مبحث نهم مقررات ملی ساختمان : طرح و اجرای ساختمان های بتن آرمه (1399) | ٩-١٨-٨ الزامات لرزه اى

٩-١٨-٨-١ كليات

٩-١٨-٨-١-١ كليه‌ى مهارها در سازهه اى واقع در مناطق باخطر لرزه خيزى نسبى متوسط، زياد و خيلى زياد، بايد ضوابط اضافى اين بخش را تامين نمايند.

٩-١٨-٨-١-٢ قابليت استفاده از مهارهاى كاشتنى در بارگذاری لرزهاى، بايد براساس آزمایش‌های مورد استناد مراجع مورد تايید، بذيرفته شود. براى مهارهاى انبساطى و زير چاكى، مقاومت بيرون كشيدكى، Np ، ومقاومت فولاد در برش، Vsa، وبراى مهارهاى چسبى، مقاومت فولاد در برش، Vsa ، وتنش هاى پيوستگى، τunch و τch ، بايد بر اساس آزمايش هاى لرزه‌اى مورد استناد مراجع مورد تاييد، تعيين كردند.

٩-١٨-٨-١-٣ مھار‌های تکی یا گروهی که همزمان تحت بار‌های كششى و برشى قرار مى گيرند، بايد با منظور نمودن اثرات اندركنش نيروها مطابق بند ٩-١٨-6 طراحى شوند؛ كه در آن مقاومت كششى طراحى بر اساس بند ٩-١٨-٨-٢-٣ يا ٩-١٨-٨-٢-4 تعيين مى شود.

٩-١٨-٨-٢ الزامات براى بارهاى كششى

٩-١٨-٨-٢-١ در مواردی که مولفه‌ی کششی بار زلزله روی مهار تكى يا گروهى، كم تر يا مساوى ٢٠ درصد كل بار كششى روى مهار در همان تركيب بار باشد، طراحى مهار را می‌توان براى نیروهاى طراحى مبتنى بر تركيب هاى بار فصل ٩-٧، وبا منظور نمودن مقاومت كششى مهار بر اساس بند ٩-١٨-4 انجام داد.

٩-١٨-٨-٢-٢ در مواردی که مولفهی کششی بار زلزله روی مهار تکی یا گروهی، بيش تر از ٢٠ درصد کل بار كششى روى مهار در همان تركيب بار باشد، طراحى مهارها و ملحقات آنها بايد يكى از بندهاى (الف) تا (ت) زير را تامين نمايد.

الف - در مهار‌های تكى، مقاومت وابسته به بتن (مقاومت حالات گسيختگى بتن) بايد بيش تر از مقاومت فولاد مهار باشد. در مهار‌های گروهی نسبت بار کششی وارده به مهاری کە بیشترین تنش را تحمل میكند به مقاومت فولاد آن مهار، بايد بيشتر يا مساوى نسبت بار وارده به كليه‌ى مهار‌های کششی آن گروه به مقاومت وابسته به بتن در آن مهارها باشد. در اين حالت شرايط زير بايد تامين شوند

١- مقاومت فولاد مهار باید 1/2 برابر مقاومت اسمی آن در نظر گرفته شود.

٢- مقاومت وابسته به بتن بايد مقاومت اسمى تلقى شده و براى محاسبه‌ى آن بايد اثرات گسیختگی مخروطی بتن، بیرون کشیدگی، بیرون زدگی جانبی بتن و مقاومت پیوستگی، هر كدام كه حاكم باشد، منظور شوند. در محاسبه‌ى مقاومت بيرون كشیدكى براى مهارهاى گروهی، نسبت بار به مقاومت بايد براى مهار با بيش ترين تنش محاسبه شود. مقاومت كششى وابسته به بت مجموعهى مهار در طراحى، بايد بر اساس ضرايب كاهش مقاومت بند ٩-١٨-٣ و حالات گسیختگی بند ٩-١٨-۴، با فرض ترک خوردگی بتن تعيین شود؛ مگر آن كه بتوان نشان داد که بتن ترک نخورده است، که در این صورت مقاومت متناظر با حالات گسیختگی را ميتوان با فرض ترك نخوردن بتن محاسبه نمود.

٣- براى تامين رفتار شكل پذير در مهارها، انتقال نيروى كششى بايد توسط مهار فولادى شكل پذير با طول كش آمدكى حداقل ٨ برابر قطر مهار مطابق شكل ٩-١٨-٧ تامين شود؛ مكر آن كه طول ديگرى بر اساس نتايج تحليل منظور شود.

۴- در مواردى كه مهارها تحت بارهاى رفت و برگشتى قرار ميگيرند، بايد تمهيدات لازم براى جلوگيرى از كمانش آنها انجام شوند. بدين منظور ميتوان از غلاف استفاده نمود.

۵- در مواردی که اتصال از نوع رزو‌ه‌ای بوده و مهار در تمام طول خود رزوه نشده است، براى اطمينان از تسليم مهار در ناحيه رزوه نشده و جلوگیری از وقوع گسیختگی در محل رزوه، نسبت مقاومت كششى فولاد مهار، futa ، به مقاومت تسليم فولاد مهار، fya ، نبايد كم تر از 1/3 باشد.

ب - مهار‌های تکی یا گروهی باید براى حداكثر كشش قابل انتقال به مهار و با در نظر گرفتن يك مكانیزم شكل پذیر کششی، خمشی، برشی یا اتکایی و یا ترکیب آنها در قطعه‌ی الحاقى، كه در آن اثرات اضافه مقاومت مصالح وسخت شوندكى كرنشى در قطعه ى الحاقى منظور مى شوند، طراحى شوند. مقاومت كششى مهارها در طراحى با استفاده از ضوابط بند ٩-١٨-٨-٢-٣ يا ٩-١٨-٨-٢-4 محاسبه مى شود.

پ - مھار‌های تکی یا گروهی باید برای حداكثر نيروى كششى قابل انتقال به مهار از طريق قطعه ى الحاقى با رفتار غير تسليم شونده طراحى شوند. مقاومت كششى مهارها در طراحى از بند ٩-١٨-٨-٢-٣ يا ٩-١٨-٨-٢-4 محاسبه مى شود.

ت - مهارهای تکی یا گروهى بايد براى حداكثر بار كششى حاصل از تركيب بارهاى شامل زلزله كه در آنها بار زلزله با ضريب اضافه مقاومت Ω0 تشديد شده است، طراحى شوند. مقاومت كششى مهارها در طراحى از بند ٩-١٨-٨-٢-٣ يا ٩-١٨-٨-٢-4 محاسبه مى شود.

٩-١٨-٨-٢-٣ مقاومت کششى در طراحى مهارهايى كه نيروهاى زلزله را تحمل مى كنند و بر اساس بند ٩-١٨-٨-٢-٢ (ب) تا (ت) طراحى مى شوند، بايد با منظور نمودن بندهاى (الف) تا (ت) (که اثر بار گذاری لرزه‌اى را در كاهش مقاومت كششى منظور مى كنند)، وحالات كسيختكى جدول ٩-١٨-١ و فرض ترک خوردگی بتن محاسبه شود؛ مگر آن كه بتوان نشان داد بتن ترك نخورده است؛ که در این صورت مقاومت متناظر با حالات گسیختگی را میتوان با فرض ترک نخوردن بتن محاسبه نمود.

الف - براى يک مهار تكى يا يك مهار از گروه مهارى كه تحت بيشترين تنش واقع شده‌اند ،  ΦNsa

ب - برای یک مهار تکی و یا یک مهار از گروه مهارى كه تحت بيش ترين تنش قرار مى گيرند، 0.75ΦNcb يا 0.75ΦNcbg

در صورتى كه آرماتورهاى مهار مطابق بند ٩-١٨-4-٢-۶ تامين شده باشند، نيازى به محاسبه‌ى Ncb و Ncbg نمى باشد.

پ - برای یک مهار تکی و يا یک مهار از گروه مهارى كه تحت بيشترين تنش قرار مى گيرند، 0.75ΦNpn

ت - 0.75ΦNsb يا 0.75ΦNsbg 

ث- 0.75ΦNa يا 0.75ΦNag

ضريب كاهش مقاومت Φ در زير بندهاى فوق بر اساس ضوابط ٩-١٨-٣ تعيين مى شود.

٩-١٨-٨-٢-4 در مواردى كه انجام طراحى مهار بر اساس ٩-١٨-٨-٢-٢ (الف) انجام شود، و يا در مواردى كه آرماتورهاى مهار مطابق بند ٩-١٨-4-٢-6 تامين شده باشند، نيازى به كاهش مقاومت كششى براى در نظر گرفتن اثر بارگذاری لرزه‌اى نمى باشد؛ واعمال ضريب هاى كاهش مقاومت ٩-١٨-٣-٩ كافى خواهد بود.

٩-١٨-٨-٣ الزامات براى بارهاى برشى

٩-١٨-٨-٣-١ در مواردی که مولفەی برشی بار زلزلەی وارد بر مهارهای تکی یا گروهی، کمتر یا مساوی ٢٠ درصد کل بار برشی وارد به مهار در همان تركيب بار باشد، مقاومت برشى مهارها بر اساس بند ٩-١٨-۵ تعيین مى گردد.

٩-١٨-٨-٣-٢ در مواردی که مولفه ی برشی بار زلزلەی وارد بر مھار‌های تکی یا گروهی، بيش تر از ٢٠ درصد کل بار برشى وارد به مهار در همان تركيب بار باشد، طراحى مهار و ملحقات آن بايد مطابق یكى از بندهاى (الف) تا (پ) بوده ومقاومت برشى مهار بر اساس بند ٩-١٨-٥ تعيين شود.

الف - مهار‌های تكى یا گروهى بايد براى حداكثر برش قابل انتقال به آنها بر اساس يك مكانيزم تسليم شكل پذير خمشى، برشى، يا اتكايى يا تركيبى از آنها در قطعه‌ى الحاقى، و با در نظر گرفتن اضافه مقاومت مصالح و سخت شوندگى كرنشى در اجزاى الحاقى، طراحى شوند.

ب - مهار‌های تکی یا گروهی باید برای حداكثر نيروى برشى قابل انتقال به آنها از طريق قطعه‌ى الحاقى با رفتار غير تسليم شونده محاسبه شوند.

پ - مهار‌های تکی یا گروهی باید برای حداکثر بار برشی حاصل از تر کیب‌هایی از بار طراحی كه در آنها بار زلزله با ضريب اضافه مقاومت  Ω0 تشديد شده است، محاسبه شوند.

٩-١٨-٨-٣-٣ در مواردى كه از آرماتورهاى مهار مطابق بند ٩-١٨-٥-٢-٨ استفاده مى شود، نيازى به كاهش مقاومت برشى براى در نظر گرفتن اثر بارگذاری لرزه‌اى نمى باشد؛ و اعمال ضريب هاى كاهش مقاومت بر اساس بند ٩-١٨-٣ كافى خواهد بود.