مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | پ١-١ کلیات

سیستم های نیروی برق فشارضعیف از دیدگاه ایمنی و مشخصه‌های اجزای سيستم منتخب كه لازمه طرح و اجرای تأسیسات برقی ایمن و بهرەبردارى مؤثر از آن می باشد داشتن شناختى كامل از نوع سیستم نیروی تغذیه کننده آن و انتخاب صحيح روش هاى ايمنى و وسايل حفاظتى و لوازم و تجهيزات بكار رفته در تأسيسات الزامى أست. به طور كلى سه نوع سيستم نيرو IT ,TT و TN متداول میباشد. مفهوم حروف اختصاری بکار رفته در نامگذاری سیستم های نیروی فوق الذكر به شرح زیر است:

حرف اول از سمت چپ مشخص كننده نوع رابطه سيستم نيرو با زمين است.

T : يک نقطه از سيستم مستقيماً به زمين وصل است (معمولاً نقطه خنثی).

I : قسمت های برقدار سیستم نسبت به زمین عایق بوده و یا یک نقطه از سیستم از طریق امپدانسی که به اندازه کافی بزر گ است، به زمین وصل میباشد.

حرف دوم از سمت چپ مشخص کننده نوع رابطه بدنه‌های هادی تأسيسات با زمين است.

T : بدنه هاى هادى از نظر الكتريكى به طور مستقيم و مستقل از اتصالات زمين سيستم نيرو به زمین وصل اند.

N : بدنه‌های هادی از نظر الكتريكى مستقيماً به نقطه زمين شده سيستم نیرو وصل می شوند.

علاوه بر دو حرف اصلى تعيين كننده نوع سيستم نيرو، درمورد سيستمهاى TN براى مشخص کردن نحوه استفاده از هادی‌های حفاظتی (PE) و خنثی (N) از حروف اضافی استفاده میشود.

S : در مبدأ سيستم وصل اند.

C : در سرتاسر سیستم، بدنه‌های هادی به هادی مشتر ک حفاظتی - خنثی (PEN) وصل اند.

در مواردى كه قسمتى از سيستم از مبدأ تا نقطه تفكيك، هادى توأم حفاظتى - خنثى (PEN) دارند و از آن به بعد دو هادی حفاظتی (PE) و خنثى (N) از هم جدا می شوند، از هر دو حرف C و S استفاده خواهد شد، به نحوى كه چنين سيستمى به صورت TN-C-S مشخص می شود.

دیاگرام‌های سیستم‌های نیرو در شكلهای پ١-١:١ تا پ ١-٨:١ نشان داده شده و علائم خطوط مدارهای بکار رفته در سیستم‌های نیرو نیز در جدول شمارہ پ١-١ مشخص گردیدە است.

پ ١-١-١ سيستم T دارای نقطه ای است كه مستقيماً به زمين وصل است (نقطه خنثى N) و کلیه بدنه‌های هادی تأسيسات برقى از طريق هادى هاى حفاظتى (PE) به این نقطه وصل اند. بسته به نحوہ استفاده از هادی خنثی (N)  و هادی حفاظتی (PE) این سیستم خود به سه گونه تقسیم می شود:

پ ١-١-١-١ سيستم TN-S كه در سرتاسر أن از يك هادى حفاظتى (PE) مجزا استفاده میشود (شكل شماره پ١-١:١).

پ ١-١-١-٢ سیستم TN-C که در سرتاسر آن از یک هادی مشترک به عنوان هادی حفاظتی - خنثى (PEN)  استفاده مى شود (شكل شماره پ ١-٢:١).

پ ١-١-١-٣ سيستم TN-C-S که در بخشی از آن از یک هادی مشترک به عنوان هادی حفاظتی- خنثی (PEN) و در ادامه مدار سیستم نیرو، هادی‌های حفاظتی و خنثی از همدیگر جدا می شوند (شکل‌های شمارہ پ١-٣:١ و پ١-1:4).

پ ١-١-١-4 دركليه تأسيسات تحت پوشش اين مقررات، از سيستم نيروى TN استفاده میگردد، مگر در مواردیکه به صورت مشخص استفاده از سیستم های نیروی دیگر مجاز یا لازم باشد.

پ ١-١-٢ سيستم TT جز در موارد خاصی كه شرایط محلى براى استقرار آن مناسب باشد ويا وسایل حفاظتی مخصوص (كليدهاى جريان باقيمانده) بهره بردارى از آن را ممكن كند، قابل استفاده نيست و استفاده از آن تنها با اجازه مخصوص مقامات صلاحيت دار مجاز خواهد بود (شكل هاى شماره پ١-٥:١ و پ١-1:6).

پ١-١-٣ سیستم IT به علت لزوم استفاده از وسایل حفاظتی مخصوص در آن، جز در مواردیکه ضرورت ایجاب كند مورد استفاده نخواهد بود. استفاده از اين سيستم منوط به كسب اجازه مخصوص از مقامات صلاحیت دار خواهد بود.

از اين سيستم در مواردى استفاده مى شود كه لازم است اولين اتصال به زمين سبب قطع مدار تغذیه نشود، مانند اتاق های عمل در بیمارستان ها، خطوط زنجیرهای تولید و سایر مواردیکه تداوم و برقرارى مدار تغذيه لازم و ضرورى است (شكل هاى شماره پ ١-٧:١ وپ١-٨:١).

الف) سيستم از طريق يك امپدانس  به اندازه كافى بزرگ به اتصال زمين سيستم نيرو وصل می گردد (نقطه 1).

ب) امکان توزیع یا عدم توزیع هادى خنثى در سيستم وجود دارد (نقطه 2).