مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | 7-13- هم بندی هم پتانسیل کننده

انواع هم بندی هم پتانسیل کننده به شرح زیر است :

    1) هم بندی هم پتانسیل کننده حفاظتی، که خود به سه صورت زیر ممکن است تقسیم بندی شود :

    • اصلی

    • تکمیلی

    • هم بندی محلی بدون زمین (ر.ک پیوست به استاندارد ملی ایران به شماره ۴۱-۴-۱۹۳۷) 

    • هم بندی هم پتانسیل کننده عملکردی (ر.ک. فصل ۱۴) 

    • هم بندی هم پتانسیل کننده صاعقه (ر.ک فصل ۱۵) 

۱-۷-۱۳- سطح مقطع هادی هم بندی هم پتانسیل کننده حفاظتی اصلی (به اختصار هم بندی اصلی) 

سطح مقطع هادی هم بندی حفاظتی برای اتصال به ترمینال اصلی اتصال زمین نباید از نصف سطح مقطع بزرگ ترین هادی اتصال زمین حفاظتی (PE) تاسیسات کوچک تر بوده و در عین حال نباید از مقادیر زیر نیز کوچک تر باشد : 

    • ۶ میلی متر مربع مسی

    • ۱۶ میلی متر مربع آلومینیومی 

    • ۵۰ میلی متر مربع فولادی 

سطح مقطع هادی های هم بندی حفاظتی برای اتصال به ترمینال اصلی اتصال زمین نیاز نیست از ۲۵ میلی متر مربع مسی (یا سطح مقطع معادل آن برای سایر مواد) بزرگ تر باشد. 

۲-۷-۱۳- سطح مقطع هادی هم بندی هم پتانسیل کننده حفاظتی تکمیلی

۱-۲-۷-۱۳- سطح مقطع هادی هم بندی حفاظتی که دو قسمت رسانای قابل تماس را به هم متصل می کند نباید از هادی حفاظتی متصل به آن دو (هر کدام کوچک ترند) کم تر باشد. 

۲-۲-۷-۱۳- سطح مقطع هادی هم بندی حفاظتی که قسمت رسانای قابل تماس را به قسمت رسانای بیگانه متصل می کند نباید از نصف سطح مقطع هادی حفاظتی متصل به قسمت رسانای قابل تماس کم تر باشد. 

۳-۲-۷-۱۳- حداقل سطح مقطع هادی های همبندی حفاظتی برای هم بندی تکمیلی و هادی های حفاظتی بین قسمت های رسانای بیگانه باید مطابق بند ۱۳-۶-۱-۳ باشد. 

۳-۷-۱۳- هم بندی تکمیلی در مسیرهای هدایت کابل 

۱-۳-۷-۱۳- تمامی اجزای فلزی مورد استفاده در مسیرهای هدایت کابل (اعم از فشارقوی، فشار ضعیف و جریان ضعیف) باید به شکل موثری به یکدیگر هم بند شوند. این هم بندی هم با اهداف حفاظتی (تامین ایمنی) و هم با اهداف عملکردی (کاهش تداخلات الکترو مغناطیسی) انجام می شود. در صورت نیاز می توان شبکه هم بند مسیر هدایت کابل را به اجرای فلزی سازه و تاسیسات فلزی ساختمان هم بند کرد. 

۲-۳-۷-۱۳- هم بندی تکمیلی مسیرهای هدایت کابل به یکی از دو صورت زیر یا ترکیبی از آن ها قابل انجام است : 

    ۱) پیش بینی حداقل یک رشته هادی هم بندی با سطح مقطع مناسب از جنس مس آلومینیوم یا گالوانیزه عمقی داغ در تمام مسیر هدایت کابل ساختمان و اتصال تمام اجزای فلزی به آن با استفاده از کلمپ مناسب. 

    ۲) جامپر کردن اجزای فلزی سیستم مدیریت کابل به یکدیگر در تمام نقاط انفصال. 

در مسیرهای هدایت کابل هادی هم بندی تکمیلی باید هر جا که به یک تابلوی توزیع برق یا جعبه اتصالات سیستم های جریان ضعیف وارد با از آن خارج می شود، مستقیماً به شینه PE/PEN یا FE آن متصل شود. 

۴-۷-۱۳- شبکه هم بندی در اسکلت ساختمان 

۱-۴-۷-۱۳- تعبیه یک شبکه هم بندی در اسکلت ساختمان برای تامین اهداف زیر ضرورت دارد : 

۱) دسترسی به قسمت های فلزی اسکلت در نقاطی که اجرای همبندی اصلی و تکمیلی الزامی است (ر.ک شکل (۱۳-۵)) .

۲) ایجاد یک شبکه هم بندی هم پتانسیل کننده عملکردی با امپدانس پایین برای ساختمان هایی که تعداد قابل توجهی تجهیزات و شبکه های الکترونیکی و مخابراتی حساس در آنها وجود دارد. 

۳) تامین موارد زیر برای ساختمان هایی که مجهز به سیستم حفاظت صاعقه خارجی هستند (ر.ک شکل (13-6)).

    • ایجاد یک شبکه هم بندی هم پتانسیل کننده صاعقه امپدانس پایین برای سیستم های داخلی 

    • امکان انجام هم بندی سیستم حفاظت صاعقه خارجی با اسکلت ساختمان به منظور رعایت الزامات فاصله جدایی

    • استفاده از شبکه هم بندی اسکلت به عنوان اجزای طبیعی برای هادی نزولی سیستم حفاظت صاعقه 

    • ایجاد یک شبکه شیلد الکترو مغناطیسی فراگیر برای سیستم های داخلی ساختمان 

۲-۴-۷-۱۳- توصیه می شود شینه های PE/PEN تابلوهای توزیع در تمام طبقات ساختمان و شینه های اصلی اتصال زمین و شینه های هم بندی تکمیلی ساختمان به شکل موثری به شبکه هم بندی اسکلت ساختمان متصل شوند. 

۳-۴-۷-۱۳- در ساختمان هایی که بخشی یا کل اسکلت به صورت بتنی است باید یک شبکه هم بندی گسترده و پیوسته به صورت حلقه بسته به شرح زیر طراحی و اجرا شود. 

۱) از حداقل یک رشته هادی مجاز مطابق با جدول (13-5) برای اجرای هم بندی اسکلت استفاده شود. 

۲) در صورتی که قرار باشد از شبکه هم بندی اسکلت به عنوان هادی نزولی سیستم حفاظت صاعقه استفاده شود. سطح مقطع هادی هم بندی در مسیرهای بالارو (ستون ها) باید مطابق جدول (۱۳-۲) انتخاب شود. 

۳) هادی هم بندی اسکلت در تمام مسیر خود باید در فواصلی که بیشتر از ۲ متر نباشد به آرماتورهای ترجیحاً متعامد با خود به شکل موثری متصل شود.

۴) در هر طبقه از ساختمان باید حداقل یک رینگ به صورت حلقه بسته دور تا دور طبقه اجرا شود، به گونه ای که تمامی ستون های پیرامونی سازه را به هم متصل کند. 

۵) بسته به حساسیت ساختمان و کاربری آن لازم است شبکه هم بندی اسکلت در طبقات مختلف به صورت مش هایی با ابعاد ۵×۵ متر الی ۲۰×۲۰ متر (در هر سه بعد هندسی شامل کف سقف ستون و دیوار) در نظر گرفته شود (ر.ک شکل (۱۳-۶)) 

یادآوری 1- ممکن است ابعاد شبکه مش در قسمت های مختلف ساختمان با هم برابر نباشد. بسته به ضرورت در برخی قسمت ها که تمرکز تجهیزات حساس وجود دارد شاید شبکه مشی با ابعاد کوچک تر لازم باشد، در حالی که در مابقی ساختمان ابعاد بزرگ تر کفایت کند. 

یادآوری 2- پارامترهای تاثیرگذار بر روی ابعاد شبکه مش عبارتند از (به عنوان مثال): میزان حضور و تمرکز تجهیزات حساس الکترونیکی و مخابراتی فرکانس کاری شبکه کامپیوتری، نصب سیستم حفاظت صاعقه در ساختمان، استفاده از شبکه مش به عنوان شیلد مغناطیسی و غیره .

۶) در تمامی نقاط زیر باید یک نقطه اصفحه اتصال هم بندی بر روی ستون با دیوارهای بتنی تعبیه شود. 

    • در مجاورت تابلوهای توزیع برق 

    • در مجاورت تمام فضاهایی که نیاز به انجام هم بندی تکمیلی دارند. 

    • در بام خرپشته و نمای خارجی ساختمان جهت اتصال سیستم ترمینال هوایی حفاظت صاعقه در صورت وجود . 

۴-۴-۷-۱۳- ساختمان های با اسکلت فلزی (جوشی یا پیچ و مهره ای) معمولا به لحاظ الکتریکی پیوسته هستند و در  نتیجه نیازی به اجرای هادی هم بندی برای اتصال اجزای مختلف آن به هم نیست. 

یادآوری - پیوستگی الکتریکی سازه را می توان به قرار توضیحات ارایه شده در بند ۱۵-۴-۴ فصل ۱۵، مورد آزمون و ارزیابی قرار داد. 

۵-۴-۷-۱۳- در صورت اجرای الکترود زمین فونداسیون تعبیه شده در خاک، باید شبکه هم بندی اسکلت بر روی فونداسیون ساختمان (هم برای اسکلت بتنی و هم برای اسکلت فلزی) مطابق ۱۳-۵-۲-۳ اجرا گردیده و سپس این دو، در فواصل حداکثر ۲۰ متر یک بار به شکل مناسب به یکدیگر متصل شوند. در این حالت شبکه هم بندی می تواند بر روی سطح آرماتورهای فوقانی فونداسیون تعبیه شود. 

یادآوری - در صورت اجرای الکترود زمین فونداسیون تعبیه شده در بتن، اجرای یک شبکه جداگانه برای هم بندی اسکلت در تراز فونداسیون ضرورت ندارد، مشروط بر آن که الکترود زمین فونداسیون الزامات حفاظتی و عملکردی مورد نیاز  شبکه هم بندی اسکت در تراز فونداسیون را برآورده کند.