مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-۵-۵ نیروی برق اضطرارى (برق اضطراری)

١٣-٥-٥-١ براى تأمين وتغذيه برق مصارف اضطرارى تأسيسات برقى ساختمان از قبيل سیستم ها، دستگاه ها، تجهیزات و غیره باید از نیروی برق اضطرارى كه در محل ساختمان توسط مولدهای نیروی برق اضطراری تولید می گردند، استفاده شود. نيروى محركه ژنراتور اين مولدها معمولاً موتورهای دیزل و یا در بعضی از موارد موتورهاى گازسوز (گاز شهری) مى باشد. بر اين اساس مصارف اضطراری زیر باید از نیروی برق اضطراری تغذيه گردند:

الف) سردخانه‌های عمومی و صنعتی

ب) مراکز صنعتی که قطع برق طولانی مدت در آنها ممكن است موجب خسارت جبران ناپذیر شود.

پ) هر نوع ساختمان یا مجموعه یا مرکز دیگری که به تشخیص مقامات ذیصلاح باید دارای نیروی برق اضطرارى باشد.

ت) ساختمان هايى كه نوع فعاليت آنها به نحوى است كه ممكن است قطع برق، خطر يا خسارت جبران ناپذیر بوجود آورد.

ث) در ساختمان‌های مسکونی و اداری خصوصی (غیرعمومی)، که دارای واحدهای مجزا از هم بوده و طول مسير حركت آسانسور(ها) بيش از ٢١ متر از كف اصلى ورودى بوده كه الزاماً دارای آسانسور حمل بیمار (برانکاردبر) میباشد.

١٣-۵-۵-١-١ در ساختمان‌های مسکونی که شامل شرایط بند (ث) فوق الذکر نمیگردند، توصیه میشود كه آسانسور(ها) در صورت امكان مجهز به سيستم منبع تغذيه شامل مبدل جريان با باترى پشتیبان و شارژ آن باشد، به گونه ای که به هنگام قطع برق، آسانسور(ها) به نزديک ترين طبقه هدایت و متوقف گردد. در این صورت بازرسی و بازديد دورهاى از شرايط كاركرد آن سيستم و باتری ها، باید جزء برنامه و دستورالعمل نگهداری ساختمان قرار گیرد.

١٣-5-5-١-٢ در تأمین نیروى برق اضطرارى مركز داده ضمن توجه به رده‌بندى  آن (Tier)، موارد مرتبط در استانداردهاى 942-ANSI/TIA و 002-ANSI/BICSI باید ملاک عمل قرار گرفته و رعایت گردند.

١٣-۵-۵-٢ برآورد نیروی برق اضطراری مورد نیاز باید بر اساس کل بار مصارف اضطراری و پس از اعمال ضرایب همزمانی با در نظر گرفتن جریان راه اندازی مصارف، جریان هارمونيک‌ها و دیگر ملاحظات به عمل آید و با توجه به مقدار نيروى برق اضطرارى موردنياز ممكن است از يک يا چند مولد براى اين منظور استفاده شود. اين مولدها بسته به شرايط ممكن است از طريق راه‌اندازى  خود كار، با وقفه کوتاه و یا بیوقفه (مولدهای NO Break ) شبكه نيروى برق اضطرارى را تغذيه نمایند.

١٣-٥-٥-٣ در انتخاب محل و ابعاد نيروگاه برق اضطرارى، ظرفيت، مشخصات مولد يا مولدها، استقرار در نزدیكی مركز بار، افت ولتاژ، شرايط راه اندازى، شبكه توزيع، ارتباط با سيستم تغذيه برق اصلی (برق نرمال)، دور در ثانيه مولد، افت توان مولد ناشى از شرايط اقليمى از قبيل درجه حرارت و ارتفاع از سطح دريا وغيره، تأمين هواى مورد نياز احتراق مولد و خنک كردن آن (تأمين بازشوهای ورود و خروج هوا)، تخلیه دود ناشی از احتراق و غیره، باید مورد توجه قرار گرفته و موارد زیر نیز رعایت گردد:

الف) نیروگاه در محلی ساخته و نصب شود که از نظر لرزش، سر و صدا و دود، اثر سويى بر محيط اطراف آن نداشته باشد.

ب) حمل و نقل و نصب و بهره‌ برداری  از مولدهای برق اضطراری به سهولت انجام پذیر باشد.

پ) فونداسیون نصب مولد مستقل از پی و یا سازه ساختمان بوده و بايد، مجهز به لرزه گيرهای مناسب با شرايط محل استقرار آن باشد.

ت) جنس لوله اگزوز و انبارہ (صدا خفه کن) مولد، با توجه به مكان استقرار و كاربری ساختمان انتخاب شود.

تبصره: برای ساختمان‌های احداث شده در مناطق عمومى و مسكونى بايد از انباره اگزوز (صدا خفه كن) با دسيبل نويز مناسب اين مناطق استفاده شود. استفاده از انباره اگزوز مخصوص مناطق صنعتی و یا ساختمان‌های صنعتی (انباره دسیبل نویز بالا) در این مناطق مجاز نمی باشد.

ث) نصب دودکش مولد و یا دودکشهای مولدهای نیروگاه در بام ساختمان و يا فضاى آزاد مجاور نیروگاه، باید طوری در نظر گرفته شود كه دود ناشى از مولدها به راحتى در محيط اطراف پخش شده و مزاحمتی برای ساختمان‌ها و فضاهای مجاور بوجود نیاورد.

ج) مخزن سوخت دائمى مولدهاى نيروكاه بايد طبق مقررات وضوابط شركت نفت و با فاصله مناسب از نیروگاه و به صورت مدفون ساخته شود و در انتخاب محل استقرار مخزن سوخت لازم است به راه‌های ارتباطی تانکر سوخت رسانی و لوله هایی که سوخت را به نیرو گاە میرساند، توجه مخصوص شود.

چ) جرثقيل سقفى جهت تعميرات بر حسب نياز و متناسب با نوع نيروگاه و مولدهاى منصوبه پیشبینی و نصب شود.

ح) چنانچه برای مرکز نیروی برق اضطراری، از اتاق در داخل ساختمان استفاده شود، مولد و يا مولدهای نیروی برق اضطراری، تابلو و یا کلید تبدیل اتوماتیک و یا تابلوی سنکرون، باید در یک اتاق جداسازی شده با درها، دیوارها، سقف مانع حریق بوده و با درجه ٢ ساعت مقاومت در برابر حریق باشد (مبحث ٣ مقررات ملی ساختمان).

تبصره: رعایت شرايط فوق الذكر براى اتاق تابلو برق، باطری‌ها و دستگاه برق بدون وقفه مركزى ساختمان نيز الزامى است.

خ) مولدهای برق اضطراری در ساختمان‌های ویژه حیاتى و بسيار زياد حساس بايد در فضاى ايمن و دارای دیوارها و سقف‌های ایمن با رعايت اصل استحكام، نصب شوند. (مبحث ٢١ مقررات ملی ساختمان)

١٣-۴-۵-۵ بنا به دلایل زیر از ژنراتور گازی كه در آن از شبكه گاز شهرى به عنوان سوخت نیروی محرکه مولد برق اضطراری استفاده مى شود فقط براى تأمين مصارف برق اضطرارى و به غير از مصارف سیستم‌های تأمین ایمنی میتوان استفادە کرد.

الف) مدت زمان راه اندازی ژنراتورهای گازی بیش از ١۵ ثانيه مى باشد (رديف ١٣-٥-۶-٢-٢).

ب) احتمال قطع گاز شبکه شهری به دلایل ناخواسته وجود دارد.

١٣-٥-5-۵ مولد نيروى برق اضطرارى به هنگام قطع برق شهر، از طريق تابلو و يا كليد تبديل اتوماتيک (ATS) به شبكه توزيع برق اضطرارى وصل و برق مورد نياز مصارف اضطرارى را تأمين مینماید. كليدهاى خود كار (اتوماتيک) با مكانيسم موتورى و يا كليدهاى خودكار مغناطيسی (كنتاكتور) مورد استفاده در تابلو و يا كليد تبديل اتوماتيك (ATS) مذكور در سيستم نيروى TN-S سه فاز و نیز کلید حفاظتی اصلى مدار خروجى برق ژنراتور از نوع چهار پل وبقيه كليدهاى حفاظتی تابلو برق اصلی آن از نوع سه پل خواهند بود.

١٣-٥-٥-٥-١ اجزاى تابلو و يا كليد تبديل اتوماتيک (ATS) مولد نیروی برق اضطرارى در سيستم نیروی TN-C سه فاز و نیز کلیدهای حفاظتی اصلی مدار خروجی برق ژنراتور و تابلو برق اصلی آن از نوع سه پل خواهند بود.

١٣-۶-۵-۵ ترمینال نقطه خنثی (N) ژنراتور برق اضطراری سه‌فاز در سيستم نيروى TN-C، بايد از طريق هادى عايق دار با حداقل سطح مقطع هادى اتصال زمين سيستم نيرو به ترمينال يا شينه اصلی اتصال زمین وصل شده و علاوہ بر آن هادی حفاظتی- خنثی (PEN) نیز باید به ترمینال یا شينه حفاظتى- خنثى (PEN) تابلو و يا كليد تبديل اتوماتيک مولد نيروى برق اضطرارى متصل گردد. بدنه دستگاه مولد نیروی برق اضطراری در سيستم نيروى TN-C نیز به ھادی حفاظتی- خنثی (PEN) تابلو و یا کلید تبدیل اتوماتیک مولد نیروی برق اضطراری وصل میگردد.

١٣-٥-٥-٧ ترمينال نقطه خنثى (N) ژنراتور برق اضطرارى سه فاز در سيستم نيروى TN-S باید از طريق هادى عايق دار با حداقل سطح مقطع برابر با سطح مقطع هادى اتصال زمين سيستم نیرو مستقیما به ترمینال یا شینه اصلی اتصال زمین وصل گردد. بدنه دستگاه نيز در اين سيستم نيرو از طريق هادى عايق دار با حداقل سطح مقطع برابر با سطح مقطع هادى اتصال زمين سيستم نیرو به عنوان هادى حفاظتى (PE) مستقيماً به ترمينال یا شينه اصلى اتصال زمين وصل می گردد.