مبحث نهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای ساختمان های بتن آرمه (1399) | ٩-٧-٣ ضریب ‌های بار و ترکیب‌ های بارگذارى

٩-٧-٣-١ ضريب‌هاى بار

٩-٧-٣-١-١ مقاومت مورد نياز، U، بايد حداقل معادل تاثيرات بارهاى باضريب مندرج در جدول ٩-٧-١ وبادر نظر گرفتن ساير الزامات بخش ٩-٧-٣ باشد.

در جدول ٩-٧-١، منظور از "بار اصلى" در يك تركيب باركذاري، بارى است كه آن تركيب اصولا بر پایه ی عملكرد آن بار، ولى در كنار تاثير ساير بارهاى مرتبط تنظيم شده است.

متغيرهاى به كار رفته در رابطه‌هاى  (٩-٧-١) تا (٩-٧-٧) به شرح زير هستند:

U = بار تركیبى و يا مقاومت مورد نياز براى تحمل بارهاى با ضريب ويا لنگرها ونيروهاى داخلى مربوطه؛

D = بار‌های مرده و يا لنگرها و نيروهاى داخلى مربوطه؛

جدول ٩-٧-١ تركيب‌هاى بارگذارى

F = بارهاى ناشى از وزن ويا فشارهاى مرتبط با سيالات با چكالى مشخص و باحداكثر ارتفاع قابل كنترل، و يا لنگرها و نيروهاى داخلى مربوطه؛

L = بارهاى زنده و يا لنگرها ونيروهاى داخلى مربوطه؛

H = بارهاى ناشى از وزن يا فشار حاك، آب در خاك يا ساير مصالح، و يا لنگرها ونيروهاى داخلى مربوطه؛

L2 = بار زنده ى بام و يا لنگرها ونيروهاى داخلى مربوطه؛

S = بار برف و يا لنگرها و نيروهاى داخلى مربوطه؛

R = بار باران و يا لنگرها و نيروهاى داخلى مربوطه؛

W = بار باد و يا لنگرها و نيروهاى داخلى مربوطه؛

E = تأثیرات نیرو‌های زلزله و یا لنگرها و نیرو‌های داخلی مربوطه.

٩-٧-٣-١-٢ تاثيرات یک یا چند بارى كه به طور همزمان اثر نمى كنند (مثلا بار باد وبار زلزله)، باید به طور جداکانه در نظر گرفته شوند؛ ولی تاثیرات آنها به طور همزمان منظور نمى‌گردند.

٩-٧-٣-١-٣ ضریب‌های بار باد در جدول ٩-٧-١ بر این اساس تعيین شده که بارگذاری باد بر مبناى بارهاى سطح بهره بردارى تعيين شده باشد. با اين وجود ا’ر بار باد بر اساس بارهاى سطح مقاومت تعيين شده باشد، لازم است در رابطه‌هاى (٩-٧-٣)، (٩-٧-4) و (٩-٧-۶)، به جاى 1.6W از 1.0W استفاده شود.

٩-٧-٣-١-4 در مواردى كه بر اساس مبحث ششم مقررات ملى ساختمان نياز به منظور نمودن اثرات مولفه ی قائم زلزله علاوه بر اثرات مولفه‌‌های افقی آن باشد، ترکیب‌ های بار گذاری رابطه‌‌ های (٩-٧-٥) و (٩-٧-٧) به صورت زير اصلاح مي شوند:

در اين رابطه ها A  نسبت شتاب مبناى طرح است كه بر اساس مبحث ششم براى پهنه با خطر نسبى خيلى زياد، زياد، متوسط وكم به ترتيب معادل 0/35 ، 0/30 ، 0/25 و 0/20 منظور مى شود؛ و ضريب I هميت ساختمان است كه بر اساس مبحث ششم براى طبقه بندى ساختمان درگروەهاى ١، ٣،٢ و 4 به ترتيب معادل 1/4، 1/2، 1/0 و 0/8 در نظر گرفته مى شود همچنين ρ ضريب نامعينى سازه است كه در مبحث ششم مقررات ملى تعيين شده، و براى ساختمان‌هاى با میزان نامعینی كافى برابر 1/0 در نظر گرفته میشود؛ و Eh تأثيرات بار نيروهاى افقى زلزله و يا لنگرها و نيروهاى داخلى مربوطه است.

٩-٧-٣-١-5 اثرات اضافه مقاومت هر جا كه بر اساس مبحث ششم مقررات ملى مورد نياز باشند، باید در برآورد بار زلزله و تركيب‌هاى بارگذارى منظور شوند.

٩-٧-٣-١-6 اگر سازه در ناحيه ى سيل قرار داشته باشد، بارهاى ناشى از سيل، ، بايد بر اساس ضوابط مندرج در مبحث ششم مقررات ملى ساختمان، و يا مقررات معتبر بين المللى ديگر تعيين شوند.

٩-٧-٣-١-٧ اگر سازه تحت تاثير نيروهاى ناشى از يخ زدگى جوى وباد روى يخ قرار داشته باشد، بارهاى ناشى ازيخ، Di، و ناشى از باد روى يخ، Wi، بايد بر اساس ضوابط مندرج در مبحث ششم مقررات ملى ساختمان، و يا مقررات معتبر بين المللى ديگر تعيين شوند.

٩-٧-٣-١-٨ مقاومت مورد نياز، U ، بايد شامل تاثيرات بار داخلى ناشى از عكس العمل‌هاى ايجاد شده بر اساس بيش تنيدگى، با ضريب بار 1/0 باشد.

٩-٧-٣-٢ ضوابط بار زنده در تركيب‌هاى بار

٩-٧-٣-٢-١ كاهش سربار زنده مبتنى بر ضوابط مبحث ششم مقررات ملى ساختمان امكان بذير است؛ بنابراين در تركيب‌هاى بارگذارى ارائه شده، مى توان بار زنده ى كاهش يافته را به عنوان به کار برد.

٩-٧-٣-٢-٢ ضريب بار مربوط به بار L را در رابطه‌هاى (٩-٧-٣)، (٩-٧-4) و (٩-٧-٥)، مى توان به 0.5 کاهش داد؛ مگر در بار گذاری پار کینگ ها، بار گذارى محل‌هاى ازدحام عمومى، و محل هايى که در آنها ميزان بار زنده بيش از 5 كيلو نيوتن بر متر مربع باشد. استفاده از ضريب 0/5 مورد اشاره در كنار بار زندهى كاهش يافته نيز مجاز است.

٩-٧-٣-٢-٣ بار زنده شامل همه ى موارد ممكن از مجموعه ى زير است.

الف - بارهاى زنده ى متمركز

ب - بارهاى وابسته به وسايل نقليه

پ - بارهاى جرثقيل

ت - بارهاى وارد بر نرده ها، نرده حفاظ، وسيستم‌هاى حفظ وسايل نقليه

ث - اثر ضربه

ج - تاثير ارتعاش

٩-٧-٣-٣ ضوابط بار‌های خود كرنشى در تركيب‌هاى بار

٩-٧-٣-٣-١ اگر نيروهاى ناشى از تقيّد مرتبط با تغيير حجم ونشست نامساوى در بار T بتوانند به طور مخالف بر عملكرد وايمنى سازه اثر بگذارند، لازم است اين تاثيرات سازه‌اى در تركيب با ساير بارها در نظر گرفته شوند. ضريب بار T بايد بر اساس موارد زير تعيين شود: در نظر گرفتن عدم قطعيت مرتبط با بزرگى بار T ، ميزان احتمال اين كه حداكثر تاثير T به طور همزمان با ساير بارهاى اعمالى رخ دهد؛ ونيز عواقب نامناسب محتمل اين كه اثر T از آن چه فرض شده، بزرگتر شود. در هر حال ضريب بار T نبايد از 1/0 كم تر منظور شود.

٩-٧-٣-4 ضوابط بارهاى مرتبط با فشار سيال وخاک در تركيب‌هاى بار

٩-٧-٣-٢-١ در صورت حضور بار سيال، F ، لازم است این بار در تركیبهاى بارگذارى جدول٩-٧-١ بر اساس همه‌ی موارد زير وارد شود.

الف - اگر F به تنهايى عمل كرده ويا به تاثيرات D اضافه شود، لازم است با ضريب بار 1/4 در رابطەی (٩-٧-١) وارد گردد.

ب - اگر F به بار اصلى اضافه گردد، لازم است با ضريب بار 1/2 در رابطه‌هاى (٩-٧-٢) تا (٩-٧-٥) وارد شود.

پ - اگر تاثير بار F دائمى بوده و تاثير باراصلى را كم كند، لازم است باضريب بار 0/9 در رابطەی (٩-٧-٧) وارد گردد.

ت - اگر تاثير بار F دائمى نبوده ولى در صورت حضور، تاثير بار اصلى راكم كند، F نبايد در رابطه‌هاى (٩-٧-١) تا (٩-٧-٧) وارد شود.

٩-٧-٣-٢-٢ اگر فشار جانبى خاك، H ، حضور داشته باشد، لازم است در كلیه ی رابطه ‌های تركيب‌هاى بار جدول ٩-٧-١ بر اساس موارد زير وارد شود:

الف - اگر H به تنهايى عمل كرده و يا به اثر بار اصلى اضافه شود، لازم است با ضريب بار 1/6 وارد گردد.

ب - اگر تاثير بار H دائمى بوده وتاثير باراصلى راكم كند، لازم است باضريب بار 0/9 وارد گردد.

پ - اگر تاثير بار H دائمى نبوده ولى در صورت حضور، تاثير بار اصلى را كم كند، H نبايد در تركيب‌هاى بار وارد شود.