مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان : لوله کشی گاز طبیعی (1401) | ١٧-١٣-5 عايقكارى گرم لوله‌ها (عايقكارى با قير)

١٧-١٣-٥-١ كليات

این بخش مربوط به عایقکاری گرم لوله‌ها شامل استفاده از قیر پایه نفتی، پرایمر مخصوص موسوم به پرایمر مصنوعی و نوارهای پشم شیشه داخلی و قيراندود خارجى مى باشد.

عایقکاری گرم لوله‌ها با استفاده از قیر مذاب و نوارهای پشم شیشه داخلی و خارجی و پرایمر مربوطه انجام میشود. در تهیه مواد عایقکاری گرم باید قیر و پرایمر از یک سازنده تهيه شود. استفاده از قير و پرايمر ساخت سازندگان متفاوت مجاز نيست.

تبصره: استفاده از ساير انواع عايقهاى گرم از جمله، قير ذعال سنگى، قير اصلاح شده، پلى اتيلن سه لايه و اپوكسى پودر در صورت مطابقت با استانداردهاى شركت ملى گاز ومقررات اين مبحث بانظر دستگاه نظارت بلامانع است.

١٧-١٣-۵-٢ شرایط محیط برای عایقکاری گرم

عایقکاری گرم باید در کارگاه و در محل سرپوشیده انجام شود. در صورتی که به هر علت عایقکاری ګرم در کار گاه های سرپوشیده امکان پذیر نباشد، باید از انجام عایقکاری گرم در هوای بارانی، مه سنگین، گرد و غبار و در دمای كمتر از ۵+ درجه سلسیوس خوددارى شود

١٧-١٣-۵- ٣اقدامات اولیە قبل از عایقکاری گرم لوله ها

اقدامات اولیه قبل از عايقكارى گرم لوله‌ها بايد بر طبق بند ١٧-١٣-٢ انجام شود.

١٧-١٣-۴-۵ عملیات عایقکاری گرم لوله ها

پس از اقدامات اولیه عایقکاری گرم، باید پرایمر زنى طبق بند ١٧ -١٣-4-١ انجام شود.

عایقکاری با قیر باید با ماشین آلات مخصوصی که به صورت ثابت در کار گاه‌های سرپوشیده، قير باشى و نوار پیچی را به صورت توام انجام مى دهد، باشد. ماشين آلات عايقكارى گرم عبارتند از:

-دیگ ذوب قیر که باید مجهز به همزن مکانیکی، دماسنج و در دهانه خروجی مجهز به یک توری سیمی با ابعاد چشمه حداكثر 1/5 ميليمتر باشد.

- دستگاه نوار پیچی که برای نوارپیچی نوار پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشە قیراندود خارجى بكار میرود.

- دستگاه پرایمر زنی ثابت

انجام عايقكارى گرم بايد طبق مشخصات زير انجام شود:

- قیر را باید بر روی سکوهای بتنی خرد نمود تا از آلوده شدن آن به خاک و مواد خارجی جلو گیری شود.

- قیر باید طبق دستورالعمل سازنده آن ذوب گردد و انجام عایقكارى گرم در درجه حرارت تعيين شده به وسیله سازنده قیر صورت گیرد.

- نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیر اندود خارجی باید تا قبل از مصرف در بسته بندى‌‌هاى اولیه و در دمای مناسب و دور از تابش آفتاب و باران بر طبق توصیه های سازنده آنها نگهداری شوند.

- در صورتی که عایقکاری گرم بلافاصله بعد از پرایمر زنی انجام نشود، میتوان لوله‌های پرایمر خورده را برای مدت حداکثر چهار هفته در مکان مناسب نگھداری نمود به نحوی که خواص پرایمر از بین نرود.

در صورت از بین رفتن خواص پرایمر و یا پدیدار شدن آثار زنگ زد گی، لوله باید مجددا زنگ زدائی و تميز كارى و پرايمر زنى شود.

- در صورتی که بیش از یک روز از پرایمر زنی لوله‌ها گذشته باشد، قبل از اقدام به عایقکاری گرم بايد سطح پرایمر خورده لوله را با برس زبر کرده و سیس اقدام به پرايمر زنى مجدد نمود.

- نوار پیچی نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیر اندود خارجی باید با زاويه ثابت و باكشش يكنواخت ومناسب توسط دستگاه قابل تنظيم انجام شود.

- میزان روی هم پیچی نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شيشه قير اندود خارجى بايد حداقل ده درصد از عرض نوار باشد.

- حداقل ضخامت عايقكارى گرم لوله‌ها بايد چهار ميليمتر باشد.

- در عایقکاری گرم لوله‌ها باید حدود ١٠ سانتیمتر از سرلوله‌ها عایقکاری نشود تا پس از انجام جوشکاری، همراه با سرجوش نوار پیچی شوند.

- پس از اتمام عايقكارى به منظور جلوگيرى از تاثير اشعه ماوراء بنفش خورشيد بر روى پوشش قيرى لوله باید با استفاده از محلول شير آهک که با ترکیب زير تهیه شده باشد لوله‌ها را سفيد شویى نمود:

- ٣٠ کیلو گرم آهک

- ١٠٠ ليتر آب

- ٢ كیلوگرم روغن برزگ

- ٢ كيلوگرم نمك طعام

پس از اتمام عایقکاری لوله‌ها و قبل از خارج شدن لوله از خط توليد، بايد با استفاده از دستكاه منفذياب (هاليدى ديتكتور) بر طبق دستور العمل مندرج دربند ١٧-١٣-٥-٧ از سالم بودن عايقكارى انجام شده اطمينان حاصل نمود.

١٧-١٣-٥- ٥ عايقكارى دوبله

در تقاطع لوله با کانال آب، نهرها، قنات، رودخانه‌ها و یا نقاطی كه سطح آبهاى زيرزمينى بالا است و يادر تقاطع با راه آهن، جاده‌ها و خیابان های اصلى، عایقكارى لوله‌ها بايد به صورت دوبله انجام شود. در عایقکاری دوبله لوله‌ها نوار پشم شيشه زيرى بايد در دو لايه پيچيده شود وحداقل ضخامت كل عايق لوله بايد شش ميليمتر باشد.

١٧-١٣-٨-6 عايقكارى سرجوش ها، اتصالات و نقاط تعميرى

براى عايقكارى سرجوش ها، اتصالات و شير آلات و نقاطى كه پوشش آن‌ها آسيب ديده است، يس از انجام جوشکاری باید قسمت عایقكاری نشده سر لوله‌ها و سرجوش ها با استفاده از نوار سرجوش با چسب نوع پایه قیری در محل نوارپیچی شوند.

برای نوار پیچی سرجوش ها ابتدا باید با استفاده از برس برقى يا برس دستى محل جوش و قسمتهاى عایقکاری نشده سر لوله‌ها را از مواد خارجی پاک نمود به نحوی که سطح فلز لوله کاملاً براق شود. در صورت لزوم بايد قطرات ناشى از جوش با استفاده از قلم برداشته شود. قبل از عايقكارى سرجوش بايد قسمت تمیز شده سر جوش و سطح لوله در طرفین جوش به اضافه حداقل ٥ سانتى متر از عايقكارى گرم لوله در هر طرف را به وسیله پرایمر مخصوص نوار سرجوش پایه قیری پرایمر زنی کرد.

پس از خشک شدن پرایمر باید نوار پیچی سرجوش با استفاده از نوار سرجوش و با روی هم پیچى ٥٠٪ بر روی قسمت‌‌هاى پرايمر خورده شامل محل جوش، قسمت‌‌هاى عايقكارى نشده لوله‌‌هاى طرفين جوش و حداقل ۵ سانتیمتر بر روی عایقکاری لوله های طرفین سرجوش، انجام گیرد. سپس لایه دوم نور نيز به روشی که برای سرجوش ها ذکر گردید انجام شود.

در صورت زخمی شدن عایقکاری لوله، باید قسمت معيوب عایق لوله در محل عیب به صورت دورتادور برداشته شده و محل تميزكارى شود. محل باز شده به اضافه حدود ٥ سانتى متر از دو طرف عايق لوله پرایمر زنی شده و با استفاده از نوار سرجوش با چسب نوع پایه قیری نوارپیچی شود. سپس لایه دوم نوار نیز به روشی که برای سرجوش ها ذکر شد، انجام شود.

پس از اتمام نوارپیچی سرجوش ها، اتصالات و نقاط تعمیری و قبل از خوابانیدن لوله در کانال، باید با استفاده از دستگاه منفذياب (هاليدى دتكتور) بر طبق دستور العمل مندرج در بخش ٧-٥-١٣-١٧ از سالم بودن عايقكارى انجام شده اطمينان حاصل نمود.

پس از اتمام عايقكارى سرجوش ها، شيرها، اتصالات و نقاط تعمیرى و قبل از خوابانيدن لوله در كانال، بايد كل طول لوله عايقكارى شده مجددأ با استفاده از دستگاه منفذياب بر طبق دستور العمل مندرج در بخش ١٧-١٣-۵-٧ مورد آزمایش قرار گیرد تا از سالم بودن نوار پیچی انجام شده اطمينان حاصل شود.

تبصره: در انجام عملیات تعمیر پوشش حداكثر سطح تعمير شده نباید از ده درصد سطح لوله بيشتر شود. در صورت تجاوز از مقدار مذکور، پوشش آن لوله قابل قبول نیست و باید مجدداً پوشش گردد.

١٧-١٣-٥-٧ آزمايش و كنترل كيفيت عايقكارى گرم

آزمایش و کنترل کیفیت عایقکاری گرم باید بر اساس مقررات این بند به شرح زیر صورت گیرد.

١۔ بازرسی ظاهری - عایقکاری باید از نظر ظاهری یكنواخت بوده و فاقد چين و چروک باشد.

٢- آزمایش منفذیابی- پس از اتمام عایقکاری گرم، باید با استفاده از دستگاه منفذياب بر طبق دستور العمل ذیل از سالم بودن عایقکاری لوله های پوشش شده به صورت صد در صد اطمينان حاصل نمود.

در صورتی که عایقکاری لوله‌ها به روش نوارپیچی انجام شده باشد، کلیه قسمت های لوله پس از نوارپیچی لایه زیرین و قبل از نوارپیچی لایه روئی باید به وسیله دستگاه منفذیاب که مورد تایید دستگاە نظارت قرار گرفته باشد مورد آزمایش منفذیایی قرار گیرد. سرعت دستگاه بر روی لوله نباید بيش از ٠٫٣ متر بر تانیه باشد. جهت جلوگیری از آسیب دیدن پوشش لوله باید مراقبت نمود تا الکترود دستگاه بر روى هیچ یک از قسمت های لوله توقف ننماید. تمام مراحل آزمایش با دستگاه منفذیاب پوشش بايد در حضور دستگاه نظارت انجام گردد. به منظور تعیین میزان ولتاژ واقعى مورد نیاز جهت آزمایش با دستگاه منفذياب، لازم است بر روی قسمتی از لوله که به وسیله نوار زیر و با روی هم پیچی پنجاه درصد نوارپیچى شده است، با نوک سوزن سوراخی در آن ایجاد کرد به طوری که نوک سوزن پس از عبور از لایه های نوار به سطح لوله برسد. پس از ایجاد سوراخ و پس از حركت دادن روى نقطه سوراخ شده بايد به تدريج ولتاژ دستگاه را افزایش داد تا حدی که جرقه بین الکترود و لوله در نقطه سوراخ شده ایجاد گردد. برای اطمینان از تنظيم دستگاه اين آزمايش بايد هر چهار ساعت يكبار انجام شود.

روش انجام آزمایش منفذیابی و تنظیم دستگاه منفذیاب پوشش لوله‌‌هاى عايقكارى شده با قير دقيقاً مشابه با موارد ذکر شده برای لوله های نوارپیچی شده می باشد.

٣- آزمایش چسبندگی- براى اطمينان از كيفيت قير و پرايمر استفاده شده و همچنين اطمينان از كيفيت عایقکاری، باید بە طریق زیر آزمایش چسبندگی در دمای بين ١٥ الى ٢٥ درجه سلسيوس انجام گردد:

ابتدا باید با چاقو دو شیار موازی به فاصله حدود سه سانتیمتر از یکدیگر بر روی نوار عایق لوله و در جهت عمود بر محور طولی لوله ایجاد کرد. سپس با برش عرضى، محل شروع دو شيار را به هم وصل و نوک چاقو را زیر قسمت ابتدای محل بریده شده قرار داده و پوشش قيرى را از سطح لوله بلند كرده و با نیروی یکنواخت در جهت عمود بر سطح لوله پوشش قیری را از لوله جدا کرد. چسبندگی پوشش در صورتی مطلوب خواهد بود که پوشش به آسانی از سطح لوله جدا نشود و قير به سطح لوله چسبیده و به صورت نقطه به نقطه از سطح لوله كنده شود.