آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله : استاندارد 2800 (ویرایش چهارم) | 5-3 ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺟﺎنبی نسبی ﻃﺒﻘﺎت

1-5-3 ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺟﺎنبی نسبی واقعی ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪ، ﻛﻪ اﺧـﺘﻼف ﺑـﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﻜـﺎنﻫـﺎی ﺟﺎنبی واقعی ﻣﺮاﻛﺰ ﺟﺮم ﻛﻒﻫﺎی ﺑﺎﻻ و ﭘﺎﻳﻴﻦ آن ﻃﺒﻘﻪ اﺳﺖ، ﻧﺒﺎﻳﺪ از ﻣﻘﺪار مشخصی ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺑﻨﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه، ﺗﺠﺎوز ﻧﻤﺎﻳﺪ. اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻏﻴﺮﺧﻄـی ﺳﺎزه ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﺳﺖ، ولی میﺗﻮان آن را ﺑﺎ ﺗﻘﺮﻳﺐ ﺧﻮبی از راﺑﻄﻪ زﻳﺮ ﺑﻪدﺳﺖ آورد:

در این رابطه : 

ΔM : تغییر مکان جانبی نسبی غیرخطی و یا تغییر مکان نسبی واقعی طبقه

Cd : ضریب بزگنمایی مطابق جدول (3-4)

Δeu : تغییر مکان جانبی نسبی طبقه زیر اثر زلزله طرح  ، مطابق رابطه (3-1)

در مواردی که روش طراحی تنش مجاز است ، تغییر مکان جانبی نسبی به دست آمده از آن روش باید در ضریب 1/4 ضرب شود و سپس با مقدار مجاز Δa در بند (3-5-2) مقایسه شود .

2-5-3 مقدار ΔM که با منظور کردن اثر P-Δ در محاسبه ΔM به دست می آید نباید از مقدار مجاز Δa زیر تجاوز نماید .

- در ساختمان های تا 5 طبقه                   Δa=0.025h

- در سایر ساختمان ها                             Δa=0.020h

در این روابط h ارتفاع طبقه است .

3-5-3 در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن مسبی ﻫﺮ ﻃﺒﻘـﻪ Δue، ﺑـﺮاي رﻋﺎﻳـﺖ ﻣﺤﺪودﻳﺖﻫﺎی ﻓﻮق، ﻣﻘﺪار ﺑﺮش ﭘﺎﻳﻪ در راﺑﻄﻪ (3-1) را ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺪون ﻣﻨﻈﻮر ﻛـﺮدن ﻣﺤـﺪودﻳﺖ ﻣﺮﺑـﻮط ﺑﻪ زﻣـﺎن ﺗﻨـﺎوب اﺻـﻠﻲ ﺳـﺎﺧﺘﻤﺎن T در ﺗﺒﺼـﺮه ﺑﻨـﺪ (3-3-3-1) ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻛـﺮد. وﻟـﻲ در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻫﺎی ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺖ خیلی زﻳﺎد ﻣﺤﺪودﻳﺖ آن ﺑﻨﺪ در ﻣﻮرد زﻣﺎن ﺗﻨـﺎوب اصلی ﺑﺎﻳـﺪ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﻮد. در ﻫﺮ ﺣﺎل، رﻋﺎﻳـﺖ راﺑﻄـﻪ (3-3) از ﺑﻨـﺪ (3-3-1-1) در ﺧﺼـﻮص ﺣـﺪاﻗﻞ ﺑﺮش ﭘﺎﻳﻪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﺗﻐﻴﻴﺮﻣﻜﺎن نسبی ﺿﺮوری اﺳﺖ.

4-5-3 در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎی ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ پیچشی و ﻳﺎ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﺷـﺪﻳﺪ پیچشی، ﺑـﺮای ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن نسبی ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪ Δue ﺑﻪ ﺟﺎی ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎنﻫﺎی ﺟﺎنبی ﻣﺮاﻛﺰ ﺟﺮم ﻛﻒﻫﺎ، ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻔﺎوت ﺑﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎنﻫﺎی ﺟﺎنبی ﻛﻒﻫﺎی ﺑﺎﻻ و ﭘﺎﻳﻴﻦ آن ﻃﺒﻘـﻪ در اﻣﺘـﺪاد ﻣﺤﻮرﻫﺎی ﻛﻨﺎری ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد.

5-5-3 در ﺳﺎزهﻫﺎی ﺑﺘﻦآرﻣﻪ در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺟﺎنبی نسبی ﻃﺮح، ﻣﻤـﺎن اﻳﻨﺮسی ﻣﻘﻄﻊ ﺗﺮک ﺧﻮرده ﻗﻄﻌﺎت را میﺗﻮان، ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﻮﺻﻴﻪ آﻳﻴﻦﻧﺎﻣﻪ ﺑﺘﻦ اﻳﺮان «آﺑﺎ» ﺑﺮای ﺗﻴﺮﻫﺎ 0/35Ig ، ﺑﺮاي ﺳـﺘﻮنﻫـﺎ 0/7Ig، و ﺑـﺮاي دﻳﻮارﻫـﺎ 0/35Ig ﻳـﺎ 0/7Ig ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ ﻣﻴـﺰان ﺗﺮک ﺧﻮردگی آﻧﻬﺎ، ﻣﻨﻈﻮر ﻛﺮد. ﺑﺮاي زﻟﺰﻟﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﻣﻘـﺎدﻳﺮ اﻳـﻦ ﻣﻤـﺎن اﻳﻨﺮسی ﻫـﺎ را میﺗﻮان ﺗﺎ 1/5 ﺑﺮاﺑﺮ اﻓﺰاﻳﺶ داد و از اﺛﺮ P-Δ ﻧﻴﺰﺻﺮفﻧﻈﺮ ﻛﺮد.

6-5-3 در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎي ﺑﺎ اﻫﻤﻴﺖ " ﺧﻴﻠﻲ زﻳﺎد " و " زﻳﺎد " ﺑﺎ ﻫﺮ ﺗﻌﺪاد ﻃﺒﻘـﻪ و ﻳـﺎ در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎی ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻫﺸﺖ ﻃﺒﻘﻪ، ﻋﺮض درز اﻧﻘﻄﺎع ﺑﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺠـﺎور ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺟﺎنبی ﻏﻴﺮخطی ﻃـﺮح در ﻃﺒﻘـﻪ (ﺑـﺎ درﻧﻈـﺮ ﮔـﺮﻓﺘﻦ اﺛـﺮ P-Δ ) ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﻮد. ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﭘـﺲ از ﻣﺤﺎﺳـﺒﻪ اﻳـﻦ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻣﻜـﺎن ﺑـﺮای ﻫـﺮ دو ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن میﺗﻮان از ﺟﺬر ﻣﺠﻤﻮع ﻣﺮﺑﻌﺎت دو ﻋﺪد ﺑﺮای ﺗﻌﻴﻴﻦ درز اﻧﻘﻄﺎع اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤـﻮد. در ﺻﻮرتی ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺠﺎور در دﺳﺘﺮس ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺣـﺪاﻗﻞ ﻓﺎﺻـﻠﻪ ﻫـﺮ ﻃﺒﻘـﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن از زﻣﻴﻦ ﻣﺠﺎور ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺑﺮ %70 ﻣﻘﺪار ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن ﺟﺎنبی ﻏﻴﺮخطی ﻃﺮح در آن ﻃﺒﻘﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد.

7-5-3 در زﻟﺰﻟﻪ ﺳﻄﺢ ﺑﻬﺮهﺑﺮداری ،ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻜﺎن نسبی ﺑﺎﻳـﺪ اﻟﺰاﻣـﺎت ﺑﻨـﺪ (3-11-2) را اﻗﻨﺎع ﻧﻤﺎﻳﺪ.