مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-٧-١ كلیات

١٣-٧-١-١ در انتخاب نوع مدارها و مشخصات آنها باید به موارد زير توجه شود:

- شدت جریان مصرفی مدار

- سطح مقطع هادى مدار براساس رديف ١٣-٣-٢-۶

١٣-٧-١-٢ اعمال ضرايب همزمانى (پيوست شماره ٣) فقط در مورد مدارهای تابلوها یا مدارهایی که غیر همزمانی دارند مجاز است.

١٣-٧-١-٣ در مورد مدارهاى نهايى (مانند روشنايى، موتور وغيره) نبايد ضريب همزمانى اعمال شود، اینگونه مدارها با بار کامل در نظر گرفته می شوند.

١٣-٧-١-۴ در انتخاب جریان مجاز هادی‌های مدار باید به تاثیر مدارهای همجوار، دمای محيط و شرايط نصب، محيط نصب، نوع مصرف كننده و غيره توجه ودر صورت لزوم از ضرايب تعديل مناسب استفاده شود. وسایل حفاظتی مدار باید با توجه به جریان مجاز تعدیل شده (پس از اعمال ضرایب همزمانی) انتخاب شوند.

١٣-٧-١-۵ بر اساس دیاگرام زیر افت ولتاژ کل در مدار توزیع و نهایی نباید از مقادیر داده شده در جدول شماره ١٣-٧-١-٥، بيشتر باشد:

SP - تابلوی برق ترانسفورماتور توزيع:

نقطه شروع افت ولتاژ در سيستم برق فشارضعيف، از اين تابلو به بعد به حساب مى آيد. اگر ترانسفورماتور اختصاصى باشد، افت ولتاژ از اين تابلو به بعد، مشمول اين مقررات است، اما در ترانسفورماتور شبكه‌های توزيع عمومى، افت ولتاژ تا سرويس مشترک (كنتور برق)، طبق مقررات شرکت برق خواهد بود.

D - شبكه توزيع:

این مدار ممکن است مر کب از چند مدار مختلف باشد که پس از عبور از چند تابلو یا انشعاب، به ورودی سرویس مشتر ک یا تابلوی اصلی ساختمان میرسد.

افت ولتاژ دراين مدار، اكر ترانسفورماتور اختصاصى باشد طبق جدول شماره ١٣-٧-١-۵ خواهد بود و افت ولتاژ در مورد ترانسفورماتورهای شبکه توزیع عمومی، تابع مقررات شرکت برق خواهد بود.

DB - نقطه تغذيه:

ورودی سرویس مشترک یا تابلوی اصلی ساختمان می باشند.

F - مدار داخلى:

مدار داخلی شامل کلیه مدارهایی است كه از تابلوی اصلی ساختمان یا سرویس مشترک ساختمان تا مصرف کننده‌ ها ادامه دارند. مدار داخلی كلا در حوزه شمول اين مقررات است. مدار نهايى آخرين جزء مدار داخلى است.

E - تجهیزات مصرف:

تجهیزاتی هستند که به صورت ثابت نصب میشوند از جمله چراغ ها، پریزها و غيره

تبصره: در انتخاب سطح مقطع هادى هاى مدار تغذيه كننده مصارف موتورى علاوه بر افت ولتاژ مندرج در جدول شماره ١٣-٧-١-٥ در نقطه تغذيه موتور، افت ولتاژ مدار تغذيه بر اساس جريان راه اندازی موتور نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

١٣-٧-١-۶ هادی‌ های مربوط به یک مدار شامل فاز (سیستم تک فاز) یا فازها (سیستم سەفاز) و هادى خنثى و هادى حفاظتى (PE)  ويا هادى حفاظتى - خنثى (PEN) در صورت عبور از مجراهایی مانند لوله، اسلیو کابل، داکت مخصوص کابل، ترانکینگ و غیره باید از طریق یک مجرای مشخص عبور نماید. اين شرط براى مدارهايى كه به دليل بالا بودن توان انتقالى و يا كاهش افت ولتاژ در مسير مدار، با استفاده از كابل هاى مشابه چند رشته و بصورت موازى اجرا ونصب می گردند، اجباری نبوده و هر یک از کابل های موازی چند رشته مى توانند از يک مجرا مانند لوله، غلاف کابل، داکت مخصوص گابل، ترانکینگ و غيره عبور نمايند.

١٣-٧-١-٧ در صورت استفاده از کابل‌های تک رشته بجای کابل‌های چند رشته برای مدارهایی كه به دليل بالا بودن توان انتقالى و يا كاهش افت ولتاژ در مسير مدار بصورت موازى اجرا و نصب میگردند. لازم است کابل‌های تک رشته بصورت یک مدار واحد یعنی یک هادی یا هادی‌های فاز به اضافه هادی خنثى دسته بندى گردند و در صورت استفاده از مجارى مانند لوله، اسليو كابل، داکت مخصوص کابل، ترانکینگ و غيره هر مدار بايد از طريق يک مجراى واحد و مشخص عبور نماید.

براى تأمين شرط فوق لازم است در مراحل طراحى ساختمان، فضاى مناسب و كافى جهت كانال ها، لوله ها، هندهول‌ها و منهول ها، سینی های کابل، نردبان‌های کابل، رایزرهای قابل بازديد با دسترسی از فضاهای عمومی پیشبینی و احداث شود.

١٣-٧-١-٧-١ عبور يک كابل تک رشته مربوط به يک فاز از يک مدار از داخل لوله فلزى مجاز نمیباشد مگر اینکه در طول لوله فلزی یک درز یا شکاف طولی ایجاد شده باشد.

در شكل هاى شماره ١٣-٧-١-٧-١:١ تا ١٣-٧-١-٧-٩:١ آرايش صحيح كابل هاى تكرشته موضوع رديف ١٣-٧-١-٧، نمایش داده شده است.

توضیحات مربوط به شکل‌های آرایش کابل‌های تک رشته موازی در سیستم سه فاز به قرار زير است:

١٣-٧-١-٨ در مورد سیم کشی‌ها نیز، رشته‌های مربوط به یک مدار سیم کشی بايد در داخل يك لوله و یا مجرای سیم کشی هدایت شوند.

١٣-٧-١-٩ دستەبندی، آرایش، نصب و اجرای کابل‌های تک رشته در مدارهای موازی، روی سينى كابل يا نردبان كابل يا بصورت دفنى نيز مطابق شكل هاى شماره ١٣-٧-١-٧-١:١ تا ١٣-٧-١-٧-٩:١ خواهد بود.

١٣-٧-١-١٠ استفادہ از یک نول مشترک برای چند مدار اصلی که هر کدام دارای حفاظت مستقل خود است، مجاز نمی باشد.

١٣-٧-١-١١ کلیه کابل‌ها و سیم‌ها باید به نحوی در داخل مجاری ساختمانی (کانال ها، رایزرهای با دریچه بازدید و غیره) کانال های مخصوص سيم کشى و كابل كشى (مانند ترانكينگ‌ها و نظاير آن) یا لوله‌ها یا نگهدارنده‌های مخصوص، مانند سينى كابل يا نرديان كابل وغيره، نصب يا هدايت شوند که بازدید، خارج کردن و نصب مجدد آنها در داخل مجاری مذکور، بدون ایجاد خرابی و کندوکاو، امکان پذیر باشد.

براى تأمين شرط فوق نيز لازم است در مراحل طراحى ساختمان، فضاى مناسب و كافى جهت کانال ها، لوله ها، هندهول‌ها و منهول ها، سینی های کابل، نردبان های کابل و رایزرهای قابل بازدید با دسترسی از فضاهاى عمومی پيش بينى شود.

١٣-٧-١-١٢ در انتخاب سطح مقطع هادی خنثی در مدارهای سه فاز، باید دقت کافی به عمل آید و در صورت لزوم سطح مقطع این هادی معادل هادی‌های فاز انتخاب شود.

١٣-٧-١-١٢-١ به علل مختلف، مانند ضرایب توان مختلف بارهاى وصل شده به يک فاز، عدم امکان متعادل کردن بارها بین فازها و به خصوص وجود جریان های هارمونیک در مدارهای تغذیه کننده لامپ‌های تخلیه در گاز (مانند لامپ‌های فلورسنت معمولی، كمپكت، گازی، متال هالید، بخارجيوه، بخارسديم و غيره) چراغ‌های LED و دستگاه‌های الكترونیكی هارمونيک زا نظير مصرف كننده هاى غيرخطى، دستگاه برق بدون وقفه، سيستم سرعت متغير موتورهاى برقى، راه اندازهای نرم موتورهای برقی، منابع تغذیە الکترونیکی و غیرە ممکن است در بعضی موارد جریان در هادی خنثی معادل هادی فاز و یا حتی از آن بيشتر نيز باشد.

١٣-٧-١-١٢-٢ اگر میزان هارمونیک سوم جریان يک مدار بيش از مقدار ٪١5 باشد، مقطع نول يا هادی حفاظتی - خنثی (PEN) در این مدار حداقل باید برابر مقطع فاز در نظر گرفته شود. لازم به ذكر است كه مقطع هادى حفاظتى (PE) تابع این حكم نمى باشد.

١٣-٧-١-١٣ استفاده از چاه (شافت) آسانسورها به عنوان كانال بالارو براى هر نوع مدارى جز مدارهای مربوط به خود آسانسور ممنوع است، مگر اینکه کانال عبور اینگونه مدارها با دیواری كه حداقل ضخامت آن به اندازه عرض يك آجر (١٠سانتى متر) يا معادل آن از بتن باشد واز چاه (شافت) آسانسور مجزا شده باشد. در هر حال استفاده از اين ديوار بدون پيش بينى تكيه گاه‌ها و بستر مناسب به عنوان حامل كابل‌ها ممنوع است. رعایت مبحث ١۵ مقررات ملى ساختمان در این خصوص الزامى می باشد.

١٣-٧-١-14 سطح مقطع هادی انواع مدارها، به هیچ عنوان نباید از مقادیر داده شده در جدول شماره ١٣-٧-١-14 كمتر باشد:

١٣-٧-١-١٥ چنانچه در طول يك مدار تغيير سطح مقطع داده شود، يا انشعابى با سطح مقطع کوچکتر از آن گرفته شود، در نقطه تغییر مقطع یا انشعاب، باید وسیله حفاظتی مناسب جهت اضافه جریان و یا اتصال کوتاه و یا هر دو برای مقطع کوچکتر پیشبینی شود، مگر اینکە یکی از شرايط زير موجود باشد:

الف) حداکثر طول مدار یا انشعاب با مقطع کوچكتر، ٣ متر باشد.

ب) وسیله حفاظتی در شروع مدار اصلى، مناسب مدار يا انشعاب با مقطع كوچكتر باشد.

١٣-٧-١-١۶ در بعضی از ساختمان ها به دلایل خاص و یا تأمین شرایط مورد نیاز شبکه توزیع برق و سیستم‌های تأسیسات برقى و غيره، از سيستم باس داكت بجاى كابل استفاده می گردد. در اين جایگزینی و استفاده از باس داکت، باید بررسی های لازم در خصوص نوع و شرايط ساختمان، لزوم استفاده از آن، نیاز شبکه توزیع، توجیه فنی استفاده از آن، هزینه نصب و اجرا، نوع باس‌داکت، اتصالات، انشعابات و سایر شرایط دیگر، انجام گرفتە و چنانچە نتیجە بررسی برای این جایگزینی قابل قبول تشخیص داده شد، در این حالت استفاده از سیستم باسداکت بجای كابل، قابل توجيه خواهد بود.