مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-۶-١ كليات

١٣-۶-١-١ ساختمان تابلوها

تابلوی برق محفظه ایست كه دارای تجهیزات و وسایل الكتريكى مورد نياز براى تغذيه و يا حفاظت و کنترل مدارهای الکتریکی می باشد. تابلو می تواند از یک یا چند صفحە از جنس عایق، کە جاذب رطوبت و خودسوز نباشد (فيبر الكتريكى و يا پليمرهاى تقويت شده) تشكيل شده ويا تمام فلزى باشد. چنانچه تابلو در محلی که افراد غیرمتخصص در آن رفت وآمد مى كنند نصب شده باشد نبايد هیچ یک از قسمت های برقدار آن در دسترس يا قابل لمس باشد. به عبارت ديگر تابلو، بايد با صفحات یا درهای عایق (فیبر الكتریکی و یا پلیمرهای تقويت شده) و یا فلزى محصور شده باشد. برای دسترسی به قسمت های برقدار تابلو باید بتوان صفحات محافظ يا درهاى سرویس آن را، با استفادہ از نوعی ابزار، باز و یا پیادہ کرد. علاوہ بر این، در چنین محل هایی تابلو باید مجهز به در قفلشو باشد، به نحوی که کلیه کلیدهای حفاظتی و لوازم و تجهیزات کنترل تابلو در پشت آن قرار گرفته باشد.

١٣-۶-١-١-١ چنانچه تابلو مجهز به كليدهاى كنترل روشنايى و يا فرمان ونظاير آن باشد، مکانیزم‌های قطع و وصل، فرمان، کنترل و غیرہ میتوانند موقع قفل بودن در تابلو در دسترس باقی بمانند و از محل نصب آنها نبايد امكان دسترسى به ترمينال آن‌ها و يا داخل تابلو، وجود داشته باشد.

١٣-۶-١-١-٢ برای کمک به خنک شدن لوازم داخلی تابلو میتوان آن را به منافذ عبور هوای خنک کننده و یا فن مجهز به ترموستات، تجهیز کرد، مشروط به اینکه قسمت‌های برقدار تابلو در مقابل نفوذ آب محافظت شده و تابلو دارای درجه حفاظت مناسب در محل نصب آن باشد.

١٣-۶-١-١-٣ در مناطقی که احتمال تعریق تابلوها وجود داشته باشد، تمهیدات لازم برای جلوگیری از تعریق تابلوها پیشبینی گردد.

١٣-۶-١-١-۴ تابلو باید مطابق استانداردهای ملی یا بين المللى معتبر ساخته شود.

١٣-۶-١-١-۵ تابلو ممكن است از يک یا چند منبع براى مصارف مستقل تغذيه شود مانند منبع عادى (نرمال)، منبع اضطرارى، منبع برق بدون وقفه وغيره. در اين مقررات آن قسمت از تابلو كه از یک منبع مستقل تغذیه میشود یک تابلو به حساب میآید.

٣-۶-١-٢ مشخصات اصلى الكتريكى تابلوها

تابلوها باید با مقررات زير مطابقت كنند:

الف) هر تابلو باید به یک کلید اصلى جدا كننده قابل قطع و وصل زير بار و يا كليد خودكارى كه بعنوان کلید مجزا کننده هم عمل نماید مجهز باشد. جریان نامى اين كليد بايد متناسب با شرایط مورد نیاز مصارف و حداقل برابر جریان مصرفی کل تابلو باشد و جریان نامی ایستادگی کلید در برابر اتصال کوتاه نباید کمتر از جریان اتصال کوتاه احتمالی در محل نصب آن باشد.

ب) هر تابلو باید به وسیله حفاظتی (کلید خودکار، فیوز) مخصوص خود مجهز باشد. جریان نامی وسيله حفاظتی متناسب با شرايط مورد نیاز مصارف تغذيه شونده توسط آن تابلو و همچنین حداقل جریان نامی و یا جریان مصرفی کل تابلو انتخاب میشود. چنانچه تابلو با مدار مختص به آن از طريق تابلوى بالادست تغذيه شود، وسيله حفاظتى آن مدار مى تواند وسيله حفاظتى تابلو نیز به شمار آید و نیازی به پیشبینی وسیله حفاظتی مجزا در تابلو نخواهد بود.

تبصره ١: بدین ترتیب تنها تابلوهایی بايد دارای فيوز يا كليد خودكار اصلى باشند كە بە صورت انشعابی (با استفاده از مفصل یا ترمینال) از یک مدار تغذیه می شوند (یعنی یک کابل یا مدار چند تابلو را تغذیه کند).

تبصرہ ٢: چنانچه وسیله حفاظتی اصلی تابلو از انواع کلیدهای خودكار، كه دارای مشخصات كليد جداکننده نیز هستند، انتخاب شود، از این کلید میتوان برای هر دو منظور حفاظت و جداكردن استفادە کرد.

پ) چنانچه تابلو علاوه بر كليد اصلى جداكننده به فيوز نيز مجهز باشد، فيوز بايد بعد از كليد (در طرف مصرف كلید) نصب شود. در اين حالت، تعويض فيوز درحالت بی بار امكان پذير خواهد بود.

ت) مدار تغذیه کننده وسایل کنترل و اندازهگیری که از سیستم برق تابلو تغذیه میشود، باید دارای وسیله حفاظتی مناسب خود باشد.

ث) اگر در يک تابلو از كليدهاى مينياتورى استفاده شود، بايد يك سرى فيوز يا كليد خودكار محدودکننده جریان اتصال کوتاه، بالا دست آنها در تابلوی مورد بحث و يا در تابلوى بالادست وجود داشته باشد. در صورت استفاده از فیوز، جریان نامی فیوز بالادست كلیدهای مینياتوری، نبايد از مقادير زير بزرگتر باشد:

- اگر جریان نامی قطع اتصال کوتاه یک یا چند کلید مینیاتوری تا 1/5 کیلو آمپر باشد، ۶٣ آمپر

- اگر جریان نامی قطع اتصال کوتاه یک یا چند كلید مینیاتوری ٣ تا ١٠ کيلوآمپر باشد، ١٠٠ آمپر

تبصره: قدرت قطع کلیدهای مینیاتوری در اتصال كوتاه كم است، براى همين دليل، بايد در برابر جریان‌های اتصال كوتاه احتمالی بیش از ظرفيت آن‌ها محافظت شوند.

ج) کلیه تابلوها، اعم از یکفاز و ز، علاوه بر شینه‌ها یا ترمینال‌های مربوط به قسمت‌های برقدار، (فازها وخنثى) بايد براى وصل هادى هاى حفاظتى (PE) يک شينه يا ترمينال داشته باشد. قابلیت هدایت الکتریکی شینه یا ترمینال هادی حفاظتی باید نظیر هادی‌های برقدار باشد. شینه یا ترمینال هادی حفاظتى بايد با نوعى قطعه اتصال دهنده قابل پياده كردن هم اندازه شینه، به شینه یا ترمینال خنثى قابل وصل باشد. وصل و پياده كردن قطعه اتصال دهنده بايد فقط به کمک نوعی ابزار امکان پذیر باشد. چنانچه مدار تغذیه کننده تابلو دارای هادی مشتر ک حفاظتی - خنثی باشد، این هادی به شینه حفاظتی وصل و سیس به کمک قطعه اتصال دهنده ياد شده به شينه يا ترمينال خنثى اتصال داده مى شود (پيوست شماره 1 وشكل شماره پ١-٣:١).

کلیه سیم کشی‌های داخلی تابلو باید با هادی‌های مسی عایقدار مناسب با ولتاژ و جریان های نامی و مجاز وسایل حفاظتی و مطابق استانداردهای مربوط به ساخت تابلو انجام شود چنانچه شينه‌ها محکم و ثابت نصب شده باشند، میتوانند بدون عایقبندی باشند، ولی ترجیح دارد که رنگ آمیزی شده باشند.

چ) شینه‌ها و ترمینالها باید دارای علامت گذاری مناسب، مشخص و دائمى زير باشند:

فازها : L1,L2,L3

خنثى : N

حفاظتى - خنثى : PEN

حفاظتى : PE

مدارهای خروجی، کلیدها، فیوزها و دیگر تجهیزات نصب شده باید دارای برچسب‌های مشخص و دائمی باشند تا بتوان انها را شناسایی کرد.

ح) بدنه تابلو باید مجهز به ترمینال علامت گذاری شده اتصال زمین باشد و این ترمينال به شينه يا ترمينال حفاظتى (PEN يا PE) وصل شود.

در تابلوهایی که کلیه مدارهای ورودی و خروجی آن دارای هادی مشترک حفاظتی – خنثی (PE) پيوست شماره١ وشكل شماره پ ١-٢:١ هستند، مى توان از نصب شينه حفاظتى (PEN) صرفنظر كرد.

١٣-۶-١-٣ محل نصب تابلوها

١٣-۶-١-٣-١ چنانچە تابلو در اتاقى مخصوص اين كار نصب شده باشد و تنها افراد متخصص و مجاز اجازه رفت و آمد به آن را داشته باشند، میتوان از تابلوهای نوع باز استفاده کرد، در این مورد باید مقررات رديف ١٣-5-٣-٢ مراعات شود.

١٣-۶-١-٣-٢ اگر تابلو در فضای عمومی كه افراد غیر متخصص در آنها رفت و آمد می كنند نصب شود، فضای محدود به كف اصلى و سقف اصلى محل نصب تابلو و عمق آن كه برابر عمق تابلو است، فضاى اختصاصى تابلو به حساب مى آيد.

در اطراف تابلو باید فضای کافی برای انجام عملیات و تعمیرات و بازديد و غيره وجود داشته باشد.

١٣-6-١-٣-٣ از محل نصب تابلو اعم از اتاق مخصوص يا فضاى اختصاصى نصب تابلو هيچگونه دودکش یا لوله‌های حامل آب، گاز، لوله هاى سيستم هاى برودتى وحرارتى وساير سيستم هاى تأسیسات مکانیکی و غیره نباید عبور نماید یا آن را قطع کند.

١٣-۶-١-٣-۴ در صور تیکه تابلوهای فوق در فضای عمومی نصب شده باشند، حداقل فاصله نصب تابلوها (فضای نصب اختصاصی آنها) از لوله‌های آب، لوله‌های سیستم های برودتی و حرارتی و سایر لوله‌های سیستم‌های تأسیسات مکانیکی، برابر ٣٠ سانتیمتر می باشد و نیز براى فضاى نصب تابلوهای مذکور باید یک دیوار جداکننده مناسب، جهت جداسازی تابلوهای برق از لوله ها، در نظر گرفته شود.

١٣-6-١-٣-٥ فاصله كنتور گاز طبيعى باكنتور برق (تابلو كنتور برق و يا تابلوهاى برق فشارضعیف) نصب شده در فضاى عمومى، بايد حداقل ٥٠ سانتى متر باشد (مبحث ١٧ مقررات ملّی ساختمان).