مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان : سامانه گاز طبیعی در ساختمان (1403) | 1-10-7 مشخصات مواد و مصالح مصرفى

١٧-١٠-١-١ لوله‌ ها

الف- لوله‌ هاى فولادى

لوله‌های فولادی مورد استفاده در لوله کشی گاز میتواند از نوع بدون درز و یا درزدار باشد. این لوله‌ ها از نظر ساخت، مواد، ابعاد، وزن، آزمایش ها و روادارى ها بايد با آخرين ويرايش يكى از استانداردها  IGS-M-PL-001(2) , EN 10255 , ISIRI 3360 و یا API 5L Grade B مطابقت داشته باشد (طبق جدول شماره پ-١-4)

ب- لوله‌ های پلی اتيلن

کاربرد لولەهای پلی اتیلن فقط به صورت مدفون برای استفاده در شبكه‌ های گازرسانی شهرك ها ومحوطه مجتمع هاى مسكونى و صنعتى مجاز مى باشد.

لولە های پلیاتیلن بايد مخصوص استفاده در شبكه گازرسانى ساخته شده و با استاندارد IGS-M-PL-014-1(2) مطابقت داشته باشند. شبكه‌ هاى پلی اتيلن مى بايست براساس اين مبحث و ضوابط و دستورالعمل شركت ملى گاز به شماره (0)001-IGS-C-DN اجرا شوند.

تبصره ١: استفاده از لوله‌ های پلی اتیلن در سيستم گازرسانى داخل ساختمان ها مجاز نمى باشد.

تبصرە ٢: استفادە از لوله‌ های پلی اتیلن به صورت روکار مجاز نمى باشد.

تبصره ٣: اتصال لوله‌ هاى پلی اتيلن به لوله‌ هاى فولادى فقط با استفاده از اتصال رابط لوله فولادى به لوله پلی اتیلن و مطابق استاندارد (1)3-014-IGS-M-PL مجاز مى باشد.

تبصره ۴: اتصالات مورد استفاده در سیستم لوله کشی گاز پلی اتیلن باید از نوع الکتروفیوژن بوده و با استاندارد 2-014-IGS-M-PL مطابقت داشته باشند.

تبصره 5: در نقاطى كه رعايت عمق (قطر لوله +١٠٠ سانتيمتر) براى دفن لوله‌هاى پلى اتيلن ممكن نباشد، باید مشابە بند ١٧-١١-٥-۴ عمل شود.

پ- لوله‌ های مسی

الف: استفاده از لوله‌ هاى مسى كه با مشخصات بند ١٧-4-4-١ رديف (ب) مطابقت داشته باشند، فقط برای اتصال لوازم گازسوز با فشار حداکثر یک چهارم پوند بر اینچ مربع (1724 پاسكال) وحداكثر طول 1/20 متر مجاز مى باشد.

ب: استفاده از لوله‌ های مسی به عنوان بخشی از سیستم لوله کشی اعم از روکار و یا توکار مجاز نمی باشد.

ت- لوله‌ های قابل انعطاف (شیلنگ) برای اتصال دستگاه‌ های گازسوز

١: از این لوله‌ها فقط برای اتصال دستگاه‌ های گازسوز به سیستم لوله کشی گاز استفاده می شود و کاربرد آن برای اتصال و یا بخش هائی از سیستم لوله کشی غیر از مورد یاد شده ممنوع میباشد.

٢: مشخصات و حداكثر طول مجاز استفاده از لوله‌ هاى قابل انعطاف مطابق با شرايط مندرج در بند «ب» مادہ ١٧-۴-۴-١ بخش اول این مقررات میباشد.

١٧-١٠-١-٢ اتصالات

الف- اتصالات فولادى

١ : اتصالات جوشى

در اجراى لوله كشى گاز به صورت توکار و همچنين روكار بالاتراز دو اينچ، كليه اتصالات بايد از نوع جوشى فولادى بدون درز مطابق مشخصات ASTM A-234 Grade WPB با حداكثر 0/25 درصد كربن و يا استاندارد ملی ٣٠٧۶ و يا استاندارد 1-022-IGS-M-PL بوده واز نظر ابعاد با استاندارد ANSI B16.9 مطابقت داشته و ضخامت آن از رده 40 كمتر نباشد.

٢ : اتصالات دنده‌ای

استفاده از اتصالات پیچی به استثنای اتصالات ورودی و خروجی رگولاتور، کنتور و شیر قفل شونده در علمک ها، ممنوع میباشد.

اتصالات دنده‌ای باید مطابق با استاندارد ملى شماره ١٧٩٨ باشد.

٣ : فلنج ها

فلنج ها باید فولادی، دارای گردن جوشی و از نوع 105-ASTM A ساخته شده به روش آهنگرى (فورج)، كلاس ١۵٠ طبق استاندارد 16.5.ANSI B بوده و سطح آن ها بايد بر آمده و شياردار باشد. كاربرد اتصالات فلنجى به صورت مدفون مجاز نيست.

ب- اتصالات پلى اتيلن

اجرای لوله کشی پلی اتيلن فقط با استفاده از اتصالات از نوع الكتروفيوژن مطابق با استاندارد IGS-PL-014-2(2)  مجاز مى باشد. استفاده از ساير انواع اتصالات اعم از جوش لب به لب يا مكانيكى وغيره مجاز نمیباشد.

پ- اتصالات دنده پيچ

اتصالات دنده پیچ باید از جنس فولادی و یا چدن چکش خوار و با شرایط زير باشد:

١- از نظر ظاهری عاری از عیب و خلل و فرج داخلى يا خارجى و نواقص ظاهرى باشد.

٢- سرهای آن دارای بر جستگی به صورت طوقه باشد تا در مقابل فشار وارده برای محكم بستن دنده پیچ مقاومت نموده و ترک نخورد.

٣- در صورتيكه توسط گيره فشرده شود تا وقتى كه قطر آن لااقل تا ٨٠٪ قطر اصلى تقليل بيدا مى كند نباید در آنها شکستگی یا ترک به وجود آید.

۴- ضخامت جداره بدنه آنها لااقل برابر ضخامت جداره لوله ای باشد که اتصال بر آن نصب میگردد.

۵- ضخامت جداره کلیه قسمت‌های بدنه اتصال باید کاملاً يكنواخت بوده و حداقل های مندرج در استاندارد مربوطه را دارا باشد

6- فشار تركيدن هيدرواستاتيكى آنها لااقل برابر فشار تركيدن لوله‌ اى باشد كه اتصال برآن نصب می گردد.

١٧-١٠-١-٣ مواد آب بندى اتصالات دنده پيچ

برای آب بندی اتصالات دنده‌ای لوله‌ هاى گاز بايد روى دنده‌ هاى خارجى لوله و اتصال را به اندازه كافى و مناسب با مواد یا نوار آب بندی (تفلون) پوشانید. بکار بردن نخ‌ های کنفی یا خمیر و سایر مواد که برای آب‌ بندی  لوله‌ های آب متداول است برای لولە های گاز مجاز نمیباشد. ترکیبات موادی که برای آب‌ بندی  اتصالات بکار میرود باید در برابر اثرات گاز طبیعی و مواد شیمیایی موجود در آن که در لوله‌ ها جریان دارد مقاوم باشد. علاوه بر آن اين مواد بايد هميشه حالت نرمی خود را حفظ کرده و خشک نشود و نيز به نحوی باشد كه در اثر فشار یا حرارت زیاد محیط سیلان پیدا نکرده و از لابلاى اتصالات خارج نشود.

١٧-١٠-١-4 شيرهاى فلزى

شیرهائی که در شبكه گاز با لوله‌ های فولادی نصب می شود باید از نوع ربع گرد توپکی یا سماورى طبق مشخصات زير باشد:

الف: طراحى، ساخت، اندازه‌ ها، آزمايش ها وعلامت گذارى آنها طبق استاندارد (2)1-002-IGS-M-PL و (1)010-1-IGS-M-PL يا API 6 D باشد .

ب : جنس شیر باید فولادى طبق استاندارد ASTMA216 GRWCB و از نوع كلاس ١٥٠ يا معادل آن باشد.

پ: شیرهای تا اندازه ½ 1 اینچ میتواند از نوع جوشی، فلنجی و یا دنده پیچ باشد و شیرهای نوع توپکی و سماوری از اندازه ٢ اینچ به بالا باید از نوع فلنجی یا جوشی باشد.

ت :شیرهای برنجی یا برنزی از نوع دندە پیچ تا اندازه ½ 1 اینچ برای لوله کشی‌های روى كار در صورتيكه از نظر فشار و شرايط استفاده مناسب بوده و با استانداردهاى موسسه استاندارد و يا شركت ملى گاز مطابقت داشته باشد، قابل قبول است.

تبصرە: شیرهای مدفون شبكه‌های گاز بايد به صورت جوشى با ساقه بلند بوده ونصب حوضچه بازديد آنها طبق نقشه‌های استندارد شرکت ملی گاز باشد.

١٧-١٠-١-٥ شيرهاى پلى اتيلن

شیرهای پلیانیلن كه در شبكه‌های گاز نصب می شوند بايد از نوع ربع گرد تويكى طبق استاندارد (0) 015-IGS-M-PL باشد.

١٧-١٠-١-۶ پوشش لوله و اتصالات فولادى

انواع پوشش‌ های مورد استفاده برای عایق کاری لوله‌ های مدفون باید مطابق جدول شمارہ پ-۴-٢ باشد.

١٧-١٠-١-٧ دستگاە جوش پلی اتيان

جوشکاری لولە و اتصالات پلی اتیلن بايد با دستگاه جوش الكتروفيوژن مطابق با استاندارد IGS-M-PL-016(2) انجام گيرد.

١٧-١٠-١-٨ الكترود‌های جوشكارى

جوشکاری کليه پاس هاى لوله‌هاى API-5L Grade B بايد با استفاده از الكترودهاى مطابق استاندارد 6010-AWS-E ويا 871-ISIRI باشد.

تبصره: مشخصات و نمونه الکترودها قبل از مصرف باید به تائید دستگاه نظارت برسد.

انتخاب قطر الکترود در هر مورد بستگی به اندازه‌‌های پاس اول، قطر لوله و ضخامت جداره آن دارد. در این رابطه میتوان از الكترود‌های با قطر 3/32 اينچ يا 1/8 (یک هشتم) اينچ يا بر حسب مورد استفاده نمود. الكترودها تا زمان استفادە باید در جعبه‌‌ های در بسته اصلی نگهداری شده و انبار کردن آنها باید بر طبق توصيه‌‌ های سازنده باشد. الکترودها پس از آنکه از جعبه‌‌ های اصلی خارج شدند باید از رطوبت و صدمه به پوشش آنها محافظت شوند.الکترود‌هایی که صدمه دیده اند مردود شناخته شده و باید از کارگاه خارج شوند.

١٧-١٠-١-٩ واشر لائى

واشرهائی که در فاصله بین فلنج های لوله کشی گاز بکار میروند باید از جنسی باشد كه در برابر فشارى که سیستم لوله کشی بر مبنای آن طراحی گردیده و همچنین ترکیبات شيمیایی گازى كه در سيستم لوله کشی انتقال داده میشود مقاوم بوده و بتواند خواص فیزیکی و شیمیایی خود را در درجه حرارت و فشار طراحی شده حفظ نماید. واشرها باید از الياف فشرده شده نسوز ساخته شده و در صورتیكه در ساختن آنها الياف فلزى بكار رفته باشد بتوانند تادماى ٥٠٠ درجه سانتى گراد مقاومت نمايد. هرگاه فلنجی باز شود هنگام بستن مجدد آن باید واشر را تعویض نمود. واشر‌های مصرفی باید با استاندارد شركت ملی گاز به شماره 008-IGS-M-PL مطابقت داشته باشد.

١٧-١٠-١-١٠ مصالح مستعمل

مصالح لوله کشی از قبیل لوله، اتصالات و شیر‌هایی را كه قبلاً از سيستم لوله کشی باز شده است، نبايد در لوله‌ كشى گاز مورد استفاده قرار گيرد.

١٧-١٠-١-١١ ساير مصالح

اگر در سیستم لوله کشی گاز لازم باشداز مصالحی استفاده شود که مشخصات آنها در این مقررات گفته نشده است، باید این مصالح به ترتیب اولويت مطابق با استانداردهاى اقلام شبكه‌ هاى گازرسانى شركت ملى گاز(IGS)، استاندارد ملى نفت (IPS) واستاندارد ملى ايران (ISIRI) باشد. اين مصالح بايد به طور كامل بررسی شده و پس از نصب به طور دقیق آزمایش شود تا اطمینان حاصل كردد كه براى كار مورد نظر مناسب و از نظر ایمنی مورد اطمینان میباشد، علاوه بر آن از طرف سازنده آن ها براى مصرف در سيستم لوله کشی گاز توصیه شده باشد و در هر حال قبل از استفاده از این گونه وسایل باید به تائید دستگاه نظارت رسیده باشد.

١٧-١٠-١-١٢ علامتگذاری

روی هر قطعه از لوله، اتصالات، شیرها و دیگر اجزاء لوله کشی گاز بايد علامت كارخانه سازنده، استاندارد ساخت و اندازه به صورت ریخته گری، پلاک فلزی، رنگ پاک نشدنی نصب و یا نقش شده باشد.

تبصره: در مورد شیرها و فلنج ها رده فشار نیز باید درج گردد.