مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان : تاسیسات مکانیکی (1396) | ١۴-١٢-٣ لوله‌کشی سوخت مایع

14-١٢-٣-١ كليات

الف) لوله کشی انتقال سوخت مایع از مخزن ذخیره یا مخزن تغذیه تا مشعل دستگاه و در صورت لزوم پمپ کردن و گرم کردن سوخت مايع، بايد با رعايت الزامات مندرج در اين قسمت از مقررات اجرا شود.

ب) سیستم سوخت رسانی باید برای حداکثر مصرف سوخت و نیز حداکثر فشاری که برای تغذیۀ مشعل لازم است، طراحى واجرا شود.

پ) چنانچه روی لولۀ انتقال سوخت مایع، غیر از پمپ مشعل، پمپ دیگری نصب میشود، اين پمپ بايد از نوع جابجايى مثبت باشد. پمپ بايد براساس استاندارد 343 UL ساخته شده و به تأيید رسیده باشد.

(١) بر روى لوله خروجى پمپ بايد شيراطمينان فشار نصب شود، تا در صورت بالا رفتن فشار از فشار طراحی سیستم، شیر اطمینان به طور خودکار بازشود و سوخت اضافی را خارج کند.

(٢) لولۀ تخلیۀ شیر اطمینان باید سوخت مایع را به مخزن ذخیره بر گرداند. بر روی اين لوله نبايد شير يا هیچ مانع دیگری نصب شود.

(٣) پمپ سوخت مایع باید به طور خودکار روشن و خاموش شود، تا در مواقعی که کار پمپ لازم نباشد، خاموش بماند.

ت) در صورت نصب گرمکن سوخت مایع بر روى سيستم سوخت رسانى، بايد روى لولة خروجى از گرم كن، شيراطمينان فشار نصب شود، تا اكر فشار ناشى از انبساط سوخت مايع از فشار طراحى سیستم بالاتر رود، شیراطمینان به طور خودکار بازشود و سوخت مایع اضافی را خارج کند.

(١) لولۀ تخلیۀ شير اطمینان باید سوخت مايع را به مخزن ذخيره برگرداند. روى اين لوله نبايد شير يا هیچ مانع دیگری نصب شود.

(٢) اگر گرم کن سوخت از نوع كويل بخار آب باشد حداكثر فشار بخار كويل نبايد از ١٠٣ كيلو پاسكال نسبى (15 پوند بر اينچ مربع نسبى) بيشتر باشد. اكربراى كاهش فشار بخار از شير كاهنده فشاراستفاده مى شود. اين شير بايد فشار را به ١٠٣ كيلو پاسكال نسبى (١٥ پوند بر اينچ مربع نسبى) ياكمتر محدود كند. دراينصورت شير اطمينان بعد از شير كاهنده فشار بايد براى 34/5 كيلو پاسكال (۵ يوند بر اينچ مربع) بيشتر از فشار شير كاهنده تنظيم شود وپيش بينى لازم براى محدود کردن دمای بخار آب به ١٢١درجۀ سلسیوس (٢۵٠ درجۀ فارنهایت) صورت گیرد.

(٣) اگر گرم کن سوخت از نوع کویل آب گرم باشد ، گرم کن باید از نوع غیر مستقیم بوده ودمای آب به ١٢١ درجۀ سلسیوس (٢۵٠ درجۀ فارنهایت) محدود شود.

(۴) اگر گرم کن از نوع برقی است، گرم کن باید مجهز به ترموستات مناسب ومورد تاييدى باشد كه دمای سوخت را به کمتر از پایین ترین دمای اشتعال سوخت محدود کند.

(۵) اگر در مخزن گرم کن نصب می شود باید پیش بينى لازم به عمل آمده باشد تا سطح سوخت نتواند به حدی کاهش یابد که سطح گرمکن بیرون از سوخت قرار گیرد.

ث) برروى خطوط لوله كشى سوخت مايع ودر نقاط زير، بايد شير قطع و وصل قابل دسترسى نصب شود:

(١) خط لولۀ تغذیۀ سوخت مایع به هر مشعل، در نقطهای نزدیک به مشعل؛

(٢) خط لوله از مخزن به داخل ساختمان، در نقطۀ ورود لوله به داخل ساختمان. ( درمورد مخزن‌های داخل یاروی زمین می توان شیرها راروی مخزن نصب كرد).

(٣) خط لولۀ خروجی از مخزن ذخیرۀ روی زمین داخل یا خارج ساختمان، در نقطه ای نزدیک به مخزن؛

(۴) خط لولۀ تخلیه مخزن روی زمین داخل یا خارج ساختمان، در نقطه ای نزدیک به مخزن.

ج) در طراحی و اجرای لوله‌کشی سوخت مایع، به نکات زیر باید توجه کرد:

(١) لوله و دیگر اجزای لوله‌کشی که در خاک دفن می شوند، بايد دست‌كم در عمق 450 ميلى متر (١٨ اینچ) از سطح زمين قرارگيرند و در برابر رطوبت و خوردگى حفاظت شوند.

(٢) اگر لوله در زمینی نصب میشود كه سطح آب زيرزمينى بالاست و يا در معرض سيل احتمالى قرار دارد، باید لوله و دیگر اجزای لوله‌کشی در برابر نيروهاى هيدرواستاتیک و هيدرودیناميک وارده مقاوم باشند و در محل نصب محكم و ثابت شوند.

(٣) لولۀ زيرزمينى بايد در مسيرى نصب شود كه دست‌كم ٥٠٠ ميلى متر (٢٠ اينچ) از اسكلت ساختمان فاصله داشته باشد. مسیر لوله‌کشی زیرزمینی باید طوری انتخاب شود که زیر لوله، خارج از خط ۴۵ درجۀ رسم شدہ از سطح باربر پی، قرار گیرد.

(۴) پیش از انتخاب مسير و تعيين نقاط تكيه گاه و بست لوله ها، بايد در مورد انقباض وانبساط لوله ها پیشبینی‌های لازم شده باشد.

(۵) فاصلۀ دو تکیەگاه مجاور بايد حداكثر برابر مقادير جدول (14-١٢-٣-١) در نظر گرفته شود.

(۶) در صورت نياز به خم كارى ، بايد لوله براى انجام خمكارى مناسب وتاييد شده باشد. خمكارى لوله بايد باتجهيزات مورد تاييد انجام شود . شعاع خمكارى نبايد از حدمجاز براى ساختار لوله كمتر باشد.

(٧) تکیه گاه و بست لوله باید از جنس لوله باشد تا از خورد گی ناشی از اثر گالوانیک جلو گیری شود.

١۴-١٢-٣-٢ لوله هواکش مخزن

الف) لوله هواکش مخزن سوخت مايع بايد از بالاترين قسمت مخزن وارد آن شود وحداكثر تا ٢٥ میلیمتر (١ اینچ) در داخل مخزن ادامه یابد.

(١) شیب لولۀ هواکش باید به سمت مخزن باشد.

(٢) بر روی لولۀ هواکش مخزن نباید شير یا هیچ مانع دیگری نصب شود.

ب) دهانۀ انتهای لولۀ هوا کش مخزن باید در فضای خارج از ساختمان واقع شود.

(١) این دهانه باید دست کم ٣ متر (١٠ فوت) با هر بازشو ساختمان فاصلۀ افقی یا قائم داشته باشد.

اگر دهانۀ انتهای لوله از دیوار ساختمان خارج میشود، محل قرار گرفتن آن بايد دست‌كم ٣ متر (١٠ فوت) از تراز زمین محوطۀ اطراف ساختمان یا هر معبر دیگر، بالاتر باشد.

(٢) لولۀ هواکش در خارج از ساختمان باید در برابر عوامل جوى مقاوم ودر برابر ضربات فيزيكى محفوظ باشد.

(٣) دهانۀ انتهای لولۀ هوا کش مخزن باید با کلاهک دارای توری مقاوم در برابر عوامل جوی، حفاظت شود. سطح آزاد اين كلاهك بايد دست‌كم برابر سطح مقطع لولة هواكش باشد. ابعاد سوراخ هاى تورى نبايد از ٥ ميلى متر (0/2 اينچ) كمتر باشد

پ) قطر اسمی لولۀ هواکش مخزن سوخت مايع بايد دست‌كم با مقادير جدول (14-١٢-٣-٢) برابر باشد.

(١) اگر لولۀ هواکش چند مخزن مشترک باشد، قطر اسمى آن بايد از بزرگترين قطر اسمى لولة هواكش جداگانه هر يك از مخزن ها، طبق جدول (14-١٢-٣-٢) ، يک اندازه بزرگتر باشد.

(٢) دهانۀ انتهای لولۀ هواکش مخزن بايد دست‌كم 500 میلى متر (٢٠ اینچ) از دهانۀ انتهای لولۀ پُركن آن بالاتر باشد.

ت) لوله های هواکش سوخت مایع نباید بالوله‌های پركن ، خطوط لوله رفت و برگشت مشعل ويا خطوط سرریز از مخزن‌های كمكی اتصال مستقيم داشته باشد.

ث) دهانه لوله هواکش باید به حد کافی بالاى سطح زمين قرارداشته باشد تا با برف يا يخ مسدود نشود.

ج) لوله های هواکش مخزنهای دارای گرمکن باید تامحلی ادامه يابندكه بخارهاى تخليه شده سوخت از لوله هواکش به سهولت پراکنده شود.

١۴-١٢-٣-٣ لولۀ پُر کن مخزن

الف) لوله پركن مخزن سوخت مايع بايد از بالاترين قسمت مخزن وارد آن شود وتا ١٠٠ ميلى متر (۴ اینچ) بالاتر از کف مخزن ادامه یابد.

(١) شيب لوله پركن بايد به سمت مخزن باشد.

ب) دهانۀ انتهاى لولۀ پركن مخزن بايد در فضاى خارج از ساختمان ودر جايى واقع شود كه پر کردن مخزن به آسانی امکان پذیر باشد.

(١) اين دهانه بايد دست‌كم ۶٠٠ ميلى متر (24 اينچ) از هر بازشو ساختمان فاصله داشته باشد.

(٢) این دهانه باید درپوش مناسب داشته باشد و در دسترس افراد غيرمسئول قرار نگيرد.

پ) اگر دو مخزن لولۀ پُر کن مشترک داشته باشند، باید سطح بالای دو مخزن در یک تراز قرار گیرد. جریان ثقلی سوخت مایع از مخزنی به مخزن دیگر مجاز نیست.

(١) اگر دو مخزن لولۀ پُركن مشترک داشته باشند، بايد روى لوله انشعاب از اين لولة مشترك، كه جداگانه به هر مخزن متصل مى شود، شير قطع ووصل نصب شود.

4-3-12-14 لولۀ رفت و برگشت

الف) لوله رفت، که سوخت مایع را از مخزن بە گنجایش بيش از 2500 ليتر (۶۶٠ گالن) به مشعل دستگاه مىرساند، بايد از قسمت بالاى مخزن به آن متصل شود وتا ١٠٠ ميلى متر (4 اينچ) بالاتر از کف آن ادامه یابد.

(١) در صورتی که مخزن در خارج ساختمان و روى زمين قرار داشته باشد، لولة رفت ممكن است از نقطه اى زير تراز سطح مايع، دست‌كم به اندازه ١٠٠ ميلى متر (4 اينج) بالاتر از كف مخزن، به آن متصل شود. در این صورت، بايد روى لوله رفت در نزديك مخزن، شير قطع ووصل قابل دسترسى نصب شود.

(٢) در صورتی که مخزن تغذیه زیړ تراز نصب مشعل دستگاه قرار گيرد، لولۀ رفت سوخت مايع بايد به سمت مخزن شیب داشته باشد.

ب) لولۀ برگشت سوخت از مشعل دستگاه یا پمپ، باید از قسمت بالای مخزن وارد آن شود وتا ١٠٠ ميلى متر (۴ اینچ) بالاتر از كف مخزن ادامه يابد.

(١) بر روی لولۀ اصلی برگشت سوخت مایع به مخزن هیچ شیری نباید نصب شود.

(٢) در صورتی که برای برگشت سوخت چند مشعل از يک لولۀ برگشت مشترک استفاده شود ، بايد روى خط برگشت هريك از مشعل ها شير يكطرفه نصب شود.

پ) قطر لولۀ رفت و برگشت سوخت مایع تغذيۀ مشعل باید دست‌كم ٢٠ ميلى متر (¾ اينج) باشد.

ت) سیستم سوخت رسانی باید براى حداكثر فشار موردنياز دستگاه‌هاى باسوخت مايع طراحى شده باشد. به کاربردن هوایاسایر گازها برای تحت فشار قراردادن مخازن مجاز نمى باشد.

١۴-١٢-٣-۵ سطح نمای مخزن

الف) هرمخزن که سطح مایع درون آن توسط یک پمپ خودکار ثابت نگهداشته نمی شود، باید مجهز به وسیله‌ای برای اندازه گیری تراز سطح مایع باشد.

ب) اگر وسیلۀ اندازه‌گیری  از نوع میلۀ مدرج باشد، میله باید تا كف مخزن ادامه يابد.

(١) اطراف میلۀ اندازه‌گیری در محل دهانۀ ورود آن به مخزن، باید با سرپوش مورد تأييد حفاظت شود تا مانع خروج هوای آغشته به گاز از مخزن شود.

(٢) اندازہ گیری سطح مایع درون یک مخزن داخل ساختمان توسط میله مدرج مجاز نمی باشد.

پ) سطح نمای مخزن داخل ساختمان كه در ارتباط مستقيم با مشعل دستگاه است، نبايد از نوع لولۀ شیشه ای یا پلاستیکی انتخاب شود، تا از احتمال شکسته شدن یا پاره شدن آن و خروج سوخت مایع پیشگیری شود.

ت) هرمخزن سوخت مایع داخل ساختمان که دارای لوله‌های پرکن و هواکش است باید مجهز به وسیله ای باشدکه به طریق شنیداری یا دیداری رسیدن سطح سوخت مخزن به سطح ایمن تعریف شده را اعلام کند.

ث) وسايل نشان دهنده يااعلام كننده سطح مايع بايد چنان طراحى واجرا شده باشند كه بخار سوخت نتواند به درون ساختمان وارد شود. اين وسايل بايد مطابق استاندارد UL180 باشند.

١۴-١٢-٣-۶ انتخاب مصالح

الف) لوله، فيتينگ، شير و ديگر اجزاى لوله كشى سوخت مايع بايد مطابق الزامات مندرج در اين قسمت از مقررات، انتخاب شوند.

(١) الزامات مندرج در «(١۴-١٠) لوله کشی» نيز تا جايی كه با اين بخش از مقررات تناقض نداشته باشد، باید مراعات شود.

ب) لوله و ديكر اجزاى لوله كشى بايد براى شرايط كار سيستم انتقال سوخت مايع (دماى كار و فشار کار طراحی) و نیز نوع سوخت مورد استفاده، مناسب باشد.

پ) برای انبساط وانقباض ولرزش بايد تمهيدات مناسب درنظر گرفته شود. درصورت لزوم بايد لوله ها به اتصالات انعطاف پذیر مجهز شوند یابه گونه ای اجرا شوند كه در صورت نشست مخزن، آب بندی اتصالات از بین نرود.

پ) انتخاب لوله و فیتینگ

(١) جنس لوله و فيتينگ بايد فولادى سياه يا مسى باشد. در لوله كشى انتقال سوخت مايع، استفاده از لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه مجاز نیست.

(٢) لوله‌های فولادی سیاه درزدار و مسى و فيتینگ هاى آنها بايد مطابق يكى از استاندار دهاى مندرج در جدول (١۴-١٢-٣-۶)"پ" باشد.

(٣) در شرايط دشوار، كه لوله در محيط خورنده نصب مى شود يا در معرض ضربات فيزيكى قراردارد و نیز در صورت خم کردن، لولۀ فولادی سیاه باید از نوع بیدرز باشد.

(4) شيلنگ واتصالات قابل انعطاف بايد براساس استاندارد 536 UL انتخاب شود.

ت) اتصال

(١) اتصال لوله به لوله، لوله به فيتينگ، وفيتينگ به فيتينگ بايد براى شرايط كار طراحى سيستم مناسب و آببند، و نيز براى كار با نوع سوخت مايع مورد استفاده متناسب باشد.

(٢) در لوله كشى فولادى و مسى، اتصال بايد براساس يكى از استانداردهاى مندرج در جدول (١۴-١٢-٣-۶)"پ" انجام گیرد.

(٣) دو قطعۀ فولادی و مسی باید با واسطۀ فیتینگ‌های دی الكتریک یا فیتینگ برنجى يا برنزى به یکدیگر متصل شوند.

(۴) در لوله‌کشی مسی، در نقاطی که اتصال باید بازشدنی باشد، مانند اتصال به شیرهای برنجى يا برنزى دندهای، اتصال باید از نوع فيتینگ فشاری باشد.

(۵) اتصال لحیمی موئینگی در لوله كشى مسى بايد از نوع لحيم كارى سخت باشد. مفتول لحيم كارى بايد با توجه به شرايط كار سيستم و نوع سوخت مايع مورد استفاده، انتخاب شود. لحيم كارى بايد مطابق یكى از استانداردهاى مندرج در (14-١٢-٣-6) "پ" اجرا شود.

ث) انتخاب شير

(١) شیرهایی که در لوله‌کشی سوخت مایع به کار میرود باید از جنس برنجى، برنزى يا فولادى باشد. در لوله‌کشی سوخت مایع، استفاده از شیرهای چدنی مجاز نیست. شیرهای کشویی و کف فلزی باید از نوع درجا چرخ باشند.

(٢) شیرهای برنجی یا برنزی مخصوص اتصال دندهای، و شيرهاى فولادى مخصوص اتصال فلنجى، بايد مطابق يكى از استانداردهاى مندرج در جدول (14-١٢-٣-۶) "ث" باشند.