مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان : لوله کشی گاز طبیعی (1401) | ١٧-۴-٧ الزامات طراحی اجزای لوله کشى گاز

طراحى اجزاى لوله كشى گاز بايد بر اساس الزامات زير باشد:

١٧-4-٧-١ لوله رابط

١٧-4-٧-١-١ ابتداى لوله رابط بايد در نزديك ترين نقطه به سر علمك در نظر گرفته شود. فاصله ابتدای لوله کشى رابط تا سرعلمک و رگولاتور تانويه به ظرفیت رگولاتور بستگى داشته و اگر جمع مصرف كل ساختمان معادل ٢٥ متر مكعب بر ساعت باشد، تا فاصله ۵٠ سانتیمتر و بيشتر از آن، ۶٠ سانتى متر در نظر گرفته می شود.

١٧-4-٧-١-٢ لوله رابط بايد روكار بوده و در حد ممكن كوتاه ترين مسير عبور براى آن انتخاب شود.

١٧-4-٧-١-٣ چنانچە بخشى از لوله رابط در خارج از ملك در ارتفاعى پايين تر از ٢٢٠ سانتی متر باشد، براى حفاظت در مقابل ضربه بايد داخل غلاف از لوله فلزى با قطر دو اندازه بزرگتر قرار گیرد. جداره خارجی لوله نباید هیچ گونه تماسی با جداره داخلى غلاف داشته و فضاى بين آنها بايد خالى باشد.

١٧-4-٧-١-4 قطر ابتداى لوله رابط و قطر محل اتصال آن به كنتور بايد متناسب با ظرفيت رگولاتور و کنتور باشد.

١٧-4-٧-١-5 قطر ساير قسمت‌‌هاى لوله رابط بايد مطابق قسمت ١٧-4-١٠ تعيين شود.

١٧-4-٧-٢ كلكتور توزيع كننده

برای ساختمان هایی که بیش از یک كنتور داشته باشند بايد كلكتور بر مبناى الزامات زير طراحى شود:

١٧-4-٧-٢-١ کلکتور باید تا حد ممکن نزدیک به علمک بودە و در فضای باز يا در محلى که دارای تهویه طبیعی است، نصب شود. در تعيين محل كلكتور بايد شرايط كنتورها و محل نصب آنها در نظر گرفته شود و در محلى باشد كه امكان نصب كنتورها وجود داشته باشد.

١٧-4-٧-٢-٢ تعيين قطر كلكتور بايد بر اساس مقدار مصرف كل ساختمان و طولانى ترين مسير لوله كشى گاز در ساختمان بر اساس قسمت ١٧-4-١٠ انجام شود.

١٧-4-٧-٢-٣ قطر كلكتور بايد از ابتدا تا انتهاى آن ثابت باشد ونبايد از قطر لوله‌‌هاى متصل به آن كمتر باشد.

١٧-4-٧-٢-4 اخذ انشعاب از كلكتور بايد با استفاده از اتصالات استاندارد انجام شود و بر روی هر یک از انشعاب‌‌هاى خروجى از كلكتور وقبل از لوله جانشين كنتور، نصب شير قفلى برنجى الزامى است.

١٧-4-٧-٢-5 فاصله بين دو انشعاب متوالى روى كلكتور براى نصب كنتورها بايد مطابق با اندازه کنتورها باشد؛ به صور تیکه امکان نصب کنتورها در این فواصل وجود داشته باشد.

١٧-۴-٧-٢-۶ برای نگهداری کلکتور باید بست و پایه مناسب روی دیوار يا جدارە مستحكم که تحمل وزن کلکتور و تجهیزات متصل به آن را داشته باشد، در نظر گرفت.

١٧-4-٧-٢-٧ قطر لوله رابط بايد با قطر لوله كلكتور برابر باشد.

١٧-4-٧-٣ كنتور

١٧-4-٧-٣-١ محل نصب كنتور بايد در محدودۀ داخلى ملك يا ساختمان وتا حد ممكن در محلی نزد یک به درب ورودی و علمک باشد.

١٧-4-٧-٣-٢ فضاى محل نصب كنتور بايد در معرض جريان هواى طبيعى باشد.

١٧-۴-٧-٣-٣ محل کنتور باید به گونه‌ای باشد كه کنتور در معرض صدمات فيزیكى قرار نگیرد. در صورتی که بنا به شرايط خاص و به ناچار كنتور درمعرض برخورد يا صدمه فیزیکی باشد، نصب حفاظ مناسب الزامى خواهد بود.

١٧-4-٧-٣-4 ارتفاع لوله جانشين كنتور از كف زمين بايد حداقل ١٨٠ سانتى متر و حداكثر ٢٢٠ سانتى متر باشد

١٧-4-٧-٣-5 در نظر گرفتن محل نصب كنتور در پاگرد يا راهروى طبقات در ساختمان های جدید كه امكان نصب كنتور در محل ديگرى وجود داشته باشد، ممنوع است.

١٧-4-٧-٣-۶ روى انشعاب‌‌هاى اخذ شده از كلكتور، لوله جانشين كنتورها بايد در نزدیكترین محل ممكن به كلكتور و به صورت مجتمع نصب شود. ارتفاع لوله جانشين كنتور از كف زمين بايد حداقل ١٨٠ سانتى متر وحداكثر ٢٢٠ سانتى متر باشد.همچنين در محدوده مسير تردد وسايل نقليه در پاركينگ، ارتفاع لوله جانشين كنتور از كف زمين بايید ٢٢٠ سانتى متر باشد.

١٧-4-٧-٣-٧ محل نصب كنتور نبايد مجاور رمپ‌ها وسطوح شيبدار باشد. سطح كف در محل نصب كنتور تا فاصله حداقل ١ متر از ديوار نگهدارنده آن بايد بدون شيب باشد.

١٧-4-٧-٣-٨ محل نصب كنتور بايد روى ديوار يا جدارهاى كه استحكام لازم براى نگهداشتن آن را دارد، در نظر گرفته شود.

١٧-4-٧-٣-٩ فاصله كنتور از سيم‌‌هاى برق كه روى كار نصب شده‌اند بايد حداقل ١٠ سانتیمتر و از کنتور برق حداقل ۵٠ سانتی متر در نظر گرفته شود.

١٧-4-٧-٣-١٠ فاصله کنتور از بدنه دستگاه‌هاى گازسوز بايد حداقل يک متر باشد.

١٧-4-٧-٣-١١ قطر و طول لوله جانشين بايد مطابق با ظرفيت كنتور تعيين شده در نظر گرفته شود.

١٧-4-٧-٣-١٢ براى نگهدارى كنتورهاى با ظرفيت بيش از 40 متر مكعب در ساعت بايد پایه نگهدارنده مناسب که تحمل وزن آن را داشته باشد در نظر گرفته شود.

١٧-4-٧-4 شيرها

شیرهایی که در لوله کشی گاز به کار میروند باید از نوع ربع گرد توپی باشند و تقسیم بندی از نظر نوع و الزامات محل نصب آنها بر اساس اين قسمت از مقررات است.

١٧-4-٧-4-١ انواع شيرها از نظر موقعيت در سيستم لوله كشى گاز

الف) شير اصلى

محل نصب این شير بايد بلافاصله بعد از كنتور، در ابتداى لوله اصلى ودر ارتفاع ١٧٠ الى ١٩٠ سانتى مترى از سطح كف محل نصب باشد. محل نصب شير اصلى نبايد مجاور رمپ‌ها و سطوح شيبدار بوده ودر مسير دسترسى به آن نبايد مانعى وجود داشته باشد. سطح كف محل نصب شير در فاصله ١ متر از هر طرف شير بايد بدون شيب باشد.

ب) شير فرعى

این شیر بعد از شیر اصلی در مسیر لوله کشی و برای قطع و وصل جریان گاز بخشى از آن نصب می شود. انواع شيرهاى فرعى به شرح زير مى باشند:

١) شير قطع كن بيرون واحد

شیر ربع گرد توپی قفل شونده است که در ساختمان هایی که دارای کنتور مشتر ک می باشند، بر روی لولۀ گاز ورودی به هر واحد و در بيرون از واحد نصب مى شود. اين شير به منظور قطع جريان گاز واحد در مواقع ضروری باید در دسترس ساكنين آن ساختمان باشد. شير اصلى بعد از كنتور در کنتورهای مجزا به عنوان شیر قطع کن بیرون واحد نيز محسوب می شود.

٢) شير قطع كن داخل واحد

این شير در ابتداى لوله كشى داخل واحد نصب مى شود و فقط در دسترس ساكنين آن واحد براى قطع ووصل جريان گاز مى باشد. ارتفاع اين شير ١٧٠ الى ١٩٠ سانتى متر بالاتراز كف محل نصب است و باید داخل واحد، در دسترس و تا حد امكان نزدیک به درب ورودى نصب شود.

٣) شير ساختمان

اگر در ملکی چند ساختمان مجزا بنا شده باشد، در ابتداى ورودى انشعاب گاز هر ساختمان بايد یک شیر در ارتفاع ١٧٠ الی ١٩٠ سانتیمتر بالاتر از كف زمین براى قطع و وصل جريان گاز ساختمان نصب شود.

پ) شير مصرف

در انتهای انشعاب برای قطع و وصل جریان گاز دستگاه های گازسوز نصب می شود و هر دستگاه گازسوز باید دارای یک شير مصرف مستقل باشد استفاده از یک شیر مصرف (مشترکاً) براى دو يا چند دستگاه گازسوز ممنوع است.

١٧-4-٧-4-٢ الزامات محل نصب شيرها در ساختمان ها و محوطه

الف) سطح كف محل نصب شيرها بايد در تراز افقى بوده و در مسير دسترسى به آنها بايد هیچگونه مانعی وجود نداشته باشد.

ب) شيرها بايد به راحتى قابل دسترس باشند. محل نصب آنها نبايد در يشت درها، پشت دستگاه‌‌هاى گازسوز يا داخل كمد يا كابينت باشد.

پ) شیرها باید به گونه‌ای نصب شوند که دسته آنها در دسترس بوده و مانعى در مقابل باز وبسته شدن آنها نباشد.

ت) ارتفاع محل نصب شيرهاى اصلى و شيرهاى فرعى بايد ١٧٠ الى ١٩٠ سانتى متر بالاتراز كف زمين باشد.

ث) ارتفاع محل نصب شیر مصرف از زمین و فاصلۀ آن از بدنه دستگاهه ای گازسوز متداول باید مطابق جدول ١٧-۴-٢ باشد. برای دستگاه های گازسوزی که در این مبحث ذكر نشده است، محل نصب شير مصرف مطابق دستور العمل سازنده مى باشد.

ج) خط محور طولی شیرهای مصرف باید به صورت افقی، موازی دیوار و به سمت دستگاه گازسوز باشد.

چ) در حالتی که شیر مصرف دستگاه های گازسوزی كه در فضاى مركزى محل نصب قرار مى گیرند و دیواری برای نگهداری لولە عمودی انشعاب وجود ندارد، بايد قسمت عمودى لوله انشعاب داخل غلاف فلزی قرار گیرد و پایە نگهدارندە مستحكمی بەصورت ثابت تا ارتفاع شير مصرف در محل اجرا شود و غلاف فلزی با بست مناسب روی آن محكم شود.

تبصره1: برای لوله عمودی انشعاب شیرهایی كه ارتفاع آن‌ها از كف محل نصب حداكثر ۶٠ سانتى متر يا کمتر باشد مانند شیرهای مشعل دیگ حرارتی در موتورخانه ها، نیازی به اجرای نگهدارندە نیست.

١٧-4-٧-5 تجهيزات ايمنى

در اين مقررات شير خودكار قطع گاز حساس در مقابل زلزله، آشكارساز گاز طبيعى و آشكارساز مونوكسيدکربن به عنوان تجهیزات ایمنى براى سيستم لوله كشى گاز ساختمان ها در نظر گرفته شده است. الزامات نصب اين تجهيزات به شرح زير است:

١٧-۴-٧-۵-١ نصب شیر خودکار قطع گاز حساس در مقابل زلزله در ابتدای لوله کشی گاز ساختمان هاى آپارتمانى مسكونى بزرگ و ساختمان‌‌هاى آپارتمانى عمومى و ساختمان‌‌هاى خاص، بعد از شير اصلى الزامى است.

١٧-4-٧-5-٢ نصب آشكارساز گاز طبیعی و آشکارساز مونوکسیدکربن در موتورخانه های ساختمان‌‌هاى آپارتمانى مسكونى بزرگ و ساختمان‌‌هاى آپارتمانى عمومى و ساختمان هاى عمومى و ساختمان‌‌هاى خاص الزامى است.