مبحث نهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای ساختمان های بتن آرمه (1399) | ٩-پ١-4 الزامات دوام بتن براى حمله سولفاتى

٩-پ١-۴-١ سازه‌‌های بتنی که در تماس با یون‌‌های سولفات باشند، در معرض خرابى با درجات مختلف قرار مى گيرند. منشا يون هاى سولفات ممكن است خاك، آب زير زمينى، آب دريا، بساب هاى صنعتى و ... باشند. در چنين شرايطى، هر سازهى بتنى بايد بطور مستقل بررسى و ارزيابى شود.

٩-پ١-۴-٢ هنگامی که تنها بخشى از سازه مدفون بوده و يا در تماس باخاك ويا آب سولفاتى است، تبخير مستمر آب مى تواند منجر به باقى ماندن غلظت بسيار زيادى از يون هاى سولفات در بتن شود. امكان حمله ى سولفاتى شديد، حتى با غلظت اندك يون هاى سولفات موجود در منبع آن، وجود دارد. سازه هاى بتنى كاملا مدفون در خاك و يا مستغرق در آب، تحت شرايط استاتيكى قرار دارند؛ كه در اين حالث حمله ى سولفاتى به نواحى سطحى محدود شده ومعمولا قابل صرف نظر كردن است.

٩-پ١-4-٣ جارى بودن آب سطحى يا زير زمينى مى تواند حملهى سولفاتى شديدترى نسبت به آب ساكن با همان غلظت يون هاى سولفات ايجاد كند.

٩-پ١-۴-۴ سازەی بتنی که همواره بالاى سطح آب زیر زمینی قرار میگيرند، ممكن است در اثر مهاجرت یون‌‌های سولفات از فضا‌‌های مویینهی خاک در معرض حمله سولفاتی قرار گيرند.

٩-پ١-4-٥ در مناطق سرد، حمله ى سولفاتى ممكن است به صورت نوع خاص وفوق العاده شدیدی بروز نماید؛ که با عنوان حمله ی سولفاتی تومازایتی شناخته میشود.

٩-پ١-4-۶ براى بتن هاى در معرض خطر حملهى سولفاتى، و نه محيط توأم سولفاتى و كلرايدى، نوع مواد سيمانى مورد استفاده، حداكثر نسبت آب به مواد سيمانى و حداقل مقاومت فشارى مشخصه ى ٢٨ روزه بايد مطابق باجدول ٩-پ١-٨ باشند.

٩-پ١-4-٧ تعيين مقدار يون سولفات محلول در آب موجود در خاک بايد بر اساس روش استاندارد ASTM C1580 انجام پذيرد.

٩-پ١-4-٨ تعیین مقدار يون سولفات موجود در آب غير شور بايد بر اساس روش استاندارد ملی ایران به شمارەى ٢٣٥٣ و براى آب دريا يا آب شور بايد مطابق با استاندارد ASTM D4130 انجام پذيرد.

[١] براى نوع سيمان ومواد سيمانى به بند ٩-پ١-4-٩،٩-پ١-4-١٠ و٩-پ١-4-١١ مراجعه شود.

[٢] رعايت اين محدوديت براى بتن هاى سبك دانه الزامى است: زيرا كنترل تسبت آب به مواد سيمانى عملاً در بتن هاى سبك دائه ميسر نصى باشد. هرچند رعايت اين محدوديت براى بتن معمولى نيز توصيه مى كردد.

٩-پ١-4-٩ سيمان با مقاومت سولفاتى كم، سيمانى است كه در ازمايش "تعيين تغيير طول ملات سيمانى هيدروليكى قرار گرفته در محلول سولفات"، استاندارد ملى ١٧١٠٧، مقدار انبساط كمتر از 0/1 درصد در 6 ماه باشد.

٩-پ١-4-١٠ سيمان با مقاومت سولفاتى متوسط، سيمانى است كه در آزمايش استاندارد مذكور در بند ٩-پ١-4-٩ مقدار انبساط كمتراز 0/05 درصد پس از 6 ماه و 0/10 درصد پس از ١ سال داشته باشد. سيمان پرتلند نوع ٢، انواع سيمان هاى آميخته، تركيب انواع سيمان هاى پرتلند با مقادير مناسبى از افزودنى هاى معدنى نظير دودهى سيليسى، خاكستر بادى، سرباره، انواع پوزولان هاى طبيعى و ... در صورت برآورده كردن الزام فوق مى توانند در رده ى سيمان هاى با مقاومت سولفاتى متوسط قرار گيرند.

٩-پ١-۴-١١ سیمان با مقاومت سولفاتی زیاد، سیمانی است كه در آزمايش استاندارد مذكور در بند ٩-پ١-4-٩ مقدار انبساط كمتر از 0.10 درصد پس از ١٨ ماه داشته باشد. سيمان پرتلند نوع 5 ، انواع سیمان‌‌های آميخته، تركيب انواع سيمان هاى پرتلند با مقادير مناسبى از افزودنى هاى معدنى نظير دوده ى سيليسى، خاكستر بادى، سرباره، انواع يوزولان هاى طبيعى و ... در صورت برآوردە كردن الزام فوق می توانند در ردەى سيمان هاى با مقاومت سولفاتى زياد قرار گيرند.

٩-پ١-4-١٢ استفاده از سیمان‌‌های پرتلند آهكی و یا بتن حاوى پر كنندههاى معدنى مانند كربنات كلسيم و يا كربنات منيزيم، در شرايط محيطى باخطر حمله سولفاتى رده هاى XS1 ، XS2 و XS3 در هواى سرد، و براى رده هاى XS2 و XS3 در شرايط محيطى معتدل و گرم نيز مجاز نيست.

٩-پ١-4-١٣ به دليل احتمال تشديد حمله ى سولفاتى، استفاده از كلريد كلسيم، ساير تندگير کننده‌‌های حاوی نمک‌‌های كلسیم و یا هر نوع افزودنى شيمیايى حاوى كلرايد در شرايط محيطى با خطر حمله ى سولفاتى رده هاى XS1 ، XS2 و XS3 مجاز نيست.

٩-پ١-4-14 بتنى كه در معرض آب دريا و يا پاشش آب دريا باشد، بايد بر اساس شرايط محيطى مربوطه طبق جدول ٩پ ١-٢، الزامات مندرج در اين جدول را برآورده سازد، ودر اين حالت الزامات جدول ٩-پ١-٨ كاربردى ندارند.