مبحث نهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای ساختمان های بتن آرمه (1399) | ٩-١۵-١ گسترە و تعاريف

٩-١٥-١-١ اين فصل در خصوص طراحى شالوده ها، شامل شالوده‌ هاى سطحى (منفرد، مركب یک طرفه و دو طرفه، نواری، گسترده، تير روى زمين و باسكولى)، ديوارهاى حائل طراى و پشت بند دار و شالوده‌هاى عميق (شمع ها وسر شمع ها) مى باشد.

٩-١۵-١-٢ در این مبحث شالوده ی سطحی به قسمتی از سازه ساختمان گفته میشود كه روی سطح فوقانی آن ستون يا ديوار قرار گرفته، و سطح تحتانى آن مستقيماً روى زمين تكيه دارد؛ و بار سازه را تحمل كرده وآن را به سطح يا لايه‌هاى فوقانى زمين منتقل مى نمايد. انواع شالوده‌هاى سطحى به شرح زير مى باشئد؛ كه در شكل ٩-١٥-١ نشان داده شده اند.

الف- شالوده ی منفرد: به شالود‌های اطلاق میشود که بار یک ستون یا دو ستون نزديک به هم را در محل درز انبساط به زمين منتقل مىنمايد. شالوده ى منفرد میتواند در پلان به شكل مربع مستطيل، چند ضلعى منظم، دايره يا هر شكل غير منظم باشد، ودر مقطع نيز مى تواند به شكل مربع مستطيل، ذوزنقه و يا پلكانى باشد. عمل كرد شالوده ى منفرد به صورت دو طرفه مى باشد.

ب- شالوده ی مر کب: به شالود‌ه ای اطلاق میشود كه بار دو ستون (عمل كرد يک طرفه) يا چهار ستون (عمل كرد دو طرفه) را به زمين منتقل مى‌كند. شالودەى مركب مى تواند در پلان به شكل مربع مستطيل، چند ضلعى منظم، دايره يا هر شكل غير منظم باشد؛ ودر مقطع نيز مى تواند به شكل مربع مستطيل، ذوزنقه و يا پلكانى باشد. شالوده‌هاى منفردى كه نزديك به هم باشند، میتوانند به یک دیگر پیوسته گردند تا بە شالودەی مركب تبديل شوند.

پ- شالوده ی نواری: به شالوده ی یک سر‌ه ای اطلاق میشود كه بار ديوار و يا چند ستون را كه در يك رديف قرار دارند، به زمين منتقل مى نمايد. مقطع شالوده مى تواند به شكل مربع مستطيل، ذوزنقه و يا باشنه دار (وارونه) باشد. در حالتى كه شالودەی نوارى صرفا بار ديوار را به زمين منتقل کند، شالوده ی نواری دیواری نامیده میشود؛ که در مقطع میتواند به صورت پلکانی یا شیبدار باشد. شالوده‌‌های نواری میتوانند به صورت شبكەى نوارهاى متقاطع استفاده شوند.

ت- شالوده ی گسترده: به شالود‌ه ای اطلاق میشود که بار چند ستون یا دیوار را كه در رديف ها و امتداد‌های مختلف قرار دارند، به زمين منتقل مینمايد. شالوده ى گسترده ممكن است به شكل دال، مجموعه ی تیر- دال و یا صندوق‌های ساخته شود.

ث- تیر روی زمین: به تیری اطلاق میشود كه بار ديوار را به شالوده‌هاى منفرد يا سر شمع ها منتقل مینماید. در صورتی که دیوار از نوع بتن مسلح باشد، كل ديوار مى تواند به عنوان تير عميق روى زمين باشد. اين تير متكى بر خاک فرض نمى شود.

ج- تير باسكولى: به تير با سختى نسبى زيادى اطلاق مى شود كه دو شالوده ى منفرد را كه برآ یند بار‌های وارد بر یکی از آنها دارای برون محوری زیاد نسبت به مركز شالوده مى باشد، به يك دیگر متصل مى‌كند. اين تير متكى بر خاك فرض نمى شود.

چ- کلاف رابط: به عضوی اطلاق میشود كه شالوده‌‌های سطحى جدا از هم را در يک سازه در دو امتداد ترجیحا عمود بر هم، متصل میکند؛ به طوری که مانع حرکت نسبی دو شالوده گردد.

٩-١۵-١-٣ در این مبحث شالوده ى عميق به اعضاى عميق شالوده (شمع)، و شالودەی متكى بر آنها (سر شمع) گفته مى‌شود که بارهاى سازه را به عمق يا لا يه‌هاى زيرين زمين منتقل مى نمايند. انواع شالوده‌هاى عميق به شرح زير مى باشند؛

الف- شمع منفرد: به شمعی گفته میشود که مستقیما بار يک ستون را دريافت نموده و به زمين منتقل مى نمايد.

ب- گروه شمع: گروه شمع به تعدادی شمع گفته مى‌شود كه بار خود را از يك يا چند ستون از طريق يك سر شمع مشترك دريافت نمايند.