مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان : الزامات عمومی ساختمان (1396) | ٤-٧-١ تصرف های‌ مسکونی‌

٤-٧-١-١ ساختمان های‌ مسکونی‌ در گروه (م-٢)

٤-٧-١-١-١ پس‌ از در اصلی‌ تصرف های‌ مسکونی‌ واقع‌ در ساختمان هـای‌ آپارتمـانی‌، بایـد فضـای‌ ورودی‌ مناسب‌ داخلی‌ با رعایت‌ شرایط‌ زیر و سایر ضوابط‌ بیان شده در قسـمت‌ راه های دسترس و خروج تامین‌ شود. در داخل‌ واحدهای‌ مسکونی‌ تکی‌ یا ویلایی‌ نیز پیش‌ بینی‌ فضای‌ ورودی‌ با همین‌ شرایط‌ توصیه‌ می‌شود:

آ- عمق‌ آزاد و بدون مانع‌ فضای‌ ورودی‌ حداقل‌ 1/40 متـر و مسـاحت‌ لازم آن حـداقل‌ ٢ مترمربـع‌ است‌. 

ب- دسترسی‌ به‌ اتاق ها و سایر فضاها در واحد مسکونی‌ به‌ جز انبار داخلی‌ واحد، باید پس‌ از عبـور از قسمت‌ ورودی‌ یاد شده صورت گیرد. می‌ توان دسترسی‌ به‌ فضای‌ بهداشتی‌ را در دیوار مجاور در ورودی‌ اصلی‌ در نظر گرفت‌. دسترسی‌ فضاهای‌ اصلی‌ تصرف مسکونی‌ به‌ یکدیگر نباید مستلزم عبور از این‌ فضای‌ ورودی‌ باشد. 

پ- در محل‌ فضای‌ ورودی‌ لازم است‌ قسمتی‌ برای‌ کفش‌ کن‌ و آویخـتن‌ لبـاس بـه‌ نحـوی‌ در نظـر گرفته‌ شود که‌ اندازه های‌ فضا را به‌ کمتر از حداقل‌ اعلام شده کاهش‌ ندهد. 

ت- همجواری‌ ورودی‌ و فضاهای‌ دیگر در داخل‌ تصرف های‌ مسکونی‌ باید به‌ نحوی‌ صورت گیرد کـه‌ دید بیگانه‌ از در ورودی‌ به‌ فضاهای‌ داخلی‌ تصرف محدود گردیده و اشراف آنان به‌ این‌ فضاهـا به‌ حداقل‌ تقلیل‌ یابد. 

ث- درقسمت‌ ورودی‌ تصرف مسکونی‌ به‌ ویژه در اقلیم‌ های‌ سـرد و گـرم و مرطـوب، بهتـر اسـت‌ دو در متوالی‌ پیش‌بینی‌ شود که‌ در این‌ حالت‌ «در» دوم از لحاظ اندازه ها بایـد بـا در اصـلی‌ دسـترس و خروج منطبق‌ باشد ولی‌ از لحاظ ساختار، مقررات مربوط به‌ درهای‌ اتاق ها ملاک عمل‌ خواهد بود.

حداقل‌ فاصله‌ دو در متوالی‌ چنانچه‌ هردو، در یک‌ جهت‌ بگردند ٢ متر و در صـورتی‌ کـه‌ بـه‌ سـمت‌ یکدیگر بگردند 2/80 متر است‌. در صورتی‌ که‌ قابل‌ دسترس بودن تصرف مسکونی‌ برای‌ افراد معلول الزامی‌ نباشد، این‌ اندازه ها را می‌توان به‌ ترتیب‌ تا 1/60 و 2/20 متر کاهش‌ داد.

٤-٧-١-١-٢ در قرارگیری‌ و جانمـایی‌ سـایر فضـاهای‌ اصـلی‌ تصـرف مسـکونی‌، رعایـت‌ شـرایط‌ زیـر الزامیست‌:

آ- دسترسی‌ به‌ اتاق های‌ مستقل‌ اقامت‌ در تصرف مسـکونی‌ نبایـد مسـتقیماً از یـک‌ اتـاق دیگـر یـا نشیمن‌ عمومی‌ و یا سالن‌ باشد، مگر در موارد زیر:

آ-١- در صورت وجود یک‌ پیش‌ورودی‌ یا فضای‌ تقسیم‌ مناسب‌ که‌ داخل‌ فضای‌ نشـیمن‌ عمـومی‌ یا سالن‌ نباشد.

آ-٢- در تصرف مسکونی‌ دارای‌ مساحت‌ کمتر از ٧٥ متر مربع‌ با یک‌ اتاق اقامت‌. 

آ-٣- در تصرف مسکونی‌ دارای‌ مساحت‌ ٧٥ مترمربع‌ و بیشتر و یا دارای‌ بیش‌ از یک‌ فضای‌ اقامت‌ در صورتی‌ که‌ مطابق‌ مقررات قسمت‌ ٤-٥-٢-٥ باشد و به‌ عنوان اتـاق الحاق شـده در نظـر گرفته‌ شود که‌ در این‌ حالت‌ یک‌ فضای‌ مستقل‌ محسوب نمی‌شود. 

در هر حالت‌ نباید در صورت باز بودن در فضـای‌ اقامـت‌، دیـد مسـتقیم‌ از فضـای‌ نشـیمن‌ عمومی‌ یا سالن‌ به‌ قسمت‌ خواب اتاق اقامت‌ وجود داشته‌ باشد.

ب- دسترسی‌ به‌ تنها فضای‌ بهداشتی‌ تصرف مسکونی‌ نباید مستقیماً از یکی‌ از فضاهای‌ اقامت‌ باشد. در ساختمان های‌ دارای‌ یک‌ فضای‌ اقامت‌ یا دارای‌ مساحت‌ کمتر از ٧٥ متر مربع‌ با حـداکثر دو اتاق، می‌توان دسترسی‌ به‌ تنها حمام تصرف مسکونی‌ را از یکی‌ از اتاق ها قرار داد.

پ- در صورتی‌ که‌ از فضای‌ نشیمن‌ عمومی‌ یا سالن‌، دید به‌ داخل‌ فضـای‌ بهداشـتی‌ وجـود داشـته‌ باشد، استفاده از فضای‌ بهداشتی‌ توام مجاز نیست‌ و باید فضایی‌ به‌ عنـوان پـیش‌ ورودی‌ در آن تعبیه‌ شود کـه‌ بـا در از سـایر قسـمت‌ هـای‌ آن جـدا شـود. نصـب‌ کاسـه‌ روشـویی‌ در فضـای‌ پیش‌ ورودی‌ مجاز است‌، مشروط بر آن که‌ در حرکت‌ و دسترسی‌ به‌ سـایر قسـمت‌ هـای‌ فضـای‌ بهداشتی‌ اختلال ایجاد ننماید.

ت- کاربرد آشپزخانه‌ دیواری‌ در تصرف های‌ مسکونی‌ دارای‌ مساحت‌ ٧٥ مترمربع‌ و بیشتر، به‌ صورتی‌ که‌ مستقیما به‌ فضای‌ نشیمن‌ عمومی‌ یا سالن‌ باز باشند، مجاز نیست‌.

ث- طراحی‌ و قرارگیری‌ آشپزخانه‌ های‌ باز یا دیـواری‌ در تصـرف هـای‌ مسـکونی‌ دارای‌ مسـاحت‌ ٧٥ مترمربع‌ و بیشتر نباید به‌ نحوی‌ باشد که‌ دید مستقیم‌ از فضای‌ نشیمن‌ عمـومی‌ یـا سـالن‌ بـه‌ قسمت‌های‌ اصلی‌ پخت‌ و پز و کار آشپزخانه‌ وجود داشته‌ باشد.

٤-٧-١-١-٣ در ساختمان های‌ گروه ١ تا ٣ با تصرف مسکونی‌، حداقل‌ عرض مفیـد پلـه‌ مسـتقیم‌ 0/90 متر و حداقل‌ عرض پله‌ای‌ که‌ دارای‌ گردش یا پاگرد باشد، 1/10 متر است‌.

٤-٧-١-١-٤ در ساختمان های‌ مسکونی‌ گروه ٤ تا ٧، حداقل‌ عرض مفید پله‌ مستقیم‌ 1/10 متر و حداقل‌ عرض قفسه‌ پلکانی‌ که‌ دارای‌ پاگرد باشد، 2/40 متر است‌.

٤-٧-١-١-٥ در ساختمان های‌ مسکونی‌ گروه ٨، اندازه های‌ راه پله‌ و قفسه‌ آن بـر اسـاس جمعیـت‌ متصرف و الزامات راه های‌ خروج در مبحث‌ سوم مقررات ملّی‌ ساختمان تعیین‌ می‌شود.

٤-٧-١-١-٦ حداقل‌ پهنای‌ الزامی‌ راهروهای‌ مستقیم‌ و پله‌های‌ داخلی‌ تصرف های‌ مسـکونی‌ 0/90 متر است‌.

٤-٧-١-١-٧ در پله‌ های‌ داخلی‌ تصرف های‌ مسکونی‌ که‌ قابـل‌ دسـترس بـودن آن هـا بـرای‌ افـراد معلول مطابق‌ ضوابط‌ مربوط الزامی‌ نباشد یا سطوح دارای‌ اختلاف سطح‌ 0/70 متر و کمتـر، نیـازی‌ به‌ نصب‌ میله‌ دستگرد نیست‌، در سایر موارد لازم است‌ که‌ حداقل‌ در یک‌ طرف آنها میله‌ دسـتگرد نصب‌ شود. در این‌ حالت‌، میله‌ دستگرد تنها باید از بالاترین‌ ارتفاع پله‌ بـه‌ پـایین‌ تـرین‌ ارتفـاع پلـه‌ امتداد داشته‌ باشد و نیازی‌ به‌ برگشتن‌ انتهای‌ میله‌ دستگرد یا امتداد بیشتر از طول پله‌ یا شـیب‌ راه ندارد.

٤-٧-١-١-٨ حداقل‌ یکی‌ از فضاهای‌ اقامت‌ در هـر تصـرف مسـکونی‌ بـا زیربنـای‌ ٧٥ مترمربـع‌ و بیشتر، باید دارای‌ مساحت‌ حداقل‌ 12/00 مترمربع‌ با پهنای‌ حداقل‌ 2/70 متر باشـد. در واحـدهای‌ مسکونی‌ با زیربنای‌ کمتر از ٧٥ مترمربع‌، مساحت‌ ایـن‌ اتـاق نبایـد از ٩ متـر مربـع‌ و هـیچ‌ یـک‌ از اندازههای‌ افقی‌ آن از 2/50 متر کمتر باشد.

اندازه سایر فضاها و اتاق های‌ اقامتی‌ در تصرف هـای‌ مسـکونی‌، بـر اسـاس نحـوه اسـتفاده آن هـا مشخص‌ شده و حداقل‌ عرض 2/40 متر است‌.

٤-٧-١-١-٩ در تصرف های‌ مسکونی‌، ارتفاع هر فضای‌ اقامـت‌ بـا زیـر بنـای‌ 12/00 متـر مربـع‌ و بیشتر، باید در بیشتر از ٥٠ در صد سطح‌ آن و ارتفاع نشیمن‌ یا سالن‌ در بیشتر از ٧٥ در صد سطح‌ آن حداقل‌ 2/60 متر باشد. در باقی‌ سطح‌ این‌ فضاها و در تمام سـطح‌ سـایر فضاهای‌ اقامـت‌، بایـد ارتفاع حداقل‌ 2/40 متر تامین‌ شود.

٤-٧-١-١-١٠ در تصرف های‌ مسکونی‌ که‌ فضای‌ آشپزخانه‌ مستقل‌ یا باز آنها تنها برای‌ پخـت‌ و پـز استفاده می‌ شود، باید حداقل‌ 5/50 مترمربع‌ مساحت‌ داشته‌ باشد. حـداقل‌ سـطح‌ زیربنـای‌ آزاد آن، خارج از سطح‌ پیش‌بینی‌شده برای‌ قفسه‌ بندی‌، باید 2/75 مترمربع‌ باشد.

٤-٧-١-١-١١ در تصرف های‌ مسکونی‌ که‌ فضای‌ آشپزخانه‌ مستقل‌ یا باز آنها برای‌ پخت‌ و پز و صرف غذا استفاده می‌شود، باید دارای‌ زیربنای‌ حداقل‌ 7/50 مترمربع‌ باشد.

٤-٧-١-١-١٢ در تصرف های‌ مسکونی‌، فضای‌ آشپزخانه‌ مستقل‌ یا باز باید حداقل 1/80 متـر عـرض داشته‌ باشد. این‌ اندازه برای‌ آشپزخانه‌ هایی‌ که‌ برای‌ پخت‌ و پز و صرف غذا استفاده می‌ شوند باید حداقل ‌2/15 متر باشد.

٤-٧-١-١-١٣ در سرتاسر طول آشپزخانه‌ دیواری‌ تصرف های‌ مسکونی‌ باید فضای‌ کاری‌ آزاد و عاری‌ از اشیاء و لوازم ثابت‌ به‌ عرض حداقل‌ 1/10 متر از لبه‌ کابینت‌ ها درنظر گرفته‌ شـود. حـداقل‌ طـول آشپزخانه‌ دیواری‌ در تصرف های‌ مسکونی‌ 3/00 متر است‌.

٤-٧-١-١-١٤ تمام آشپزخانه‌ های‌ مستقل‌ در واحدهای‌ مسـکونی‌ بایـد دارای‌ نـور و تهویـه‌ طبیعـی‌ مستقل‌ باشند. در واحدهای‌ مسکونی‌ دارای‌ زیربنای‌ ٧٥ متر مربع‌ یا بیشتر و یا در تمام مواردی‌ کـه‌ فاصله‌ دورترین‌ نقطه‌ آشپزخانه‌ باز از پنجره فضای‌ مجاور در داخل‌ تصـرف بیشـتر از ٧ متـر اسـت‌، تعبیه‌ نور طبیعی‌ مستقل‌ برای‌ این‌ نوع آشپزخانه‌ نیز الزامی‌ است‌.

٤-٧-١-١-١٥ در آشپزخانه‌ هایی‌ که‌ به‌ فضا های‌ اقامت‌ خدمت‌ رسانی‌ می‌ کنند، حداقل‌ سـطح‌ بازشـو تهویه‌ باید یک‌ شانزدهم‌ سطح‌ کف‌ آشپزخانه‌ باشد.

٤-٧-١-١-١٦ سیستم‌ تخلیه‌ هوای‌ آشپزخانه‌ در تصرف های‌ مسکونی‌ ساختمان های‌ گروه هـای‌ ٦، ٧ و ٨ باید با کنترل مرکزی‌ یا کلید برق روشنایی‌ آشپزخانه‌ و یا کلید مستقل‌ شروع به‌ کار کنـد و در آشپزخانه‌ های‌ فاقد تهویه‌ طبیعی‌، به‌ سیستم‌ برق اضطراری‌ متصل‌ باشد.

٤-٧-١-١-١٧ به‌ منظور استفاده کم‌ توانان جسمی‌ و حرکتی‌ در هر تصرف مسکونی‌ با زیربنای‌ ٧٥ مترمربع‌ و بیشتر، باید فضای‌ کافی‌ و تأسیسات آب و فاضلاب لازم برای‌ نصـب‌ حـداقل‌ یـک‌ کاسـه‌ مستراح فرنگی‌ پیش‌بینی‌ شود.

٤-٧-١-١-١٨ هر فضای‌ بهداشتی‌ مستقل‌ در تصرف های‌ مسکونی‌ که‌ قابل‌ دسترس بودن آن ها برای‌ افراد معلول الزامی‌ نباشد، باید دارای‌ حداقل‌ 1/00 متر عرض و 1/20 متر طول باشد.

درصورتی‌ که‌ محدوده ای‌ به‌ عنوان پیش‌ ورودی‌ در داخل‌ فضای‌ دوش مستقل‌ پیش‌ بینی‌ شود یکـی‌ از ابعاد این‌ فضای‌ بهداشتی‌ باید حداقل‌ 1/50 متر باشد. در فضاهای‌ بهداشتی‌ توام بـدون وجـود ”در” میان آنها، مقدار 0/15 متر از حداقل‌ طول هر فضای‌ بهداشتی‌ مستقل‌ کاسته‌ می‌شود.

٤-٧-١-١-١٩ ارتفاع حداقل‌ فضاهای‌ بهداشتی‌ در تصرفهای‌ اقامتی‌ در ٨٠ درصد از سـطح‌ الزامـی‌ باید حداقل‌ 2/20 متر باشد و اگر سقف‌ شیب‌دار بود، ارتفاع کوتاهترین‌ قسـمت‌ آن نبایـد از 2/05 متر کمتر باشد.

٤-٧-١-١-٢٠ در ساختمان های‌ مسکونی‌، در صورتی‌ که‌ سطوح ساخته‌ نشـده زمـین‌ (فضـای‌ بـاز) برای‌ مصارف ضروری‌ دیگری‌ چـون شـیب‌راه و توقفگـاه و راه هـا و جایگـاه امدادرسـانی‌ طبـق‌ بنـد ٤-٩-١٢-٨ منظور نشده باشد، باید به‌ صورت فضای‌ باز عمـومی‌ متشـکل‌ از کاربردهـایی‌ همچـون فضای‌ سبز، آبنما و محل‌ بازی‌ کودکان استفاده شود.

٤-٧-١-١-٢١ در ساختمان های‌ مسکونی‌ گروه های‌ ٦ ، ٧ و ٨، یا حیاط آن ها، باید حداقل‌ یک‌ محل‌ برای‌ بازی‌ کودکان و استقرار وسایل‌ بازی‌ در مشاعات منطبق‌ با الزامات قسمت‌ ٤-٥-١٣-٣ درنظـر گرفته‌ شود.

٤-٧-١-١-٢٢ در تمام آپارتمان ها و واحدهای‌ تصرف مسکونی‌، در صورت عدم مجاورت و دسترسی‌ مستقیم‌ واحد به‌ فضای‌ باز، تعبیه‌ حداقل‌ یک‌ فضای‌ نیمه‌ باز اختصاصی‌ منطبق‌ بـا مقـررات قسـمت‌ ٤-٥-٧ الزامی‌ است‌.

٤-٧-١-١-٢٣ در ساختمان های‌ مسکونی‌ گروه ٣، احداث حیـاط هـای‌ محصـور بـه‌ صـورت گـودال باغچه‌، برای‌ تأمین‌ نور و تهویه‌ فضاهای‌ سکونت‌ مشروط بر انطباق با مقررات تعیین‌ شده در قسمت‌ ٤-٥-٨-٤ مجاز است‌.

٤-٧-١-١-٢٤ در زمین‌های‌ بزرگتر از ٢٠٠ مترمربع‌ اگر فضاهای‌ اقامت‌ اصلی‌ از دو تصرف مسکونی‌ مستقل‌، از یک‌ حیاط داخلی‌ نور و هوا بگیرند، فاصله‌ دیوارهای‌ پنجره های‌ مقابل‌ آن ها از هـم‌ نبایـد کمتر از ٦ متر باشد.

٤-٧-١-١-٢٥ در مـواردی‌ که‌ فضا های‌ آشپزخـانه‌ و اقامـت‌ از دو تصـرف مسـکونی‌ مسـتقل‌ و یــا آشپزخانه‌ های‌ آن ها از یک‌ حیاط داخلی‌ نور و هوا می‌ گیرند، فاصله‌ دیوارهای‌ پنجره های‌ مقابل‌ آن ها از هم‌ نباید کمتر از ٤ متر باشد.

٤-٧-١-١-٢٦ سایر الزامات عمومی‌ تعیین‌ شده برای‌ فضاها، اجـزاء و عناصـر سـاختمان هـا بایـد در طراحی‌ و ساخت‌ ساختمان های‌ مسکونی‌ نیز رعایت‌ شود.

٤-٧-١-٢ هتل‌ها، هتل‌آپارتمان ها، متل‌ها و مسافرخانه‌ها، گروه (م-١)

در ساختمان هتل‌ ها، هتل‌ آپارتمان ها، متل‌ها و مسافرخانه‌ها، علاوه بر رعایت‌ ضوابط‌ و الزامات تعیین‌ شده توسط‌ سازمان میراث فرهنگی‌، صنایع‌ دستی‌ و گردشگری‌، باید مقررات زیر نیز رعایت‌ شود:

٤-٧-١-٢-١ پس‌ از در ورودی‌ اتاق ها، سوئیت‌ ها یا آپارتمان ها، باید فضای‌ ورودی‌ مناسب‌ داخلی‌ بـا رعایت‌ شرایط‌ زیر و سایر ضوابط‌ بیانشده در قسمت‌ راه های‌ دسترس و خروج تامین‌ شود:

آ- عمق‌ آزاد و بدون مانع‌ فضای‌ ورودی‌ حداقل‌ 1/40 متـر و مسـاحت‌ لازم آن حـداقل‌ ٢ مترمربـع‌ است‌. 

ب- در صورت وجود اتاق های‌ مستقل‌ در داخل‌ سوئیت‌ یا آپارتمان موردنظر، دسترسی‌ به‌ آنها بایـد پس‌ از عبور از قسمت‌ ورودی‌ یادشده صورت گیرد. می‌توان دسترسی‌ به‌ فضای‌ بهداشـتی‌ را در دیوار مجاور در ورودی‌ اصلی‌ با فاصله‌ حداقل‌ 0/80 متر از آن در نظر گرفت‌. دسترسی‌ فضاهای‌ یاد شده به‌ یکدیگر نباید مستلزم عبور از این‌ فضای‌ ورودی‌ باشد. 

پ- در محل‌ فضای‌ ورودی‌ لازم است‌ قسمتی‌ برای‌ کفش‌ کن‌ و آویختن‌ لباس یا نصب‌ کمد دیـواری‌ به‌ نحوی‌ در نظر گرفته‌ شود که‌ اندازه های‌ فضا را به‌ کمتر از حداقل‌ اعلام شده کاهش‌ ندهد.

٤-٧-١-٢-٢ دسترسی‌ به‌ اتاق های‌ مستقل‌ اقامت‌ نباید مستقیمًا از یک‌ اتاق دیگر باشد، مگر آن که‌ مطابق‌ مقررات قسمت‌ ٤-٥-٢-٥ باشد و به‌ عنوان اتاق الحاق شده در نظر گرفتـه‌ شـود کـه‌ در ایـن‌ حالت‌ یک‌ اتاق مستقل‌ محسوب نمی‌گردد.

٤-٧-١-٢-٣ در صورت وجود دو یا چند اتاق مستقل‌ در سوئیت‌ یا آپارتمان، بدون فضای‌ بهداشتی‌ اختصاصی‌ برای‌ هریک‌، دسترسی‌ به‌ تنها فضای‌ بهداشتی‌ آن سوئیت‌ یا آپارتمان نباید فقـط‌ از یـک‌ اتاق باشد. در حالتی‌ که‌ حداکثر دو اتاق اقامت‌ مستقل‌ در سوئیت‌ یا آپارتمان وجود داشـته‌ باشـد و هر اتاق دارای‌ فضای‌ بهداشتی‌ مستقل‌ نباشد، می‌توان تنها دسترسی‌ به‌ حمام را از یک‌ اتـاق اقامـت‌ قرار داد. در هر حالت‌ نباید دید مستقیم‌ از هیچ‌ اتاق یا فضای‌ اصلی‌ به‌ داخل‌ فضا های‌ بهداشـتی‌ بـر قرار شود.

٤-٧-١-٢-٤ حداقل‌ طول آبدارخانه‌ دیواری‌ سوئیت‌ ها و آپارتمان ها بـدون تجهیـزات پخـت‌، 1/80 متر و در آشپزخانه‌ دیواری‌ دارای‌ تجهیزات پخت‌، 2/50 متر است‌.