قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان | فصل دوم : پروانه اشتغال به كار مهندسی، حدود صلاحيت و ظرفيت اشتغال

الف : پروانه اشتغال به كار مهندسی 

ماده 4

دارندگان مدرک تحصيلی كارشناس و بالاتر، در هر يک از رشته های اصلی يا رشته های مرتبط می توانند از طريق تقاضای صدور پروانه اشتغال به كار مهندسی با توجه به مدارک تحصيلی و سوابق كار و تجربه در يک يا چند زمينه خدمات مهندسی از قبيل طراحی، محاسبه، نظارت، اجرا، بهره برداری، نگهداری، كنترل و بازرسی امور آزمايشگاهی، مديريت ساخت و توليد، نصب، آموزش و تحقيق درخواست تشخيص صلاحيت نمايند.  

ماده 5   

برای صدور پروانه اشتغال علاوه بر دارا بودن مدرک تحصيلی، گواهی اشتغال به كارآموزی و گواهی قبولی در آزمون های مربوط و سابقه كار حرفه ای در رشته های تخصصی و فنی مربوط، بعد از تاريخ اخذ مدرک به شرح زير ضروری است: 

الف - دارندگان مدرک علمي دكتري با حداقل 1 سال كارآموزی يا سابقه كار. 

ب - دارندگان مدرک كارشناسي ارشد با حداقل 2 سال كارآموزی يا سابقه كار.   

پ - دارندگان مدرک كارشناسي با حداقل 3 سال كارآموزی يا سابقه كار.

ماده 6   

گواهی اشتغال به كار و تجربه عملی و سابقه كار متقاضی در صورتی معتبر شناخته خواهد شد كه توسط واحدهای فنی وزارتخانه ها، سازمان های دولتی يا رشته های موضوع قانون شركت های ساختمانی يا مهندسان مشاور كه دارای پروانه اشتغال به كار مهندسی شخص حقوقی می باشند و يا توسط دو نفر از مهندسان با بيش از ده سال سابقه كار و دارای پروانه اشتغال به كار مهندسی و يا توسط نظام مهندسی استان تأييد و صادر شده باشد. در گواهی اشتغال مذكور موارد زير بايد درج شود: 

الف - نام، محل و مشخصات پروژهای كه متقاضی در آن اشتغال داشته است. 

ب - مدت اشتغال متقاضی با ذكر تاريخ شروع و خاتمه كار.   

پ - نام و مشخصات تحصيلی متقاضي. 

ت - نام، مشخصات، سمت و شماره پروانه اشتغال شخص حقيقی يا حقوقی صادركننده گواهی. 

ماده 7   

متقاضی پروانه اشتغال بايد تقاضای كتبی خود را طبق فرم مخصوصی كه توسط وزارت مسكن و شهرسازی تهيه شده و حاوی نكات ضروری كه متقاضی بايد تعهد و رعايت نمايد نيز می باشد، تكميل نموده، همراه با مدارک زير تسليم نمايد.   

الف - فتوكپی مصدق مدرک تحصيلی كه ارزش دانشگاهی و رشته و درجه علمی آن صريحاً توسط وزارت فرهنگ و آموزش عالی مورد تصويب و تأييد قرار گرفته باشد، به كيفيتی كه اطمينان به صحت آن برای مرجع صادركننده پروانه اشتغال محرز شود. 

ب - گواهی اشتغال به كار به ترتيبی كه در ماده 6 اين آئين نامه مقرر شده است. 

پ - گواهی قبولی در آزمون. 

ت - فتوكپی كارت كد اقتصادی متقاضی. 

ث - فيش بانكی مربوط به پرداخت عوارض صدور پروانه اشتغال. 

ج - مدارک عضويت نظام مهندسی استان مربوط. 

چ - مدارک هويت به ترتيبی كه در فرم تقاضای پروانه اشتغال تعيين و مقرر شده است. 

ح - ساير مداركی كه ارائه آن ها به موجب مقررات اين آئين نامه و يا قوانين حاكم بر صدور اين گونه مدارک الزامی باشد. 

ماده 8   

وزارت مسكن و شهرسازی پس از بررسی تقاضای پروانه اشتغال و مدارک ضميمه آن در صورت كامل بودن، حداكثر ظرف يک ماه از تاريخ وصول، پروانه اشتغال مورد درخواست را صادر خواهد نمود و در صورت كافی نبودن مدارک، مراتب را ظرف 15 روز با ذكر نواقص به طور كتبی به متقاضی اعلام خواهد نمود.   

تبصره - وزارت مسكن و شهرسازی در استان هايی كه شرايط را مقتضي تشخيص دهد، وصول تقاضای پروانه اشتغال و مدارك مربوط را به عهده نظام مهندسی استان محول خواهد كرد. نظام مهندسی استان در اين حالت پس از بررسی و تأييد و تنظيم پرونده، آن را برای صدور پروانه اشتغال به وزارت مسكن و شهرسازی ارسال خواهد كرد.    

ماده 9   

اشخاص حقيقی دارای پروانه اشتغال به كار مهندسی در رشته و تخصصی كه تشخيص صلاحيت شده اند به طور فردی يا به طور مشترک با مسئوليت مشترک می توانند اقدام به تأسيس دفتر مهندسی بنمايند. دفاتر مهندسی قائم به شخص يا اشخاص حقيقی دارای پروانه اشتغال می باشد و امتياز آن قابل واگذاری نيست. اشخاص مذكور موظف به نگهداری دفاتر قانونی بر اساس ماده 96 قانون ماليات های مستقيم می باشند.   

     دفاتر مهندسی مذكور می توانند با توجه به حدود صلاحيت افراد دارنده پروانه اشتغال كه عضو دفتر می باشند از وزارت مسكن و شهرسازی درخواست صلاحيت بنمايند.

ماده10   

اشخاص حقوقی با دارا بودن شرايط و ارائه مدارک به شرح زير، می توانند در يک يا چند رشته مشروط بر اينكه حداقل دو نفر از مديران آن دارای پروانه اشتغال به كار مهندسی يا كاردانی باشند تقاضای صدور پروانه اشتغال شخص حقوقی بنمايند.   

الف - فتوكپی پروانه اشتغال به كار مهندسی يا كاردانی اشخاص حقيقی فوق الذكر.   

ب - يک نسخه فتوكپی اساسنامه و روزنامه رسمی حاوی آگهی تأسيس و آخرين تغييرات و يک نسخه از صورتجلسه مجمع عمومی و مدارک مربوط به ثبت آن در مورد انتخاب مدير يا مديران و كسانی كه داراي حق امضا می باشند.   

پ - مدارک مربوط به احراز صلاحيت از سازمان برنامه و بودجه و ساير مراجع ذيربط در صورت وجود.   

ت - فتوكپی كارت كد اقتصادی متقاضی. 

ث - فيش بانكي مربوط به پرداخت عوارض صدور پروانه اشتغال. 

ج - ارائه مدارک عضويت در نظام مهندسی استان.   

چ - هر نوع مدارک ديگری كه در فرم تقاضای پروانه اشتغال اشخاص حقوقی تعيين و مقرر شده باشد.   

تبصره - تغييرات اساسنامه يا تركيب مديران بايد ظرف حداكثر يكماه به مرجع صادركننده پروانه اشتغال اطلاع داده شود و در صورتی كه تغييرات مذكور به موقع اطلاع داده نشود و يا مديرانی كه دارای پروانه اشتغال شخص حقيقی می باشند از مديريت شخص حقوقی خارج شوند، وزارت مسكن و شهرسازی می تواند حسب مورد پروانه اشتغال مديران يا شخصيت حقوقی يا هر دو را لغو كند. 

ب : حدود صلاحيت و ظرفيت اشتغال

ماده 11   

پروانه اشتغال به كار مهندسی در چهار درجه، پايه 3، پايه 2، پايه 1 و ارشد صادر می شود. برای متقاضيان پروانه اشتغال با داشتن سوابق تجربی يا كارآموزی به ميزان مندرج در ماده 5 پروانه اشتغال پايه3 صادر می گردد. 

جهت ارتقاء از پايه 3 به پايه 2 داشتن 4 سال و از پايه2 به پايه 1 ، 5 سال و از پايه 1 به ارشد 6 سال سابقه كار حرفه ای در پايه قبلی و موفقيت در آزمون مربوط ضروری است.   

تبصره 1 - اشخاصی كه در حال حاضر دارای پروانه اشتغال به كار مهندسی در رشته هاي اصلی می باشند و يا با داشتن سوابق كار بيشتر از ميزان مندرج در ماده 5 اين آئين نامه، متقاضی دريافت پروانه اشتغال هستند، چنانچه ظرف يكسال از تاريخ ابلاغ اين آئين نامه جهت تعويض يا دريافت پروانه اشتغال مراجعه نمايند، با احتساب سنوات تجربه حرفه ای طبقه بندی و بدون آزمون در يک درجه پايين تر قرار خواهد گرفت و در صورتي كه بعد از ضرب الاجل مذكور مراجعه نمايند درجه پروانه اشتغال با توجه به سنوات تجربه حرفه ای وموفقيت در آزمون هر يک از درجات مذكور تعيين خواهد شد.   

تبصره 2 - در ظرف يک سال موضوع تبصره (1) اين ماده جهت انطباق اشخاص به درجه مهندسی ارشد شورای مركزی سوابق و شرايط متقاضيان را بررسی و پس از تأييد صلاحيت حرفه ای، آن ها را جهت اخذ درجه مهندسی ارشد به وزارت مسكن و شهرسازی معرفی می كند. اشخاص مذكور می توانند تا سير تشريفات مذكور، با اخذ پروانه اشتغال پايه 1 به كار خود ادامه دهند.   

     پس از پايان مهلت مذكور، انطباق درجه متقاضيان مهندسی ارشد يا احراز درجه مذكور نيز تابع شرايط عمومی مندرج در اين آئين نامه خواهد بود. 

تبصره 3 - وزارت مسكن و شهرسازی موظف است با توجه به تعداد متقاضيان هر درجه و رعايت تناسب موردنياز جامعه به آن به طور مستمر در فواصل زمانی معين نسبت به برگزاری آزمون های مربوط اقدام كند.   

تبصره 4 - تعيين حدود صلاحيت و ظرفيت اشخاص حقوقی كه بوسيله سازمان برنامه و بودجه تشخيص صلاحيت و تعيين ظرفيت شده يا می شوند مطابق دستورالعملی خواهد بود كه به طور مشترک توسط وزارت مسكن و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه تهيه و ابلاغ می شود.   

ماده 12   

به منظور تعيين حدود صلاحيت و ظرفيت اشتغال دارندگان  پروانه اشتغال، در مهندسی ساختمان فعاليت های مهندسی بر اساس پيچيدگی عوامل و حجم كار به چهار گروه، الف، ب، ج و د تقسيم می شود.   

تبصره 1 - برای تعيين فعاليت های مهندسی در بخش ساختمان، ساختمان ها به چهار گروه به ترتيب زير تقسيم می شوند. 

گروه الف با مقياس كاربری محله 1 تا 2 طبقه ارتفاع از روی زمين يا حداكثر زيربنای 600 مترمربع. 

گروه ب با مقياس كاربری محله 3 تا 5 طبقه ارتفاع از روی زمين يا حداكثر زيربنای 2000 مترمربع. 

گروه ج با مقياس كاربری منطقه 6 تا 10 طبقه ارتفاع از روی زمين يا حداكثر زيربنای 5000 مترمربع. 

گروه د با مقياس كاربری شهر بيش از 10 طبقه ارتفاع از روی زمين يا بيش از 5000 مترمربع. 

تبصره 2 - تهيه طرح معماری و انجام محاسبات سازه و همچنين نظارت معماری و نظارت سازه برای تمام گروه های ساختمانی مندرج در تبصره 1 اين ماده الزامی و به شرح جدول موضوع اين ماده می باشد: 

     در محل هايی كه مهندس معمار يا عمران به تعداد كافی نباشد طبق نظر وزارت مسكن و شهرسازی حسب مورد از خدمات مهندسی رشته های مرتبط یا رشته های ديگر يا كاردانهای دارای صلاحيت استفاده می شود.   

تبصره 3 - گروه بندی ساير فعاليت های مهندسی موضوع قانون و همچنين تعيين حدود صلاحيت ساير دارندگان پروانه اشتغال به موجب دستورالعملی كه به وسيله وزارت مسكن و شهرسازی تهيه و ابلاغ می شود تعيين می گردد.

ماده 13   

ظرفيت اشتغال دارندگان پروانه اشتغال در رشته های مختلف و در هر استان به پيشنهاد نظام مهندسی استان و تصويب وزارت مسكن و شهرسازی تعيين می شود.   

تبصره - دارندگان پروانه اشتغال و كليه مراجع صادركننده پروانه ساختمان، و ساير مجوزهای مربوط موظفند حدود صلاحيت و ظرفيت اشتغال مندرج در پروانه اشتغال را رعايت نمايند.   

ماده 14   

حدود صلاحيت دارندگان پروانه اشتغال شخص حقوقی در رشته و تخصص مورد تقاضا از طريق بررسي و ارزيابی سوابق شخص حقوقي طبق دستورالعمل صادر شده توسط وزارت مسكن و شهرسازی صورت خواهد گرفت و در مواردی كه نقشه های تسليمی به شهرداری ها و ساير مراجع صدور پروانه ساختمان و تفكيک اراضی توسط اشخاص حقوقي امضاء و يا تعهد نظارت می شود بايد بر حسب الزامی بودن هر يک از موارد تهيه طرح معماری و نظارت بر اجرای آن، انجام محاسبات سازه و نظارت بر اجرای آن، تهيه طرح های تأسيسات مكانيكی و برقی و نظارت بر اجرای آن ها و نظاير آن و نقشه ها و محاسبات فنی توسط مهندسان دارای پروانه اشتغال تهيه، امضاء و ياتعهد نظارت شود.

ماده 15   

در مورد شركت های دولتی و وابسته به دولت، مؤسسات و نهادهای عمومی غيردولتي باستثنای شهرداری ها كه به طور قانونی وظيفه تهيه و يا تأييد نقشه و انجام كارهای اجرايی ساختمانی به عهده آنها می باشد و اقدام به تأسيس واحدهای سازمانی فنی خاص، چه در مركز و چه در هر يک از نقاط مختلف كشور برای انجام اين قبيل امور نموده باشند، مشروط بر اينكه تشكيلات سازمانی آنها به تصويب مراجع صلاحيتدار رسيده و مسئول واحد فنی آنها دارای پروانه اشتغال شخص حقيقی باشد، با ارائه مدارک و مجوزها و مصوبات مراجع صلاحيت دار، برای هر يک از واحدهای سازمانی فنی تابع آنها به ترتيب مقرر در اين آئين نامه پروانه اشتغال شخص حقوقی صادر خواهد شد.   

ماده 16   

مسئوليت صحت طراحی و محاسبه، اجرا، نظارت و نظاير آن به عهده مديرعامل يا رئيس مؤسسه و در مورد اشخاص موضوع ماده 15 اين آئين نامه به عهده مسئولان واحدهای فني مربوط كه دارای پروانه اشتغال شخص حقيقی بوده و به امضای آنها رسيده است خواهد بود و اين مسئوليت قائم به شخص امضا كننده بوده و با تغيير سمت وی، ساقط نخواهد شد. همچنين امضای وی رافع مسئوليت مهندس طراح، محاسب و ناظر كه در رشته مربوط امضاء يا تعهد نظارت كرده اند، نخواهد بود.  

ماده 17   

با توجه به اصلاحيه تبصره 1 ماده 1 قانون نظام صنفی مصوب 1368 پاسخ به استعلامات مراجع ذيصلاح در خصوص اشخاص حقوقی شامل شركت های ساختمانی، شركت های تأسيساتی و تجهيزاتی و شركت های مهندسان مشاور و شركت های خدمات مهندسی و ساير مؤسساتی كه ارائه خدمات و فعاليت آنها مستلزم داشتن پروانه اشتغال می باشد و همچنين پاسخگويی به مسايل صنفی آنها با نظام مهندسی استان است كه وفق دستورالعمل وزارت مسكن و شهرسازی عمل خواهد نمود.   

ماده 18   

كليه اشخاص حقيقی و حقوقی غيرايرانی جهت انجام خدمات موضوع قانون ضمن رعايت ساير قوانين و مقررات مربوط و احراز كليه شرايط مقرر در مورد اشخاص حقيقی و حقوقی ايرانی بايد پروانه اشتغال موقت از وزارت مسكن و شهرسازی دريافت دارند. در پروانه اشتغال موقت مدت اعتبار، صلاحيت متقاضی و ساير شرايط حسب مورد بايد درج شود. 

ماده 19   

امضای مجاز اشخاص حقيقی و حقوقی ذيل نقشه ها و اسناد تعهدآور همراه با مهری خواهد بود كه در آن نام كامل و شماره پروانه اشتغال و شماره عضويت نظام مهندسی، رشته و كد اقتصادی درج شده باشد.   

در پروانه اشتغال مذكور رشته ها و تخصص هايی كه دارنده پروانه اشتغال در آن تعيين صلاحيت شده است با قيد تاريخ احراز و ظرفيت اشتغال آنها درج خواهد شد.   
 

ماده 20   

براي متقاضيانی كه در بيش از يک رشته دارای شرايط اخذ پروانه اشتغال می باشند يا بعداً صلاحيت جديد كسب نمايند فقط يک پروانه اشتغال صادر می شود و در پروانه اشتغال مذكور رشته ها و تخصص هايی كه دارنده پروانه اشتغال در آن تعيين صلاحيت شده است با قيد تاريخ احراز و ظرفيت اشتغال آنها درج خواهد شد.   

ماده21   

وزارت مسكن و شهرسازی می تواند در مورد تمام يا بعضی از رشته ها و تخصص ها، صدور يا تجديد يا تمديد پروانه و همچنين ارتقاء پايه مهندسی را موكول به گذراندن آزمون های عمومی و تخصصی نمايد. 

ماده 22   

پروانه اشتغال برای مدت سه سال در سراسر كشور، در رشته و تخصص تعيين شده معتبر است. وزارت مسكن و شهرسازی مكلف است در صورت درخواست متقاضی و دارا بودن شرايط لازم ظرف يک ماه نسبت به تجديد يا تمديد پروانه اشتغال اقدام، و در صورت رد تقاضا يا وجود نواقص مراتب را به طور كتبی با ذكر دلايل به متقاضی اعلام نمايد. تاريخ تجديد يا تمديد پروانه اشتغال بايد در محل مخصوصی از متن پروانه اشتغال درج شود.  

تبصره 1 - در صورتيكه اعتبار يک يا بعضی از مدارک لازم جهت صدور يا تجديد يا تمديد پروانه اشتغال محدود به مدت معينی كمتر از 3 سال باشد، در اين صورت مدت اعتبار پروانه اشتغال با توجه به محدوديت های زمانی مدارک مذكور تعيين و درج خواهد شد.   

تبصره 2 - در صورتی كه دارنده پروانه اشتغال بخواهد در خارج از محدوده استانی كه در نظام مهندسی استان آن عضو است، از پروانه اشتغال خود استفاده نمايد، مكلف است مراتب را به طور كتبی به اطلاع نظام مهندسی استان هر دو استان برساند.   

ماده 23   

در موارد زير پروانه اشتغال حسب مورد فاقد اعتبار شناخته شده و يا اعتبار آن معلق يا اساساً ابطال خواهد شد: 

الف - فوت دارنده پروانه اشتغال. 

ب - حجر دارنده پروانه اشتغال تا زمانی كه رفع حجر نشده باشد. 

پ - عدم تمديد يا تجديد يا عدم پرداخت وجوه و عوارض مقرر ظرف مدت يك ماه از تاريخ انقضای مهلت. 

ت - محكوميت قطعی، دارنده پروانه اشتغال به مجازاتی كه كيفر تبعی آن محروميت از حقوق اجتماعی باشد، تا انقضای مدت محروميت از حقوق اجتماعی.

ث - در صورتيكه دارنده پروانه اشتغال به موجب رأی قطعی شورای انتظامی استان يا شورای انتظامی نظام مهندسی محكوم به محروميت از كار شود، در مدت محروميت از كار.   

ج - تصميم وزير مسكن و شهرسازی در صورت عدم توجه به ابلاغيه ها و اطلاعيه های قانونی وزارت مسكن و شهرسازی. 

چ - قطع عضويت از نظام مهندسی استان يا اخراج از آن. 

ح - انحلال يا فقدان شرايط لازم در خصوص اشخاص حقوقی. 

تبصره - دارنده پروانه اشتغال در مدتی كه پروانه اشتغال او فاقد اعتبار شده يا اعتبار آن معلق شده است، حق استفاده از پروانه اشتغال را جز برای ادامه كارها و مسئوليت هايی كه قبل از آن به عهده گرفته است (آن هم مشروط به رعايت مقررات و رفع تخلفات موجود) نخواهد داشت. 

ماده 24   

چنانچه پروانه اشتغال مفقود شود، صاحب پروانه اشتغال می تواند تقاضاي صدور المثنی بنمايد، و مرجع صادركننده موظف خواهد بود پس از انقضای مدت سه ماه از تاريخ تقاضا، در صورتی كه يابنده آن را به مرجع مذكور ارسال ننموده باشد نسبت به صدور المثنی اقدام نمايد. 

ماده25   

با توجه به ماده 1287 قانون مدنی پروانه اشتغال يک سند رسمی دولتی است و كليه آثار و تبعات اسناد رسمی را داراست.