مبحث نهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای ساختمان های بتن آرمه (1399) | ٩-١٩-٢ تغيير مكان يا خيز

٩-١٩-٢-١ كليات

٩-١٩-٢-١-١ در اعضاى تحت خمش، سختى اعضا بايد به اندازهاى باشد كه تغيير مكان ها ويا تغییر شکل‌ های ایجاد شده در آنها، آثار نامطلوب در مقاومت و يا بهره دهى ايجاد نكنند.

٩-١٩-٢-١-٢ بار‌های بهره برداری بارهایی هستند كه در شرايط عادى بهره بردارى، بدون اعمال ضرايب بار به سازه وارد مى شوند.

٩-١٩-٢-١-٣ در تعیین سختی اعضا جهت محاسبه خیز آنى، بايد آثار ترک خوردگى بتن و نيز اثر ميلگردها در نظر گرفته شوند. براى اين منظور، در صورت عدم استفاده از روش هاى تحليلى دقیق تر یا روش‌های آزمایشگاهی، ضوابط تعيین شده در بند ٩-١٩-٢-٢ کافی تلقی می شوند.

٩-١٩-٢-١-4 در تعيين تغيير مكان بايد اثرات ناشى از تغيير مقطع اعضا، نظير ماهيچه ها در تيرها، منظور شوند.

٩-١٩-٢-١-۵ در محاسبەی تغییر مکان، علاوه بر تغيير مكان هاى كوتاه مدت و آنى، بايد تغيير مکان‌های دراز مدت ناشی از بار‌های دائمی (بارهاى مرده به علاوهى بارهاى زنده ماندگار)، نيز منظور گردند.

٩-١٩-٢-٢ محاسبه‌ى تغيير مكان هاى آنى و دراز مدت در تيرها و دال هاى یک طرفه

٩-١٩-٢-٢-١ تغيير مكان آنى اعضا را مى توان بااستفاده از روش هاى معمول تحليل سازه ها و روابطی كه بر اساس رفتار خطى مصالح تنظيم شده‌اند ، محاسبه كرد. در اين روش ها و روابط، مقدار Ec ، بر اساس ضوابط بند ٩-٣-۶ تعيين شده واز ممان اينرسى مؤثر عضو استفاده مى گردد.

٩-١٩-٢-٢-٢ ممان اينرسى مؤثر اعضا، le، با استفاده از مشخصات مقطع و ميزان ترک خوردگى آنها به كمک جدول ٩-١٩-١ محاسبه مى شود؛ مگر آن كه از يک تحليل جامع ترى استفاده شود.

در روابط جدول ٩-١٩-١، Mcr  لنگر خمشى ترک خوردگى مقطع بوده و براساس رابطه‌ى (٩-١٩-١) محاسبه مى شود:

٩-١٩-٢-٢-3 در تيرها ودال هاى يک طرفه پيوسته، ممان اينرسى موثر برابر با مقدار متوسط وزن دار ممان اينرسى هاى مؤثر عضو در وسط دهانه، lem ، ودر بر تكيه گاه ها، lel و ler وبا استفاده از رابطه‌ى (٩-١٩-٢) تعيين مى گردد.

٩-١٩-٢-٢-4 در تيرها ودال هاى يک طرفه با مقطع يكنواخت منشورى، مى توان ممان اينرسى موثر را برابر با مقدار آن در وسط دهانه در اعضاى با تكيه گاه هاى ساده يا پيوسته، وبر روى تكیه گاه در اعضاى طراى، در نظر گرفت.

٩-١٩-٢-٢-5 تغيير مكان اضافى ناشى از وارفتگى (خزش) وجمع شدگى (افت يا انقباض) بتن در اعضاى خمشى در طول زمان را كه تغيير مكان دراز مدت ناميده ميشود، در صورت عدم استفاده از روش هاى تحليلى دقيق تر، مى توان از حاصل ضرب تغيير مكان آنى ناشى از بارهاى دائمى در ضريب λΔ كه از رابطه‌ی (٩-١٩-٣) تعيين می شود، به دست آورد.

در اين رابطه 'ρ  نسبت فولاد فشارى در مقطع وسط دهانه در اعضاى با تكيه‌گاه هاى ساده يا سراسری، و در مقطع تکیه گاه در اعضای طره‌ ای است. مقدار ضريب وابسته به زمان بارهاى دائمى، ξ ، بايد برابر با مقادير جدول ٩-١٩-٢ در نظر گرفته شود :

٩-١٩-٢-٣ محاسبه‌ى تغيير مكان در دال هاى دو طرفه

٩-١٩-٢-٣-١ در دال هاى دو طرفه تغيير مكان آنى را مى توان با استفاده از روش هاى معمولى تحليل صفحات وروابطى كه بر اساس رفتار خطى مصالح تنظيم شده‌اند ، محاسبه كرد. دراين روش ها، روابط بايد بر اساس بند ٩-٣-6-١، وممان اينرسى موثر دال بايد طبق جدول ٩-١٩-١ در نظر گرفته شوند. روش‌ های دیگری در محاسبە تغییر مكان را می توان به كار برد؛ مشروط بر آن كه نتايج حاصل با انجام آزمايش هاى كافى تاييد شده باشند.

٩-١٩-٢-٣-٢ در دال هاى دو طرفه اضافه تغيير مكان دراز مدت بايد براساس بند ٩-١٩-٢-٢-٥ محاسبه شود.

٩-١٩-٢-4 محدوديت تغيير مكان در تيرها و دال ها

٩-١٩-٢-4-١ تغيير مكان هاى ايجاد شده در تيرها و دال ها نبايد از مقادير مشخص شده در جدول ٩-١٩-٣ تجاوز كنند.

تبصره ١- در صورتى كه بتوان با اتخاذ تدابيرى ويژه از ايجاد آسيب به اعضاى غير سازه‌اى جلو گيرى كرد، حد مربوط به اين محدوديت را مى توان افزايش داد.

تبصره ٢- حد تعيين شده نبايد از حد روا دارى قطعات غير سازه‌اى تجاوز كند.

تبصره ٣- اضافه تغيير مكان دراز مدت شامل أن قسمت از تغيير مكان كه قبل از اتصال به اعضاى غير سازه‌اى ايجاد شده است، نمى شود؛ ودر حقيقت تفاصل تغيير مكان، قبل وبعداز اتصال اين اعضا مى باشد.

٩-١٩-٢-4-٢ در ساختمان هاى متعارف مسكونى، ادارى وتجارى رعايت محدوديت هاى شماره ‌های ٢ و ۴ از جدول ٩-١٩-٣ كافی تلقى می شود.