آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله : استاندارد 2800 (ویرایش چهارم) | 2-7 ﻫﻨﺪﺳﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن
۱-۲-۷ ارتفاع و تعداد طبقه های مجاز
رعایت کلیه شرایط و محدودیتهای زیر برای ارتفاع و تعداد طبقه ساختمانهای مشمول این فصل الزامی است.
1- حداکثر تعداد طبقات ساختمان بنایی، بدون احتساب زیرزمین، دو طبقه است.
2- تراز روی بام نسبت به متوسط تراز زمین مجاور نباید از 8 متر تجاوز کند.
3- ارتفاع طبقه، از روی کلاف افقی زیرین تا زیر سقف، نباید از 4 متر بیشتر باشد.
4- اگر ارتفاع طبقه از 4 متر بیشتر باشد، علاوه بر کلافبندی مطابق بند (7-9-1)، باید یک کلاف افقی اضافی در ارتفاع حداکثر 4 متر از روی کلاف زیرین دیوارها تعبیه شود. در صورت اخیر میتوان ارتفاع طبقه را تا حداکثر 6 متر افزایش داد.
5- زیرزمین طبقه ای است که تراز روی سقف آن نسبت به متوسط تراز زمین مجاور از 1/5 متر بیشتر نباشد. بعلاوه، حداکثر مقدار اختلاف تراز سقف زیرزمین با تراز زمین در پایین دست ساختمان نباید از 2 متر تجاوز کند، در غیر این صورت این طبقه نیز به عنوان یک طبقه منظور میشود.
6- حداکثر تعداد طبقات زیرزمین یک طبقه است.
۲-۲-۷ پلان ساختمان
۱-۲-۲-۷ محدودیتهای پلان
به طور کلی پلان ساختمان بنایی در هر دو امتداد، باید شرایط زیر را برای تحمل یکنواخت نیروهای افقی ناشی از زلزله برآورده نماید.
1- پلان ساختمان نسبت به هر دو محور اصلی، قرینه یا نزدیک به قرینه باشد.
2- طول ساختمان نباید از سه برابر عرض آن تجاوز کند.
3- ابعاد پیش آمدگی در پلان ساختمان، بدون تعبیه درز انقطاع، به مقادیری که در شکل (7-1) مشخص شده است، محدود باشد.
چنانچه در شکل (7-1-الف) l < L/5 و یا در شکل (7-1-ب) d < D/5 باشد، این قسمتها پیش آمدگی تلقی نمیشود. در این صورت محدودیتی برای بعد دیگر وجود ندارد، مشروط بر آنکه قرینه بودن پلان ساختمان به طور نامناسبی تغییر نکند.
۲-۲-۲-۷ درز انقطاع
اگر پلان ساختمان واجد شرایط زیر باشد، باید با ایجاد درز انقطاع مطابق بند (1-6-3) ساختمان را به قطعات مناسبتر مانند شکل (7-2) تقسیم کرد، به طوری که هر قطعه واجد شرایط بند (7-2-2-1) شود. در این صورت ادامه درزهای انقطاع در شالوده ساختمان الزامی نیست.
1- نسبت طول به عرض پلان ساختمان بیشتر از 3 باشد.
2- پلان ساختمان نامتقارن بوده و یا دارای پیش آمدگیهایی بیش از مقادیر مندرج در زیربند 3 از بند (7-2-2-1) باشد.
۳-۲-۷ مقطع قائم ساختمان
ساختمانهای مشمول این فصل نباید در مقاطع قائم دارای پیش آمدگی باشند، ولی در شرایطی که پیش آمدگی در مقاطع قائم اجتناب ناپذیر است، باید ضوابط زیر رعایت شود:
1- طول جلو آمده طره در بالکنهای سه طرف باز از 1/20 متر و در بالکنهای دو طرف باز از 1/50 متر بیشتر نباشد.
2- این طره ها باید به خوبی در سقف طبقه مهار شوند.
3- پیش آمدگی ساختمان در مقطع قائم به طوری که طبقه بالا به صورت طره جلوتر از طبقه پایین باشد، فقط در موارد زیر مجاز است:
الف- طول جلو آمده طره از یک متر بیشتر نباشد؛
ب- دیوارهای سازه ای قسمت پیش آمده نباید بار سقف یا دیوار فوقانی را تحمل کنند. چنانچه بارهای ثقلی ناشی از وزن دیوارهای قسمت پیش آمده، باید به ناگزیر توسط سقف یا کف پیش آمده منتقل شود، لازم است از طره هایی که به نحو مناسبی در کلافهای افقی همان تراز مهار شده اند، برای تحمل این بارها استفاده شود (شکل 7-3).
پ- دیوارهای قسمت پیش آمده به وسیله کلافهای قائم فولادی و یا بتن آرمه با اتصال مناسب و مطمئن نگهداشته شوند و دو سر کلافها در عناصر سازه ای کف و سقف مهار شوند.
ت- کلافبندی مربوط به دیوارهای قسمت پیش آمدگی باید به نحوی انجام شود که اولا هر کلاف حداکثر 2 متر از دیوار را نگه دارد، ثانیا دو طرف پنجره های با عرض بیشتر از 2 متر نیز دارای کلاف باشد. حداقل مقطع و آرماتوربندی این کلافهای قائم باید، مانند کلافهای قائم ساختمان، مطابق بندهای (7-9-2-1) و (7-9-2-2) باشد.
۴-۲-۷ اختلاف تراز
از اختلاف تراز در یک طبقه ساختمان باید حتی الامکان پرهیز شود. در صورت وجود اختلاف تراز بیش از 60 سانتیمتر باید دیوارهای حد فاصل دو قسمتی که اختلاف تراز دارند با کلافبندی اضافی مناسب تقویت شوند و یا اینکه دو قسمت ساختمان به وسیله درز انقطاع از یکدیگر جدا شوند (شکل 7-4). رعایت اندازه مجاز بازشوها در تمام دیوارها مطابق با بند (7-3) الزامی است. بین دو قسمت از درز انقطاع باید مطابق (شکل 7-4-الف) ناحیه فوقانی پر شود و ضوابط بازشوها در قسمت زیرین رعایت شود.
۵-۲-۷ شالوده ها
شالوده ها باید حتی المقدور در یک تراز افقی ساخته شوند. در صورتی که به علت شیب زمین یا علل دیگر احداث شالوده در یک تراز میسر نباشد، باید هر قسمت آن در یک تراز افقی و با محدودیتهای شکل (7-5) اجرا شود.
اگر از کلافهای افقی به عنوان شالوده استفاده شود، باید کلافهای افقی بر روی کرسی چینی با مصالح بنایی مانند شکلهای (7-6) و (7-7) اجرا شود. در این حالت رعایت موارد زیر الزامی است:
1- عرض کرسی چینی زیر دیوار یا کلاف افقی نباید از ضخامت دیوار یا عرض کلاف افقی به اضافه 10 سانتیمتر کمتر باشد.
2- عرض کرسی چینی بر روی بتن مگر یا شفته آهک تسطیح، نباید از مقادیر جدول (7-1) کمتر باشد.
3- کرسی چینی سنگی یا آجری را میتوان به صورت پله ای با نسبت 1 به 2 یا غیرپله ای ساخت.
4- میزان بیرون زدگی هر پله زیرین نسبت به پله روی آن نباید از ارتفاع پله زیرین بیشتر باشد.
5- ارتفاع شالوده مصالح بنایی (h) نباید از مقادیر جدول (7-1) منهای عرض کلاف افقی کمتر باشد. برای مقدار مقاومت بین مقادیر جدول (7-1) میتوان از درونیابی خطی استفاده کرد.
اگر دیوار مصالح بنایی مستقیما روی شالوده مصالح بنایی (آجری یا سنگی) قرار داده شود، باید کلاف قائم را به نحو مناسبی مانند موارد شکل (7-8) در داخل کرسی چینی مهار کرد.
1- اگر کلاف قائم بتن آرمه باشد، با خم کردن میلگردهای طولی در درون کرسی چینی، مانند شکل (7-8-الف).
2- اگر کلاف قائم فولادی باشد، با جوش دادن میلگردهای [ شکل به انتهای کلاف قائم، مانند شکل (7-8-ب).
3- اگر کلاف قائم چوبی باشد، با متصل کردن مفتولهای فولادی یا قطعه های چوبی، مانند شکل (7-8-ج).
به جای استفاده از کلاف افقی با کرسی چینی مصالح بنایی میتوان از شالوده بتن آرمه با رعایت شرایط مندرج در جدول (7-2) استفاده کرد.
در این حالت رعایت موارد زیر الزامی است:
1- مقاومت مشخصه بتن مورد استفاده در شالوده باید حداقل 20 مگاپاسکال باشد.
2- مقاومت تسلیم میلگرد مورد استفاده در شالوده باید حداقل 240 مگاپاسکال باشد.
3- فولاد عرضی باید به میزان فولاد خمشی در نظر گرفته شود.
4- بتن مگر زیر شالوده با ضخامت 10 سانتیمتر بیشتر از عرض شالوده و حداقل ضخامت 5 تا 10 سانتیمتر باشد.
