتاژ و زمان، كه باعث عملكرد وسيله حفاظتی می شود، بايد با خصوصيات مدارها و نوع خطراتی كه ممكن است بروز كند متناسب باشد.

١٣-٣-٢-٩ فرمان اضطرارى

در مواردی که در صورت بروز خطر به قطع فوری تغذيه احتیاج باشد، وسيله قطع بايد طورى نصب شود که به سادگی قابل تشخیص و به طور مؤثر و سريع قابل استفاده باشد.

١٣-٣-٢-١٠ وسایل جداکننده

وسایل جداکننده باید طوری پیش‌بینی شوند كه براى انجام عمليات مربوط به تعميرات، آزمايش ها، كشف و رفع معايب بتوان با آن‌ها تأسيسات برقى، مدارها يا دستگاه هاى مستقل را از مدار خارج کرد.

١٣-٣-٢-١١ پيشگيرى از تاثير متقابل بين تأسيسات برقى وغير برقى

تأسيسات برقى را بايد طورى در نظر گرفت كه تاثير زيان آور متقابل بين تأسيسات برقى و تأسیسات غیربرقی ساختمان به وجود نیاید.

١٣-٣-٢-١٢ قابلیت دسترسی تجهیزات الكتریكی

تجهیزات الکتریکی باید طوری آرایش داده شوند که در صورت لزوم، داراى امكانات زير باشند:

الف) فضای کافی برای نصب اولیه و تعویض بعدی هریک از اجزاء تجهيزات الكتریكی

ب) دسترسی برای انجام عملیات مربوط به بهرەبرداری، آزمایش، بازرسی، نگهداری و تعمیرات

پ) توسعه در آينده