مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان : لوله کشی گاز طبیعی (1401) | ١٧-٧-٣ طراحى دودكش

در طراحی دودکش، مشخصات مربوط به دودكش، لوله رابط و نحوه خروج محصولات احتراق تعيين مى شود. اين مشخصات عبارتند از:

الف) نوع دودکش، محل نصب و مسیر عبور دودکش از فضای محل نصب دستگاه گازسوز تا فضاى آزاد خارج از ساختمان.

ب) اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق و ارتفاع دودكش، جنس و ضخامت جداره.

پ) محل نصب، مسیر عبور، نوع جنس و ضخامت جداره و اندازه سطح دهانه لوله رابط دودکش.

ت) نوع و ضخامت عایق حرارتى مورد نياز.

ث) نحوه اتصال محل خروج محصولات احتراق از دستگاه به لوله رابط یا دودکش و نحوه اتصال لوله رابط به دودکش.

ج) نوع، محل نصب، مسير عبور، اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق، جنس وضخامت جداره دودکش های مشتر ک برای دو یا چند دستگاه گازسوز.

چ) محل خروج دودکش از بام ساختمان، رعایت فواصل آن در امتدادهای جانبی و قائم و محل و نوع کلاهک دودکش.

ح) نوع، محل، مسیر عبور، جنس و ضخامت جداره و ابعاد معبر دودکش.

١٧-٧-٣-١ الزامات عمومى

الزاماتی که در طراحی و اجرای انواع دودكش و معبر دودكش بايد رعايت شود شامل موارد زير است:

١٧-٧-٣-١-١ طراحی و اجرای دودکش باید بر اساس نوع و ظرفیت دستگاه‌های گازسوز متصل به آن، ابعاد وفضاى محل نصب آنها انجام شود. ظرفيت دستكاه گازسوز بر اساس ارتفاع از سطح دريا ملاک عمل مى باشد

١٧-٧-٣-١-٢ اجزای دودکش باید از نقطه اتصال به دستگاه گازسوز تا انتهای دودکش در خارج از ساختمان، بصورت به هم پيوسته و درزبندى شده باشد و گازهاى حاصل از احتراق از هیچ نقطه آن به فضای داخل ساختمان نشت نکند.

١٧-٧-٣-١-٣ دودكش و اجزاى آن بايد در برابر ضربات فيزيكى، صدمات خارجى و تكان‌‌هاى زلزله مقاوم باشند.

١٧-٧-٣-١-4 دودكش يا هيچ يک از اجزاى دودكش نبايد از داخل كانال يا پلنوم هوا عبور کند.

١٧-٧-٣-١-۵ در دودکش های قائم فلزی، سطوح داخل معبر دود باید در برابر خوردگى ناشی از چگالش بخار آب و گازهای خورنده خروجى مقاوم باشد.

١٧-٧-٣-١-۶ دودکش قائم باید بر روی پايەاى از مصالح ساختمانى مقاوم در برابر وزن دودکش و دست کم ٣ ساعت مقاوم در برابر آتش قرار گيرد.

١٧-٧-٣-١-٧ قسمت پایین دودکش قائم در زير پايین ترين اتصال رابط به آن، بايد دست كم ٣٠٠ میلى متر (١٢ اینچ) ادامه یابد.

١٧-٧-٣-١-٨ درطراحى واجراى دودكش ولوله رابط بايد دستور العمل والزامات اين مبحث ملاک عمل باشد.

١٧-٧-٣-١-٩ در طراحی دودكش و لوله رابط دودكش بايد محل تكيه گاه‌ها و بست‌ها برای تحمل وزن، حفاظت در برابر ضربات فيزیكى و نيروهاى ناشى از زلزله وهمچنين تغییرات دمای دودکش و لوله رابط مشخص شده و اجرا مطابق طراحى انجام پذيرد.

١٧-٧-٣-١-١٠ عبور دودکش از فضای بالای سقف کاذب، فضای داخلی و دیوارهای مربوط به استخر، سونا و حمام ممنوع است. در صورت عبور دودکش از مجاورت ديوار فضاهاى یاد شده، دیواره معبر دودکش در جوار فضاى موصوف بايد سيمان اندود شود.

١٧-٧-٣-١-١١ در طراحی دودکش باید جزئیات مربوط به عایق حرارتی آن مشخص شود. عايق حرارتى مورد استفاده بايد غير قابل سوختن باشد ومقاومت أن در مقابل انتقال گرما از جداره دودکش به خارج طوری باشد که خللی در عملكرد دودکش در اثر كاهش دمای محصولات احتراق ایجاد نشود.

استفاده از لوله های قابل انعطاف که دارای درز می باشند به عنوان دودكش ممنوع است. در طراحى دودکش دستگاه های گازسوز فن دار بايد الزامات دودكش با جريان مكانيكى رعايت شود.

١٧-٧-٣-١-١٢ در صورت عبور دودکش از فضایی غير از فضای محل نصب دستگاه گازسوز، دودکش بايد داخل معبر دودكش مستقلى قرار گيرد وتا فضاى آزاد خارج از ساختمان امتداد داشته باشد. مشخصات معبر دودكش بايد مطابق با قسمت ١٧-٧-4 باشد.

١٧-٧-٣-١-١٣ دهانه خروجی دودکش باید از مخازن مواد قابل اشتعال يا انفجار بالاتر قرار گیرد و فواصل آن در ترازهاى افقى وعمودى بر مبناى الزامات ايمنى حريم آن مخزن تعيين شود.

١٧-٧-٣-١-١۴ دهانه خروجی دودکش باید مجهز به کلاهکی باشد که جریان دود را مسدود نکند و از ورود آب باران، برف و سایر اشیاء به داخل دودکش و لانه گزینی پرندگان جلو گیری بەعمل آورد.

١٧-٧-٣-١-15 انتهاى دودكش بايد با فضاى آزاد ارتباط داشته باشد و محصولات احتراق از دهانه دودکش نبايد در فضاى مسقف و محصور يا فضاهاى داخل ساختمان تخليه شود. دهانه ابتدای دودکش باید بهصورت عمودی و در داخل دیوار قرار گیرد. اتصال لوله رابط به دودكش در سقف ممنوع مى باشد.

١٧-٧-٣-١-١۶ در دودکش های فلزی باید فاصله کافی جهت جلوگیری از سوختگى و آسيب ديدگى افراد منظور شود.

١٧-٧-٣-١-١٧ در محل عبور دودكش ومعبر دودكش از كف، سقف يا بام ساختمان، شكل و اندازه دودكش نبايد تغيير نمايد.

١٧-٧-٣-١-١٨ عبور هرگونه تأسيسات از معبر دودكش ممنوع مى باشد.

١٧-٧-٣-٢ دودكش با مكش طبيعى

١٧-٧-٣-٢-١ حداقل سطح مقطع دودكش با مكش طبيعى بايد ٧٨٥٠ ميلى متر مربع (١٢ اينچ مربع) باشد. استفاده از دودكش با مكش طبيعى كه سطح مقطع آن كمتر از مقدار فوق باشد براى انتقال محصولات حاصل از احتراق دستگاه‌‌هاى گازسوز ممنوع است.

١٧-٧-٣-٢-٢ بەجز مواردی که از دودکش مشترک برای اتصال چند دستگاه استفاده می شود، سطح مقطع دودکش با مکش طبیعی و دهانه ابتدای آن باید حداقل برابر با سطح مقطع دهانه خروجی دستگاه متصل به آن باشد.

١٧-٧-٣-٢-٣ حداقل ارتفاع دودكش با مكش طبيعى دستگاه‌‌هاى گازسوز بايد ٣ متر باشد.

١٧-٧-٣-٢-۴ دودکش با مكش طبيعى بايد تا حد ممكن به صورت قائم باشد. در محلى که امکان اجرای دودکش به صورت قائم وجود ندارد، حداکثر زاویە انحراف از امتداد قائم 45 درجه بايد باشد علاوه بر رعايت حداكثر زاويه انحراف از امتداد قائم، تعداد زانوى مورد استفاده در مسير دودكش نبايد بيش از 4 عدد باشد

تبصره: استفاده از زانوی ٩٠ درجه فقط در محل خروجی دستگاه گازسوز و محل اتصال به ابتداى دودكش مجاز است و در امتداد قائم دودكش ممنوع است.

١٧-٧-٣-٢-۵ محل نصب زانوها و انحراف مسير دودکش بايد با بست يا تكيه گاه مناسب براى تحمل وزن، حفاظت در برابر ضربات فيزيكى ونيروهاى ناشى از زلزله وهمچنين تغییرات دما به اجزای ساختمان به صورت محکم متصل و ثابت شود.

١٧-٧-٣-٢-۶ اتصال دودکش با مکش طبیعی و دودکش با جریان مکانیکی به یکدیگر ممنوع است.

١٧-٧-٣-٢-٧ انتهای دهانه خروجی دودکش با مكش طبيعى بايد به صورت عمودى باشد تا محصولات احتراق در جهت عمود به سطح مقطع دودكش و به طرف بالا منتقل شود.

١٧-٧-٣-٢-٨ دهانۀ خروجی انتهای بالای دودکش باید تا بام ساختمان ادامه داشته باشد.

١٧-٧-٣-٢-٩ فاصلۀ قائم دهانه خروجی دودکش از تراز زمین پیادە رو مجاور، نباید کمتر از ٣ متر باشد.

١٧-٧-٣-٢-١٠ دهانۀ خروجی نسبت به بالاترین نقطۀ بام که دودکش از آن خارج می شود، حداقل باید ١ متر بالاتر قرار گيرد. این دهانه از هر يک از اجزاى ساختمان تا فاصله ٣ متراز جداره دودكش، بايد حداقل ۶٠٠ ميلى متر بالاتر باشد.

١٧-٧-٣-٢-١١ حداقل فاصله افقی انتهای دودكش با قسمت مکش کولرهای آبى، دریچه های تأمین هوای ساختمان يا قسمت مكش دمنده‌‌ هاى هوا به داخل ساختمان بايد ٣ متر در نظر گرفته شود. در صورتى كه رعايت اين فاصله امكان پذير نباشد، بايد انتهاى دودکش را ٢ متر بالاتر از آنها در نظر گرفت و با بست يا ديوار حائل مهار نمود.

١٧-٧-٣-٢-١٢ حداقل فاصله افقى انتهاى دودكش با در يا پنجره يا بازشو ساختمان بايد حداقل ٣ متر باشد؛ در صورتى كه رعايت اين فاصله امكان پذير نباشد، بايد انتهاى دودکش را ٢ متر بالاتر از آنها در نظر گرفت و با بست يا ديوار حائل مهار نمود.

١٧-٧-٣-٣ دودكش با جریان مكانيكى

١٧-٧-٣-٣-١ دودكش با جريان مكانيكى و اتصالات آن بايد به طور كامل بدون نشت و هوابند باشد.

١٧-٧-٣-٣-٢ بر اساس محل قرار كرفتن دمنده، جريان داخل دودكش مكشى يا رانشى يا تلفيقى از دو حالت خواهد بود.

١٧-٧-٣-٣-٣ مشعل دستگاه گازسوز باید با دمنده دودکش به جریان مکانیكی مرتبط و وابسته باشد؛ به طوری که دمنده لحظاتی قبل از شروع به کار مشعل راه اندازی شود و چنانچه دمنده به هر دلیلی راه اندازی نشود، مشعل نباید شروع به كار كند و در صورت از كار افتادن دمنده حين كار، مشعل دستگاه گازسوز خاموش شود.

١٧-٧-٣-٣-۴ دهانە خروجی دودکش با جریان مکانیکی نباید در محل خروجی آن داراى شيب روبه پايين باشد.

١٧-٧-٣-٣-۵ دهانە خروجی دودکش با جریان مکانیكى كە بە صورت افقى قراردارد و محصولات احتراق در سطح افقى تخليه می شود، نباید به سمت آپارتمان، ملک و ساختمان مجاور بوده و باید حداقل ٣ متر از مرز (حريم) ملک يا ساختمان‌‌هاى مجاور فاصله داشته باشد.

١٧-٧-٣-٣-۶ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی نباید به سمت در، پنجره یا هر بازشوی دیگری باشد.

١٧-٧-٣-٣-٧ دهانە خروجی دودکش با جریان مكانیكى نبايد در فضاى پاسيو يا فضاهاى داخلی ساختمان قرار گیرد.

١٧-٧-٣-٣-٨ جهت دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیكی نباید به سمت بخش مكش دستگاەهای دمندە دار باشد.

١٧-٧-٣-٣-٩ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی باید از بخش مکش دستگاه های دمنده دار حداقل ٣ متر فاصله افقى و ١ متر فاصله عمودى داشته باشد. در محلى كه رعايت اين فاصله امكان يذير نباشد، كاهش فاصله افقى تا ١ متر در صورتى مجاز است که دهانه خروجی دودکش ٢ متر بالاتر از بخش مکش دستگاه های دمندە دار قرار گيرد.

١٧-٧-٣-٣-١٠ دهانه خروجی دودکش دستگاه های گازسوز چگالشى بايد حداقل از بخش مكش دستگاه‌‌ هاى دمندە دار ٣ متر بەصورت افقى و ١ متر به صورت عمودى فاصله داشته باشد. كاهش فاصله افقى تا ١ متر براى مواردى كه امكان افزايش فاصله وجود نداشته باشد درصور تی مجاز است که دهانه خروجی دودکش ٢ متر بالاتر از بخش مكش دستگاه‌‌هاى دمنده دار قرار گيرد.

١٧-٧-٣-٣-١١ در ساختمان های ویلایی دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی که بالاتر از در، پنجره يا بازشوهاى ساختمان قرار مى گيرد، بايد حداقل ١٢٠٠ ميلى متر فاصله افقی و ٣٠٠ ميلى متر فاصله عمودی داشته باشد.

تبصره: دهانه خروجی دودکش دستگاه‌های گازسوز چگالشى بايد از هر در، بنجره يا بازشوهاى ساختمان حداقل ١٢٠٠ ميلى متر فاصله افقى و ١٢٠٠ میلیمتر فاصله عمودی داشته باشد.

١٧-٧-٣-٣-١٢ دهانە خروجی دودکش با جريان مكانيكى كه در فاصلهاى كمتر از ١ متر از سقف قرار مى كيرد، نبايد به سمت سقف باشد. جهت خروج محصولات احتراق بايد به فضاى آزاد خارج از ساختمان هدايت شود.

١٧-٧-٣-٣-١٣ فاصلۀ قائم دهانە خروجی دودکش با جریان مکانیکی از تراز زمین پيادە رو مجاور يا محل عبور و مرور افراد، نبايد كمتر از ٣ متر باشد.

١٧-٧-٣-٣-١۴ درپوش دهانه خروجی دودکش باید به گونه ای نصب شود که از ورود آب باران، برف و یا اجزای خارجی به داخل دودکش و لانه گزینی پرندگان جلوگیری به عمل آورد.

١٧-٧-٣-4 جنس دودكش

جنس دودکش ها و لوله رابط دودکش در ساختمان ها بستگی به دستگاه گازسوز و فن آورى استفاده شده در آن و دمای محصولات احتراق خروجی از دستگاه دارد. استفاده از دودکش با مصالح بنايى مانند آجر و سنگ براى دستكاه‌هاى گازسوز ممنوع است.

١٧-٧-٣-4-١ دودكش فلزى

الف) دودكش فلزى در سرتا سر مسير بايد بدون نشت بوده و به صورت كامل با استفاده از عايق حرارتی عايق كارى شود.

ب) دودکش فلزی در خارج از ساختمان باید داراى پوشش مناسب به منظور جلوگيرى از نفوذ رطوبت به عایق حرارتى آن باشد.

پ) دودکش فلزی که داخل ساختمان نصب می شود باید در معبر دودکش بە گونه ای قرار گيرد كه امکان بازرسی، تعمیر یا تعویض دودکش بدون تخریب وجود داشته باشد.

ت) در دستگاه‌های گازسوز که دمای محصولات احتراق آن در نقطه ورود به دودکش كمتر از ١۶٥ درجۀ سلسیوس است، جنس دودکش باید از نوع مقاوم در مقابل خوردگى، مانند فولاد زنگ ناپذير باشد یا سطوح داخلی دودکش فلزى بايد با اين گونه مصالح حفاظت شود.

ث) جنس دودکش های فلزی كه در خارج از ساختمان نصب مى شوند بايد از ورق گالوانيزه باضخامت مقادير مندرج در جدول ١٧-٧-٢ باشد.

ج) دودکش قائم فلزی باید با پیشبینى انبساط و انقباض ناشى از گرما و سرما ساخته و نصب شود.

١٧-٧-٣-4-4 دودكش سيمانى، سفالى و سراميكى

الف) دودکش بايد در سرتاسر مسير بدون نشت بوده و بەصورت كامل با استفاده از عايق حرارتى عايق شود.

ب) دودکش باید در برابر خوردگی، ساییده شدن و ترک برداشتن ناشى از تماس با گازهاى حاصل از احتراق، تا دماى ٥٣٨ درجه سلسيوس مقاوم باشد.

پ) دودکش باید همزمان با ساخت معبر دودکش با مصالح بنايى در داخل آن قرار گيرد وقطعات آن با دقت با يكديگر متصل شده و درزهاى بين قطعات با مواد نسوز هوابند شود.

ت) به جز وزن دودکش، هیچ بار دیگری نباید بر پایه های دودکش وارد شود، مگر آن که در طراحی دودکش برای آن بار اضافه پیش بینی های لازم به عمل آمده باشد.

١٧-٧-٣-4-٣ دودكش UPVC

الف) جهت خروج گازهاى حاصل از احتراق سيستم‌‌هاى چكالشى از دودكش UPVC مطابق استاندارد BS EN 14471 استفاده می شود. به علاوه این نوع دودکش باید داخل غلافی فلزی بوده و معبر دودکش با مصالح ساختمانی و دودبند قرار داشته باشد.

ب) جنس غلافى فلزى دودكش‌‌هاى UPVC بايد از ورق گالوانيزه با ضخامت مقادير مندرج در جدول ١٧-٧-١ باشد.

١٧-٧-٣-4-4 دودكش فولادى ضد زنگ (Stainless Steel)

الف) این نوع دودکش در دیگ های چگالشی کاربرد داشته، ورق مورد استفاده در این نوع دودکش‌ها مى بايست از نوع Stainless Steel 316L باشد.

ب) جنس دودکش های فولادی ضد زنگ باید از ورق فولادی با مشخصات ذكر شده در بند ١٧-٧-٣-۴-٢ (الف) و با ضخامت مقادير مندرج در جدول ١٧-٧-١ باشد.