مبحث نهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای ساختمان های بتن آرمه (1399) | ٩-٢٢-٥ توليد، بتن ريزى و عمل آورى بتن

٩-٢٢-٥-١ توليد بتن

٩-٢٢-٥-١-١ الزامات اجرایى

الف- مصالح سیمانی و سنگ دانه‌ها باید به منظور جلوگیری از فاسد شدن یا آلودگی به طور مناسب انبار شوند.

ب- مصالح آلوده يا فاسد شده نبايد در بتن مصرف شوند.

پ- در مواردی که بتن در کارگاه توليد میشود، تجهيزات اختلاط و حمل بتن؛ ودر مواردى كه از بتن آماده استفاده مى شود، الزامات مربوط به حمل بايد مطابق ضوابط آيين نامه ى بتن ايران (آبا) باشند.

٩-٢٢-٥-٢ بتن ريزى

٩-٢٢-٥-٢-١ الزامات اجرایى

الف - فضاى داخل قالب بايد قبل از بتن ريزى از هر كونه مواد اضافى ويخ باک شود.

ب - آب آزاد بايد قبل از بتن ريزى از فضاى داخل قالب جمع آورى وخارج شود.

پ - مصالح بنایی که در تماس با بتن قرار مى گيرند، قبل از بتن ريزى بايد با آب اشباع شوند.

ت - تجهیزاتی كه براى حمل بتن به محل نهايى بتن ريزى به كار میروند، بايد الزامات حمل و ریختن بتن را برآورده نمايند.

ث - استفاده از لوله‌هاى آلومينيومى يا آلياژ آن در يمپ كردن بتن مجاز نيست.

ج - در فرآيند بتن ريزى بايد موارد (١) تا (٥) زير رعايت شوند:

١- با سرعتی انجام شود كه مقدار مناسبى از بتن در محل ريختن فراهم باشد.

٢- با سرعتی انجام شود که بتن در تمام مدت بتن ریزی از کارآیی لازم براى تراكم با تجهيزات مورد نظر برخوردار باشد.

٣- از جدا شدن اجزاى بتن يا اتلاف آن جلوگيری شود.

4- وقفه‌هايى وجود نداشته باشند كه سبب از دست رفتن كارآيى بتن وايجاد درز سرد در مراحل متوالی جای دادن بتن گردند.

۵- بتن تا حد امكان در نزديكترين موقعيت نسبت به محل نهايى مورد نظر ريخته شود، تا از جداشدگی سنگ دانه‌ها بر اثر جا به جایی مجدد یا روان شدن آنها جلوگيرى شود.

چ - بتنی که به مواد مضر آغشته شده، یا کارآیی اولیه را به حدی از دست داده که با روش‌های مورد نظر قابل تراكم نيست، نبايد مصرف شود.

ح - روان كردن مجدد بتن با استفاده از افزودنى هاى روان كننده در محدوده ى تعيين شده در آيين نامه ى بتن ايران (آبا)، قبل از خروج از مخلوط كن مجاز است؛ مكر آن كه توسط مهندس ناظر منع شده باشد.

خ - بتن ريزى بايد از آغاز تا پايان به صورت تقريبا پيوسته، تا تكميل هر قسمت در محدوده ى مرزها یا درز‌های از پیش تعيين شده، ادامه يابد.

د - تراکم بتن باید با وسايل و روش هاى مناسب انجام شود؛ به طورى كه كاملا اطراف آرماتورها، اقلام جای گذاری شده در بتن و گوشه هاى قالب را پر نمايد.

ذ - سطح بالایى بتن ريخته شده در قالب هاى قائم بايد تا حد امكان افقى وتراز باشد.

ر - پرداخت سطح نهايى بتن بايد مطابق آيين نامه‌ى بتن ايران (آبا) انجام شود.

٩-٢٢-٥-٣ عمل آورى بتن

٩-٢٢-٥-٣-١ اطلاعات طراحى

در مواردی که آزمایش‌های تکمیلی بر روی نمونه‌های عمل آمدەی کارگاهى به منظور تاييد كفايت عمل آورى بتن لازم باشند، روش انجام آن ها بايد مشخص شود.

٩-٢٢-٥-٣-٢ الزامات اجرایى

الف- مدت عمل آوری بتن بسته به شرايط محيطى حاكم پس از دوره ى عمل آورى، دماى محيط، روند كسب مقاومت بتن وهم چنين دوام بتن است. در اين رابطه ضوابط بندهاى (ب) تا (ج) زير بايد رعايت شوند.

ب- بتن با روند كسب مقاومت متوسط، در دماى حداقل ١٠ درجه و محيط مرطوب، بايد به مدت معمولاً ٧ روز پس از بتن ریزی نگه داری شود؛ مگر در مواردی كه از روش عمل آورى سريع استفاده شده باشد.

پ- بتن با روند كسب مقاومت سريع، بايد در دماى حداقل ١٠ درجه و در محيط مرطوب به مدت معمولاً ٣ روز پس از بتن ریزی نگه داری شود؛ مگر در مواردى كه از روش عمل آورى سريع استفاده شده باشد.

ت- بتن با روند كسب مقاومت كند، بايد در دماى حداقل ١٠ درجه و در محيط مرطوب به مدت معمولاً ١۴ روز پس از بتن ریزی نگه داری شود؛ مگر در مواردی که از روش عمل آورى سريع استفاده شده باشد.

ث- در مواردی که دوام بتن از اهميت برخوردار باشد، مدت عمل آورى بتن بايد حداقل تا رسيدن به ٧٠ درصد مقاومت مشخصه ادامه يابد.

ج- روش عمل آوری سریع، به منظور كسب سريع مقاومت و كاهش زمان عمل آورى، با بخار در فشار معمولی، گرما و رطوبت و دیگر روش‌های قابل قبول از نظر مهندس ناظر، میتواند به کار گرفته شود. در صورت استفاده از روش عمل آورى سريع، بندهاى (١) و (٢) زير بايد رعايت شوند.

١- مقاومت فشارى در مرحله‌ى بارگذاری مورد نظر بايد حداقل به ميزان مقاومت فشارى تعيين شده باشد.

٢- روش عمل آوری سریع نباید بر دوام بتن تاثير نامطلوب بگذارد.

چ- در مواردى كه مقام قانونى مسئول يا مهندس ناظر لازم بداند، قبل از عمليات اجرايى، نتايج آزمایش نمونه‌های استوانه‌ای كارگاهى كه مطابق بندهاى (١) و (٢) زير ساخته و عمل آورى شده باشند، علاوه بر نتایج آزمایش مقاومت نمونه‌ی عمل آمده به صورت استاندارد، باید ارائه گردند.

١- حداقل دو آزمونەی استوانه‌ای ١۵٠ ×٣٠٠ میلى متر يا سه آزمونه‌ى استوانه‌ى ١٠٠ ×٢٠٠ ميلى متر عمل آوری شدە در كارگاه

٢- آزمونه هاى كاركاهي بايد مطابق دستور العمل آئين نامه بتن ايران (آبا) عمل آورى شده ودر سن مقاومت مشخصه آزمايش شوند.

ح- روش‌های نگه داری و عمل آوری بتن هنگامی مناسب تلقی می شوند كه شرايط بند‌های (١) يا (٢) زير تامين شده باشند:

١۔ میانگین مقاومت استوانه‌های عمل آمده در كارگاه، در سن مشخص شده براى تعيين f'c ، بايد حداقل ٨٥ درصد ميانگين مقاومت استوانه‌هاى عمل آورى در شرايط استاندارد باشد.

٢- میانگین مقاومت استوانە‌های عمل آوری شدەی در کارگاە در سن مورد نظر، 3/5 مگاپاسكال بيش از f'cباشد.

٩-٢٢-٥-4 بتن ريزى درهواى سرد

٩-٢٢-۴-۵-١ بتن ریزی در هوای سرد به مواردی اطلاق میشود که بتن در دمای محیطی کمتر از ۵ درجه ی سلسیوس ریخته و نگه داری میشود. در این موارد باید تمهیدات خاص، هم براى ريختن و هم برای عمل آوردن، به كار گرفته شوند؛ تا از شرايط يخ زدگى جلوگيرى شده وشرايط مناسب براى كسب مقاومت مطلوب تامين شوند.

٩-٢٢-٥-4-٢ رعایت ضوابط و الزامات بتن ریزی در هوای سرد كه در آيین نامهى بتن ايران (آبا) ارائه شده، الزامى است.

٩-٢٢-۵-۵ بتن ریزی در هوای گرم

٩-٢٢-۵-۵-١ بتن ریزی در هوای گرم به مواردی اطلاق میشود که بتن با دمای بيش تر از ٣٢ درجه ی سلسیوس ریخته میشود. در این موارد باید تمهیدات خاص، برای كاهش دماى بتن در زمان ريختن، به كار گرفته شوند؛ تا از ايجاد اختلال در كسب مقاومت و دوام مطلوب، وافزايش ترك خوردگی‌های ناشی از جمع شدگی خمیری، حرارتی و خشک شدگی، جلوگیری گردند.

٩-٢٢-۵-۵-٢ ضوابط و الزامات بتن ریزی در هوای گرم در آئین نامه بتن ایران (آبا) ارائه شده و بايد رعایت گردند.

٩-٢٢-٥-6 درزهاى ساخت، انقباض وجدا كننده

٩-٢٢-٥-6-١ اطلاعات طراحى

الف - مشخص نمودن درزهاى ساخت، انقباض وجدا كننده در مواردى كه طرح اقتضا نمايد.

ب- جزئيات لازم براى انتقال برش وديگر نيروها از طريق درزها.

پ- آماده سازى سطحى درز ساخت، شامل مضرس كردن سطوح بتن سخت شده در محلى كه بتن جدید در مجاورت آن ریخته میشود.

ت- در محل هایی که انتقال برش میان پروفیل‌های فولادی و بتن از طریق گل میخ‌های سر دار يا میلگرد‌های جوش شده صورت می گیرد، فولادها باید تميز و عاری از رنگ و زنگ باشند.

ث- به منظور عملكرد مشترک قطعه ی پيش ساخته وبتن درجا، آماده سازى سطح قطعه ى بيش ساخته در تماس بابتن درج، شامل مضرس و اشباع كردن رويه قطعه پيش ساخته، لازم است.

٩-٢٢-٥-6-٢ الزامات اجرایى

الف- درزهایی كه محل يا جزئيات آنها مشخص نشده يا با آن چه در مدارك ساخت نشان داده شده متفاوتند، باید به تائید مهندس طراح سازه رسانده شوند. در این موارد در صورت عدم دسترسى به مهندس طراح، مهندس ناظر بايد با مشورت مهندس طراح ديگرى، محل درز را تعيين نمايد.

ب- درز‌های ساخت در سیستم‌های کف یا سقف باید در حدود یک سوم دهانه‌ی دال ها، تیرهاى فرعی و اصلی پیش بینی شوند؛ مگر آن که در محل دیگری، با تايید مهندس طراح سازه پيش بينى شده باشند. در اين موارد در صورت عدم دسترسى به مهندس طراح، مهندس ناظر بايد با مشورت مهندس طراح ديگرى، محل درز را تعيين نمايد.

پ- درزهاى ساخت در تيرهاى اصلى بايد حداقل دو برابر عرض تيرهاى متقاطع از بر تير متقاطع مورد نظر فاصله داشته باشند، مگر آنكه محل ديگرى توسط مهندس طراح سازه تعيين شده باشد. در این موارد در صورت عدم دسترسى به مهندس طراح، مهندس ناظر بايد با مشورت مهندس طراح دیگری، محل درز را تعيين نمايد.

ت- درزهاى ساخت بايد تميز بوده ودوغاب حشك شده قبل از بتن ريزى جديد از روى آنها برداشته شود.

ث- سطح بتن در درزهاى ساخت بايد مطابق مشخصات خواسته شده، مضرس شود.

ج - قبل از بتن ريزى جديد، درزهاى ساخت بايد اشباع شده و سپس آب اضافى از محل درز جمع‌آوری شود.

٩-٢٢-٥-٧ ساخت قطعات بتنى

٩-٢٢-٥-٧-١ اطلاعات طراحى

الف- در مواردی که دال متکی بر زمين به عنوان ديافراكم سازاى يا جزئى از سيستم مقاوم لرزه‌اى طرح شده باشد، این مورد باید بە صورت مشخص عنوان گردد.

ب- جزئيات ساخت شالوده هاى شيب دار يا پله اى كه قرار است به عنوان يك واحد عمل كنند، بايد ارائه شوند.

پ- محل هایی كه سيستم سقف و ستون هاى بتنى قرار است يكپارچه اجرا شوند، بايد مطابق فصل ٩-١۶ تعيين شوند.

٩-٢٢-٥-٧-٢ الزامات اجرایى

الف- تیر‌های اصلی و فرعی و دال های متکی بر ستون ها یا دیوارها، بايد هنگامی بتن ريزى شوند كه بتن تكيه‌گاه آن ها از حالت خميرى خارج وسفت شده باشد.

ب- تيرهاى اصلى و فرعى، نشيمن ها، كتيبه ها و سر ستون ها بايد به صورت بخشى از سيستم دال یکپارچه با آن اجرا شوند؛ مكر آن كه به طريق ديگرى توسط مهندس طراح سازه تعيين شده باشد.

پ- در محل هايى كه قرار است بتن ستون وسيستم سقف يكبارچه اجرا شوند، بتن ستون بايد به صورت یکپارچه در تمام عمق دال و به فاصله‌ی حداقل ۶٠٠ ميلى متر از بر ستون ريخته شده و سیس با دال یکپارچه ادامه یابد.

ت- در مواردی كه دال متكى بر زمين به عنوان ديافراكم سازه‌اى يا جزئى از سيستم مقاوم لرزه‌اى در مدارك ساخت مشخص شده باشد، شكل دادن درز از طريق برش با اره يا ايجاد درزهايى كه یکپارچگی دیافراگم را محدوش كند، مجاز نيست؛ مگر آن كه مشخصا به تاييد مهندس ناظر رسيده باشند.