مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها (1395) | ١٣-٩-٧ شبکە کامپیوتر

١٣-٩-٧-١ كليات

به دلیل پیشرفت فن‌آوری داده، فن آوری اطلاعات، محیط چندرسانەای، اینترنت، اترنت و شبکه بی‌سیم آنها، کامپیوتر و غیره ایجاب مینماید که برای تأمین ارتباطات لازم بین این شبکه ها، برای ساختمان هایی که به این سیستم‌ها نیاز دارند شبکه کامپیوتر مناسب، در نظر گرفته شود.

تبصره ١: در اين مقررات فقط به بخش غيرفعال شبكه كامپيوتر ودر قالب تأسيسات برقى و بصورت عام، اشاره شده و از پرداختن به موارد بخش فعال شبکه و غیره که در حوزہ تخصصی بخش فنآوری اطلاعات قرار دارد، پرهيز شده است.

تبصرہ ٢: رعایت مقررات عمومی ذکر شده در این مقررات مربوط به کابل کشى مدارها، در خصوص کابل کشی شبكه کامپیوتر نيز الزامى است.

١٣-٩-٧-٢ ساختار شبكه کامپیوتر

توپولوژی مورد استفاده در شبکه کامپیوتر دارای ساختار ستارە بودە و طراحی آن با توجه به نياز ساختمان، کاربری شبكە، گستردگی، حجم انتقال اطلاعات، سرعت انتقال اطلاعات و غيره انجام و شامل اجزائی به قرار زير است:

١٣-٩-٧-٢-١ پريز مخصوص شبكه كامپيوتر (پريز RJ45)

از نوع روکار، تو کار، با یک و یا چند سوکت، مدولار و یا معمولی، که باید بر اساس استانداردهای معتبر بين المللی توليد شده باشد.

١٣-٩-٧-٢-٢ کابل چند زوج بھم تابیدہ مسی (کابل مسی شبكه)

در انتخاب و استفادہ از کابل های چندزوج بھم تابیدہ ہا هادی مسی، کہ برای کابل کشی جھت اتصال پریزهای شبکه کامپیوتر به تجھیزات رک‌های فرعی شبکه کامپیوتر در ساختمان (رک ھای منطقه ای) بکار میرود، باید به نکات زیر توجه شود:

الف) نوع کابل شبكه که با توجه به حجم اطلاعات انتقالی در شبكه، سرعت انتقال اطلاعات، سرعت اتصال کاربران و سایر عوامل دیگر بر اساس ردەبندی آن تعیین میگردد.

ب) در نظر گرفتن شرايط محيطى نصب، مسير اجرا، نوع اجرا ودسترسى، تداخل امواج الكترومغناطیسی، میزان اثر نويز ناشى از ساير سيستمهاى تأسيسات برقی و غيره، كه در انتخاب نوع کابل، از قبیل كابل بدون شيلد، شيلددار، فويل دار و غيره مؤثر مى باشد.

پ) رعایت حداكثر طول مجاز قابل استفاده از اين كابل‌ها در طرح شبكه، كه پريزهای شبكه کامپیوتر را به پچ پانل و هاب سوییچ در ر ک فرعی شبکه کامپیوتر وصل مینماید و به آن اصطلاحاً طول کابل کشی افقی نیز می گویند، الزامی است.

ت) در انتخاب نوع مجاری جهت عبور کابل شبکه در ساختمان از قبیل لوله، ترانکینگ، سینی کابل، داکت‌کابل و غیره باید امکانات دسترسی به کابل‌ها نیز در نظر گرفته شود.

ث) سایر موارد و مشخصات دیگری که طبق نیاز شبکه کامپیوتر، استانداردها و پروتکل‌های بین المللی در انتخاب نوع كابل و كابل كشى آن را الزامى مى نمايد.

١٣-٩-٧-٢-٣ رک فرعی شبکه کامپیوتر

رک‌های فرعی شبکه کامپیوتر برای نصب تجھیزات شبکہ کامپیوتر از قبیل پچ پانل، ھاب سویچ، سایر سویچها و غیره بکار میرود. این رک ها دارای كيت هاى نگهدارنده افقى و عمودى كابل ها، نوارهای برسدار عبور کابل (برای جلو گیری نفود گرد و خاک)، منبع تغذیه برق رک، فن تهویه و غیره بوده و دارای مشخصات عمومی و شرایطی به قرار زير مى باشد:

الف) رک‌ها باید دارای در بازشو از قسمت جلو بوده و در صورت نیاز کابل کشی و نصب تجهیزات، دارای در قسمت پشت و دیواره‌های جانبی قابل برداشت و دارای بازشوهای لازم برای گردش هوا نیز باشد.

ب) رک‌ها باید دارای عرض و عمق استاندارد و مناسب برای نصب تجهیزات شبكه باشد.

پ) ارتفاع رک و یا تعداد رک مورد نياز، بر اساس تعداد واحدهاى تجهيزات قابل نصب ومورد نياز شبکه تعیین میگردد.

ت) تعداد واحدهای رک فرعی متناسب با تعداد و پورت‌های پچ پانل، هاب سویچ، ساير سويجها، منبع تغذیه و غیرە انتخاب میگردد.

تبصرہ: تعداد پورت‌های پچ پانل متناسب با تعداد خطوط شبکه کامپیوتر و تعداد پورت‌های سویچ‌ها متناسب با نیاز طرح انتخاب میگردد.

ث) منبع تغذیه این رک باید از طریق برق بدون وقفه تغذیه گردد.

ج) برای نصب رک های فرعی در ساختمان باید محل مناسب با توجه به طول مسیر کابل کشی افقی در نظر گرفته شود. محل نصب اين رکها، ترجيحاً اتاق برق سيستم هاى جريان ضعيف و يا اتاق برق تأسیسات برقی و یا کابینت مخصوص آن میباشد.

تبصره: در صورت نصب ر ک فرعی در اتاق برق تأسیسات برقی، بايد فاصله عملیاتی لازم برابر حداقل ٨٠ سانتیمتر با تأسیسات برق فشار ضعیف و تابلوهای برق رعایت گردد.

چ) سایر موارد و مشخصات دیگری که نیاز شبکه کامپیوتر و یا استانداردها و پروتکل‌های بین المللی آن را الزامى مى نمايد.

تبصره: در صورت نیاز به شبکه اینترنت و تلفیق آن با شبکه بیسیم اینترنت برای پوشش دادن تبادل اطلاعات در بستر شبکه کامپیوتر، تجهیزات خاص این سیستم، در نقاط مورد نیاز ساختمان در نظر گرفته شود و امکانات لازم نیز در رک‌های فرعی شبکه کامپیوتر، پیشبینی گردد.

١٣-٩-٧-٢-۴ کابل پشتیبان شبکه کامپیوتر

کابل پشتیبان و یا مسیر اصلی شبکه کامپیوتر جهت ارتباط و اتصال رک‌های فرعی به رک و يا رک های اصلی شبکه کامپیوتر مستقر در مرکز کامپیوتر و یا چنانچه ساختمان دارای مرکز داده متعلق به خود باشد، بكار می رود. اين ارتباط واتصال و نوع كابل آن بر اساس حجم اطلاعات، سرعت انتقال و اتصال کاربران، طول مسیر کابل کشی، پیش بینی امکانات لازم براى توسعه آينده، تعميرات، بهره بردارى، نهايتاً نياز كلى شبكه كامپيوتر و يا فن آورى اطلاعات (IT) وغيره تعيين میگردد. در انتخاب نوع کابل پشتیبان و کابل کشی آن، باید به نکات زیر توجه شود:

الف) کابل‌های پشتیبان اکثراً از نوع فیبر نوری میباشند. کابل چندزوج بهم تابیدە مسی در صورت پاسخگو بودن به حدا کثر طول مجاز میتواند به عنوان کابل پشتیبان با در نظر گرفتن شرايط طرح مورد استفاده قرار گیرد.

ب) تعداد رشته‌های کابل فیبر نوری، نوع چند مود و یا تک مود و تعداد رشته و ساير مشخصات دیگر آن بر اساس نیاز طرح و شبکه کامپیوتر تعیین می گردد.

پ) توپولوژی مورد استفاده در کابل کشی کابل پشتیبان نیز دارای ساختار ستاره میباشد.

ت) رعایت حداكثر طول مجاز كابل فيبر نورى در كابل كشى كابل پشتيبان الزامى است.

ث) در انتخاب نوع مجاری جهت عبور كابل پشتیبان از قبيل لوله، سينى كابل، نردبان كابل، داکت‌کابل، شفت عبور کابل، باید امکانات دسترسی به کابل‌ها نیز در نظر گرفته شود.

ج) سایر موارد و مشخصات دیگری که نیاز شبکه کامپیوتر و یا استانداردها و پروتکل‌های بین المللی در انتخاب کابل پشتیبان آن را الزامی مینماید.

١٣-٩-٧-٢-٥ رک اصلی شبكه کامپیوتر

این رک‌ها در مرکز کامپیوتر و یا فضای معادل آن و یا چنانچه ساختمان دارای مركز داده و متعلق به خود باشد مستقر میشود. رک های فرعی ساختمان از طریق کابل پشتیبان شبكه کامپیوتر با توپولوژی ستارہ به رک و یا رک های اصلی متصل میگردند. در این رک ها تجهيزات اصلى شبكه کامپیوتر از قبیل پچ پانل ها، سویچ ها، سرورها، کیت های نگهدارندە افقی و عمودی کابل ها، نوارهای برسدار عبور کابل، منبع تغذیه رک فن تهویه و غيره كه مشخصات آن‌ها توسط متخصصين شبكه کامپیوتر یا فن آوری اطلاعات تعیین می گردد، نصب میشود. این رک علاوه بر موارد عمومى رديف ١٣-٩-٧-٢-٣ بايد داراى مشخصات وشرايط زير باشد:

الف) رک‌ها باید دارای در بازشو از قسمت جلو و پشت و نیز دیواره‌های جانبی قابل برداشت باشد.

ب) برای نصب این رک‌ها در مرکز کامپیوتر و یا مرکز داده باید هماهنگی لازم بعمل آمده و شرايط مورد نیاز فراهم گردد.

پ) منبع تغذیه این ر ک باید از طریق برق بدون وقفه تغذیه گردد.

تبصرہ ١: در نحوہ و تأمین پایداری تغذیه برق رک‌های اصلی، نحوہ نصب و چیدمان، تهویه رک ها، رعایت فاصله کابل‌های مسی مربوط به داده و برق، نیازهای تأسیسات برقی، مکانیکی، معماری، سازه و غیره در مركز داده، باید موارد مرتبط در استانداردهاى 942-ANSI/TIA و002-ANSI/BICSI ، رعايت شود.

تبصرہ ٢: چنانچه شبکه کامپیوتر ساختمانی فقط یک ر ک فرعی کامپیوتر داشته باشد. این ر ک، به عنوان ر ک اصلی تلقی شده و دارای عملکرد و خصوصیات ر ک اصلی خواهد بود.

١٣-٩-٧-٣ مركز داده

مركز داده، هم بصورت ساختمان مستقل و يا جزئى از يك ساختمان كه داراى اين مركز نيز میباشد، طراحی و مورد استفاده قرار می گیرد. مرکز داده دارای چهار ردەبندى (Tier) از نظر مشخصات، امنيت، تداوم فعاليت وغيره (Tier1.Tire2.Tire3.Tier4) بوده، كه در استانداردهاى 942-ANSI/TIA و 002-ANSI/BICSI تعریف و مشخص گردیدە است. رده بندی‌های مرکز داده بر اساس نیاز طرح و بهرەبردار تعیین میگردد. الزامات خاص و مورد نياز براى طراحى تأسيسات برقی، مکانیکی، معماری، سازه و غیرہ برای هر چھار ردەبندی مرکز داده در استانداردهای فوق الذکر تعیین و مشخص گردیدە است. بر اساس رده انتخاب شده براى مركز داده، الزامات همان رده نيز باید بطور کامل رعایت گردد.

تبصره: سیستم اتصال زمین عملیاتی مرکز کامپیوتر و یا مرکز داده باید به ترمینال یا شینه اتصال اصلی زمین وصل و همبندی گردد.

١٣-٩-٧-4 سيستم هاى جريان ضعيف تحت پروتكل اينترنت (IP Base)

سیستم‌های جریان ضعيف تحت IP به دلیل امکانات آنها، توانایی تجمیع با هم و یا با ساير سیستم ها، قابلیت انعطاف، بهره گیری از سيستمها و فن آورى روز و غيره، در انواع ساختمان‌ها از جمله اداری، تجاریه ای بزرگ، ساختمان مرکزی بانک ها، مراکز خرید بزرگ و غیره با توجه به کاربری فضاهای ساختمان و نیاز بهرەبردار، مورد استفادە قرار می گیرد کە عمدەترین آنها بە قرار زير است:

١٣-٩-٧-4-١ سيستم تلفن تحت IP

سيستم تلفن تحت IP-phone) IP و يا IP-Base) بطور مستقل ويا مشترک با سيستم تلفن متعارف با توجه به نياز ساختمان و بهره بردار، شرايط طرح و غيره با خصوصيات، شرايط والزامات زير مورد استفاده قرار مى گيرد:

الف) این سیستم باید با رعایت پروتکل‌های اینترنت، استانداردهای مربوط بە مخابرات و ارتباطات و نيز صدا تحت VOIP) IP)، طراحی و بکار گرفته شود.

ب) شبکه غیرفعال این سیستم از قبیل پریزها، کابل مسی شبکه، ر کهای فرعی و اصلی، کابل پشتیبان و غیره دارای الزامات یکسان با الزامات شبکه کامپیوتر میباشد.

پ) این سیستم میتواند در بستر و ساختار مستقل و یا در یک بستر مشترک با شبكه کامپیوتر و شبکه داده طراحی و مورد بهرەبرداری قرار گیرد.

ت) تعداد خطوط تلفن اين سيستم بر اساس نياز فضاها تعيين مى گردد. مركز اين سيستم (IP PBX)، از طریق مرکز کامپیوتر و یا مرکز داده خطوط تلفن داخلی، شهری، کشوری، فاکس و غيره را بهم مرتبط مینماید.

ث) بخش فعال مرکز این سیستم شامل سوییچ ها، سرورها، نرم افزار و سایر تجهيزات آن، توسط متخصصین مخابرات و یا فن آوری اطلاعات تعیین و انتخاب میگردد.

١٣-٩-٧-4-٢ سيستم صوتى واعلام خطر تحت IP

سيستم صوتى و اعلام خطر تحت IP جهت پحش صوت، پیام رسانى و اعلام خطر با توجه به نياز ساختمان، شرايط طرح و غيره با خصوصيات و الزامات زير بكار مى رود:

الف) در طراحى اين سيستم بايد پروتكل هاى اينترنت، استانداردهاى مربوطه ودستور العمل سازندگان رعایت گردد.

ب) اين سيستم بايد امكانات و همخوانى هاى لازم براى مرتبط شدن با مركز اعلام حريق وسيستم مدیریت هوشمند ساختمان را داشته باشد.

پ) باید محل مناسب جهت نصب مبدل‌های دیجیتال به آنالوگ، تقویت کننده‌های صوتی محلی در طبقات ساختمان که بلند گوهای سیستم صوتی هر طبقه و یا منطقه ای را تغذیه می نمایند، در نظر گرفته شود. اين محل مى تواند اتاق برق جريان ضعيف و يا اتاق برق فشار ضعيف تأسيسات برقی باشد.

ث) در مرکز سیستم، سیگنال صوتی پس از تبدیل از حالت آنالوگ بە دیجیتال، سیگنال دیجیتال از طریق بستر شبکه کامپیوتر و یا شبکه داده، به عنوان سیگنال ورودی مبدل و تقویت کننده محلی بکار گرفته میشود.

١٣-٩-٧-4-٣ سيستم آنتن مركزى (تلويزيون) تحت IP

سيستم آنتن مركزى تحت IP Base TV) IP ) جهت دریافت و ارسال سیگنال تصاویر تلویزیونی و ماهوارەای یا تصاوير ديگر و همچنين كانال هاى راديويى وصوتى با توجه به نياز ساختمان، بهره بردار، شرايط طرح و غيره با خصوصیات و الزامات زير، مورد استفاده قرار مى گيرد:

الف) در طراحی این سیستم باید استانداردهای مربوطه و دستورالعمل سازندگان معتبر آن، رعايت گردد.

ب) سیگنال‌های تصاوير تلويزيونى دريافتى از طريق مركز اين سيستم به صورت ديجيتال وداده درآمده و سیس این سیگنال ها در بستر شبکه کامپیوتر و یا شبکه داده که دارای مشخصات و امکانات لازم جهت ارسال تصاویر با کیفیت مناسب است، قرار می گیرد.

پ) تعداد کانال‌های تلویزیونی، ماهوارهای و تصاویر، توسط کارتهای سیگنال مخصوص در مرکز سیستم تعیین میگردد و بر اساس آن كانال هاى قابل دريافت تعيين و يا افزايش و كاهش داده میشود.

١٣-٩-٧-4-4 سيستم هاى امنيتى و حراستى تحت IP

سيستم هاى امنيتى وحراستى تحت IP عمدتاً شامل سيستم های زير می باشند:

- سیستم تلویزیون مداربسته (دوربین مداربسته)

- سيستم كنترل تردد تحت IP

- سيستم اعلام و هشدار سرقت

رعایت موارد زیر در طراحی و بکار گیری سیستم‌های فوق در ساختمان‌ها الزامى می باشد:

الف) بستر شبکه داده سیستم‌های فوق میتواند همان بستر شبكه کامپیوتر و داده باشد ولى عموماً بستر شبکه سیستم‌های فوق، برای افزایش ایمنی و جلوگیری از نفوذ و تخريب افراد غيرمجاز، مستقل در نظر گرفته میشود.

ب) تجهيزات سيستم هاى فوق بايد از نوعى انتخاب و به نحوى نصب شوند كه انجام دستكارى و تخریب در آنها به حداقل برسد.

پ) مجارى و مسيرهاى عبور مدارها و كابل كشى هاى سيستم هاى مذكور بايد ايمن وغير قابل دستکاری و تخریب باشد.

ت) سیستم‌های فوق باید امکانات و همخوانی‌های لازم را براى مرتبط شدن با مركز اعلام حريق و همچنين سيستم مديريت هوشمند ساختمان داشته باشد.

ث) مرکز سیستم‌های مذکور باید از نوع متکی به خود باشد.

ج) رعایت استانداردها و دستورالعمل سازندگان معتبر سیستم‌های فوق الذكر در طراحی و بکارگیری اجزا، تجهیزات و شبکه سیستم‌های فوق الزامی است.

چ) مراكز سيستم هاى فوق الذكر بايد داراى فضاى نصب وكنترل مستقل و ايمن باشد. اجزاى سيستم، كابل هاى شبكه و همچنين تجهيزات مراكز فوق، از قبيل سويچ ها، سرورها، سيستم ضبط تصاوير، سیستم ثبت تردد، مانيتورهاى تصوير، پانل هاى كنترل و غيره بايد بر اساس نياز سیستم و بهرەبردار تعيين و تأمين گردد.

تبصره: سيستم هاى جريان ضعيف تحت IP مورد اشاره در بندهاى فوق اصلی ترين آنها مى باشد. سيستم هاى جريان ضعيف تحت IP دیگری نیز، از قبیل سیستم مدیریت پارکینگ، سیستم دربازكن، سيستم نمایش تصوير و آگهى و غيره وجود دارند كه در آن‌ها نيز معيار طراحى و بکار گیری، نیاز ساختمان و بهرەبردار، بر طبق استاندارد و دستورالعمل سازندگان معتبر آن سيستم، خواهد بود.