مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان : مدیریت انرژی در ساختمان (1404) | 2-3-19 شدت مصرف انرژی در ساختمانها

هدف اصلی این بخش، ترسیم الگوی مصرف انرژی یا به عبارت دیگر میزان مجاز مصرف انرژی در  ساختمان برای هر کاربری - اقلیم است. الگوی مصرف انرژی ساختمان معادل حداکثر میزان مجاز  انرژی مصرفی سالانه به ازای هر متر مربع فضای کنترل شده ساختمان برای اخذ رده بازدهی انرژی D  است. این الگو به عنوان شدت مصرف انرژی ساختمان تعریف شده و بر اساس کیلووات ساعت بر متر  مربع در سال (kWh٫m²yr) اندازه گیری می شود. 

میزان انرژی مصرفی سالانه، مجموع کلیه مقادیر مصرف انرژی از حامل های مختلف از جمله انرژی های  تجدید ناپذیر و تجدیدپذیر است که به صورت انرژی نهایی و یا مقدار مصرف در سایت بر حسب کیلووات  ساعت محاسبه و بر مساحت فضای کنترل شده ساختمان تقسیم می شود. 

برای تحلیل دقیق تر شدت مصرف انرژی در ساختمان در این بخش مصرف کنندگان اصلی یا همان  سامانه ها و تجهیزات عمده (بارز) تعریف شده اند و در ادامه بررسی انواع حامل های انرژی مصرفی  ساختمان و روش تبدیل آنها به انرژی نهایی بر حسب کیلووات ساعت بیان شده است. 

1-2-3-19 مصرف کنندگان بارز انرژی در ساختمان 

مدیریت انرژی در مرحله طراحی و ساخت نیازمند تحلیل دقیق و مستقل رفتار سامانه ها و تجهیزات  بارز مصرف کننده انرژی در ساختمان است. این تفکیک در مرحله طراحی به ارائه پروفیل های مصرف  سالانه، ماهانه، روزانه و ساعتی سامانه های بارز مصرف کننده انرژی در ساختمان منجر می شود. در  مرحله بهره برداری نیز با مقایسه رفتار پیش بینی شده و عملکرد واقعی تجهیزات و سامانه های بارز بر  اساس اطلاعات سامانه پایش و زیر پایش امکان تحلیل و عیب یابی آنها فراهم می شود. بنابراین لازم  است تجهیزات و سامانه های بارز مصرف کننده انرژی در مرحله طراحی هر ساختمان به طور مشخص  تعیین شوند. 

الف) تجهیز و یا سامانه ای در گروه مصرف کننده بارز طبقه بندی می شود که بیش از ۱۰% کل انرژی  مصرفی لحظه ای ساختمان را به خود اختصاص دهد به این ترتیب ملاک تعیین سهم بارز مصرف  سالانه یا ماهانه تجهیز و یا سامانه نیست چرا که برخی تجهیزات بارز ممکن است تنها در روزها و یا  ساعت هایی خاص و محدود انرژی قابل توجهی مصرف کرده و در بیشتر ساعت های سال به عنوان  تجهیز با مصرف کمتر از ۱۰% کل انرژی لحظه ای ساختمان شناخته شوند. 

ب) تجهیزات و سامانه های بارز باید در مرحله طراحی تعیین شده و نمودارهای مصرف انرژی آنها بر  اساس تمامی ساعات سال محاسبه شود مستندات سامانه مستقل و برخط پایش و زیر پایش مصرف  انرژی و سنجش بازدهی و عملکرد تجهیزات و سامانه های بارز باید در مرحله طراحی تعیین شده و در  نقشه های تأسیسات مکانیکی و الکتریکی جانمایی شوند. 

پ) نصب کامل سامانه پایش و زیر پایش تجهیزات بارز طی مراحل پیشرفت پروژه الزامی است و باید  در بازرسی های مرحله ای مورد بررسی قرار گیرند. اتصال انشعابات حامل های انرژی تنها در صورت  نصب و راه اندازی کامل سامانه پایش و زیر پایش ساختمان، طبقات، واحدها، مشاعات و تجهیزات و  سامانه های بارز مجاز خواهد بود. 

ت) صدور گواهی پایان کار ساختمان های غیر مسکونی و تمامی ساختمان های مسکونی دارای موتورخانه  مرکزی منوط به نصب و راه اندازی کامل سامانه پایش و زیر پایش و ارزیابی و تأیید آن توسط بازرس  دارای صلاحیت است. فرایند ارزیابی، عیب یابی، اصلاح و بهبود تجهیزات بارز با استفاده از سامانه پایش  و زیر پایش مصرف برخط در مرحله بهره برداری قابل انجام خواهد بود. 

2-2-3-19 منابع و حامل های انرژی در ساختمان 

الف) میزان انرژی مصرفی هر حامل معادل مقدار خوانش شده از کنتورهای مورد تأیید شرکت های  توزیع و یا نهاد قانونی مسئول است. 

ب) ملاک مصرف انرژی الکتریکی عدد نمایش داده شده توسط کنتورهای مورد تأیید شرکت توزیع  برق و یا نهاد قانونی مسئول بر اساس کیلووات ساعت است و نیازی به تبدیل این عدد به انرژی پایه و  اعمال ضرایب نیست. 

پ) میزان مصرف انرژی سایر حامل ها مانند گاز، گازوئیل و غیره نیز بر اساس خوانش کنتورهای مورد  تأیید شرکت ملی گاز و شرکت توزیع فرآورده های نفتی و یا نهاد قانونی مسئول است. تمامی حامل های  انرژی به غیر از برق دریافت شده از شبکه سراسری باید با اعمال ضریب متوسط ارزش حرارتی آن  حامل به کیلووات ساعت تبدیل شوند. 

ت) پس از تبدیل تمامی مقادیر انرژی مصرف شده به کیلووات ساعت مجموع تمامی مصارف یک دوره  ۳۶۵ روزه یا یک سال شمسی را بر مساحت فضای کنترل شده بنا تقسیم کرده و شدت مصرف انرژی  ساختمان مورد نظر بر مبنای کیلووات ساعت بر متر مربع در سال (kWh٫m²yr) به دست می آید. 

ث) برای تبدیل ارزش حرارتی میزان گاز مصرفی به کیلووات ساعت باید مقدار مصرف بر حسب متر  مکعب خوانش شده از کنتور گاز را در عدد ۹/۵ ضرب کرد. 

ج) برای تبدیل ارزش حرارتی میزان گازوئیل مصرفی به کیلووات ساعت، باید مقدار مصرف بر حسب  لیتر خوانش شده از کنتور گازوئیل را در عدد ۹/۲ ضرب کرد. در خصوص دیزل ژنراتورها علاوه بر  میزان گازوئیل مصرفی ثبت میزان کیلووات ساعت برق تولیدی نیز الزامی است، اما ملاک محاسبه  گازوئیل در شدت مصرف انرژی ساختمان ارزش حرارتی به کیلووات ساعت بوده و میزان برق تولیدی  ملاک عمل نخواهد بود. 

چ) در صورت استفاده از نیروگاه های تولید همزمان حرارت و برق (CHP) یا تولید همزمان برودت،  حرارت و برق (CCHP) با استفاده از سوخت فسیلی، در صورتی که بازدهی خالص حرارتی نیروگاه  بیش از ۷۰% و بازدهی حرارتی ناخالص در شرایط متوسط دمای سالانه در محل نیروگاه نیز بیش از  ۸۰% باشد، می توان به جای محاسبه ارزش حرارتی سوخت مصرفی میزان برق تولیدی در محاسبات  شدت مصرف انرژی ساختمان را در نظر گرفت. در صورت عدم تأمین بازدهی های مذکور ارزش حرارتی  گاز طبیعی مصرفی محاسبه خواهد شد. 

3-2-3-19 الگوی مصرف انرژی در ساختمان 

در این بخش حداکثر میزان مجاز شدت مصرف انرژی برای کسب رده بازدهی انرژی D به عنوان حداقل  بازدهی انرژی قابل قبول از نظر این مبحث برای هر کاربری اقلیم تعیین شده است. این اعداد شامل  تمامی مصارف انرژی در ساختمان است و ملاک اندازه گیری مقادیر مصرف اعداد قرائت شده از  کنتورهای مورد تأیید شرکت های توزیع حامل های انرژی و یا نهاد قانونی مسئول است. با توجه به  اینکه در مرحله طراحی و ساخت هنوز اعداد کنتورهای مورد نظر قابل قرائت و استناد نیست اعداد  حاصل از نتایج شبیه سازی انرژی ساختمان مطابق فصل ششم این مبحث ملاک عمل خواهد بود. در  مورد روش تجویزی محاسبات بر مبنای شبیه سازی نمونه های استاندارد و نمونه های واقعی  صحت سنجی شده بر مبنای میزان مصارف واقعی انجام شده است. 

الف) در تعیین رده بازدهی انرژی ساختمان ابتدا شدت مصرف انرژی ساختمان بر حسب کیلووات  ساعت بر متر مربع در سال (Eactual) را بر شدت مصرف انرژی ساختمان ایده آل یا رده بازدهی انرژی  در آن کاربری - اقلیم بر حسب کیلووات ساعت بر متر مربع (Eideal) تقسیم کرده و حاصل این تقسیم  به عنوان نسبت شدت مصرف انرژی ساختمان به شدت مصرف انرژی ساختمان ایده آل با حرف R نشان  داده می شود. 

$R = \frac{E_{actual}}{E_{ideal}}$

که در آن  :

Eactual شدت مصرف انرژی ساختمان بر حسب کیلووات ساعت بر متر مربع در سال است. 

Eideal شدت مصرف انرژی ساختمان ایده آل یا رده بازدهی انرژی A در آن کاربری - اقلیم بر حسب  کیلووات ساعت بر متر مربع است. 

ب) برای تعیین رده بازدهی انرژی ساختمان بین A تا D بر اساس R مطابق جدول 19-3-3 عمل  می شود. 

جدول 19-3-3 نشان میدهد که هر رده بازدهی انرژی، شامل طیفی از حداقل و حداکثر نسبت R  بوده و همچنین کمترین بازده قابل قبول برای کسب رده D، معادل حداکثر ۴ برابر شدت مصرف انرژی  ساختمان ایده آل است. 

بر همین اساس، رده بازدهی انرژی در مرحله طراحی و ساخت محاسبه و در شناسنامه فنی ملکی و  گواهی پایان کار ساختمان و پلاک انطباق رده انرژی درج خواهد شد. 

پ) اعداد این جدول برای تمامی ساختمان های در حال طراحی، ساخت و بهره برداری خصوصی و  دولتی قابل استناد است و به عنوان حداکثر شدت مصرف انرژی قابل قبول برای دستیابی به رده D  ملاک عمل است. با توجه به اینکه با برنامه زمانی مشخص شده در شکل 19-3-1 ساختمان ها مکلف  به دستیابی به رده های B ،C و A خواهند بود. جداول مربوط به این رده ها در پیوست «۳» ارائه شده  است.