مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-۶-٢ تجهیزات، وسایل حفاظت و کنترل

١٣-6-٢-١ فيوزها

١٣-۶-٢-١-١ از فیوزها میتوان به عنوان وسیله حفاظتی در موارد زیر استفاده کرد:

الف) حفاظت مدارها: در برابر جریان‌های اتصال کوتاه و اضافه بار

ب) حفاظت دستگاه ها: در برابر جریان اتصال كوتاه

پ) تأمین ایمنی: درصورت اتصال کوتاہ بین یک هادی فاز با بدنه‌های هادی و یا هادی حفاظتی (PE) ويا هادى حفاظتى - خنثى (PEN) (پيوست شماره ١)

١٣-۶-٢-١-٢ فیوزهای پیچی باید مجهز بە قطعە محدودکنندە فشنگ پذیری (تە فشنگ) باشند تا جایگزینی با فشنگی کە جریان نامی آن بيشتر از فشنگ مورد نظر است امكان پذير نباشد.

١٣-۶-٢-١-٣ خارج و داخل کردن فیوزهای تیغەای یا چاقويى بايد فقط با استفاده از فيوزكش عایق امکانپذیر باشد.

١٣-۶-٢-١-۴ هنگامی که فیوز پیچی بسته و کامل شده است هیچ یک از قسمت هاى برقدار فيوز، از جمله ترمینال‌های آنها نباید در دسترس یا قابل لمس باشند. قطب ته پایه فیوزهای پیچی باید به طرف تغذیه مدار (فاز) وصل شده باشد.

١٣-6-٢-١-٥ استفاده از فيوزهاى غير استاندارد يا فيوزهايى كه المان ذوب شونده آن قابل تعویض باشد ممنوع است.

١٣-۶-٢-١-۶ تعمیر و تعویض و ترمیم المان عبور جریان در داخل فشنگ فيوزهاى استاندارد به هر نحو و شکلی ممنوع است.

١٣-6-٢-١-٧ استفاده از فيوز در تأسيسات انشعاب برق (كنتور) بايد طبق ضوابط شركت برق انجام شود.

١٣-۶-٢-٢ كلیدهای خودكار مينياتورى

١٣-6-٢-٢-١ موارد استفاده كليدهاى خودكار مينياتورى مانند فيوزهاست (رديف ١٣-6-٢-١-١).

١٣-۶-٢-٢-٢ هیچ یک از قسمت های برقدار کلیدها، از جمله ترمینال های آن نباید در دسترس یا قابل لمس باشد. کلیدهای نوع تابلویی که ترمینال های آن در دسترس است باید دارای پوشش محافظ باشند.

١٣-۶-٢-٢-٣ در تأسیسات برقی جدید استفاده از کلیدهای مینیاتوری نوع پیچی که بجای فیوز، در پایه فیوز نصب میشوند ممنوع است.

١٣-6-٢-٢-4 صرف نظر از جریان اتصال كوتاه احتمالى در محل نصب كليدها، بايد طبق آنچه كه در بند (ث) از ردیف ١٣-۶-١-٢ گفته شد، عمل شود.

١٣-۶-٢-٣ کلیدهای خودکار (اتوماتیک)

١٣-۶-٢-٣-١ از کلیدهای خودکار میتوان به عنوان وسیلە حفاظتی در موارد زير استفاده كرد:

الف) حفاظت مدارها و دستگاه ها: در برابر جریان های اتصال کوتاه و اضافه بار

تبصرہ: منظور از حفاظت اضافه بار در کلیدهای خود کار (اتوماتیک)، کلیدهایی هستند که دارای رله قابل تنظیم اضافه بار می باشند.

ب) تأمین ایمنی: درصورت اتصال کوتاہ بین یک هادی فاز با بدنه‌های هادی و یا هادی حفاظتی (PE) ويا هادى حفاظتى - خنثى (PEN) (پيوست شماره ١)

١٣-۶-٢-٣-٢ هیچ یک از قسمت‌های برقدار کلید نباید در دسترس یا قابل لمس باشند.

١٣-۶-٢-٣-٣ چنانچە از فیوزها بصورت سرى بمنظور تأمين قدرت قطع بيش از ظرفيت كليدهای خودكار استفاده شوند، لازم است مراتب زير رعايت شود:

الف) بین جریان نامی کلیدهای خودکار و فیوز هماهنگی وجود داشته باشد.

ب) فیوز باید در طرف ورودی کلیدهای خود کار (بالادست) قرار گیرد.

١٣-6-٢-4 كليدهاى مغناطيسى (كنتاكتورها)

١٣-۶-٢-۴-١ از کلید مغناطیسی برای قطع و وصل، کنترل، فرمان مدار و موارد دیگر با توجه به نوع مصرف کننده مدار، استفاده میگردد. چنانچه این کلید به همراه رله حرارتی به کار گرفته شده باشد میتوان از آن بعنوان وسيله حفاظتى در پرابر جريان اضافه بار نيز استفاده كرد. براى حفاظت در برابر اتصال كوتاه، همراه اين كليدها بايد از فيوزها يا كليدهاى خودكار استفاده شود و اين وسایل بايد در طرف ورودى كنتاكتورها نصب شوند.

١٣-۶-٢-۴-٢ همراه کلیدهای مغناطیسی میتوان از انواع رله ها، از جمله رله حساس به افزايش و یا کاهش ولتاژ، کنترل فاز، رله‌ های کمکی و غيره، استفاده نمود.

١٣-۶-٢-۵ کلیدهای مجزا كنندە زيربار

١٣-۶-٢-5-١ به منظور كنترل، تعمير و سرويس مدار و يا دستگاه‌ها و تجهيزات برقى، بايد كليه مدارهای خروجی از تابلو، مجهز به نوعی کلید مجزا کننده زیربار در تابلو باشد.

١٣-۶-٢-۵-٢ کلید مجزا کننده زیر بار باید بتواند جریان نامی خود را، كه از جريان نامى مدار کمتر نخواهد بود، قطع و وصل کند و قادر به ایستادگی در برابر جریان‌های اتصال كوتاه احتمالی در محل نصب آن باشد.

١٣-۶-٢-٥-٣ كلید مجزا كننده باید در طرف ورودى فيوزها يا كليدهاى خودكار محافظ مدار (بالادست) نصب شود.

١٣-۶-٢-۴-۵ چنانچه کلید مجزا کننده از محل فیزیکی وسيله یا دستگاه تغذیە شوندە قابل رؤیت نباشد باید یک کلید مجزا کننده دیگر را، که دارای مشخصات كلید مجزا كننده ذكر شده در بالا باشد به صورت تکی و مجزا در نزدیکترین محل مناسب از دستگاه نصب کرد.

تبصره: پیش بینی کلید مجزا کننده جهت قطع و وصل برق دستگاه‌ های  برقى كه در پشت بام ساختمان نصب میگردند، از جمله برای هواکش ها، کولرها و غيره، الزامی است.

١٣-۶-٢-۵-۵ از بعضی از انواع کلیدهای خودکار میتوان به عنوان کلید مجزاکننده نیز استفاده کرد، در این صورت شرط زير بايد برقرار باشد:

استانداردی که کلید طبق آن ساخته شده است قابل قبول باشد و اجازه اين كار را صریحاً داده باشد

تبصره ١: از کلیدهای خودکار مینیاتوری میتوان به عنوان کلید مجزا کننده استفادە کرد.

تبصره ٢: از کلیدهای خودکار مینیاتوری نباید به عنوان كلید كنترل مدار (قطع و وصل) استفاده کرد.

تبصره ٣: کلید فیوزها (کلیدهایی که فیوزها در آن نقش تیغه‌های  کلید را دارند) باید از نوع قابل قطع زیربار باشند، مگر در مواردی که مدار مجهز به کلید قابل قطع زیربار نیز باشد.

تبصرہ 4: مدارهای مجهز به کلیدهای مغناطیسی (کنتاکتورها) باید دارای کلید مجزا کننده در طرف ورودی كنتاكتورها باشند.

١٣-6-٢-6 كليد يا وسيله حفاظتى جريان باقيمانده(RCD)

١٣-۶-٢-۶-١ از انواع کلیدها یا وسایل حفاظتی جریان باقیماندە میتوان برای قطع مدار تغذیه در صورت تماس یکی از هادی‌های برقدار مدار با یکی از موارد زير استفاده نمود:

الف) بدنه‌های هادی لوازم و تجھیزات برقی

ب) هادی‌های بیگانه که در تماس با زمين مىباشند

پ) هرگونه نشت جریان از مدار به زمین

تبصره: شدت جریان باقیماندە عامل این نوع وسايل حفاظتى بر حسب مورد استفاده مى تواند از حد چند میلی آمپر تا چند آمپر باشد.

١٣-۶-٢-۶-٢ از انواع کلیدها یا وسایل حفاظتی جریان باقیمانده به شرطی كه جریان باقيمانده عامل آنها بيشتر از ٣٠ ميلى آمپر نباشد، در شرايط عادى و مصارف معمولى میتوان به عنوان وسیله حفاظتی در برابر برق گرفتگی در صورت تماس غير مستقيم استفاده نمود.

١٣-۶-٢-۶-٣ از انواع کلیدها یا وسایل حفاظتی گفته شدہ در ردیف ١٣-۶-٢-۶-٢، میتوان در شرایط عادی برای حفاظت در برابر برق گرفتگى در تماس مستقيم (تماس مستقيم بدن بايک هادی برقدار) فقط بہ عنوان یک حفاظت اضافی استفادہ نمود (بند ج ردیف ١٣-٣-١-٢). یعنی به صرف استفاده از این وسایل، نمیتوان از دیگر خواسته‌های مقررات صرفنظر کرد. بعنوان مثال در برخی موارد مانند تماس همزمان با دو هادی فاز یا یک هادی فاز و هادی خنثی ، این کلیدها ممکن است كارایی نداشته باشند.

١٣-6-٢-۶-4 از انواع كليدها يا وسايل حفاظتى جريان باقيمانده در سيستم هاى نيروى TT، TN-S و TN-C-S و IT میتوان استفاده نمود. بنابراین استفاده از این وسایل بدون هادى حفاظتى (PE) به طور كلى ممنوع است. در سيستم TN-C استفاده از كليدها ووسايل جريان باقيمانده فقط با اضافه کردن هادی حفاظتی به قسمتی از مدار كه تحت پوشش كليد يا وسيله حفاظتى مى باشد و تبدیل آن قسمت از مدار به TN-S ممکن خواهد بود.

١٣-۶-٢-۵-۶ استفاده از كليدها یا وسایل حفاظتى جریان باقیماندە، نصب وسایل حفاظتی در برابر جریان‌های اضافه بار و اتصال کوتاه (کلید خودکار اتوماتیک- کلید خودکار مینیاتوری- فیوز) را منتفی نمی نماید.

تبصره: بعضی از انواع کلیدها یا وسایل حفاظتی جریان باقیمانده ممکن است با کلیدهای خودکار اتوماتیک و یا كلید خودکار مینیاتوری، بصورت اشتراكی یک واحد تشكيل دهند.

١٣-6-٢-6-6كليد يا وسيله حفاظتى جريان باقيمانده بايد آخرين وسيله اى باشد كه در طرف مصرف مدار یعنی بعد از کلید مجزاکننده، فیوز و كلید خودكار اتوماتیک یا كلید خودكار مينياتوری هر کدام که وجود داشته باشند، نصب میشود.

تبصره: اگر كليد يا وسيله حفاظتى جريان باقيمانده با كليد خودكار اتوماتيک يا كليد خودكار مینیاتوری به صورت اشتراکی یک واحد را تشکیل داده باشد، باید مانند بالا، آخرین وسیله حفاظتی نصب شده در طرف مصرف مدار باشد.