مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان : تاسیسات مکانیکی (1396) | ١۴-١٠-٣ مصالح لوله کشی

14-١٠-٣-١ كليات

الف) مصالح لوله كشى تأسيسات مكانيكى ساختمان بايد با رعايت الزامات مندرج در «(١٢-١٠-٣) مصالح لوله كشى»، انتخاب و کنترل شود.

ب) بر روى هر قطعه از لوله، فيتينگ، فلنج، شير و ديگر اجزاى لوله كشى بايد مارک كارخانه سازنده و استاندارد مورد تأیید که آن قطعه بر طبق آن ساخته شده است، به صورت ریختگی یا مهر پاک نشدنی، نقش شده باشد.

14-١٠-٣-٢ شرايط كار سيستم

الف) لوله و دیگر اجزاى لوله كشى بايد براى شرايط كار سيستم شامل دماى كار طراحى، فشار كار طراحی و نوع سیال داخل لوله، مناسب باشد.

ب) مصالح لوله کشی باید مطابق استانداردهای مقرر در «(14- ١٠-٣) مصالح لوله کشی»، انتخاب شود.

(١) انتخاب مصالح لوله کشی با استانداردهای دیگر به شرطى مجاز است كه از نظر مشخصات، مقاومت مكانیكى و شيميايى و اندازه، مشابه استانداردهاى مقرر شده و مورد تأييد باشد.

14-١٠-٣-٣ انتخاب لوله

الف) لوله های مورد استفاده در تاسیسات گرمایى و سرمايى، بايد از نوع فولادى سياه، مسى و يا ترموپلاستیک، انتخاب شود.

ب) در تاسيسات مكانيكى ساختمان، لوله هاى فولادى سياه و مسى بايد مطابق يكى از استانداردهاى مقرر شده در جدول (14-١٠-٣-٣) "ب" باشد.

پ) لوله فولادی سياه

(١) در لوله‌کشی سیستم های آب گرم کننده، بخار و چگالیده بخار، کاربرد لوله فولادی گالوانیزه مجاز نیست.

(٢) در شرایطی که لوله در محیط خورنده نصب می شود یا در معرض ضربات فیزیکی قرار می گیرد و یا در صورت خم کردن، لوله باید از نوع بی درز باشد.

(٣) در صورتیکه اتصال لوله به لوله، یا لوله به فیتینگ از نوع دنده ای است، در هر مورد، حداکثر فشار کار مجاز لوله کشی باید با استفاده از روش هایی که در استاندارد مربوط مقرر شده، محاسبه شود.

ت) لوله مسی

(١) در لوله كشى تاسيسات گرمايى و سرمايى با لوله مسى، فقط لوله هاى بى درز با قطر خارجی حداكثر تا ۵۴ میلی متر (٢ اینچ)، کاربرد مجاز دارد.

(٢) در لوله كشى تاسيسات كرمايى با دماى كار بيش از ١٢٠ درجة سلسيوس (٢٥٠ درجه فارنهایت)، نبايد از لوله مسى استفاده كرد.

(٣) در لوله‌کشی بخار و چگالیده بخار، استفاده از لوله مسی مجاز نیست.

ث) لوله ترموپلاستیک

(١) در تأسيسات مكانيكى ساختمان با دماى كار حداكثر ٨٠ درجه سلسيوس (١٨٠ درجة فارنهايت) و فشار كار حداكثر ١٠ بار (147 پوند بر اینچ مربع)، میتوان از لوله ترموپلاستيک تك لايه و چندلايه طبق مشخصات و يكى از استانداردهاى مندرج در جدول (14-١٠-٣- ٣)"ث" استفاده کرد.

(٢) عمر مفيد لوله، مطابق استاندارد 10508 ISO، بايد سر جمع ٥٠ سال به ترتيب زير باشد:

(٣) در تاسيسات مكانيكى ساختمان، با شرايط تعريف شده در (14-١٠-٣-٣) "ث" (١)، استفاده از دیگر لوله های ترموپلاستیک به شرطی مجاز است که از نظر فشار كار، دمای كار، عمر مفيد، و جز اين ها، با اين بند از مقررات، مطابقت داشته باشد.

١۴-١٠-٣-۴ انتخاب فیتینگ

الف) فیتینگ های لولە کشی فولادی

(١) فیتینگ های لوله کشی فولادی بسته به جنس مصالح و نوع اتصال آنها بايد مطابق با يكى از استانداردهاى مندرج در جدول (14-١٠-٣-4) "الف" باشد.

(٢) فیتینگ های مورد استفاده در هر یک از سیستم های لوله کشی، از نظر جنس، ضخامت جدار و نوع اتصال، باید برای كار با لوله هاى انتخاب شده و شرايط كار سيستم، مناسب باشند.

ب) فیتینگ های لوله کشی مسی

(١) فیتینگ هایی که در لوله کشی مسی به كار می رود بايد از جنس مسى، يا آلياژهاى مس، و مطابق یکی از استانداردهای زير باشد:

ISO 2016

EN1254

ASME B16.15; B16.18; B16.22; B16.24 B16.26

(٢) در لوله کشی مسى تاسیسات گرمايى و سرمايى، فقط فيتينگ هاى بى درز، از جنس مس يا آلياژهاى مس، حداكثر تا قطر خارجى 54 ميلى متر (٢ اينج)، كاربرد دارد.

(٣) در لوله كشى هايى كه دماى كار سيستم بيش از ١٢٠ درجه سلسيوس (250 درجة فارنهايت) است، نباید از فیتینگ های مسى استفاده كرد.

(۴) در لوله کشی بخار و چگالیده بخار، استفاده از فیتینگ های مسی مجاز نیست.

پ) فیتینگ های لوله کشی ترموپلاستیک

فیتینگ های لوله‌کشی ترموپلاستیک برای استفاده در تاسیسات گرمایی با آب گرم کننده، با دمای كار حداكثر ٨٠ درجه سلسيوس (١٨٠ درجة فارنهايت) و فشار كار ١٠ بار (147 پوند بر اينچ مربع)، باید از نوع برنجی یا فولادی، با روکش نيكل یا قلع و يا از نوع پلاستيكى مطابق يكى از استانداردهای زیر باشند.

ISIRI 12753
ISIRI 13251
ISO 21003
ASTM F 1974

استفاده از دیگر فیتینگ ها در لوله‌کشی ترموپلاستیک به شرطی مجاز است كه فشار كار، دمای كار، عمر مفيد و ضريب اطمينان آن ها با اين بند از مقررات مطابقت داشته باشد.

14-١٠-٣-٥ انتخاب فلنج

الف) در لوله کشی فولادی با اتصال جوشی، اتصال بازشو باید با نصب فلنج صورت گیرد.

ب) فلنچ هایی كه در لوله كشى فولادى با اتصال جوشى به كار می رود بايد از نوع فولادى و مخصوص اتصال جوشى باشد.

فلنج های فولادی مخصوص اتصال جوشى بايد مطابق يكى از استانداردهاى زير باشد:

ISO 7005-1
EN 1092
ANSI/ASME B16.5

پ) در هر سيستم لوله كشى بايد با رعايت شرايط كار آن سيستم، فلنج انتخاب شود.

14-١٠-٣-۶ انتخاب شير

الف) شيرهاى مورد استفاده در لوله كشى تاسيسات مكانيكى ساختمان بايد از نظر جنس، اندازه، ضخامت جدار، نوع دنده يا فلنج و ديگر مشخصات با لوله و فيتينگ هاى سيستم سازگار باشد.شیرها باید برای فشار و دمای كار و نوع سيال سيستم لوله كشى مناسب باشد.

(١) در لوله کشی فولادی، اگر اتصال از نوع دندهاى است، شير بايد از نوع مسى يا آلياژهاى مس انتخاب شود.

(٢) در لوله کشی فولادی، اگر اتصال از نوع جوشى و فلنجى است، شير را بايد از نوع چدنى يا فولادی با اتصال فلنجی انتخاب کرد.

(٣) در لوله كشى مسى، شير بايد از آلياژهاى مس (برنجى يا برنزى) و مخصوص اتصال دندهاى باشد. در این نوع لوله كشى، حداكثر قطر اسمى شير بايد 54 ميلى متر (٢ اينچ) باشد.

ب) در لوله كشى تاسيسات مكانيكى ساختمان، شير بايد مطابق يكى از استانداردهاى جدول (14-١٠-٣-۶) انتخاب شود.

(١) در هر سيستم، باید باتوجه به شرايط كار آن (دما و فشار كار)، شير را انتخاب كرد.

١۴-١٠-٣-٧ اتصال

الف) كليات

(١) در لوله‌کشی تاسیسات مکانیکی ساختمان، اتصال لوله به لوله، لوله به فیتینگ و فیتینگ به فیتینگ ، باید برای شرایط کار طراحی سیستم لوله‌کشی مناسب، آب بند و مورد تأيید باشد.

(٢) دو فلز ناهمجنس باید با واسطه فیتینگ برنجى يا برنزى متصل شوند و يا، يک واشر لاستيكى یا سربی دو فلز را از هم جدا کند.

(٣) در لوله کشی های فولادی زیر، تا قطر اسمی ۵٠ میلیمتر (٢ اینچ)، اتصال باید از نوع دندەای و در لوله كشى به قطر اسمى 65 ميلى متر ( ½ ٢ اينچ) وبزرگتر، اتصال بايد از نوع جوشى و فلنجى باشد:

- بخار کم فشار

- برگشت چگالیده بخار كم فشار

- آب گرم كننده با دماى پايين

- آب سردكننده

۔ آب خنک كننده

(۴) در لوله کشی های فولادى زير همه اتصال ها بايد از نوع جوشى و فلنجى باشد:

- آب گرم كننده با دماى متوسط وبالا

- بخار پرفشار

- برگشت چگالیده بخار پرفشار

ب) در انواع سيستم هاى لوله كشى، اتصال بايد طبق استانداردهاى مندرج در جدول (14-١٠-٣-٧) "ب" باشد.

(١) در جوشکاری باید مفتول جوش مناسب و مورد تایید به‌کار برد.

(٢) در لوله‌کشی مسی، اتصال باید از نوع لحیمی مویینگی باشد. در انتخاب نوع مفتول لحيم كارى نرم يا لحيم كارى سخت، بايد به شرايط كار سيستم لوله كشى (دما وفشار كار) ومورد تأييد بودن ومطابق بودن مفتول با يكى از استانداردهاى مندرج در جدول (14-١٠-٣-٧)"ب" توجه شود.

(٣) در لوله کشی مسی، در نقاطی که باید قابل بازکردن باشد، مانند نقاط اتصال به شیرهای برنجى یا برنزى دندهاى يا به دستگاه ها و جز آن ها ، اتصال بايد از نوع فيتينگ فشارى ومطابق با جدول (14-١٠-٣-٧) "ب" باشد.

(۴) در لوله کشی ترموپلاستیک تاسیسات گرمایی با آب گرم کننده، تا دماى كار حداكثر ٨٠ درجه سلسيوس (١٧۶ درجة فارنهايت) و فشار كار حداكثر ١٠ بار (147 پوند بر اينچ مربع) و آب سردکننده، اتصال لوله به لوله، لوله به فيتينگ و فيتينگ به فيتينگ بايد از نوع فشارى يا دنده اى و مطابق جدول (14-١٠-٣-٧) "ب" باشد.

(5) اتصال لوله يا فيتينگ پلى وينيل كلرايد كلردار شده (C- PVC) به لوله يا فيتينگ پلى وينيل كلرايد كلردار شده (C-PVC) باید به روش چسبی با چسب مخصوص و يا به روش جوشى صورت گیرد. در روش چسبی نوع چسب و در روش جوشى دستگاه جوش بايد طبق دستور كارخانه سازنده لوله باشد . لوله كشى بايد توسط كارگر ماهر مورد تأييد كارخانه سازنده لوله صورت گیرد.