آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله : استاندارد 2800 (ویرایش چهارم) | 5-7 انواع ديوار مصالح بنایی

ديوارهای مصالح بنايي به دو نوع ساز ه ای و غيرسازه ای تقسيم ميشوند.

1-5-7 ديوارهای سازه ای

ديوار سازه ای ديواری است كه برای تحمل بار قائم يا قائم و جانبی در ساختمان در نظر گرفته مي شود و بايد شرايط زير را دارا باشد.

1- حداكثر طول مجاز محصور بين دو كلاف قائم از كل طول هر ديوارسازه ای، نبايد از 5 متر يا 30 برابر ضخامت آن بيشتر باشد.

3- ارتفاع ديوار سازه ای برابر با ارتفاع طبقه مطابق با بند ( 7-2-1 ) می باشد

4 - مقدار ديوارهای سازه ای در هر طبقه و در هر امتداد برابر است با نسبت مساحت مقطع افقی ديوارها درامتداد مورد نظر به مساحت زيربنای آن طبقه. آن بخش از ديوار كه در بالا و پايين بازشوها قرار دارد، نبايد در محاسبه مقدار ديوار منظور شود (شکل 7-12)

5- حداقل نسبت ضخامت به ارتفاع ديوار ساز ه ای نبايد از 1/15 (یک پانزدهم) کمتر باشد ، در هر حال ضخامت ديوار سازه ای در طبقه اول و دوم نبايد از 22 سانتی متر و در زير زمين از 35 سانتی متر كمتر باشد.

6- مقدار ديوار سازه ای در هر طبقه و در هر یک از امتدادهای طولی و عرضی ساختمان نسبت به كل ديوارها در آن امتداد، نبايد از مقادير مندرج در جدول ( 7-3 ) و متناظر با خطر نسبی منطقه كمتر باشد.

2-5-7 اجرای ديوار سازه ای

1- در ساختمان بنائی استفاده از ملات گل و يا گل آهك مجاز نيست.

2- برای اجرای ديوار سنگی و ديوار بلوك سيمانی بايد از ملات ماسه سيمان با عيار حداقل 200 كيلوگرم سيمان در متر مكعب ملات استفاده شود.

3- برای اجرای ديوار می توان از ملات ماس هسيمان با عيار حداقل 200 كيلوگرم سيمان در متر مكعب يا ملات باتارد (ملات ماسه-آهك-سيمان) با 100 كيلوگرم سيمان و 125 كيلوگرم آهك در متر مكعب ملات نيز استفاده كرد.

4- برای اجرای جان پناه بام و بالكن و قسمت طره اي دودكش ها بايد منحصراً از ملات ماسه سيمان با عيار حداقل 200 كيلوگرم سيمان در متر مكعب ملات استفاده شود.

5- ملات ماسه سيمان بايد حداكثر در مدت يك ساعت پس از تهيه، مصرف شود.

6- آجر مصرفی در ديوارها بايد از جنس مرغوب و دارای قدرت باربری و دوام مناسب باشد و قبل از استفاده مطابق بند ( 7-10-6 ) زنجاب شود

7- بلوك سيمانی مصرفی در ديوارها بايد از جنس مرغوب و دارای قدرت باربری و دوام مناسب باشد و قبل از استفاده مطابق بند ( 7-10-6 ) زنجاب شود

8 - سنگ مصرفی در ديوارها بايد از جنس مرغوب و دارای قدرت باربری و دوام مناسب باشد.

9 - فولاد مصرفی در ديوارها بايد از جنس مرغوب و دارای حدجاری شدن مشخص باشد.

2-2-5-7 ﭼﻴﺪن دﻳﻮار

1- ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ دﻳﻮار ﺑﺎ سنگی ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﻜﻌﺐ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ، ﻳﺎ آﺟﺮ ﻳﺎ ﺑﻠﻮک ﺳـﻴﻤﺎنی اﺳﺖ، ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻨﺪﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ در یک راﺳﺘﺎ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد.

2- درزﻫﺎی ﻗﺎئم « ﻫﺮز ﻣﻼت » ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﻣﻼً ﺑﺎ ﻣﻼت ﭘﺮ ﺷﻮد.

3- ﺑﺮای اﺟﺮای دﻳﻮار ﺑﺎ ﺳﻨﮓ ﻻﺷﻪ، ﻻزم اﺳﺖ ﺳﻨﮓ ﻻﺷﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﻔﻞ و ﺑﺴﺖ ﻣﺠـﺎور ﻫﻢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ ﻛﺎﻣﻼً ﺑﺎ ﻣﻼت ﭘﺮ ﺷﻮد. 

4- اﮔﺮ دﻳﻮار چینی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻫﻤﺰﻣﺎن ﻣﻴﺴﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ، می ﺗـﻮان ﻗﺴـﻤﺖ ﻫـﺎیی را ﺑـﻪ ﺻـﻮرت « ﻻرﻳﺰ » ﺳﺎﺧﺖ و ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی را روی ﻻرﻳﺰ ﺑﻨﺎ ﻛﺮد.

5- دﻳﻮارﻫﺎی ﺳﺎزه ای ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻳﺎ ﻣﺘﻘﺎﻃﻊ (درﮔﻮﺷﻪ ﻫﺎی ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن) ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﻫﻢ زﻣﺎن و در یک ﺗﺮاز ﭼﻴﺪه و در یک ﺳﻄﺢ ﺑﺎﻻ آورده ﺷﻮد.

6- دﻧﺪاﻧﻪ دار ﻛﺮدن دﻳﻮار ﺳﺎزه ای (ﻫﺸﺖ ﮔﻴﺮ) ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮای اﺗﺼﺎل دﻳﻮارﻫﺎ ﻳـﺎ ﺑـﺮای ﺳﺎﺧﺘﻦ دﻳﻮارﻫﺎی ﻃﻮﻳﻞ ﺑﻪﻛﺎر می رود، ﻣﺠﺎز ﻧﻴﺴﺖ.

3-2-5-7 ﻣﻴﻠﮕﺮد ﻣﻴﺎﻧﻲ

در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻳﻚ ﺳﻮم ﻣﻴﺎنی ارﺗﻔﺎع ﻫﺮ دﻳﻮار ﺳﺎزه ای ﻛﻪ دﻫﺎﻧﻪ آن 3 ﺗﺎ 5 ﻣﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳـﺪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻪ ﻣﻴﻠﮕﺮد ﺑﻪ ﻗﻄﺮ 10 میلی ﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﺷـﺮاﻳﻂ زﻳـﺮ در درزﻫـﺎی افقی ﺑـﻪ ﺻـﻮرت ﺳﺮﺗﺎﺳﺮی ﺗﺎ ﻣﺤﻞ ﻛﻼف ﻫـﺎی ﻗـﺎﺋﻢ اﻣﺘـﺪاد داده ﺷـﻮد و در داﺧـﻞ آﻧﻬـﺎ ﻣﻬـﺎر ﮔـﺮدد (13-7ﺷﻜﻞ) :

1- یک ﻣﻴﻠﮕﺮد در وﺳﻂ ارﺗﻔﺎع

2- دو ﻣﻴﻠﮕﺮد ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ یک ﺷﺸﻢ ارﺗﻔﺎع دﻳﻮار یکی ﺑﺎﻻ و یکی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻴﻠﮕﺮد وﺳﻂ

3-5-7 دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای

ديوار غيرسازه ای ديواری است كه برای جداكردن فضای داخلی ساختمان به عنوان تيغه يا جداگر به كار برده می شود. اين ديوار سهمی در تحمل بارهای قائم ندارد و بايد با استفاده از عناصر کمکی مطابق با ساير شرايط اين بند، بار جانبی ناشی از وزن خود را تحمل كند.

ديوار غيرسازه ای بايد شرايط زير را دارا باشد:

1- حداكثر طول مجاز هر ديوار غيرسازه ای بين دو كلاف قائم، نبايد از 6 متر يا 40 برابر ضخامت آن ديوار بيشتر باشد ( شکل 7-14 )

2- حداقل نسبت ضخامت به ارتفاع ديوار غيرسازه ای نبايد از 1/30 کمتر باشد . در صورت استفاده از آجر، حداقل ضخامت ديوار غيرسازه ای بايد برابر با عرض آجر باشد.

3- حداكثر ارتفاع ديوار غيرسازه ای از تراز كف 3/5 متر است در صورت تجاوز از اين مقدار بايد ديوار غيرسازه ای با تعبيه عناصر افقی و قائم مانند زير بند 5 زير به طور ﻣﻨﺎسبی ﻣﻘﻴﺪ و ﻣﺤﺪود ﺷﻮد.

4- دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﻛﻪ در ﺗﻤﺎم ارﺗﻔﺎع ﻃﺒﻘﻪ اداﻣﻪ دارد، ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﻣﻼً ﺑﻪ زﻳﺮ ﭘﻮﺷﺶ ﺳﻘﻒ ﻣﻬﺎر ﺷﻮد، ﻳﻌﻨﻲ رگ آﺧﺮ ﺗﻴﻐﻪ ﺑﺎ ﻓﺸﺎر و ﻣﻼت ﻛﺎفی در زﻳﺮ ﺳﻘﻒ ﺟﺎی داده (ﻣﻬﺮ) ﺷﻮد.

5- ﻟﺒﻪ ﻓﻮﻗﺎنی (اﻓﻘﻲ) دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﻛﻪ در ﺗﻤﺎم ارﺗﻔﺎع اداﻣﻪ ﻧﺪارد ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻛﻼف ﻓﻮﻻدی ﻳﺎ ﻧﺎودانی ﻧﻤﺮه 6 ﻳﺎ ﻣﻌﺎدل ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ ﻳﺎ ﭼﻮبی ﻛﻪ ﺑﻪ دﻳﻮارﺳﺎزه ای ﻳﺎ ﻛﻼف ﻫﺎی اﺣﺎﻃﻪ ﻛﻨﻨﺪه دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﻣﺘﺼﻞ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻘﻴﺪ ﺷﻮد ﺷﻜﻞ (7-14).

6- در ﺻﻮرتیﻛﻪ ﻟﺒﻪ ﻗﺎئم دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای (ﺗﻴﻐﻪ) آزاد ﺑﺎﺷﺪ، اﻳﻦ ﻟﺒﻪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ یک ﺗﻴﻐـﻪ دﻳﮕﺮ، ﻳﺎ ﻳﻚ دﻳﻮار ﻋﻤﻮد ﺑﺮ آن، ﻳﺎ ﻛﻼف ﻗﺎﺋﻢ و ﻳﺎ ﺳﺘﻮنک ﻣﻌﺎدل یک ﻧﺎودانی ﻓـﻮﻻدی ﻧﻤﺮه 6 ﻳﺎ ﻣﻘﻄﻊ ﺑﺘﻦ آرﻣﻪ ﻳﺎ ﭼﻮبی، ﺑﺎ اﺗﺼﺎل ﻛﺎفی ﺗﻜﻴﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ .

7- دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﻣﺘﻜﻲ ﺑﻪ دﻳﻮار ﺳﺎزه ای ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﻃﻮر ﻫﻢ زﻣﺎن ﻳﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻻرﻳﺰ ﻳﺎ ﺑـﻪ ﺻﻮرت هشت گیر ﭼﻴﺪه ﺷﻮد. ﭼﻨﺎﻧﭽـﻪ دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳـﺎزه ای ﺑﻌـﺪ از اﺣـﺪاث دﻳﻮار ﺳـﺎزه ای و ﺑﺪون اﺗﺼﺎل ﺑﻪ آن ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد، ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺤﻞ ﺗﻘﺎﻃﻊ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻣﻨﺎسبی ﺑـﻪ دﻳﻮار ﺳـﺎزه ای ﻣﺘﺼﻞ و ﻣﺤﻜﻢ ﺷﻮد. در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ دﻳﻮار ﺳﺎزه ای در ﺻـﻮرت دارا ﺑـﻮدن ﺳـﺎﻳﺮ ﺷـﺮاﻳﻂ ﻓﻮق می ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪه ﺑﺮای دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﻣﺤﺴﻮب ﺷﻮد. در ﺻـﻮرتی ﻛـﻪ اﺗﺼﺎل ﻛﺎفی ﺑﻴﻦ دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای و دﻳﻮار ﺳﺎزه ای وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻟﺒﻪ ﻛﻨﺎری دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای آزاد تلقی ﺷﺪه و ﺑﺎﻳﺪ ﻃﺒﻖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻨﺪرج در زﻳﺮ ﺑﻨﺪ 6، ﻋﻨﺼﺮ ﻗﺎﺋﻢ در ﻟﺒـﻪ آن ﺗﻌﺒﻴﻪ ﺷﻮد. دو دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﻋﻤﻮد ﺑﺮ ﻫﻢ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻗﻔﻞ و ﺑﺴﺖ ﺷﻮﻧﺪ.

8- ﻫﺸﺖ ﮔﻴﺮ را میﺗﻮان ﻣﻨﺤﺼﺮاً ﺑﺮای اﺗﺼﺎل دﻳﻮارﻫﺎی ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺖ، ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ آﻧﻜﻪ درزﻫﺎی ﺑﺎﻻ و ﭘﺎﻳﻴﻦ آﺟﺮچینی ﺑﻌﺪی در ﻣﺤﻞ ﻫﺸﺘﮕﻴﺮ ﻛﺎﻣﻼً ﺑﺎ ﻣـﻼت ﭘﺮﺷـﻮد. ﺑﺮای درﮔﻴﺮ ﻛﺮدن دﻳﻮار ﻏﻴﺮﺳﺎزه ای ﺑﻪ دﻳﻮار ﺳﺎزه ای می ﺗﻮان از ﻣﻴـﻞﻫـﺎی ﻣﻬـﺎری ﺑـﺎ ﻣﺸﺨﺼﺎت اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺷﻜﻞ (15-7) اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد.

4-5-7 ﺟﺎن ﭘﻨﺎه

ارﺗﻔﺎع ﺟﺎن ﭘﻨﺎه اﻃﺮاف ﺑﺎم و ﺑﺎﻟﻜﻦﻫﺎ از ﻛﻒ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه، در ﺻﻮرتی ﻛﻪ ﺿـﺨﺎﻣﺖ دﻳـﻮار آن 10 و ﻳﺎ 20 سانتیﻣﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ از 50 و 70 ﺳـﺎنتیﻣﺘـﺮ ﺗﺠـﺎوز ﻛﻨـﺪ و ﺑﺎﻳـﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﻜﻞ (7-16) و در ﻓﻮاﺻﻞ ﭘﻨﺞ ﻣﺘﺮ از ﻳﻜـﺪﻳﮕﺮ ﻣﻬﺎرﺷـﻮد. در ﺻـﻮرﺗﻲ ﻛـﻪ ارﺗﻔـﺎع ﺟﺎنﭘﻨﺎه از 70 ﺳﺎنتیﻣﺘﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻼف ﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺗﺎ ﺑﺎﻻی ﺟﺎنﭘﻨﺎه اداﻣﻪ ﻳﺎﻓﺘـﻪ و ﺑﺮ روی ﺟﺎن ﭘﻨﺎه ﻛﻼف افقی ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع 10ﺳﺎنتیﻣﺘﺮ و ﺑﺎ دو ﻣﻴﻠﮕﺮد افقی ﺗﻌﺒﻴﻪ ﺷﻮد.

5-5-7 ﺑﺎدﮔﻴﺮ

ﺑﺎدﮔﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎیی و اﺟﺰای ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻧﺒﺎﻳﺪ از ﻛـﻒ ﺑـﺎم، ﺑﻠﻨـﺪﺗﺮ از 1/5 ﻣﺘـﺮ ﺑﺎﺷﺪ. در ﺻﻮرتی ﻛﻪ ارﺗﻔﺎع ﺑﺎدﮔﻴﺮ از اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﺗﺠﺎوز ﻛﻨﺪ ﺑﺎﻳـﺪ ﺑـﻪ وﺳـﻴﻠﻪ ﻋﻨﺎﺻـﺮ ﻗـﺎﺋﻢ ﻓﻮﻻدی ﻳﺎ ﺑﺘﻦآرﻣﻪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻣﻨﺎسبی ﺗﻘﻮﻳﺖ و در ﻛﻒ ﺑﺎم ﮔﻴﺮدار ﺷﻮد.

6-5-7 دودﻛﺶ

با ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﺎﺧﺖ دودﻛﺶ (ﻟﻮﻟﻪﻫﺎی ﺳﻴﻤﺎنی سبک و ﻣﺸﺎﺑﻪ آن) ﻛﻪ ﻳﻜﭙﺎرﭼـﻪ از ﻃﺒﻘﺎت ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺎ ﺑﺎم اداﻣﻪ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ، ﺑﺎﻳﺪ دودﻛﺶ در ارﺗﻔﺎعی ﺑﺮاﺑﺮ ﺑـﺎ ارﺗﻔـﺎع ﺟـﺎنﭘﻨـﺎه ﺑـﻪ روش ﻣﻨﺎسبی (ﻣﺜﻼً آﺟﺮچینی در اﻃﺮاف آن) ﻣﻬﺎر ﺷﻮد. ﺳﺎﺧﺖ دودﻛﺶ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨـﺎیی ﻣﺠﺎز ﻧﻴﺴﺖ.