مسئوليت نظارت عاليه بر اجرای ضوابط و مقررات ملی ساختمان در طراحی و اجرای تمامی ساختمان ها و طرح های شهرسازی و شهرک سازی و عمران شهری كه اجرای ضوابط و مقررات مزبور در مورد آنها الزامی است، بر عهده وزارت مسكن و شهرسازی است و وزارت مذكور با انتشار اعلاميه و اطلاعيه ها، آگاهی های لازم را به افراد جامعه خواهد داد.
ماده 34
شهرداری ها موظفند در متن تأييديه نقشه های تفكيک زمين و متن پروانه های ساختمانی و متن پاسخ به هرگونه استعلام درباره كاربری و تراكم اراضی، مشخصات مصوبات طرح های جامع، تفصيلی و هادی را كه شامل نام مرجع تصويب كننده، تاريخ تصويب و شماره و تاريخ ابلاغيه قانونی است ذكر نمايند.
مالكان و كارفرمايانی كه اقدام به احداث ساختمان ميكنند موظفند از نخستين روز شروع عمليات اجرايی، يک نسخه از نقشه ساختمان ممهور شده به مهر شهرداری و يک نسخه از پروانه ساختمان را در تمام مدت اجرای ساختمان در محل كارگاه نگهداری نمايند تا در صورت مراجعه مأموران كنترل ساختمان در اختيار آنها گذاشته شود.
كليه اشخاص حقيقی و حقوقی و سازمان ها و دستگاه های دولتی و غيردولتی می توانند در هر موردی كه با تخلف مواجه شده يا احتمال تخلف از ضوابط و مقررات شهرسازی و مقررات ملی ساختمان می دهند، شكايت يا اطلاعات خود را به وزارت مسكن و شهرسازی در تهران و سازمان مسكن و شهرسازی در استان ارسال يا تسليم نمايند.
وزارت مسكن و شهرسازی يا سازمان مسكن و شهرسازی استان، ساختمان ها را رأساً به صورت كنترل نمونه ای، سرزده و موردی يا پس از دريافت شكايت مورد رسيدگی و بازرسی قرار می دهد. در صورت احراز تخلف از مقررات مذكور در مواد 34 و 35 قانون و مواد مندرج در اين فصل، با ذكر دلايل و مستندات دستور اصلاح يا جلوگيری از ادامه كار را به شهرداری ها و مراجع صدور پروانه ساختمانی و مهندس مسئول نظارت ذيربط ابلاغ می نمايد.
ماده 38
به منظور اعمال نظارت موضوع ماده (35) قانون، مراجع و اشخاص ياد شده در ماده (34) موظفند در صورت درخواست، حسب مورد اطلاعات و نقشه های فنی لازم را در اختيار وزارت مسكن و شهرسازی قرار دهند و در صورتی كه وزارت ياد شده به تخلّفی برخورد نمايد با ذكر دلايل و مستندات دستور اصلاح يا جلوگيری از ادامه كار را به مهندس مسئول نظارت و مرجع صدور پروانه ساختمانی ذيربط ابلاغ نمايد و تا رفع تخلف، موضوع قابل پيگيری است. در اجرای اين وظيفه كليه مراجع ذيربط موظف به همكاری می باشند.
سازمان مسكن و شهرسازی استان موظف است با همكاری های نظام مهندسی استان و شهرداری در محل هايی كه مشمول ماده (4) قانون نمی باشند، در اجرای ماده (36) قانون نسبت به تهيه طرح های همسان (تيپ) در زمينه طراحی و اجراي ساختمان اقدام نمايد.
شهرداری ها نقشه های مذكور را در اختيار متقاضيان قرار می دهند و چنانچه متقاضی بر اساس نقشه همسان، درخواست پروانه ساختمان بنمايد، شهرداری ها موظفند با رعايت ساير مقررات، پروانه ساختمانی را صادر و راساً اعمال نظارت نمايند.
ماده 40
به منظور مطالعات و تحقيقات موردنياز برای توسعه نظام مهندسی و اصلاح سيستم كنترل در مهندسی ساختمان و گسترش آن در سطح كشور، متناسب با امكانات و مقتضيات محلی و ارتقاء كيفی مهندسی ساختمان از طريق پيشنهاد اصلاح قوانين، تدوين آئين نامه های قانونی، اصلاح روش ها و ساختار اداری واجرايی و تدوين برنامه های آموزشی در سطوح مختلف، شورايی مركب از 7عضو تحت عنوان شورای توسعه نظام مهندسی و كنترل ساختمان در وزارت مسكن و شهرسازی تشكيل می شود. اعضا و رئيس شورای مذكور توسط وزير مسكن و شهرسازی انتخاب و دبيرخانه شورای مذكور در وزارت مسكن و شهرسازی تشكيل می شود.