مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان : لوله کشی گاز طبیعی (1401) | ١٧-١١-١ مشخصات مواد و مصالح مصرفی

١٧-١١-١-١ لوله ها

الف- لولەهای فولادی

لوله های فولادی مورد استفاده درلوله کشی گاز میتواند از نوع بدون درز و یا درزدار باشد. این لوله‌ها از نظر ساخت، مواد، ابعاد، وزن، آزمایش ها و رواداری‌ها باید با آخرین ویرایش یكى از استانداردها ISIRI3360 ، IGS-M-PL001(2) ، EN10255 ، API 5L Grade B مطابقت داشته باشد (طبق جدول شماره پ-4-١).

ب- لوله های پلى اتيلن

کاربرد لوله های پلی‌اتیلن فقط به صورت مدفون برای استفاده در شبكه‌‌هاى گازرسانى شهرک ها و محوطه مجتمع‌‌هاى مسكونى و صنعتى مجاز مى باشد.

لوله‌‌هاى پلى اتيلن بايد مخصوص استفاده در شبكه گازرسانى ساخته شده و با استاندارد (2)1-014 IGS-M-PL مطابقت داشته باشند. شبكه‌‌هاى پلى اتيلن می بايست براساس اين مبحث وضوابط و دستورالعمل شركت ملى گاز به شماره (0)001-IGS-C-DN اجرا شوند.

تبصره ١: استفاده از لوله‌‌هاى پلی اتيلن در سيستم گازرسانى داخل ساختمانها مجاز نمى‌باشد.

تبصره ٢: استفاده از لوله های پلی‌اتیلن به صورت رو کار مجاز نمی باشد.

تبصره ٣: اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن به لوله های فولادی فقط با استفاده از اتصال رابط لوله فولادی به لوله پلى اتيلن ومطابق استاندارد (1)3-014-IGS-M-PL مجاز مى باشد.

تبصره ۴: اتصالات مورد استفاده در سیستم لوله کشی گاز پلیاتیلن باید از نوع الکتروفیوژن بوده و با استاندارد 2-014-IGS-M-PL مطابقت داشته باشند.

تبصره ۵: در نقاطى كه رعايت عمق (قطر لوله + ١٠٠ سانتيمتر) براى دفن لوله‌‌هاى پلى اتيلن ممكن نباشد، بايد مشابه بند ١٧-١٢-٥-٣-١-4 عمل شود.

پ- لوله های مسى

الف: استفاده از لوله‌‌هاى مسى كه با مشخصات بند ١٧-4-4-١ رديف «ب» مطابقت داشته باشند، فقط برای اتصال لوازم گازسوز با فشار حداكثر يک چهارم پوند بر اينچ مربع (1724 پاسكال) وحداكثر طول 1/5 متر مجاز مى باشد.

ب: استفاده از لوله های مسی به عنوان بخشى از سيستم لوله كشى اعم از روكار و يا توكار مجاز نمى باشد.

ت- لولەهای قابل انعطاف (شیلنگ) برای اتصال دستگاه‌‌هاى گازسوز

١: از این لوله‌ها فقط برای اتصال دستگاه های گازسوز به سیستم لوله کشی گاز استفاده میشود و كاربرد آن براى اتصال و يا بخش هایى از سيستم لوله كشى غير از مورد ياد شده ممنوع مى باشد.

٢: مشخصات وحداكثر طول مجاز استفاده از لوله‌‌هاى قابل انعطاف مطابق با شرايط مندرج در بند «ب» ماده ١٧-4-4-١ بخش اول اين مقررات مى باشد.

١٧-١١-١-٢ اتصالات

الف - اتصالات فولادى

١ : اتصالات جوشى

در اجرای لوله کشی گاز به صورت تو کار و همچنین رو کار بالاتر از دو اینچ، کلیه اتصالات باید از نوع جوشى فولادى بدون درز مطابق مشخصات ASTM A-234 Grade WPB با حداكثر 0/25 درصد كربن و يا استاندارد ملى 3076 و يا استاندارد 1-022-IGS-M-PL بوده و از نظر ابعاد با استاندارد ANSI B16.9 مطابقت داشته و ضخامت آن از رده 40 كمتر نباشد.

٢: اتصالات دندەاى

استفاده از اتصالات پیچی به استثنای اتصالات ورودی و خروجی ر گولاتور، کنتور و شير قفل شوندە در علمك ها، ممنوع مى باشد.

اتصالات دندەای باید مطابق با استاندارد ملى شماره ١٧٩٨ باشد.

٣: فلنج ها

فلنجها باید فولادی، دارای گردن جوشی واز نوع 105-ASTM A ساخته شده به روش آهنگری (فورج)، كلاس ١٥٠ طبق استاندارد 16.5.ANSI B بوده و سطح آن‌ها بايد بر آمده و شياردار باشد. كاربرد اتصالات فلنجى به صورت مدفون مجاز نيست.

ب- اتصالات پلى اتيلن

اجراى لوله كشى پلى اتيلن فقط با استفاده از اتصالات از نوع الكتروفيوژن مطابق بااستاندارد (2)IGS-PL014-2 مجاز مى باشد. استفاده از ساير انواع اتصالات اعم از جوش لب به لب يا مكانيكى وغيره مجاز نمى باشد.

پ۔ اتصالات دندہ پیچ

اتصالات دنده پیچ باید از جنس فولادی و يا چدن چكش خوار و با شرايط زير باشد:

١- از نظر ظاهرى عارى از عيب و خلل وفرج داخلى يا خارجى و نواقص ظاهرى باشد.

٢- سرهای آن دارای بر جستگی به صورت طوقه باشد تا در مقابل فشار وارده براى محكم بستن دنده پيچ مقاومت نمودە و ترک نخورد.

٣- در صورتی که توسط گیره فشرده شود تا وقتى كه قطر آن لااقل تا ٨٠٪ قطر اصلى تقليل پيدا مى كند نباید در آنها شکستگی یا ترک به وجود آید.

۴- ضخامت جداره بدنه آنها لااقل برابر ضخامت جداره لوله ای باشد که اتصال بر آن نصب می گردد.

۵- ضخامت جداره کلیه قسمتهای بدنه اتصال بايد كاملاً يكنواخت بوده وحداقل‌‌هاى مندرج در استاندارد مربوطه را دارا باشد

۶۔ فشار ترکیدن هیدرواستاتیکی آن‌ها لااقل برابر فشار تر کیدن لوله ای باشد که اتصال بر آن نصب می گردد.

١٧-١١-١-٣ مواد آب بندی اتصالات دندہ پیچ

برای آب بندی اتصالات دندهای لوله های گاز باید روی دنده های خارجی لوله و اتصال را به اندازه كافى و مناسب با مواد یا نوار آب بندی (تفلون) پوشانید. بکار بردن نخ های کنفی یا خمیر و سایر مواد که برای آب بندی لوله های آب متداول است برای لوله های گاز مجاز نمیباشد. ترکیبات موادی که براى آب بندى اتصالات بکار میرود باید در برابر اثرات گاز طبیعی و مواد شیمیایی موجود در آن که در لوله‌ها جریان دارد مقاوم باشد. علاوه بر آن این مواد بايد هميشه حالت نرمى خود راحفظ كرده و خشک نشود ونيز به نحوى باشد که در اثر فشار یا حرارت زیاد محیط سیلان پيدا نكرده و از لابلاى اتصالات خارج نشود.

١٧-١١-١-4 شيرهاى فلزى

شیرهائی که در شبکه گاز با لوله های فولادی نصب می شود باید از نوع ربع گرد توپکی یا سماوری طبق مشخصات زير باشد:

الف: طراحى، ساخت، اندازه‌ها، آزمايش ها و علامتگذارى آنها طبق استاندارد (2)1-002-IGS-M-PL و (1)010-1-IGS-M-PL يا باشد.

ب: جنس شير بايد فولادى طبق استاندارد واز نوع كلاس ١٥٠ يا معادل آن باشد.

پ: شیرهای تا اندازہ (یک و یک دوم) ½1 اینچ میتواند از نوع جوشی، فلنجی و یا دندہ پیچ باشد و شیرهای نوع توپکی و سماورى از اندازه ٢ اينچ به بالا بايد از نوع فلنجى يا جوشى باشد.

ت : شیرهای برنجی یا برنزی از نوع دندہ پیچ تا اندازه (یک و یک دوم) ½1 اینچ برای لوله کشی های روی کار در صور تیکە از نظر فشار و شرايط استفاده مناسب بوده و با استانداردهاى موسسه استاندارد و يا شركت ملى گاز مطابقت داشته باشد، قابل قبول است.

تبصره: شیرهای مدفون شبکه های گاز باید به صورت جوشی با ساقه بلند بوده و نصب حوضچه بازديد آنها طبق نقشه های استاندارد شركت ملى گاز باشد.

١٧-١١-١-٥ شيرهاى پلى اتيلن

شیرهای پلی‌اتیلن که در شبکه‌های گاز نصب میشوند باید از نوع ربع گرد توپكى طبق استاندارد (0)015-IGS-M-PL باشد.

١٧-١١-١-۶ پوشش لوله و اتصالات فولادى

انواع پوشش های مورد استفاده برای عایق کاری لوله های مدفون باید مطابق جدول شماره پ۔ 4-٢ باشد.

١٧-١١-١-٧ دستگاه جوش پلى اتيلن

جوشكارى لوله واتصالات پلى اتيلن بايد با دستكاه جوش الكتروفيوژن مطابق با استاندارد (2)016-IGS-M-PL انجام كيرد.

١٧-١١-١-٨ الكترودهاى جوشكارى

جوشكارى كليه باس‌‌هاى لوله‌هاى API-5L Grade B بايد با استفاده از الكترودهاى مطابق استاندارد 6010-AWS-E و يا 871 - ISIRI باشد.

تبصره: مشخصات و نمونه الكترودها قبل از مصرف بايد به تائيد دستگاه نظارت برسد.

انتخاب قطر الکترود در هر مورد بستگی به اندازه های پاس اول، قطر لوله و ضخامت جداره آن دارد. در این رابطه میتوان از الكترودهاى با قطر 3/32 اينچ يا 1/8 اينچ يا بر حسب مورد استفاده نمود. الكترودها تا زمان استفاده باید در جعبه های در بسته اصلی نگهداری شده و انبار کردن آنها باید بر طبق توصيه های سازنده باشد. الکترودها پس از آنکه از جعبه های اصلی خارج شدند باید از رطوبت و صدمه به پوشش آنها محافظت شوند. الکترودهایی که صدمه دیده اند مردود شناخته شده و باید از كارگاه خارج شوند.

١٧-١١-١-٩ واشر لائى

واشرهایی که در فاصله بین فلنج های لوله کشی گاز بکار می روند باید از جنسی باشد كه در برابر فشارى که سیستم لوله کشی بر مبنای آن طراحی گردیده و همچنین تر کیبات شیمیایی گازی که در سيستم لوله کشی انتقال داده میشود مقاوم بوده و بتواند خواص فیزیکی و شیمیایی خود را در درجه حرارت و فشار طراحی شده حفظ نماید. واشرها باید از الیاف فشرده شده نسوز ساخته شده و در صورتیکه در ساختن آنها الیاف فلزی بکار رفته باشد بتوانند تا دمای ۵٠٠ درجه سانتی گراد مقاومت نماید. هر گاه فلنجى باز شود هنگام بستن مجدد آن بايد واشر را تعويض نمود. واشرهاى مصرفى بايد با استاندارد شركت ملى گاز به شماره 008-IGS-M-PL مطابقت داشته باشد.

١٧-١١-١-١٠ مصالح مستعمل

مصالح لوله کشی از قبیل لوله، اتصالات و شیرهایی را که قبلا از سیستم لوله کشی باز شده است، نبايد در لوله کشی گاز مورد استفاده قرار گيرد.

١٧-١١-١-١١ ساير مصالح

اگر در سیستم لوله کشی گاز لازم باشد از مصالحی استفاده شود که مشخصات آنها در اين مقررات گفته نشده است، باید این مصالح بە ترتیب اولویت مطابق با استانداردهاى اقلام شبكه های گازرسانی شركت ملی گاز (IGS)، استاندارد ملى نفت (IPS) و استاندارد ملى ايران (ISIRI)باشد. اين مصالح بايد به طور كامل بررسی شده و پس از نصب به طور دقیق آزمایش شود تا اطمينان حاصل كردد كه براى كار مورد نظر مناسب و از نظر ايمنى مورد اطمينان مى باشد، علاوه بر آن از طرف سازنده آنها براى مصرف در سيستم لوله کشی گاز توصیه شده باشد و در هر حال قبل از استفاده از این گونه وسایل باید به تائید دستگاه نظارت رسيده باشد.

١٧-١١-١-١٢ علامت گذارى

روی هر قطعه از لوله، انصالات، شيرها و ديگر اجزاء لوله كشى گاز بايد علامت كارخانه سازنده، استاندارد ساخت و اندازه به صورت ریخته گری، پلاک فلزی، رنگ پاک نشدنى نصب و يا نقش شده باشد.

تبصره: در مورد شیرها و فلنج‌ها رده فشار نیز باید درج گردد.