مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-١٠-۴ حمام‌ها و دوش‌ها در منازل، هتل‌ها و نظایر آن

١٣-١٠-۴-١ در حمام ها و دوش ها، مانند کلیه محیط های دیگر، پریزهای برق مورد استفاده باید مجهز به هادی حفاظتی باشند. مگر در مواردی که از پریزهای مخصوص مجهز به ترانسفورماتور ایمنی (دارای دوسیم پیچ جدای اولیه و ثانويه) استفاده شده باشد، كه در اين صورت احتياجى به هادی حفاظتی نخواهد بود (پریز معروف به ریش تراش).

١٣-١٠-۴-١-١ دوش های اضطراری که در صنایع و آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار می گيرند جزء این بخش از مقررات نبوده و تابع مقررات مخصوص خود خواهند بود.

١٣-١٠-۴-١-٢ در دوش ها و حمام های بیمارستان ها كه ممكن است به شرايط خاصى احتياج باشد، مقررات مخصوص خود باید رعایت شود و به هرحال کلیه پریزهای برق مورد استفاده در آنها بايد مجهز به هادی حفاظتی باشند.

١٣-١٠-4-٢ اين بخش از مقررات شرايط لازم الاجرا براى تأسيسات فشار ضعيف در حمام‌ها و دوش‌ها را شامل مى شود. به منظور رعايت اين الزامات وشرايط، حمام به ٣ منطقه شامل (Zone2,Zone1,Zone0) تقسيم مى گردد، اين منطقه بندى در شكل هاى شماره ١٣-١٠-4-١:٢و١٣-١٠-4-٢:٢ نمايش داده شده است.

١٣-١٠-4-٢-١ تعاريف وموقعيت مناطق

الف) منطقه 0 zone داخل وان حمام يا زيردوشى است.

ب) حمام بدون زيردوشى تا ارتفاع ١٠ سانتى مترى از كف شامل 0 zone مى شود.

پ) 1 zone  در حمام با زیردوشی و بدون زیردوشی و یا وان حمام شامل پلان افقی از کف تمام شده تا بلندترین نقطه خروجی دوش آب و یا ٢٢۵ سانتیمتر از کف تمام شده و یا هر کدام كه بيشتر باشد (شكل هاى شماره ١٣-١٠-4-١:٢ و١٣-١٠-4-٢:٢).

تبصره١: فضاى زير وان جزء 1 zone در نظر گرفته می شود.

ت) 2 zone در حمام با زیردوشی و يا وان حمام مشابه 1 zone از نظر پلان افقی بودہ که در پلان قائم ۶٠ سانتى متر به آن اضافه مى شود (شكل شماره ١٣-١٠-4-١:٢).

تبصره٢: برای دوش هاى بدون زيردوشى 2 zone وجود نداشته و 1 zone فقط در سطح افقی به ١٢٠ سانتیمتر افزایش می یابد.

١٣-١٠-4-٢-٢ الزامات ايمنى

الف) درجه حفاظت لوازم برقى كه در 0 zone نصب مى گردد، برابر IPx7 (حفاظت شده در برابر فرورفتن در آب) مى باشد.

ب) درجه حفاظت لوازم برقی كه در 1 zone نصب مى گردد، برابر IPx4 (حفاظت در برابر پاشیدن آب) میباشد.

پ) درجه حفاظت لوازم برقی كه در 2 zone نصب مى گردد، برابر IPx4 (حفاظت در برابر پاشيدن آب) مى باشد (مشابه 1 zone)

تبصره١: جهت اطلاع از درجه حفاظت IPxx به پيوست شماره 6 رجوع شود.

تبصره٢: عدد اول درجه حفاظت بر اساس استانداردهاى معتبر وتوسط سازندگان معتبر لوازم برقی تعیین و متناسب با شرایط و محیط نصب انتخاب میگردد.

ت) لولەکشی برق در Zone2,Zone1,Zone0 حداقل در عمق ٥ سانتى مترى انجام گيرد.

ث) در Zone 0 نبايد هيچكونه كليد قطع و وصل و بالاست و يا چوک القايى نصب شود.

ج) در Zone 1 در صورت نصب پريز برق، بايد الزامات منابع تغذيه SELV وPELV رعايت شود يعنى حداكثر ولتاژ متناوب آن ٢٥ ولت (AC)  و ولتاژ مستقيم آن ۶٠ ولت (DC) بدون تموج و منبع تغذيه آن بايد در خارج از Zone 0 و Zone 1 نصب شود.

ج) در Zone 2 نصب منبع تغذيه SELV و PELV در صورت نیاز مجاز میباشد.

ح) نصب كليد، چراغ و پريز برق در 2 zone با ولتاژ نامى ٢٣٠ ولت (AC) به شرط رعايت درجه حفاظت IPx4 مجاز مى باشد.

خ) در Zone 0 فقط وسایل برقی كه سازندگان اجازه نصب ان را در اين zone داده اند وتوسط منبع تغذيه SELV با ولتاژ كار ١٢ ولت(AC)  و يا ٣٠ ولت (DC) بدون تموج تغذيه و حفاظت میشوند، مجاز میباشند.

د) در Zone 1 فقط تجهيزات نصب ثابت كه سازندگان اجازه نصب آن را در اين منطقه داده اند از قبیل پمپ‌های برقی وان، دوش و یا جکوزی، هواکش ها، حوله خشک‌کن برقی، آبگرمكن برقى، چراغ‌های روشنایی که مدار تغذیه آنها ٢٣٠ ولت جريان متناوب بوده كه از طريق كليد جريان باقیماندہ (RCD) با جریان عامل ٣٠ میلی آمپر حفاظت میشوند و همچنین تجهیزات برقی که با ولتاژ كار ٢٨ ولت (AC) و يا ٤٠ ولت (DC) بدون تموج در سيستم SELV وPELV تغذیه و حفاظت می گردند، مجاز است.

١٣-١٠-۴-٣ در کلیه حمام‌ها و دوش ها، صرفنظر از اینكه وسایل نصب ثابت در آنها وجود داشته باشد یا نه، باید هم بندی اضافی برای هم ولتاژ کردن، اجرا شود. ترمينال هم بندى اضافى به شكل یک ترمینال یا شینه مسی همبندی در داخل جعبه دردار (جعبه ترمینال همبندی) قابل بازدید نصب خواهد شد. این همبندی بايد موارد زير را شامل شود (شكل شماره پ ١-٢-٨-4):

الف) وان یا زیردوشی فلزى

ب) لوله‌های آب سرد وگرم فلزى (لوله هاى فلزى با روكش پلاستيكى شامل هم بندى اضافه نمى شود)

پ) بدنه‌های فلزی وسایل غیربرقی نصب ثابت و قسمت‌های هادی بیگانه از هر نوع

ت) لوله فلزی فاضلاب

ث) قسمت‌های فلزی سیستم تعویض و تهویه هوا، حرارت مرکزی یا هر نوع لوله فلزی دیگر

ج) لوله‌های گاز

چ) سازه وقطعات فلزى قابل دسترس

١٣-١٠-۴-٣-١ ترمینال یا شینه همبندی اضافی حمام و دوش توسط هادی همبندی اضافی به ترمینال یا شینه حفاظتی (PE) تابلوی برق تغذیه کننده مدارهای برق حمام و دوش وصل می گردد (شكل شماره پ١-٢-٨-4).

١٣-١٠-۴-٣-٢ جعبه ترمینال همبندی حمام و دوش میتواند به دو صورت، داخل حمام و دوش و یا خارج از آن روی دیوار یکی از فضاهای همجوار حمام و دوش نصب گردد، توضیح اینکه برای حفظ یک دستی کاشی کاری در حمام و دوش و نیز جلوگیرى از زنگزدگی جعبه ترمينال نوع فلزی هم بندی، بهتر است روى ديوار فضاى همجوار حمام ودوش نصب گردد (شكل شماره پ١-٢-٨-۴).

١٣-١٠-۴-٣-٣ هادی‌های حفاظتی مدارهای روشنایی، پریزهای برق، تجهیزات و وسایل الكتریكى (٢٣٠ولت AC ) ، در حمام و دوش، باید به ترمينال یا شينه حفاظتی(PE)، تابلوی تغذیه کننده مدارهای مذکور متصل گردند.

تبصره: ابعاد اشاره شده در شكل هاى شماره ١٣-١٠-4-١:٢ و١٣-١٠-4-٢:٢ به سانتى متر میباشد.