مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان : سامانه گاز طبیعی در ساختمان (1403) | 8-4-17 الزامات انتخاب و بهرە برداری از دستگاه‌ های گازسور در انواع ساختمان ها

انتخاب، نصب و بهرە برداری از دستگاە های گازسوز براساس گروه بندى ساختمان ها بايد با رعايت الزامات به شرح زیر باشد:

١٧-۴-٨-١ دستگاە های گازسوز در ساختمان هاى مسكونى

انتخاب، نصب و بهره برداری از دستگاه‌ های گازسوز بر اساس گروه‌ بندی این ساختمان ها به شرح زير است:

الف) ساختمان های مسكونى و آپارتمانى مسكونى بر اساس تعداد واحد، شرايط نصب و بهره برداری از دستگاه‌ های گازسوز در اين ساختمان ها :

الف-١) ساختمان های یک واحدى مسكونی

نصب و بهره برداری از کلیه دستگاه‌ های گازسوز، به غیر از دستگاه‌ های گازسوزی که در اين مقررات براى آنها ممنوعیت منظورشده، در این ساختمان ها مجاز است. نصب و بهره برداری ازاجاق گاز و ساير دستگاه های پخت و پز در فضاهایی بغیر از فضاهای پیش بینی شده در نقشه‌ های مصوب ممنوع است.

الف-٢) ساختمان های آپارتمانى مسكونى با تعداد واحد كم

نصب و بهره برداری از بخاری گازسوز، شومینه و آبگرمكن گازسور و سایر دستگاه‌ های گازسوزی كه در اين مقررات براى آنها ممنوعيت منظور شده، در اين ساختمان ها مجاز نيست، ولی پكيج با رعايت الزامات این مبحث مجاز مى باشد.

نصب و بهرە برداری ازاجاق گاز و ساير دستگاه‌ هاى پخت و پز در فضاهايى بغير از فضاهاى پيش بينى شده در نقشه‌هاى مصوب ممنوع است.

تبصره: در ساختمان هاى آپارتمانى مسكونى با تعداد واحد كم موجود و جديد با حداكثر ٣ طبقه، علاوه بر پکیج و موتورخانه مرکزی، نصب بخاری گازسوز و آبگرمكن گازسوز نيز با رعايت الزامات اين مبحث مجاز میباشد.

الف-٣) ساختمان هاى آپار تمانى مسكونى با تعداد واحد متوسط

نصب و بهرە برداری از بخارى گازسوز و آبگرمكن گازسوز، پكيج محفظه احتراق باز، شومينه وساير دستگاه‌ های گازسوزی که در این مقررات براى آنها ممنوعيت منظور شده، در اين ساختمان ها مجاز نیست، ولی استفاده از پکیج با محفظه احتراق بسته با رعایت الزامات این مبحث مجاز می باشد.

نصب و بهرە برداری از اجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت و پز در فضاهایی بغير از فضاهاى پیش بينى شده در نقشه‌هاى مصوب ممنوع است.

الف-۴) ساختمان های آپار تمانی مسکونی با تعداد واحد زیاد

نصب و بهره برداری از بخاری گازسوز و آبگرمكن گازسوز، بكيج محفظه احتراق باز، شومينه و ساير دستگاه‌ های گازسوزی که در این مقررات براى آنها ممنوعيت منظور شده، در اين ساختمان ها مجاز نیست و باید برای تامین آب ګرم مصرفی و گرمایش این ساختمان ها از سيستم های متمرکز (موتورخانه مرکزی) یا پکیج با محفظه احتراق بسته استفاده شود.

نصب و بهرە برداری ازاجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت و پز در فضاهايى به غير از فضاهاى بيش بينى شده در نقشه‌هاى مصوب ممنوع است.

تبصره ١: در شهرک های مسكونى الزامات گازرسانى هر ساختمان مطابق با گروه‌ بندى اختصاصى آن ساختمان بايد رعايت شود.

تبصره ٢: در هر ساختمان مسکونی موقعیت نصب دستگاه‌ های پخت و پز، توليد گرمایش و آب گرم مصرفی باید در هماهنگی با نقشه معماری توسط طراح در نقشه جانمایی شود.

١٧-4-٨-٢ دستگاه‌ های گازسوز در ساختمان هاى عمومى

نصب و بهرە برداری از دستگاه‌ های گاز سوز در ساختمان هاى عمومى بر مبناى گروه بندى آن ها بايد به شرح زیر باشد:

الف) ساختمان های آپارتمانی عمومی بر اساس تعداد واحد

شرایط نصب و بهرهبرداری از دستگاه‌هاى گازسوز در اين ساختمآنها به شرح زير است:

الف-١) ساختمان های آپارتمانی عمومی با تعداد واحد كم

١) نصب شومینه، بخاری گازسوز، آبگرمکن و پکیج با محفظه احتراق باز در فضای داخلی اين نوع ساختمان ها ممنوع است.

٢) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت وپز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر گرفته شده است، مجاز است.

٣) نصب و بهره بردارى از يكيج محفظه احتراق بسته در فضاى داخلى ساختمان بارعايت الزامات این مبحث امکان پذیر میباشد.

۴) محل نصب دستگاه‌ های گازسوز تأمین كننده آب گرم مصرفى، گرمايش و سرمايش فضاها باید دور از دسترس مراجعین باشد.

٥) رعايت الزامات نصب تجهيزات ايمنى در اين نوع ساختمان ها مى بايست مطابق بند ١٧-۴-٧-۵ این مبحث باشد.

الف-٢) ساختمان هاى آپارتمانى عمومى با تعداد واحد متوسط 

١) نصب هر نوع بخاری و شومینه و آبگرمكن و پكيج با محفظه احتراق باز در فضاهاى داخلى این نوع ساختمان ها ممنوع است.

٢) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت و پز فقط در فضايى كه توسط طراح تأسيسات مکانیکی که در نقشه‌های مصوب درج شده است، مجاز است.

٣) نصب و بهره بردارى از يكيج محفظه احتراق بسته در فضاى داخلى ساختمان بارعايت الزامات اين مبحث امكان پذير مى باشد.

۴) دستگاه‌های گازسوز تأمین کننده آب ګرم مصرفی، گرمایش و سرمایش باید دور از دسترس مراجعین و در فضایی که براى اين منظور در نظر گرفته شده نصب شوند.

5) رعايت الزامات نصب تجهيزات ايمنى در اين نوع ساختمان ها مى بايست مطابق بند ١٧-۴-٧-۵ این مبحث باشد.

الف-٣) ساختمان های آپار تمانی عمومی با تعداد واحد زياد

١) انتخاب دستگاه‌های گازسوز تأمين كننده آب گرم مصرفى، گرمايش وسرمايش ساختمان به‌صورت غیر متمر کز مجاز نیست, دستگاه‌های گازسوز تأمین كننده گرمايش يا سرمايش این ساختمآنها باید به‌صورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب شوند.

٢) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌های پخت وپز فقط در فضاهايى كه توسط طراح در نقشه‌های مصوب دیده شده مورد تأیید میباشد.

٣) رعايت الزامات نصب تجهيزات ايمنى در اين نوع ساختمآنها مى بايست مطابق بند ١٧-۴-٧-۵ این مبحث باشد.

ب) انواع ساختمان های عمومی بر اساس فعاليت

نصب و بهرە بردارى از دستگاه ‌هاى گازسوز در ساختمان هاى عمومى كه بر مبناى فعاليت گروه بندى شده‌ اند، به شرح زیر است:

ب-١) ساختمان هاى محل تجمع

١) نصب و بهرە برداری از دستگاه‌ های گازسوز تأمين كننده آب گرم مصرفى، گرمايش و سرمايش ساختمان به‌ صورت غير متمركز مجاز نيست و بايد به‌ صورت متمركز و در موتورخانه مركزى نصب شوند.

٢) نصب اجاق گاز و ساير دستگاه ‌هاى پخت و پز فقط در فضايى كه توسط طراح تأسيسات مکانیکی در نقشەهای مصوب جانمایی شده است، مجاز است.

٣) نصب سایر دستگاه هاى گازسوز در فضاى داخلى سالن هاى اجتماع ممنوع است.

۴) نصب دستگاه‌ های گازسوز در ساير فضاها به غيراز فضاها و سالن هاى اجتماع، مطابق نقشه‌ هاى مصوب طراحى خواهد بود.

۵) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کربن و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه گازسوز نصب شده الزامى است.

ب-٢) ساختمان هاى آموزشى و فرهنگی

1) نصب و بهره برداری از دستگاه‌های گازسوز تأمین كننده آب گرم مصرفى، گرمايش وسرمايش ساختمان به‌ صورت غیر متمر کز مجاز نیست و يايد به‌صورت متمركز ودر موتورخانه مركزى نصب شوند.

٢) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت و پز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر گرفته شده، مطابق نقشه طراح و الزامات این مبحث مجاز مى باشد.

٣) نصب سایر دستگاه‌ های گازسوز در فضاهای داخلى در صورتى مجاز است كه با فعاليت محل مرتبط بوده و شرايط نصب و بهره بردارى در نقشه‌ هاى تأييد شده توسط طراح تأسيسات مكانيكى جانمایی شده باشد. (مانند آزمايشكاه‌هاى آموزشى)

۴) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کربن و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه گازسوز نصب شده الزامى است.

ب-٣) ساختمان هاى محل پذيرايى واقامت موقت

١) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌های پخت وپز فقط در فضايی كه براى اين منظور در نظر گرفته شده مجاز است.

٢) نصب و بهره برداری از دستگاه‌های گازسوز تأمين كننده آب گرم مصرفى، گرمايش و سرمايش ساختمان به‌ صورت متمر کز و در موتورخانه مرکزی نصب شوند.

٣) نصب سایر دستگاه‌ های گازسوز در فضاهاى داخلى ممنوع است.

۴) نصب سایر دستگاه‌ های گازسوز در بخش های دیگر ساختمان (مانند آشپزخانه صنعتی) در صورتى مجاز است كه با فعاليت محل مرتبط ودر طراحى توسط طراح تأسيسات مكانيكى و مطابق الزامات این مبحث، مشخص شده باشد.

۵) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کربن و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه گازسوز نصب شده الزامى است.

ب-۴) ساختمان های ادارى

١) نصب هر نوع بخاری، آبگرمکن و پكیچ محفظه احتراق باز و شومینه در فضاهای داخلى اين نوع ساختمان ها ممنوع است.

٢) نصب اجاق گاز و ساير دستگاه‌ هاى پخت و پز فقط در آشيزخانه ورستوران مطابق نقشه هاى مصوب طراح تأسيسات مكانيكى و مطابق الزامات این مبحث كه براى اين منظور در نظر گرفته شده مجازاست.

٣) دستگاه‌های گازسوز تأمین کننده آب ګرم مصرفی، ګرمایش و سرمایش ساختمان باید بەصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب و بهره برداری شوند.

۴) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کربن و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه گازسوز نصب شده الزامى است.

ب-۵) ساختمان های تجاری و مراکز داد و ستد

١) نصب و بهره برداری از دستگاه‌ های گازسوز تأمین كننده آب گرم مصرفى، گرمايش و سرمايش ساختمان به‌ صورت غیر متمر کز مجاز نیست و باید به‌ صورت متمرکز و در موتورخانه مركزى نصب شوند.

تبصره ١: در ساختمان های جديد با تصرف هاى تجارى تفكيک شده مستقل تک واحدى، كه فاقد ارتباط تاسیساتی گرمایشی - سرمایشی مشترک گاز سوز باشند و داخل مجتمع های تجاری واقع نشده باشند با رعایت ضوابط جدول١٧-4-١، و رعایت الزامات تامین هوای احتراق و تخليه گازهای حاصل از احتراق و رعايت بند ١٧-4-5 مى تواننداز پكيج در فضاهاى داخلى استفاده نمايند. براى فعاليت هاى مذكور در ساختمان های جدید و موجود، با زيربناى حداكثر ۶٠ متر مربع، نصب وبهره بردارى از پكيج، بخارى وآبگرمكن گازى مجاز است.

تبصره ٢: در هر ساختمان تجاری جدید، موقعيت نصب دستگاه‌ هاى توليد گرمایش وآب گرم مصرفى در هماهنگی با نقشه معمارى توسط طراح در نقشه جانمايى شود.

٢) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت و پز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر گرفته شده، طبق نقشه‌ های مصوب و با تأييد طراح تأسيسات مكانيكى مجاز است.

٣) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کرین و نشت گاز در تمامی فضاهایى كه دستگاه  گازسوز نصب شده الزامى است.

ب-۶) ساختمان هاى بهداشتى، درمانى و مراقبتى كوچک

١) نصب و بهره برداری از دستگاەهای گازسوز تأمین كننده آب گرم مصرفى، گرمايش وسرمايش ساختمان بەصورت موضعی و غير متمرکز مجاز نیست و بايد به‌ صورت متمركز و در موتور خانه مرکزی نصب شوند.

٢) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت و پز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر گرفته شده، طبق نقشه‌ هاى مصوب و با تأييد طراح تأسيسات مكانيكى مجاز است.

٣) نصب هر نوع دستگاه گازسوز در فضاهاى داخلى ممنوع است.

۴) نصب سایر دستگاه‌ های گازسوز در بخش های دیگر ساختمان (مانند آزمايشكاه) در صورتی مجاز است كه با فعاليت محل مرتبط ودر طراحى مورد تأييد طراح تأسيسات مكانيكى وجود داشته وشرايط محل نصب وبهره بردارى آنها مشخص شده باشد.

۵) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوكسید کربن و نشت گاز در تمامى فضاهايى كه دستگاه  گازسوز نصب شده الزامى است.

ب-٧) ساختمان هاى عمومى تلفيقى

١) نصب و بهره برداری از دستگاه‌ های گازسوز تأمين كننده آب گرم مصرفى، گرمايش وسرمايش ساختمان به‌ صورت غير متمركز مجاز نيست و بايد به‌صورت متمركز و در موتورخانه مركزى نصب شوند.

٢) نصب اجاق گاز و سایر دستگاه‌ های پخت و پز فقط در فضایی که براى اين منظور در نظر گرفته شده، طبق نقشه‌ هاى مصوب و با تأييد طراح تأسيسات مكانيكى مجاز است.

٣) نصب سایر دستگاه‌ های گازسوز در بخش های دیگر ساختمان در صورتی مجاز است كه در طراحى مورد تأييد طراح تأسيسات مكانيكى وجود داشته وشرايط محل نصب و بهره بردارى آنها مشخص شده باشد.

۴) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوكسید کربن ونشت گاز در تمامى فضاهايى كه دستگاه  گازسوز نصب شده الزامی است.

ب-٨) ساختمان با تصرف انبارى

نصب هرگونه تجهیزات گازسوز در فضاى داخلى ساختمان با تصرف انبارى ممنوع است.

ب-٩) ساختمان هاى خاص

شرايط انتخاب، نصب و بهره بردارى از دستگاه ‌هاى گازسوز و ممنوعيت آنها بر مبناى مشخصات ساختمان از نظر تقسیم بندى فضاى داخلى و نوع فعاليت بوده و بايد كليه شرايط در طراحى مشخص شده باشد. ضوابط طراحی آن با توجه به نوع کاربرى خاص باید طبق الزامات این مبحث باشد.استفاده از شیر خودکار قطع گاز حساس در مقابل زلزله در این ساختمان ها الزامى است.

ب-١٠) دستگاه‌ های گازسوز در ساختمان هاى تلفيقى

در این ساختمان ها الزامات استفاده از گاز در هر بخش از ساختمان بر اساس گروه مربوط به آن بخش بوده و باید به‌ صورت جداگانه رعايت شود؛ به گونه اى كه براى بخش مسكونى، الزامات ساختمان هاى مسكونی و برای بخش عمومى، الزامات ساختمان هاى عمومى بايد لحاظ شود.

تبصره ١: در برخى از ساختمان هاى مسكونى يا عمومى، بر اساس طرح ساختمان وگستردگى آن، امكان تعدد موتورخانه مركزی در نقاط مختلف يا به‌صورت يكپارچه دريک محل ودر ترازهاى مختلف ساختمان وجود دارد. [1]

تبصره ٢: نصب و بهرە برداری از دستگاه‌ های گازسوز در فضاهای داخلی ساختمان های عمومی كه در موارد فوق به آنها اشاره نشده، در صورتی مجاز است که در طراحی ساختمان، کاربری آن فضا برای نصب دستگاه  گازسوز پیش بینى شود و شراط تأمين هوا و تخليه محصولات احتراق آن طبق الزامات اين مبحث وتأييد طراح تأسیسات مکانیکی باشد. نصب دستگاه گازسوز باید در فضاى مجزا ومنفک وخارج از اين گونه  فضاها باشد و الزامات نصب دستگاه گازسوز در آن به‌صورت كامل رعايت شود.

تبصره ٣: رعایت ضوابط لولە کشی گاز ساختمان هاى عمومى براى ساختمان هايى كه كاربرى اوليه آنها مسكونی بوده و قبل از اجراى لوله‌ كشى گاز كاربرى آنها به عمومى تغيير يافته، الزامى است.

تبصره ۴: ساختمان هاى مسكونى كه پس از اجراى لوله‌ كشى گاز كاربرى آنها به عمومى تغيير يابد، بايد لوله کشی گاز آنها نیز باشرايط جدید ساختمان منطبق وبر اساس قسمت ١٧-٨-٢ عمل شود.

تبصره ۵: در محل‌هایی که مصرف گاز عمدتا برای امور تولیدی صنعتی منظور می گردد. نظير كارخانجات، کارگاه‌ها، واحدهاى پرورش دام وطيور، گلخانه‌ ها وغيره به عنوان ساختمان هاى عمومى تلقى نمى شود، مگر آن که به طور ثابت بیش از ٢٠ نفر در آن جا حضور داشته باشند.

پاورقی [1] به عنوان مثال ساختمان عمومى كه داراى یک موتورخانه مركزى در بام ساختمان باشد يا ساختمانى كه در جهات مختلف شمال، جنوب، شرق و غرب گسترش دارد و براى هر جهت داراى موتورخانه مركزى مستقل باشد.

١٧-۴-٨-٣ تأمین هوای احتراق بر اساس فصل ١٧-5

تأمین هوا برای فضاهای محل نصب دستگاه‌ های گازسوز طبق فصل 5 اين مبحث الزامى است وچنانچه امكان تأمین هوا فراهم نباشد، نصب و بهره برداری از دستگاه گازسوز در آن فضا ممنوع است.

١٧-4-٨-4 تخليه محصولات احتراق و دودكش

تخلیه محصولات احتراق و دودکش دستگاه‌ های "گازسوز با دودکش" باید بر اساس ضوابط گفته شده براى هر دستگاه باشد. چنانچه الزامات تخلیه محصولات احتراق طبق این مبحث یا امكان تخليه محصولات احتراق از طريق نصب دودکش برای دستگه "گازسوز با دودکش" فراهم نباشد، نصب و بهره بردارى از آن دستگاه گازسوز ممنوع است.

١٧-4-٨-٥ دستورالعمل سازنده دستگاه گازسوز

همراه هر دستگاه گازسوز بايد دستورالعمل سازنده، شامل شرايط محل نصب، نحوه نصب و راه‌اندازى ، روش های بهرە برداری و نگهداری آن دستگاه موجود باشد.[1]

پاورقی [1] دستور العمل هاى دستگاه هاى ساخت كشورهاى خارجى بايد به زبان فارسى ترجمه شده باشد.