مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 1 | ۹-۱۶- تحویل سیستم حفاظت صاعقه

تحویل به منظور ایجاد اطمینان از موارد زیر صورت می پذیرد :

    • سیستم حفاظت صاعقه مطابق با طراحی و بر اساس این نشریه است. 

    • تمامی اجزاء سیستم حفاظت صاعقه در شرایط مطلوبی قرار داشته و قادر به ایفای عملکردهای طراحی شده بوده و همچنین دارای مشکل خوردگی نیست.

    • تمامی خدمات و توسعه های جدید ساختمان مورد نظر در محدوده حفاظتی سیستم حفاظت صاعقه قرار دارد.

۱-۹-۱۶- محدوده تحویل

گزارش طراحی سیستم حفاظت صاعقه مشتمل بر اطلاعات لازم در مورد سیستم حفاظت صاعقه همانند معیارهای طراحی شرح و توضیحات لازم در مورد طراحی و نقشه های سیستم حفاظت صاعقه باید در اختیار بازرس سیستم حفاظت صاعقه قرار گیرد. 

تمامی سیستم های حفاظت صاعقه را باید در مواقع زیر مورد بررسی قرار داد : 

    • در هنگام نصب سیستم حفاظت صاعقه به خصوص در زمان نصب تجهیراتی که در ساختمان پنهان می شوند و در آینده دسترسی به آن ها امکان پذیر نیست. 

    • پس از نصب کامل سیستم حفاظت صاعقه 

    • در فواصل زمانی معین مطابق جدول (۱۶-۷)

سیستم حفاظت صاعقه باید حداقل به صورت سالیانه مورد بازرسی چشمی قرار گیرد. در برخی از مناطق که شرایط خاص آب هوایی وجود دارد پیشنهاد می شود تا فواصل زمانی بازرسی کم تر از مقادیر ارایه شده در جدول (۱۶-۷) باشد. در جایی که سیستم حفاظت صاعقه بخشی از برنامه نگهداری پیش بینی شده یا یکی از الزامات شرکت های بیمه باشد. سیستم حفاظت صاعقه باید هر سال مورد بازرسی کامل تست الکتریکی قرار گیرد. 

فواصل بین بازرسی های سیستم حفاظت صاعقه تحت تاثیر عوامل زیر است : 

    • ساختمان تحت حفاظت در کدام دسته بندی قرار می گیرد به خصوص با توجه به پیامدهای خسارت ناشی از برخورد صاعقه 

    • کلاس سیستم حفاظت صاعقه 

    • شرایط محیطی به طور مثال در جایی که محیط خورنده باشد فواصل زمانی بین بازرسی ها باید کوتاه تر در نظر گرفته شود. 

    • جنس اجزاء سیستم حفاظت صاعقه 

    • نوع سطحی که اجزاء سیستم حفاظت صاعقه بر روی آن نصب می شود. 

    • جنس خاک و میزان خوردگی 

علاوه بر موارد اشاره شده، سیستم حفاظت صاعقه باید در هر زمان که تغییرات و تعمیرات اساسی در ساختمان صورت می پذیرد و همچنین در مواردی که اطمینان از برخورد صاعقه به سیستم حفاظت صاعقه وجود دارد مورد بازرسی قرار گیرد. 

در بسیاری از مکانهای جغرافیایی، به خصوص در اماکنی که تغییرات فصلی به طور مثال تغییرات دمایی و یا بارندگی قابل توجه است، تغییرات مقاومت سیستم زمین با سنجش مقاومت ویژه خاک لایه های عمقی در شرایط مختلف آب و هوایی در نظر گرفته شوند. 

در زمانی که مقادیر اندازه گیری مقاومت بیشتر از مقاومت در نظر گرفته شده برای طراحی باشد به خصوص در زمانی که میزان مقاومت به صورت پیوسته در فواصل سنجش تغییر کند احیاء سیستم زمین باید مورد توجه قرار گیرد. 

۲-۹-۱۶- ترتیب مراحل تحویل 

تحویل باید به صورت زیر انجام شود : 

    • در زمان ساخت ساختمان به منظور بررسی وضعیت الکترودهای مدفون در بتن و یا اسکلت فلزی 

    • پس از نصب سیستم حفاظت صاعفه 

    • به صورت دوره ای در بازه زمانی مشخص که با توجه به ماهیت ساختمان مورد حفاظت یعنی مشکلات خوردگی و کلاس سیستم حفاظت صاعقه مشخص می شود. 

    • پس از ایجاد تغییر و تعمیرات یا در زمانی که از برخورد صاعقه با ساختمان برخورد آگاهی وجود داشته باشد. 

در تحویل دوره ای، بررسی موارد زیر دارای اهمیت است : 

    • خرابی و خوردگی اجزاء ترمینال هوایی، هادی ها و اتصالات 

    • خوردگی الکترودهای زمین 

    • مقدار مقاومت زمین سیستم ترمینال زمینی 

    • شرایط اتصالات، هم بندی هم پتانسیل کننده صاعقه و بستهای نگهدارنده 

۱-۲-۹-۱۶- روند تحویل 

هدف از تحویل، ایجاد اطمینان خاطر از مطابقت کامل سیستم حفاظت صاعقه با این نشریه است. تحویل شامل بررسی مستندات فنی بازرسی انجام آزمون و ثبت رویدادها در گزارش است. 

۲-۲-۹-۱۶- بررسی مستندات فنی 

مستندات فنی باید از لحاظ کامل بودن مطابقت با این نشریه و مطابقت با نحوه اجرا مورد بررسی قرار گیرند. 

۳-۲-۹-۱۶- بازرسی 

بازرسی ها باید به منظور اطمینان از موارد زیر صورت پذیرد : 

    • طراحی مطابق با این نشریه است. 

    • سیستم حفاظت صاعقه در شرایط مناسبی قرار دارد 

    • اتصالات شل نیستند و هادی های سیستم حفاظت صاعقه و اتصالات به صورت سهوی قطع نشده اند. 

    • هیچ قسمتی از سیستم حفاظت صاعقه به خصوص قسمت هایی که در نزدیکی سطح زمین قرار دارند، در اثر خوردگی ضعیف نشده اند. 

    • تمامی قسمت های قابل رویت اتصالات ،زمین سالم هستند (از لحاظ قابلیت بهره برداری) 

    • تمامی هادی های قابل رویت و اجزاء سیستم حفاظت صاعقه به سطوحی که بر روی آن قرار گرفته اند محکم شده اند و اجزایی که حفاظت مکانیکی را بر عهده دارند از لحاظ قابلیت بهره برداری سالم بوده و در مکان مناسب قرار گرفته اند. 

    • قسمت جدیدی به ساختمان اضافه نشده است یا تغییراتی در ساختمان های تحت حفاظت به وجود نیامده است که نیاز به حفاظت داشته باشد. 

    • نشانه ای از وارد شدن آسیب به سیستم حفاظت صاعقه وسایل حفاظتی سرج (SPD) یا هر نوع مشکلی در فیوزهای حفاظتی SPDها وجود ندارد. 

    • هم بندی هم پتانسیل کننده صحیح برای هر نوع خدمات با قسمت جدیدی که پس از آخرین بازرسی، به ساختمان اضافه شده در داخل ساختمان صورت پذیرفته است و تست پیوستگی برای این قبیل قسمت های اضافه شده انجام شده است. 

    • هادی های همبندی و اتصالات در داخل ساختمان وجود داشته و از لحاظ قابلیت بهره برداری سالم هستند. 

    • فواصل جدایی رعایت شده اند. 

    • هادی های هم بندی، اتصالات، تجهیزات شیلد کردن مسیر کابل ها و وسایل حفاظتی سرج مورد بررسی و آزمون قرار گرفته اند. 

۴-۲-۹-۱۶- انجام آزمون بر روی سیستم حفاظت صاعقه 

انجام آزمون سیستم حفاظت صاعقه باید مطابق اقدامات زیر تکمیل شود : 

    • انجام تست های پیوستگی مسیر، به ویژه پیوستگی بخش هایی از سیستم حفاظت صاعقه که در هنگام نصب اولیه قابل رویت نبودند و در آینده نیز برای بازرسی چشمی در دسترس نیستند. 

    • سنجش مقاومت سیستم ترمینال زمینی. اندازه گیرهای ایزوله و ترکیبی و بررسی های زیر باید صورت پذیرند و نتایج آن در گزارش بازرسی سیستم حفاظت صاعقه ثبت گردند. 

یادآوری - سنجش مقاومت زمین به صورت فرکانس بالا و یا ضربه ای به منظور تعیین مقاومت فرکانس بالا و ضربه ای سیستم زمین مفید است. این اندازه گیری ها را می توان در مراحل نصب و همچنین به صورت دوره ای جهت نگهداری سیستم زمین جهت بررسی کارایی بین سیستم زمین طراحی شده و مورد نیاز صورت پذیرد. 

    • سنجش مقاومت هر الکترود محلی زمین و در جایی که این کار عملی است مقاومت زمین کل سیستم ترمینال زمینی مورد سنجش قرار گیرد. سنجش مقاومت الکترود محلی زمین، در زمان قطع اتصال از طریق جداسازی مفصل آزمون، بین هادی نزولی و الکترود زمین (اندازه گیری ایزوله شده) باید انجام شود. اگر مقاومت سیستم ترمینال زمینی (مقاومت کل الکترودهای زمین) از 10Ω بیشتر شود. در این صورت باید بررسی کرد که آیا طول الکترود زمین مورد نیاز مطابق الزامات فصل ۱۵ رعایت شده است یا خیر؟ در صورتی که طول الکترود مورد نیاز مطابق الزامات فصل ۱۵ باشد نیازی به نصب الکترود اضافی نیست. اگر اندازه گیری مقاومت زمین افزایش یا کاهش قابل توجهی داشته باشد. بررسی های بیشتری در مورد علت این تغییرات باید صورت پذیرد. 

    • نتایج بازرسی تمامی هادی ها، هم بندی ها، اتصالات یا سنجش پیوستگی مسیر و ... در گزارش اندازه گیری ثبت شود. 

اگر بنا به دلایلی سیستم ترمینال زمینی منطبق بر الزامات فوق نباشد و یا امکان بررسی این الزامات، به دلیل کمبود اطلاعات میسر نیست، سیستم ترمینال زمینی باید با استفاده از نصب الکترودهای بیشتر با از طریق نصب یک سیستم ترمینال زمینی جدید بهبود یابد. 

۵-۲-۹-۱۶- مستندسازی گزارشات تحویل 

راهنمای تحویل سیستم حفاظت صاعقه باید جهت ایجاد سهولت در انجام مراحل تحویل تهیه شود. این مستندات باید به منظور راهنمایی بازرس سیستم در انجام فرایند تحویل شامل اطلاعات کافی باشد؛ به گونه ای که تمامی موارد مهم همانند روش نصب سیستم حفاظت صاعقه روش های آزمون و نتایج آزمون صورت پذیرفته در آن ثبت شود. 

گزارش بازرسی سیستم حفاظت صاعقه باید شامل اطلاعات زیر باشد : 

    • شرایط عمومی هادی های ترمینال هوایی و سایر اجزاء ترمینال هوایی 

    • میزان کلی خوردگی و شرایط حفاظت کاتدیک 

    • محکم بودن بست های نگهدارنده هادی ها و اجزاء سیستم حفاظت صاعقه 

    • اندازه گیری مقاومت زمین سیستم ترمینال زمینی 

    • هر گونه تخلف در رعایت الزامات این نشریه 

    • مستندسازی تمامی تغییرات و توسعه سیستم حفاظت صاعقه و همچنین ایجاد هرگونه تغییرات در ساختمان تحت حفاظت علاوه بر آن نقشه های اجرایی سیستم حفاظت صاعقه و جزئیات طراحی سیستم حفاظت صاعقه باید مورد بازبینی قرار گیرد. 

    • نتایج آزمون های انجام شده