مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | 2-12- تعاریف و اصطلاحات

۱-۲-۱۲- قسمت برق دار (زنده) 

live part 

قسمت رسانایی است که انتظار می رود در شرایط عادی برق دار شود و شامل هادی خنثی (N) نیز است ولی به طور قراردادی شامل هادی PEN نیست. 

یادآوری - این اصطلاح ضرورتاً به معنای وجود خطر برق گرفتگی نیست. 

۲-۲-۱۲- قسمت برق دار (زنده) - خطرناک 

hazardous-live-part 

قسمت برق داری که تحت شرایط معین می تواند موجب برق گرفتگی زیان آور شود. 

یادآوری - در کاربرد فشار قوی، ممکن است ولتاژ خطرناکی بر روی سطح عایق جامد ظاهر شود. در چنین مواردی، سطح مذکور به عنوان قسمت برق دار خطرناک در نظر گرفته می شود. 

۳-۲-۱۲- قسمت - رسانای قابل تماس 

exposed-conductive-part

قسمت رسانای تجهیزات (الکتریکی) که می تواند لمس شود و به طور معمول برق دار نیست ولی در صورت شکست عایق بندی پایه می تواند برق دار شود. 

یادآوری - قسمت رسانایی در تجهیزات الکتریکی که تنها از طریق برق دار شدن یک قسمت رسانای قابل تماس می تواند برق دار شود، خودش به عنوان قسمت رسانای قابل تماس به حساب نمی آید. 

۴-۲-۱۲- قسمت - رسانای بیگانه 

extraneous-conductive-parts

به قسمت های فلزی گفته می شود که جزئی از تاسیسات الکتریکی نیستند اما احتمال ایجاد یک پتانسیل الکتریکی در آن ها (معمولا پتانسیل الکتریکی زمین محلی) وجود دارد. 

۵-۲-۱۲- برق گرفتگی (شوک الکتریکی) 

electric shock 

به آثار فیزیولوژیکی ناشی از عبور جریان الکتریکی از بدن انسان با احشام گفته می شود. 

یادآوری - اثرات فیزیولوژیکی شامل ادراک، انقباض ماهیچه ها، دشواری در تنفس، اختلال در کارکرد قلب، ناتوانی در حرکت (برای رهاسازی قسمت برق دار)، ایست قلبی، ایست تنفسی، سوختگی یا سایر آسیب ها به یافت سلولی هستند. 

۶-۲-۱۲- حفاظت پایه

basic protection 

حفاظت در برابر برق گرفتگی در شرایطی که خطایی رخ نداده باشد. 

۷-۲-۱۲- حفاظت خطا 

fault protection 

حفاظت در برابر برق گرفتگی در شرایط وقوع تک خطا . 

۸-۲-۱۲- حفاظت اضافی 

additional protection 

حفاظتی است در برابر برق گرفتگی که علاوه بر حفاظت پایه و/یا حفاظت خطا در نظر گرفته می شود. 

۹-۲-۱۲- تاثیرات خارجی 

external influence 

شامل حضور آب، روغن، مصالح ساختمانی، مواد خورنده و آلوده کننده و نیروهای مکانیکی خارجی نظیر برف، باد و سایر خطرات محیطی (بخش ۵۱۲-۲ استاندارد ملی ایران به شماره ۵۱-۵-۱۹۳۷) می شود. 

۱۰-۲-۱۲- ولتاژ خیلی ضعیف (ELV) 

extra-low-voltage (ELV)

ولتاژی که از حداکثر مقدار ولتاژ تماسی مجاز (در این نشریه برای محیط عادی ۵۰ ولت (a.c) و برای محیط مرطوب ۲۵ ولت (a.c)) تجاوز نمی کند. 

۱-۱۰-۲-۱۲- سیستم SELV (ولتاژ خیلی ضعیف ایمنی ) 

SELV system 

سیستم الکتریکی که در آن ولتاژ نمی تواند در شرایط زیر از مقدار ولتاژ خیلی ضعیف تجاوز کند : 

    • تحت وضعیت عادی 

    • تحت وضعیت تک خطا شامل وقوع خطای زمین در سایر مدارهای الکتریکی 

۲-۱۰-۲-۱۲- سیستم PELV (ولتاژ خیلی ضعیف حفاظتی ) 

PELV system 

سیستم الکتریکی که در آن ولتاژ نمی تواند در شرایط زیر از مقدار ولتاژ خیلی ضعیف تجاوز کند : 

    • تحت وضعیت عادی 

    • تحت وضعیت تک خطا به غیر از وقوع خطای زمین در سایر مدارهای الکتریکی 

۱۱-۲-۱۲- وضعیت تک خطا 

single fault condition 

وضعیتی که در آن یکی از عوامل حفاظت در برابر برق گرفتگی دچار نقص شده است یا خطایی وجود دارد که می تواند منجر به ایجاد خطر شود. 

یادآوری - اگر وضعیت تک خطا منجر به یک یا تعداد بیشتری وضعیت خطای دیگر شود، تمام آن ها به عنوان یک وضعیت تک خطا در نظر گرفته می شود. 

۱۲-۲-۱۲- عایق بندی پایه 

basic insulation 

عایق بندی است که به قسمت های برق دار خطرناک اعمال می شود تا حفاظت پایه را به منظور ایمنی در برابر برق گرفتگی فراهم کند. 

یادآوری - این اصطلاح شامل عایق بندی که منحصراً برای اهداف عملکردی به کار می رود، نیست.

۱۳-۲-۱۲- عایق بندی تکمیلی 

supplementary insulation 

عایق بندی مستقلی که علاوه بر عایق بندی پایه برای حفاظت خطا اعمال می شود. 

۱۴-۲-۱۲- عایق بندی مضاعف (دوبل) 

double insulation 

عایق بندی متشکل از عایق بندی پایه و عایق بندی تکمیلی

۱۵-۲-۱۲- عایق بندی تقویت شده 

reinforced insulation 

عایق بندی قسمت های برق دار خطرناک که برای حفاظت در برابر برق گرفتگی، درجه ای از حفاظت را که معادل با عایق بندی مضاعف است ایجاد کند. 

یادآوری - عایق بندی تقویت شده ممکن است از چندین لایه تشکیل شود به گونه ای که نتوان هر یک از آن ها را به تنهایی به عنوان عایق بندی پایه و عایق بندی تکمیلی مورد آزمون قرار داد. 

۱۶-۲-۱۲- مانع حفاظتی (الکتریکی) 

(electrically) protective obstacle 

قسمتی است که مانع از تماس غیر عمدی انسان یا احشام با قسمت برق دار شود ولی در برابر یک عمل عمدی که منجر به تماس مستقیم می شود ممانعت به عمل نیاورد. 

۱۷-۲-۱۲- حصار حفاظتی (الکتریکی) 

(electrically) protective barrier 

قسمتی است که در برابر تماس افراد یا احشام از تمامی جهات عادی دسترسی به قسمت برق دار حفاظت ایجاد می کند. 

۱۸-۲-۱۲- محفظه حفاظتی (الکتریکی) 

(electrically) protective enclosure 

محفظه الکتریکی است که قسمت های داخلی تجهیزات را به منظور ممانعت از دسترسی در تمامی جهات به قسمت برق دار در بر گرفته است. 

یادآوری - علاوه بر این به طور کلی محفظه در برابر تاثیرات داخلی و خارجی نظیر نفوذ گرد و خاک یا آب یا جلوگیری از خسارت مکانیکی حفاظت ایجاد می کند. 

۱۹-۲-۱۲- محدوده دسترس 

arm's reach 

منطقه ای است که حدود آن از سطح فعالیت با رفت و آمد عادی افراد بدون هرگونه کمک قابل لمس باشد. 

۲۰-۲-۱۲- قطع خودکار (مدار) تغذیه 

automatic disconnection of supply 

قطع یک با تعدای هادی فاز در اثر عملکرد خودکار وسیله حفاظتی در صورت وقوع خطا 

یادآوری - این ضرورتا به معنای قطع تمامی هادی های سیستم تغذیه نیست. 

۲۱-۲-۱۲- تمهید حفاظتی 

protective provision 

تمهید مستقلی که به منظور حفاظت در برابر برق گرفتگی تحت شرایط مشخصی در نظر گرفته شده است. 

یادآوری - این تمهید ممکن است یک ابزار یا تکنیک با وسیله با فرآیند باشد. 

۲۲-۲-۱۲- تمهید حفاظتی ارتقا یافته 

enhanced protective provision 

تمهید حفاظتی با این قابلیت اطمینان که حفاظتی که فراهم می کند از حفاظتی که حداقل دو تمهید حفاظتی مستقل ارایه می دهند، کم تر نیست. 

۲۳-۲-۱۲- تدبیر حفاظتی 

protective measure 

ترکیب مناسبی از تمهیدات حفاظتی به منظور حفاظت در برابر برق گرفتگی 

۲۴-۲-۱۲- فرد کار آزموده (الکتریکی) 

(electrically) skilled person 

فردی است (مانند یک مهندس یا تکنسین) دارای دانش فنی و تجربه کافی که او را قادر به اجتناب از خطرات ناشی از برق کند. 

۲۵-۲-۱۲- فرد آموزش دیده (الکتریکی) 

(electrically) instructed person 

فردی است (مانند عضو گروه عملیات یا نگهداری) که به قدر لازم تعلیم دیده با تحت نظارت فردی کارآزموده قرار داشته باشد تا او را قادر به اجتناب از خطرات ناشی از برق کند. 

۲۶-۲-۱۲- فرد معمولی 

فردی که به کارآزموده باشد و به آموزش دیده .