مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-٧-٢ كابل و كابل کشی

١٣-٧-٢-١ هنگام عملیات نصب کابل‌ها و پس از خاتمه آن، شعاع خمش كابل‌ها نبايد از مقادير زير كمتر باشد:

الف) در کابل های دارای روپوش فلزی (کابل‌های زرەدار، هم مرکز و هم محور) رابطە زیر باید رعایت گردد:

r=9(D+d)

ب) در کابل های بدون روپوش فلزى با عايق پلی وينيل كلرايد (PVC) ، كابل با عايق كراسلينک پلی اتيلن (XLPE)، پلى اتيلن (PE) و غيره رابطه زیر باید رعایت گردد:

r=8(D+d)

اختصارات رابطه‌ها و شرح علائم:

r: شعاع خمش كابل

D: قطر خارجى كابل

d: قطر هادی بزرگترین رشته كابل

A : سطح مقطع هادى

درمورد هادی‌های به شکل قطاع (سکتور)، قطر هادی معادل از رابطه زیر محاسبه میشود.

d = 1.3√A

١٣-٧-٢-٢ نصب کابل ها بر روی دیوار باید با استفاده از انواع بستهای مخصوص اين كار، كه از مواد عایق ساخته شده اند و دو عدد پیچ دارند، انجام شود و فاصله کابل از دیوار باید حدود ٢ سانتیمتر باشد.

فاصله بستها یا بازوهاى تكيه كابل در نصب افقى نبايد از مقادير زير بيشتر باشد:

الف) كابل هاى داراى نوعى روپوش فلزى، 35xD

ب) كابل هاى بدون روپوش فلزى،20xD

پ) بمنظور حفاظت کابل در تنش‌های مکانیکی حاصل از اتصال کوتاه حدود ۵٪ اضافه طول در فاصله بین دو بست یا تکیه گاه ثابت برای کابل پیشبینی و رعایت گردد.

درمورد نصب کابل ها به صورت قائم، میتوان به مقادیر افقی، ۵٠٪ اضافه كرد.

١٣-٧-٢-٣ چنانچه کابل ھا در یک یا چند تراز بر روی بازوها (ر ک کابل)، سینی یا نردبان كابل نصب شوند، لازم است فاصله بين ترازهاى بازوها، سينىها و يا نردبان ها از هم نيز حداقل ٣٠ سانتیمتر باشد.

١٣-٧-٢-۴ كابل‌ها بايد در برابر تابش مستقيم آفتاب داراى حفاظ مناسب باشند.

١٣-٧-٢-۵ کابل‌های دفن شده در خاک باید از انواع مجاز برای این کار باشند و علاوه بر رعایت شرایط ذکر شده برای مدارها و كابل ها، لازم است شرايط زير نيز درباره آن‌ها رعايت شود:

١٣-٧-٢-٥-١ عمق دفن كابل هاى برق فشارضعيف بايد بين 0/7 تا ١ متر باشد.

١٣-٧-٢-٥-٢ عمق دفن كابل هاى برق فشارمتوسط بايد حداقل 0/3 متر بيشتر از كابل هاى برق فشار ضعیف باشد.

١٣-٧-٢-5-٣ چنانچه كابل‌ها به موازات هم كشيده شوند، كابل هاى برق فشارمتوسط نبايد مستقیماً در زیر کابل‌های برق فشار ضعیف قرار گیرند.

١٣-٧-٢-۴-۵ کابل ها باید در داخل ماسه نرم خوابانده شوند، به نحوی كه حداقل ١٠ سانتی متر ماسه اطراف کابل را احاطه کند.

١٣-٧-٢-۵-۵ برای حفاظت کابل در برابر عوامل مکانیکی باید لایه ای از آجر و یا بلوک سیمانی کنار هم روی ماسه چیدە شود. طول آجر یا بلو ک سیمانی عمود بر محور کایل خواهد بود.

١٣-٧-٢-۶-۵ چنانچه چند كابل به موازات هم كشيده شوند، ضمن رعايت فواصل مجاز، كل سطح کابل‌ها باید از آجر یا بلوک سیمانی پوشیدہ شدہ و درمورد کابل‌های کناری (طرفین)، حداقل نصف طول آجر یا بلوک سیمانی از مرکز کابل به سمت خارج قرار گیرد.

ضمناً به منظور جلوگیری از صدمات مکانیکی به کابل در حفاری ها، لازم است که روی آجر یا بلوک سیمانی نوار پلاستیکی هشدار دهنده در کل مسیر کابل کشی قرار گیرد.

١٣-٧-٢-۵-٧ جابجا کردن، بازکردن، کشیدن یا نصب کابل در هوای آزاد، نباید در دماى كمتر از ٣+ درجه سانتی گراد انجام شود، مگرآنکه کابل، قبلاً حداقل به مدت ٧٢ ساعت در فضایی بسته (انبار) که دمای آن از ٢٠+ درجه سانتی گراد كمتر نبوده است انبار شده باشد وعمليات كابل كشى نيز ظرف مدت ٨ ساعت خاتمه يابد.

تبصرہ: جابجایی قرقرە با کابل پیچیدە بر روی آن در دماهای كم مجاز است.

١٣-٧-٢-5-٨ كليه تجهيزات انتهايى و اتصال دهنده كابل ها (سر كابل ها، كابلشوها، چند راهه ها، مفصل‌ها وغيره) بايد مناسب نوع ومشخصات كابل با توصيه سازنده باشد وكليه دستور العمل هاى سازنده اینگونه وسیله‌ها نیز باید در موقع نصب مراعات شود. در مورد کابلهای زرەدار یا دارای نوعی پوشش فلزی باید نسبت به وجود پیوستگی الكتریكی پوشش فلزى در محل هاى اتصال و انشعاب اطمينان حاصل شود.

١٣-٧-٢-۵-٩ اتصال الکتریکی کابل‌ها به وسایل و دستگاه‌ها یا شینه‌ها باید با استفاده از تجهيزات مناسب با نوع و مشخصات کابل و همچنین مناسب با جنس نقطه اتصال، انجام شود.

١٣-٧-٢-٥-١٠ در مورد اتصال كابل هاى برق فشارضعيف (رديف ١٣-٧-٢-٥-٩) با توجه به سطح مقطع آنها باید از ترمینال‌های پيچى يا كابل‌شو استفاده شود. كابلشوها بايد از انواعى باشند كه يا حداقل دو عدد پیچ داشته باشند و یا اتصال آنها به کمک پرس مناسب انجام شود. استفاده از کابلشوهایی که اتصال آنها فقط به کمک لحیم (قلع و سرب) انجام میشود به طور کلی ممنوع است.

١٣-٧-٢-۵-١١ چنانچە کابل از زیر جاده ها، محوطه‌های مفروش و یا از زیر سنگچین‌ها عبور کند، باید در زیر سطح مفروش یا جادہ برای کل طول کابل یک لوله محافظ ازجنس پلاستیک صلب (PVC) فشارقوی و غیره پیش بینی شود نسبت قطر لوله به قطړ کابل نباید از حدود 1/3 (یک و سه دهم) كمتر باشد.

در محل‌های ورود و خروج كابل از داخل لوله، بايد براى حفاظت كابل در برابر ساييدگى ناشى از تماس با لبه لوله، نوعی بالشتک در نظر گرفت.

١٣-٧-٢-٨-١٢ كابل ها و ساير هادی‌های الكتریكى در عبور از درز انبساط ساختمان بايد طورى اجرا گردند که حرکت درز انبساط به آنها آسیب نرساند.

١٣-٧-٢-۵-١٣ در مورد کابل های برق فشار متوسط با توجه به نوع کابل از سر کابل‌های مناسب با نوع و مشخصات كابل استفاده شود.

١٣-٧-٢-١۴-۵ استفاده از کابل های با هادی آلومینيومى در تأسيسات برقى و يا شبكه توزيع برق (رديف ١٣-٧-١-۵) بشرطی مجاز است که مقطع هادی فاز آن كمتر از ٢۵ میلی مترمربع نباشد.

١٣-٧-٢-۶ فاصله کابل‌ها از هم در هر نوع از نحوه نصب کابل حداقل دو برابر (بزرگترین قطر کابل) باشد (فاصله آزاد) اگر فاصله ياد شده از اين مقدار كمتر باشد بايد از ضرايب مناسبى براى کاهش ظرفیت کابل ها (جریان نامی کابل) استفاده شود.

١٣-٧-٢-٧ حداقل فاصله كابل‌های برق فشار متوسط، فشار ضعيف و یا جریان ضعیف كه بصورت مدفون در خاک و یا روی رک مخصوص کابل در کانال یا تونل آدمرو، روى سينى كابل در شفت و رایزر، سقف کاذب، روی دیوار و یا شرایط مشابه، نصب و اجرا میگردند، از همدیگر و از لوله‌های سیستم‌های تأسیسات مكانیكى، آب، بخار و سوخت مايع، حداقل ٣٠ سانتى متر مى باشد. چنانچه کابل‌های فشار متوسط، روی سینی کابل در شفت و یا رايزر كابل، سقف کاذب، روی دیوار و يا شرايط مشابه، در جوار كابل‌ها و لوله هاى فوق الذكر، نصب و اجرا گردند، ضمن رعايت حداقل فاصله ٣٠ سانتیمتر، کابل های فشار متوسط باید در سینی کابل فلزی با درپوش فلزی نصب گردیدە و بسته به شرایط از یک دیوار و یا از یک جداکننده مناسب نیز برای جداسازی سینی کابل‌های فشار توسط از کابل ها و لوله‌های همجوار، استفادە گردد.

١٣-٧-٢-٨ نصب و اجرای لوله‌های خطوط شبکه گاز طبیعی در کانال‌های كابل برق در صورتى امكان پذير است كه اين لوله‌ها در مقابل انتقال حرارت و يا اتصال الكتريكى، توسط عايق مناسب محافظت شوند (مبحث ١٧ مقررات ملى ساختمان).

١٣-٧-٢-٩ حداقل فاصله كابل هاى برق فشار ضعيف در مسيرهاى موازى با خطوط شبكه گاز طبیعی برابر یک متر و در مسیرهای متقاطع برابر ۵٠ سانتیمتر و برای كابل هاى برق فشار متوسط در مسیرهای موازی و یا متقاطع برابر یک متر میباشد (مبحث ١٧ مقررات ملّی ساختمان).

تبصره: در صورتیکه از سازه مناسب بتنی بین کابل و لوله فلزی خطوط شبکه گاز طبیعی استفاده شود فاصله مذکور در مسیر موازی برای كابل هاى فشار ضعيف به ۵٠ سانتى متر و براى كابل هاى فشار متوسط فقط در مسيرهاى متقاطع به ۵٠ سانتى متر كاهش می يابد (مبحث ١٧ مقررات ملّى ساختمان).

10-2-7-13 حداقل فاصله کابل های برق فشار ضعیف با لوله‌های توكار گاز طبيعى كه با مصالح ساختمانی پوشیده میشوند برابر ١٠ سانتی متر میباشد (مبحث ١٧ مقررات ملی ساختمان).

١٣-٧-٢-١١ در ساختمان هاى ويژه حياتى وبسيار زياد حساس در فضاى خالى محل ورود کابل‌های تأسیسات برق به ساختمان باید از مواد ضدحریق مناسب استفاده شود.