آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله : استاندارد 2800 (ویرایش چهارم) | ﺗﻌﺎرﻳﻒ

P-Delta Effect : اﺛر P -Δ 

اﺛﺮ ﺛﺎﻧﻮي ﺑﺎرﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺮ روی ﺗﻼشﻫﺎ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎنﻫﺎي اﺟﺰاي ﻗﺎب اﺳﺖ ﻛـﻪ ﺑـﻪ ﻋﻠـﺖ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺷﻜﻞﻫﺎی اﻳﺠﺎد ﺷﺪه در ﺳﺎزه ﺑﻪوﺟﻮد می آﻳﺪ.

اﺗﺼﺎل ﺧﻮرﺟﻴﻨﻲ: Khorjini Connection

ﻧﻮعی اﺗﺼﺎل ﺗﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﺘﻮن اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺗﻴﺮﻫﺎ از دو ﺳﻤﺖ ﺳﺘﻮن ﻋﺒﻮر داده ﺷﺪه و ﺑﺮای اﻳﺠـﺎد اﺗﺼﺎل از ﺟﺰﺋﻴﺎت ﺧﺎصی ﻛﻪ در ﻧﺸﺮﻳﻪ ﺷﻤﺎره 324 ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی و ﻧﻈﺎرت راﻫﺒـﺮدی آورده ﺷﺪه، اﺳﺘﻔﺎده میﮔﺮدد.

ﺑﺮش ﭘﺎﻳﻪ: Base Shear

ﻣﺠﻤﻮع ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﺟﺎنبی زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻪ در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﻳﺠﺎد ﻣﻲﺷﻮد. اﻳﻦ ﻧﻴﺮو ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺮش در ﺗﺮاز ﭘﺎﻳﻪ اﺛﺮ داده ﻣﻲﺷﻮد.

ﺑﺮش ﻃﺒﻘﻪ: Story Shear

ﺟﻤﻊ ﻛﻞ ﻧﻴﺮوی ﺟﺎنبی زﻟﺰﻟﻪ ﻛﻪ در ﻃﺒﻘﺎت ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺗﺮاز ﻃﺒﻘﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ اﻳﺠـﺎد می ﺷـﻮد. اﻳـﻦ ﻧﻴﺮو ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺮش در ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻪوﺟﻮد می آﻳﺪ.

ﺗﺮاز ﭘﺎﻳﻪ: Base

ﺗﺮازی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮض می ﺷﻮد در آن ﺗﺮاز ﺣﺮﻛﺖ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺳﺎزه ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲﮔـﺮدد و ﺳـﺎزه از اﻳـﻦ ﺗﺮاز ﺑﻪ ﺑﺎﻻ دارای ﺣﺮکتی ﻣﺴﺘﻘﻞ از زﻣﻴﻦ اﺳﺖ.

ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن نسبی ﻃﺒﻘﻪ: Story Drift

ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺟﺎنبی یک ﻛﻒ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻛﻒ ﭘﺎﻳﻴﻦ آن.

ﺟﻤﻊﻛﻨﻨﺪه: Collector

ﻋﻀﻮی از دﻳﺎﻓﺮاﮔﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻮازات ﻧﻴﺮوی ﺑﺮشی دﻳﺎﻓﺮاﮔﻢ اﺳﺖ و ﻧﻴﺮو را ﺑﻪ دﻳﻮارﻫﺎی ﺑﺮﺷـی و ﻳﺎ ﻗﺎبﻫﺎی ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی ﺷﺪه، ﻣﻨﺘﻘﻞ می ﻧﻤﺎﻳﺪ.

ﺣﺪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ: Strength Limit

ﺗﺮازی از ﺗﻼش ﻫﺎﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﻓﻮﻻد، در ﻗﻄﻌﺎت ﻓﻮﻻدی ﻳﺎ ﺑـﺘﻦ آرﻣـﻪ، در ﻛﺸـﺶ ﺑـﻪ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺗﺴﻠﻴﻢ می رﺳﺪ.در اﻳﻦ ﺗﺮاز ﺗﻼش ﻫﺎی واقعی ﺑﺎ اﻋﻤﺎل ﺿﺮاﺋﺐ اﻃﻤﻴﻨﺎن اﻓﺰاﻳﺶ داده ﺷﺪه اﻧﺪ.

ﺣﺪ تنش مجاز: Allowable Stress Limit

ﺗﺮازی از ﺗﻼش اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﻧﻴﺮوﻫﺎی واﻗﻌﻲ ﺑﺪون اﻋﻤﺎل ﺿﺮاﺋﺐ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﺑﻪ ﺳﺎزه اﺛﺮ داده ﺷﺪه اﻧﺪ.

دﻳﺎﻓﺮاﮔﻢ: Diaphragm

ﻛﻒﻫﺎ، ﺑﺎمﻫﺎ و ﻳﺎ ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎی ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی افقی ﻳﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً افقی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑـﺎر ﺟـﺎنبی زﻟﺰﻟـﻪ را ﺑـﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻴﺎن ﺻﻔﺤﻪ ای ﺑﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺎرﺑﺮ ﺟﺎنبی ﻣﻨﺘﻘﻞ میﻛﻨﻨﺪ.

دﻳﻮار ﺑﺮشی: Shear Wall

دﻳﻮار ﺑﺮشی دﻳﻮاری اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻴﺮوﻫﺎي ﺟﺎنبی افقی را ﺑﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻴﺎنﺻﻔﺤﻪای ﺗﺤﻤﻞ ﻛﺮده و ﺑـﻪ ﺷﺎﻟﻮده ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ.

رواﻧﮕﺮائی: Liquefaction

ﺣﺎﻟﺘﻲ از زﻣﻴﻦﻫﺎی ﻣﺎﺳﻪای ﻧﺎﻣﺘﺮاﻛﻢ اﺷﺒﺎع ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﺎﺷـﻲ از زﻟﺰﻟـﻪ ﺗﻌﺎدل داﻧﻪﻫﺎ ﺑﻬﻢ ﺧﻮرده و زﻣﻴﻦ ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺷﺪﻳﺪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎرﺑﺮی و ﻧﺸﺴﺖ زﻳﺎد روﺑﺮو می ﺷﻮد.

سختی ﻃﺒﻘﻪ: Story Stiffness

ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎ ﻣﺠﻤﻮع سختی ﺟﺎنبی اﻋﻀﺎی ﺑﺎرﺑﺮ ﺟﺎنبی آن ﻃﺒﻘﻪ اﺳـﺖ. ﺑـﺮای ﻣﺤﺎسبه اﻳـﻦ سختی میﺗﻮان ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺟﺎنبی واﺣﺪی را در ﺳﻘﻒ طبقه ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ وارد ﻛﺮد و کلیه ﻃﺒﻘـﺎت زﻳـﺮﻳﻦ را ﺑﺪون ﺣﺮﻛﺖ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺖ.

ﺳﻴﺴﺘﻢ دﻳﻮارﻫﺎی ﺑﺎرﺑﺮ: Bearing Wall System

سیستمی اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺑﺎرﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪﻃﻮر ﻋﻤﺪه و ﺑﺎرﻫﺎی ﺟﺎنبی ﻛﻼً ﺗﻮﺳـﻂ دﻳﻮارﻫـﺎ ﺗﺤﻤـﻞ می ﺷﻮﻧﺪ. ﺑﻪ ﺑﻨﺪ (1-8-1) ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد.

ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﺎب ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنی: Building Frame System

سیستمی اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺑﺎرﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪﻃﻮر ﻋﻤﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺎبﻫـﺎی ﻓﻀـﺎیی، ﺑﺎرﻫـﺎی ﺟـﺎنبی ﻛـﻼً ﺗﻮﺳﻂ دﻳﻮارﻫﺎی ﺑﺮشی و ﻳﺎ ﻗﺎبﻫﺎی ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﺗﺤﻤﻞ میﺷﻮﻧﺪ. ﺑﻪ ﺑﻨﺪ (2-8-1) ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد.

ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﺎب خمشی: Moment Frame System

سیستمی اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﻛﻠﻴﻪ ﺑﺎرﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺎبﻫﺎي ﻓﻀﺎیی و ﺑﺎرﻫﺎی ﺟﺎنبی ﻛـﻼً ﺗﻮﺳـﻂ ﻗﺎبﻫﺎي ﺧﻤﺸﻲ ﺗﺤﻤﻞ می ﺷﻮﻧﺪ. ﻗﺎبﻫﺎی خمشی ﺟﺰئی از ﻗﺎب ﻫﺎی ﻓﻀـﺎیی ﻫﺴـﺘﻨﺪ. ﺑـﻪ ﺑﻨـﺪ (3-8-1) ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد.

ﺳﻴﺴﺘﻢ دوﮔﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﺗﺮکیبی: Dual System

سیستمی اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺑﺎرﻫﺎی ﻗﺎﺋﻢ ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺎبﻫﺎی ﻓﻀﺎیی ﺑﻪﻃﻮر ﻋﻤﺪه و ﺑﺎرﻫﺎی ﺟﺎنبی ﻛـﻼً ﺗﻮﺳﻂ ﻗﺎبﻫﺎی خمشی و دﻳﻮارﻫﺎی ﺑﺮشی ﻳﺎ ﻗﺎبﻫﺎی ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪیﺷﺪه ﺗﺤﻤﻞ میﺷـﻮﻧﺪ. ﺑـﻪ ﺑﻨـﺪ (1-8-4) ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد.

ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻛﻨﺴﻮلی: Cantileverd System

ﻧﻮعی ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺳﺎزه ای اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﻧﻴﺮوﻫﺎي ﺟﺎﻧﺒﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺘﻮنﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﻨﺴﻮلی ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ.

ﺷﻜﻞﭘﺬﻳﺮی: Ductility

ﺧﺼﻮصیتی از ﺳﺎزه اﺳﺖ ﻛﻪ در آن اﻋﻀﺎء در ﺗﻤﺎم ﻳﺎ قسمتی از ﻃﻮل ﺧـﻮد، ﺑـﺪون ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻗﺎﺑـﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪای درﻣﻘﺎوﻣﺖ، ﻗﺎدر ﺑﻪ ﻗﺒﻮل ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞﻫﺎی ﻋﻤﺪﺗﺎً ﭘﻼستیک میﺑﺎﺷﻨﺪ.

ﻃﺒﻘﻪ: Story

ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻴﻦ دو ﻛﻒ ﻣﺘﻮالی. ﻛﻒ زﻳﺮﻳﻦ ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﻢ ﻧﺎﻣﻴﺪه می ﺷﻮد.

ﻃﺒﻘﻪ ﻧﺮم: Soft Story

ﻃﺒﻘﻪای اﺳﺖ ﻛﻪ سختی ﺟﺎنبی آن ﻛﻤﺘﺮ از %70 سختی ﺟـﺎنبی ﻃﺒﻘـﻪ روی ﺧـﻮد و ﻳـﺎ ﻛﻤﺘـﺮ از%80 ﻣﺘﻮﺳﻂ سختیﻫﺎی ﺳﻪ ﻃﺒﻘﻪ روی ﺧﻮد ﺑﺎﺷﺪ.

ﻃﺒﻘﻪ خیلی ﻧﺮم: Extreme Soft Story

ﻃﺒﻘﻪای اﺳﺖ ﻛﻪ سختی ﺟﺎنبی آن ﻛﻤﺘﺮ از %60 سختی ﺟﺎنبی ﻃﺒﻘﻪ روی ﺧـﻮد و ﻳـﺎ ﻛﻤﺘـﺮ از %70 ﻣﺘﻮﺳﻂ سختیﻫﺎی ﺳﻪ ﻃﺒﻘﻪ روی ﺧﻮد ﺑﺎﺷﺪ.

ﻃﺒﻘﻪ ﺿﻌﻴﻒ: Weak Story

ﻃﺒﻘﻪای اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺎنبی آن ﻛﻤﺘﺮ از %80 ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺎنبی ﻃﺒﻘﻪ روی آن ﺑﺎﺷﺪ.

ﻃﺒﻘﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺿﻌﻴﻒ: Extreme Weak Story

ﻃﺒﻘﻪای اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺎنبی آن ﻛﻤﺘﺮ از %65 ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺎنبی ﻃﺒﻘﻪ روی آن ﺑﺎﺷﺪ.

ﻗﺎب خمشی: Moment Frame

ﻗﺎبی اﺳﺖ ﻛﻪ در آن اﺗﺼﺎﻻت ﺗﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﺘﻮن ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ (ﮔﻴﺮدار) اﺳﺖ.

ﻗﺎب ﻓﻀﺎیی: Space Frame

ﻗﺎﺑی اﺳﺖ ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﻛﻪ دارای اﺗﺼﺎﻻت ﺗﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﺘﻮن ﺳﺎده ﻳﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ اﺳﺖ.

ﻗﺎب ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﻓﻮﻻدی: Steel Braced Frame

ﻗﺎبی اﺳﺖ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﺧﺮﭘﺎی ﻗﺎﺋﻢ از ﻧﻮع ﻫﻤﮕﺮا و ﻳﺎ واﮔﺮا، ﻛﻪ از آن ﺑﺮاي ﻣﻘﺎوﻣـﺖ در ﺑﺮاﺑـﺮ ﻧﻴﺮوﻫـﺎی ﺟﺎنبی اﺳﺘﻔﺎده میﺷﻮد.

ﻗﺎب ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی ﺷﺪه ﻫﻤﮕﺮا: Concentrically Braced Frame

ﻗﺎب ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی ﺷﺪه ای اﺳﺖ ﻛﻪ در آن اﻣﺘﺪاد اﻋﻀﺎی ﻣﻮرب از ﻣﺤـﻞ ﺗﻘـﺎﻃﻊ ﺗﻴﺮﻫـﺎ و ﺳـﺘﻮنﻫـﺎ میﮔﺬرﻧﺪ. در اﻳﻦ ﻗﺎبﻫﺎ اﻋﻀﺎء ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻳﺎ ﻛﺸﺶ ﻗﺮار دارﻧﺪ.

ﻗﺎب ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی ﺷﺪه واﮔﺮا: Eccentrically Braced Frame

ﻗﺎب ﻣﻬﺎرﺑﻨﺪی ﺷﺪه ای اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﺣﺪاﻗﻞ یکی از دو اﻧﺘﻬﺎی اﻋﻀﺎي ﻣﻮرب در ﻓﺎﺻﻠﻪ کمی از ﻣﺤﻞ ﺗﻘﺎﻃﻊ ﺗﻴﺮ ﺑﺎ ﺳﺘﻮن و ﻳﺎ ﺗﻴﺮ ﺑﺎ ﻋﻀﻮ ﻣﻮرب دﻳﮕﺮ، ﻣﺤﻮر ﺗﻴﺮ را ﻗﻄﻊ میﻛﻨﺪ. در اﻳﻦ ﻗﺎبﻫـﺎ، ﺗﻴﺮﻫﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻓﺸﺎر و ﻛﺸﺶ، ﺗﺤﺖ ﺧﻤﺶ و ﺑﺮش ﻗﺮار میﮔﻴﺮﻧﺪ.

مرکز سختی: Center of Rigidity

ﻣﺮﻛﺰ سختی (ﺻﻠﺒﻴﺖ) ﻃﺒﻘﻪ، ﻧﻘﻄﻪای اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮآﻳﻨﺪ ﻧﻴﺮوی ﺑﺮشی ﻃﺒﻘﻪ در آن ﻧﻘﻄـﻪ وارد آﻳﺪ، ﻃﺒﻘﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻜﻞ ﺟﺎنبی اﻧﺘﻘﺎلی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻴﭻﮔﻮﻧﻪ ﭘﻴﭽﺶ در آن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﻮد.

ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺎنبی: Lateral Strength

ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺑﺎرﺑﺮی ﻧﻬﺎیی ﻳﻚ ﻋﻀﻮ ﺑﺮای ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﺟﺎنبی.

ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺎنبی ﻃﺒﻘﻪ: Story Lateral Strength

ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺟﺎنبی اﻋﻀﺎی ﻃﺒﻘﻪ

ﻧﺴﺒﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮﻣﻜﺎن ﻃﺒﻘﻪ: Ratio Drift Story

ﻧﺴﺒﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن نسبی ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع ﻃﺒﻘﻪ.

علائم

A                      شتاب مبنای طرح

Aj                     ضریب بزرگنمایی  

B                     ضریب بازتاب ساختمان

B1                    ضریب شکل طیف

Bp                    ضریب بازتاب برای قطعات الحاقی

C                    ضریب زلزله

Cd                   ضریب بزرگنمایی تغییر مکان

D                    عرض ساختمان

d                    اندازه پیش آمدگی ساختمان در ساختمان های با مصالح بنایی مطابق شکل (7-1) فصل 7

di                   ضخامت لایه i خاک

eaj                  برون مرکزی اتفاقی طبقه j

eij                   فاصله افقی مرکز سختی طبقه i و مرکز جرم تراز j

F                    ضریب مورد استفاده در محاسبه ضریب زلزله در روش ساده شده تحلیل

Fj                   نیروی جانبی در تراز j

Fp                  نیروی جانبی قطعه الحاقی

Fpui                نیروی جانبی وارد به دیافراگم در تراز i

Fvu                 مولفه نیروی قائم زلزله

g                    شتاب ثقل

H                   ارتفاع کل ساختمان نسبت به تراز پایه

Hm                 حداکثر ارتفاع مجاز ساختمان از تراز پایه

hi                   ارتفاع تراز i از تراز پایه

I                    ضریب اهمیت ساختمان

L                   طول ساختمان

l                    اندازه پیش آمدگی ساختمان در ساختمان های با مصالح بنائی مطابق شکل (7-1) فصل 7

Mi                  لنگر پیچشی در طبقه i

N                   ضریب اطلاح طیف

n                    تعداد طبقات ساختمان از تراز پایه به بالا

N1(60)              تعداد ظربات نفوذ استاندارد ( اصلاح شده برای فشار موثر سربار و انرژی )

Ru                  ضریب رفتار سازه

S                   عددی که بر حسب نوع زمین و میزان خطر لرزه خیزی تعیین می شود

T                   زمان تناوب اصلی نوسان سازه در جهت مورد نظر

Ts                 عددی که بر حسب نوع زمین تعیین می شود

T0                  عددی که بر حسب نوع زمین تعیین می شود

Vu                 کل نیروی جانبی طرح یا برش طرح در تراز پایه

Vmin              حداقل نیروی جانبی طرح یا برش طرح در تراز پایه

Vs                 میانگین سرعت موج برشی لایه های خاک

Vser                کل نیروی جانبی یا برش پایه در زلزله سطح بهره برداری

Vsi                 سرعت موج برشی لایه i خاک

W                 وزن موثر لرزه ای

Wi                 آن قسمت از وزن موثر لرزه ای که در تراز i واقع شده است

Wp                بار مرده به اضافه قسمتی یا کل سربار قطعه

ρ                  ضریب نامعینی سازه

Ω0                ضریب اضافه مقاومت 

ΔM                تغییر مکان جانبی نسبی غیر خطی طرح