مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان : تاسیسات مکانیکی (1396) | 6-5-14 تخلیه هوای آشپزخانه تجاری

1-6-5-14 كليات

الف) سیستم تخلیۀ هوا و هودهای تجهیزات پخت و پز آشپزخانۀ تجارى بايد طبق الزامات مندرج در این قسمت از مقررات، طراحى، ساخته ونصب شود.

(١) تا آنجا که به تعویض هوای آشپزخانه، ساخت و نصب کانالهای هوا و سیستم تخلیۀ هوای آن مربوط مى شود، الزامات مندرج در «(14-4) تعويض هوا» و «(14-۶) كانال كشی»، نيز بايد مراعات شود.

ب) برای تخلیۀ هوای گرم همراہ با بخار آب، روغن، دود و گازهای دیگر، بالای دستگاہ پخت و پز تجاری باید هود نصب شود.

(١) نصب هود برای دستگاه پخت و پز تجاری که در واحدهای مسكونى نصب می شود و براى مقاصد تجاری به کار نمیرود، الزامی نیست.

(٢) برای لوازم پخت و پز برقی کمکی مانند میکروفر، گرمخانه، نان برشته کن، تخم مرغ پز، سماور تهیۀ چای و قهوه، نصب هود ضرورى نيست. بخار آب و گرماى افزوده اين دستگاه ها به محیط، به وسیلۀ سیستم معمولی تعویض هوا، از فضای آشپزخانه خارج میشود.

(٣) اگر دستگاه پخت و پز خانگی برای مقاصد تجاری به کار رود، باید به هود مجهز شود.

2-6-5-14 طراحی، ساخت و نصب هود

الف) كليات

(١) هود باید به گونه ای طراحی، ساخته و نصب شود کہ بخار آب، چربی، دود، بو و دیگر گازهای حاصل از آشپزی به طور مؤثر، به داخل آن هدایت شود.

(٢) بر روی آن دسته از دستگاه‌های پخت و پز که روغن و دود متصاعد میکنند، باید هود نوع I نصب شود.

(٣) بر روی دستگاه‌هایی که فقط بخار آب و گرما منتشر می كنند، بايد هود نوع II نصب شود.

(۴) در هر جا هود نوع II لازم است، میتوان به جای آن از هود نوع I استفاده کرد، ولی به جای هود نوع I نباید هود نوع II به کار برد.

(۵) هود نوع I باید مجهز به فیلتر روغن باشد.

ب) ظرفیت تخلیۀ هوای هود

(١) برحسب نوع دستگاه پخت و پز، مقدار تخلیۀ هوای هودهای سه طرفه و چهار طرفه، باید دست کم برابر مقادير جدول (14-5-۶-٢) "ب" باشد.

(٢) در صورتیکه دستگاه پخت و پز از نوع برقی باشد، مقدار تخلیۀ هوای هود را میتوان تا ٨٠ درصد مقادیر داده شده در جدول (14-6-5-٢) "ب" کاهش داد.

پ) ساخت هود

(١) بدنۀ هود نوع I باید از ورق فولادی زنگ ناپذير، با ضخامت دست‌كم ١ ميليمتر (0/0394 اینچ) ساخته شود. بدنۀ هود نوع II باید از ورق فولادی زنگ نایذیر به ضخامت دست کم 0/6 ميليمتر (٠/٠٢٢٠ اينج) ويا ورق آلومينيم به ضخامت دست‌كم ١ ميليمتر (0/0394) ساخته شود.

(٢) هود باید چنان طراحی و ساخته شود که همۀ سطوح و اجزای داخلی و خارجی آن دسترس پذیر باشد و به آسانی تمیز شود.

(٣) اجزای هود نوع I باید به ترتیبی اتصال یابد كه سطح داخلى هود كاملاً صاف باشد و جز نقاطى که برای جمع شدن روغن پیش بینی شده است، در جایی از آن چربی و روغن جمع نشود. اجزای هود نوع I باید با روش جوشکاری یا لحیم کاری پیوسته، اتصال یابد.

(4) اجزای هود نوع II بايد با روش هاى معمولى، به ترتيبى كه در «(14-۶) كانال كشی» مقرر شده، به هم متصل شود. سطح داخلی هود باید کاملاً صاف و تمیزکردنی باشد.

(۵) در هود نوع آ، باید مسیری مخصوص هدایت روغن در زير فيلترهاى روغن ودر قسمت پايين هود، تعبیه شود. قطرات روغن که زیر فیلترهای روغن جمع می شود باید، با لولۀ مسی به يک ظرف مخصوص روغن كه زير هود قرار مى گيرد، هدايت شود. ظرف جمع آورى روغن بايد دسترس پذیر و به آسانی قابل تمیزکردن باشد.

(۶) سطح افقی زیر هود، که محل ورود هوای گرم، بخار آب، دود و روغن است بايد، روى دستگاه پخت را كاملاً بپوشاند واز هر طرف دست‌كم ١٨٠ ميلى متر (٤ اينچ) خارج از سطح دستگاه ادامه یابد، مگر در مواردی که دستگاه پخت و پز کاملا کنار دیوار قرار داشته باشد که در این حالت یک طرف سطح زیرین هود به دیوار میچسبد.

(٧) دهانه‌های خروج هوا از هود بايد به ترتيبى به كانال تخلية هوا متصل شود كه هوا به طور يكنواخت در تمام نقاط درون هود جريان يابد. براى اين كار لازم است براى هر ٣ متر (١٠ فوت) طول هود، دستکم یک دهانۀ خروج هوا در نظر گرفته شود.

(٨) هود نوع I باید به فیلتر روغن مجهز باشد باشد و تمام هوای خروجی از هود از فيلتر عبور نمايد. فیلترهای روغن باید در داخل هود به ترتیبی قرار گیرند که بتوان آنها را بدون استفاده از ابزار، به آسانی بيرون آورد و بعد از شستن و تميز كردن، دوباره در جاى خود نصب كرد. زاويه سطح فيلتر با صفحه افق بايد دست‌كم 45 درجه باشد. فيلتر بايد بر طبق يكى از استاندار دهاى معتبر ساخته شده باشد ونام وعلامت تجارى كارخانه سازنده و استاندارد ساخت آن به صورت برجسته یا با مهر پاک نشدنی، روی آن نقش شده باشد.

(٩) فيلتر روغن بايد مطابق استاندارد 1046 UL یا استانداردهای معتبر دیگر ساخته شود.

(١٠) فیلتر روغن باید به ترتیبی در داخل هود نصب شود كه احتمال چكيدن قطرات روغن يا بخار آب تقطير شده، روی سطوح پخت یا مواد غذايى نباشد. فيلتر روغن در داخل هود بايد در جایی نصب شود که قطرات روغن را به مسیرهای جمع شدن آن كه در زير هود تعبيه شده است، هدایت کند.

(١١) فیلتر روغن باید به ترتیبی در داخل هود نصب شود كه فاصلۀ قائم لبۀ زيرين آن، از سطح افقی رویۀ دستگاه پخت، دست‌كم برابر ارقام زير باشد:

- دستگاه پخت بدون شعله باز، ٢٠٠ ميلى متر (٨ اينچ)؛

- دستگاه يخت با شعله باز، 600 ميلى متر (24 اينچ)؛

- دستگاہ كباب پز، ١١٠٠ ميلى متر (44 اينچ).

(١٢) شمار فيلترها و سطح كل آنها بايد طورى انتخاب شود كه سرعت عبور هوا از فيلتر، از ميزانى كه سازندۀ فيلتر تعيين كرده است، بيشتر نباشد. اين سرعت نبايد در هر حال از ٣ متر برثانيه (۶٠٠ فوت در دقیقه) تجاوز کند.

ت) نصب هود

(١) هود باید با آویزها و بسته‌ای مناسب از مواد نسوختنی، بالای دستگاه پخت نصب شود و به ترتیبی که در «(۴ ١-6-5-٢) "پ" ساخت هود» توضیح داده شده است، روی دستگاه پخت را کاملاً بپوشاند.

(٢) آويزها و بست هاى هود بايد كاملاً مطمئن به اجزاى ساختمان متصل شده وتحمل بارهاى افقی و قائم وارده (از جمله نیروهای ناشی از زلزله) را داشته باشند.

(٣) پیچ و مهره ها و میخ پرچ های اتصال باید در برابر خوردگى و رطوبت مقاوم باشند. پيچ و مهره ها و دیگر وسایل اتصال آويز و بست به بدنۀ هود، نبايد از جدار هود عبور كنند. اتصال ها نیز نباید هیچ سوراخی در بدنۀ هود ایجاد کند.

(۴) هود نوع I باید به ترتیبی نصب شود که فاصلۀ لبۀ خارجی آن از نزدیکترين مصالح سوختنى دست‌كم ۴۵٠ میلی متر (١٨ اینچ) باشد.

(۵) فاصلۀ قائم سطح زیرین هود از روى دستگاه پخت و پز نبايد بيشتر از ١٢٠٠ ميلى متر (48 اینچ) باشد.

(۶) كانال تخليه هود نوع I باید با لحيم كارى، جوش كارى پيوسته و يا با استفاده از فلنج، واشر مقاوم تا دمای ٨١۶ درجۀ سلسیوس (١۵٠٠ درجۀ فارنهایت) و پیچ و مهره، و به صورت كاملاً آب بند و گازبند به هود متصل شود.

3-6-5-14 تأمین هوای هود

الف) هوای مورد نیاز هود در مدت زمان کار آن باید تأمین شود.

(١) هوای مورد نیاز هود ممکن است با روش طبیعی یا مکانیکی تأمین گردد.

(٢) اگر در آشپزخانه به جز هود، دستگاه‌های دیگری که دودکش یا تخلیۀ هوای مکانیکی دارند نصب شده است، هوای جانشین که به آشپزخانه وارد می شود، باید به مقداری و به گونه ای توزیع شود که فشار منفی ناشی از کارکرد هودها اثر نامطلوب روی تخلیۀ هوای دستگاه‌های دیگر نگذارد .

(٣) اگر سیستم تأمین هوای جانشین برای هودهای آشپزخانه از نوع مكانیكى است، مدار برقى این سیستم و سیستم تخلیۀ هوای هودها باید به هم مرتبط و هم بند باشد، چنان که با روشن یا خاموش کردن یکی، دیگری هم روشن یا خاموش شود.

(۴) در صورتی که تمام یا بخشی از هوای مورد نیاز هودهای آشپزخانه از طريق سيستم تعويض هوای آشپزخانه تأمین گردد توزیع هوا باید به صورتى باشدكه از اتصال كوتاه بين جريان هواى ورودی و جریان تخلیۀ هوای هودها، جلو گیری شود.

(۵) توزیع هوای جانشین برای هودهای آشپزخانه باید به گونه ای باشد كه در جريان تخليۀ هوای هودها اختلال ایجاد نکند.

ب) مقدار هوای جانشین كه وارد آشپزخانه می شود، بايد تقريباً برابر با مقدار تخليه هواى هودها باشد.

(١) اگر سیستم تعویض هوای آشپزخانه ایجابکند که فشار داخلی آن نسبت به فضاهاى مجاور منفی باشد، میتوان مقدار هواى جانشين را، به نسبت نياز، به كمتر از مقدار تخليه هواى هودها کاهش داد.

پ) رساندن هوای بیرون به فضای آشپزخانه به عنوان هوای جبرانى، بايد با رعايت الزامات مندرج در «(١۴-۴) تعویض هوا» انجام شود.

4-6-5-14 کانال کشی تخلیۀ هوای هودها

الف) كليات

(١) الزامات مندرج در «(14-6) کانال کشی»، با رعایت ویژگی‌های بیان شده در اين فصل، در اين بخش از مقررات نيز معتبر است.

(٢) هود آشپزخانۀ نوع I باید دارای سیستم کانال کشی و تخلیۀ هوای جدا و مستقل باشد، مگر در شرايطى كه در رديف «(14-5-۶-4) "الف" (۴)» آمده است.

(٣) هود آشپزخانۀ نوع I با هود آشپزخانۀ نوع II نباید کانال تخلیۀ هوای مشترک داشته باشد.

(۴) دو یا چند هود آشپزخانۀ نوع آ، به شرطى كه در يك طبقة ساختمان ودر يك فضا يا دو فضای مجاور و مرتبط باشند و کانال ارتباطی بین هودها نيز از ديوار آتش عبور نكند، مجازند که کانال تخلیۀ هوای مشترک داشته باشند.

ب) ساخت کانال

(١) کانال تخلیۀ هوای هود نوع I باید از ورق فولادى با ضخامت دست‌كم 1/5 ميلى متر (0/0575 اينچ) و يا از ورق فولادى زنگ ناپذير با ضخامت دست‌كم 1/25 ميلى متر (0/045 اينچ)، ساخته شود.

(٢) سطوح داخلی کانال تخلیۀ هوای هود نوع I باید چنان ساخته شود که، جز نقاطی که برای جمع شدن روغن پیشبینی شده است، در هیچ نقطۀ آن امکان جمع شدن روغن و چربی نباشد.

(٣) اجزای کانال تخلیۀ هوای هود نوع I باید با روش لحيم كارى يا جوش كارى پيوسته اتصال يابد و اتصال‌های عرضی و طولی آن هوابند و گازبند باشد. لوازم اتصال مانند پیچ و ميخ پرج، نبايد از جدار کانال به داخل آن عبور کند.

(۴) در صورتی که کانال هوای جبرانی به هود متصل شود ، کانال باید از جنس نسوختنى باشد

(۵) هر گاه کانال هوایا عایق آن كمتر از 45 سانتيمتر (١٨ اينچ) با بدنۀ هود فاصله داشته باشد کانال و عایق باید از جنس نسوختنی باشد.

(۶) کانال هایی که در معرض هوای آزاد یا مواد خورنده قرار می گيرند، بايد با پوشش مناسب در برابر خوردگی حفاظت شوند.

(٧) سطوح خارجی کانالهای تخلیۀ هوای هود باید به طور كامل بوسيلۀ عايق گرمايى با روكش نسوختنى با قابليت هدايت كرمايى حداكثر  0/034W/m.K  و به ضخامت ٥٠ ميلى متر (٢ اینچ) پوشانده شود.

(٨) کانال تخلیۀ هوای هود نوع II باید طبق الزامات مندرج در «(14-۶) کانال کشی» ساخته شود.

پ) نصب کانال

(١) کانال های تخلیۀ هوای هود نوع I باید به نحوی نصب شوند که روغن و چربی راه یافته به داخل کانال به نقاطی که برای جمع شدن آن ها پيش بينى شده است، هدايت شود. كانال هاى افقى بايد دست‌كم دو درصد به سمت نقاط تخليۀ روغن شيب داشته باشند. اكر طول كانال افقى بيش از ٢٣ متر (٧۵ فوت) است، شيب این كانال بايد ٨ درصد باشد.

(٢) در زیر هر قطعۀ قائم کانال، باید دهانه‌های خروج روغن كه به لولۀ مسى مخصوص انتقال روغن تا ظرف جمعشدن روغن اتصال پذیر باشد، تعبیه شود. ظرف جمعشدن روغن باید در نقطه ای دسترسپذیر نصب شود تا به آسانی بتوان آن را تخلیه و تميز کرد.

(٣) برای بازدید و تمیزکردن ادواری سطوح داخل کانال تخلیۀ هوای هود نوع I و بخشهایی از آن که از راه هود یا دهانه‌های تخلیۀ هوا دسترس پذير نيست، بايد زيرسطوح جانبى كانال دریچه‌های بازدید تعبیه شود. این دریچه ها باید از جنس کانال ساخته شود و با چفت و بست یا هر روش مورد تأیید دیگر، به طور مطمئن بسته شود. وسایل اتصال دریچه نباید از جدارهای کانال به داخل آن عبور کند. فاصلۀ دریچه‌های بازدید در كانال افقى، نبايد بيشتراز 6 متر (٢٠ فوت) و از زانوهای با زاویۀ بيش از 45 درجه بيش از ٣ متر (١٠ فوت) باشد. 

اندازة دهانۀ بازشو دريچۀ بازديد بايد دست‌كم ٣٠٠×٣٠٠ ميلى متر (١٢×١٢ اينج) باشد. واشر آب بندى دريچۀ بازدید باید در برابر دماى ٨١۶ درجۀ سلسيوس(1500 درجۀ فارنهايت) مقاوم باشد.

(۴) در صورتی که کانال تخليۀ هواى هود نوع I از سقف، كف يا ديوار آتش عبوركند و وارد منطقة آتش دیگری شود، ادامۀ كانال در منطقۀ ديگر آتش، تا محل خروج كانال از ساختمان بايد درون محفظۀ بسته با جدارهای مقاوم در برابر آتش، قرارگيرد. مقاومت جدارهاى محفظه در برابر آتش باید برابر مقاومت جدارهای منطقۀ آتش كه محفظۀ بسته در آن قرار دارد، باشد و دستکم بتواند یک ساعت در برابر آتش مقاومت كند. هيج تأسيسات ديگر مانند كانال هوا، لوله یا کابل برق، نباید از درون این محفظۀ بسته عبور کند. محل ورود کانال تخلیه به محفظۀ بسته باید كاملاً درزبند شود و انتهاى محفظه، در محل خروج كانال از آن، بايد با پوشش مناسبی به هوای آزاد مربوط شود. اگر درون محفظۀ بسته، کانال تخلیۀ هوای هود دارای دریچۀ بازدید باشد، باید در جدار محفظۀ مقابل دريچۀ بازديد كانال، دريچۀ دسترسى با مقاومتی برابر مقاومت جدارهای محفظۀ بسته در برابر آتش، نصب شود.

(۵) هیچ مانع یا زایدهای که جریان تخلیۀ هوای هود را مختل کند، نباید درون کانال تخلیۀ هوای هود قرار گیرد. نصب هیچ نوع دمپر از جمله دمپر آتش، در داخل کانال تخلیۀ هوای هود نوع I مجاز نيست.

(۶) بست و آویز کانالهای تخلیۀ هوای هود باید از مصالح نسوختنى باشد. بست ها و آويزها بايد با توجه به حداکثر بار وارده، شامل وزن کانال و اجزای آن و نيروهاى ناشى از زلزله و موارد مشابه، انتخاب و به طور محکم و مطمئن به اجزای ساختمان متصل شوند. پیچها و میخ پرچها و دیگر وسایل اتصال مکانیکی نباید از جدارهای کانال به داخل آن وارد شوند.

(٧) كانال تخلیۀ هواى هود نوع I بايد دست‌كم 450 ميلى متر (١٨ اينچ) با مصالح سوختنى و 75 میلیمتر (٣ اینچ) با مصالح نسوختنی فاصله داشته باشد.

(٨) سرعت جریان هوا در داخل کانال تخلیۀ هوای هود نوع I، نبايد كمتر از 2/5 متر بر ثانيه (٥٠٠ فوت در دقیقه) باشد.

(٩) كانال تخليۀ هوای هود نوع II بايد طبق الزامات مندرج در «(14-4-6) نصب کانال هوا» نصب شود.

5-6-5-14 آزمایش نشت کانال تخلیه هوای هود نوع I

الف) کانال تخلیۀ هوای هود نوع I باید، پیش از استفاده و نصب در مکانهایی که در آن ها امكان بازدید اطراف کانال به طور کامل وجود ندارد، و نیز پیش از پوشاندن قسمت هایی از کانال که پشت مصالح ساختمانی پنهان میشود، از نظر نشت آزمايش شود.

(١) پيش از آزمايش نشت، اتصالات كانال نبايد با عايق، رنگ ويا اجزاى ساختمان پوشانده شود.

(٢) هنگام آزمایش نشت، همۀ اتصالات كانال بايد آشكار و قابل بازرسى باشد.

(٣) آزمايش نشت كانال ممكن است قسمت به قسمت انجام شود، ولى هيج يك از اتصالات نباید بدون آزمایش نشت باقی بماند.

(۴) آزمایش نشت میتواند با عبور دادن یک لامپ روشن دست کم ١٠٠ وات، از داخل كانال تخلیۀ هوا و بررسی تمام سطوح و اتصالات آن از بيرون، انجام شود. در صورت مشاهدۀ نفوذ نور از داخل به بیرون کانال، محل نشت باید گرفته شود.

(۵) برای اطمینان از درزبندی کامل سیستم کانال کشی، استفاده از روش‌های دیگر آزمایش نشت، در صورت تأييد مجاز است.

6-6-5-14 هواكش

الف) تخلیۀ هوای هودهای نوع I و II باید به کمک هواکش با موتور برقی انجام شود.

(١) هواکش باید ظرفیت و فشار مورد نیاز هود و سیستم کانالکشی مربوط به آن را داشته باشد.

(٢) هواکش باید در خارج از هود و در انتهای سیستم کانال کشی آن قرار گیرد و هوای آلوده را مستقیماً به فضای خارج از ساختمان منتقل کند.

ب) موتوربرقی هواکش هود نوع I باید در خارج از مسیر جریان هوای تخلیه قرار گیرد.

(١) هواکش و موتور برقی آن باید در مکانی و به ترتیبی نصب شود که دسترسی به آن آسان باشد و بازدید، سرویس و نگهداری آن به سهولت انجام گیرد.

پ) اگر هواکش هود نوع I چنان نصب شده است که تراکم روغن و چربی در آن احتمال دارد، باید در کف محفظۀ آن مجرایی تعبیه شود تا روغن از آن تخلیه و در ظرف مخصوص، که برای این منظور نصب شده است، جمع گردد.

(١) هواکش باید طوری نصب شود که فاصلۀ آن با مواد سوختنى دست‌كم 450 ميلى متر (١٨ اينچ) باشد.

ت) برای جلو گيری از انتقال ارتعاش هواكش به كانال تخليئ هوا، بايد در محل اتصال، قطعة اتصال انعطاف پذیر نصب شود.

(١) جنس قطعۀ اتصال باید از مواد نسوختنى باشد.

(٢) كانال تخليه هواى هود بايد با استفاده از فلنج، واشر مقاوم تا دماى ٨١۶ درجة سلسيوس (١۵٠٠ درجۀ فارنھایت) و پیچ و مهره، و به صورت کاملاً آب بند و گازبند به هواکش متصل شود.

7-6-5-14 دهانه خروجی سیستم تخلیۀ هوای هود نوع I

الف) دهانۀ خروجی هوا از سیستم تخلیۀ هوای هود نوع I باید دستکم یک متر بالاتر از سطح بام و چنان قرار گیرد که هوای آلودۀ خروجی اثر نامطلوب بر سطوح بام، نمای ساختمان، یا ديگر لوازم و تجهیزات روی بام نداشته باشد.

(١) نصب دهانۀ خروجی هوا روی دیوارهای خارجی ساختمان به شرطی مجاز است که هوای آلودۀ خروجی از آن مزاحمت عمومی ایجاد نكند و خطر آتش سوزى نداشته باشد. اين دهانۀ خروجى باید از هر بازشو دیگر ساختمان دست کم ٣ متر (١٠ فوت) فاصله داشته باشد.

ب) فاصلۀ افقی دهانۀ خروجی هوای تخلیۀ هود نوع I از ساختمان‌های مجاور، محدودۀ ملک و دهانه‌های ورود هوا به ساختمانهای پیرامون، دستکم باید ٣ متر (١٠ فوت) باشد.

پ) فاصلۀ قائم دهانۀ خروجى تخليۀ هوا با تراز زمين محوطة مجاور نبايد كمتر از ٣ متر (١٠ فوت) باشد.