برای ساختمانهایی که در داخل آب و یا محیطهای مرطوب قرار دارند، و نيز بتن هايى كه در بهرهبردارى ممكن است به آنها به صورت متناوب رطوبت برسد، انجام آزمايش هاى تشخيص واكنش زایی سنگ دانه ها الزامی است. در صورتی كه شواهدی از عدم مشاهده ى پديده ى واكنش قليايى-سنك دانه در سازه هاى بتنى طى حداقل ٢٠ سال در محل موجود باشند، استفاده از همان سنگ دانه ها بدون اشكال است.
٩۔پ١-٧-١ ارزیابی واکنش قلیایی- سنگ دانه
٩-پ١-٧-١-١ سنگ دانەهای سيليسى
برای ارزیایی امکان واکنش زایی سنگ دانههای سیلیسى، انجام آزمايش هاى زير الزامى است.
الف- آزمایش سنگ نگاری برای تشخيص كانى هاى فعال مطابق استاندارد ملى ١٣٥٥٢؛
ب- آزمايش اندازه گيرى واكنش قليايى - سيليسى سنك دانه ها به روش شيميايى مطابق استأندارد ملى ٧٨٨٢،
پ- آزمايش قابليت واكنش قليايى - سنك دانه به روش ملات منشورى تسريع شده مطابق استاندارد ملی ٨٧۵٣؛ در صورت تایید سنگ دانهها در این آزمایش، میتوان آنها را مورد استفاده قرار داد و انجام آزمایشهای بعدی ضرورت ندارد.
ت- آزمایش قابلیت انبساط پذیری ناشی از واکنش قلیایی - سنگ دانه به روش بررسی تغییر طول منشورهای بتنى ناشى از واكنش سنك دانه ها با قليايى ها، مطابق استاندارد ملى 8149،
ث- آزمايش قابليت واكنش زايى قليايى - سيليسى مخلوط مواد سيمانى وسنك دائه به روش ملات منشورى تسريع شده (در صورت استفاده از مواد سيمانى)، مطابق با استاندارد ملى 17106.
٩-پ١۔٧-١-٢ سنگ دانەهای کربناتی
برای ارزیایی امکان واکنش زایی سنگ دانههای کربناتی، انجام آزمايش هاى زير الزامى است.
الف- آزمایش سنگ نگاری براى تشخيص كانى هاى فعال مطابق استاندارد ملى ١٣٥٥٢؛
ب- آزمايش شيميايى تعيين اكسيدهاى كربناتى مطابق استاندارد كانادا CSA A23.2-26A
پ- آزمایش اندازه گیری پتانسیل واکنش زایی سنگ دانههای کربناتی با روش استوانه ی سنگی مطابق با استاندارد ملی ٧۶۵۶؛ در صورت پذیرش سنگ دانه ها در این آزمایش، میتوان آن ها را مورد استفاده قرار داد و انجام آزمایشهاى بعدى ضرورت ندارد.
ت- آزمايش قابليت انبساط پذیرى به روش بررسى تغيير طول منشورهاى بتنى ناشى از واكنش سنك دانه ها با قليايى ها مطابق استاندارد ASTM C1105
٩-پ١-٧-٣ روشهای پیش گیرانه از واکنش قلیایی - سنگ دانه
در مواردی که سنگ دانه ها واكنش زا تشخيص داده شوند، بهترين روش پيش گيرانه عدم استفاده از آنها است. روش پیش گیرانه ی دیگر، جایگزینی مواد مکمل سیمانی نظیر پوزولانهای طبیعی خاکستر بادی، سربارەی کورههای آهن گدازى و دوده ى سيليسى مى بأشد. در اين موارد لازم است آزمايش هاى استاندارد واكنش قليايى- سنك دانه با مقادير مختلف ماده ى مكمل سيمان انجام شوند، و پس از اطمینان از میزان انبساط کمتر از حداکثر مجاز، نوع پوزولان و درصد جایگزینی انها مشخص كردند.