مشخصات فنی عمومی و اجرایی تاسیسات برقی ساختمان : ضابطه شماره 110 جلد 2 | ۱۲-۷- اتصالات صوتی

جهت ارتباط دستگاههای صوتی به یک دیگر بسته به نوع سیگنال الکتریکی مورد انتقال از انواع اتصالات مانند جک و فیشهای مختلف استفاده میشود که در ادامه موارد پرکاربرد آن معرفی شده است. 

۱-۱۲-۷- فیش و جک XLR 

اتصالات XLR یکی از پرکاربردترین جکهای ارتباطی سیگنالهای آنالوگ متوازن و دیجیتال است که عموما در دستگاه های حرفه ای استفاده میشود و در دستگاه های خانگی به ندرت به کار میرود. این اتصالات دارای انواع فیش های تری و جک های مادگی است که به طور استاندارد فیش نری به عنوان خروجی دستگاه و حامل سیگنال و چک های مادگی به عنوان ورودی دستگاه گیرنده سیگنال استفاده میشود. جکهای XLR به صورتهای مختلفی از قبیل سرکابلی و نصبی ساخته و استفاده میشود. جکهای XLR دارای سه پایه است که از آنها برای اتصال سیگنالهای متوازن استفاده می شود. شکل (۷-۱۴۲) دو نمونه چک و فیش XLR نصبی و سرکابلی و شکل (۷-۱۴۳) ترتیب اتصال پایه ها به سیگنال متوازن را نشان  می دهد

2-12-7- فیش و چک TRS 

اتصالات TRS کاربرد وسیعی در سیگنال های صوتی دارد و در دستگاه های خانگی و حرفه ای به کار می رود. در کاربرد حرفه ای جهت انتقال سیگنال های متوازن و نامتوازن و در کاربردهای دیگر جهت انتقال سیگنال نامتوازن استریو مانند فيش هدفون استفاده می شود. اتصالات TRS دارای انواع فیش نری و چک مادگی است و به شکل های مختلف سرکابلی و نصبی ساخته و استفاده میشود. فیشهای TRS دارای سه پایه است که مطابق شکل (۷-۱۴۵) نام گذاری و متصل می شود. در شکل (۷-۱۴۴) چند نمونه جک و فیش TRS سرکابلی و دیده می شود. 

در برخی از دستگاه های صوتی از نوعی جک استفاده میشود که قابلیت اتصال فیشهای XLR و TRS را دارد. شکل  (۱۴۶-۷) دو نمونه جک XLR TRS را نشان می دهد. 

3-12-7- فیش و چک TS 

اتصالات TS کاملا شبیه و سازگار با اتصالات TRS بوده ولی به جای سه پایه دارای دو پایه است و فقط جهت انتقال سیگنالهای نامتوازن به کار میرود. کاربرد این نوع فیشها در سیستمهای حرفه ای محدود است. اتصالات TS دارای انواع فیش نری و جک مادگی است و به شکل های مختلف سرکابلی و نصبی ساخته و استفاده میشود. در برخی دستگاه های حرفه ای ارزان قیمت از اتصال TS جهت ارتباط بلندگو نیز استفاده میشود. در شکل (۷-۱۴۷) یک نمونه فیش TS و نام گذاری و اتصال پایه های آن دیده می شود.

۴-۱۲-۷- فیش و چک ۳/۵mm 

اتصالات 3/5mm دارای انواع مختلفی از قبیل mini-TS (2Pin) ،mini-TRS(3Pin) ،mini-TRRS(4Pin) است و کاربرد وسیعی در دستگاه های غیر حرفه ای و خانگی و مانند گوشی تلفن همراه رایانه انواع پخش کننده های موسیقی به کار می رود. این اتصالات به عنوان ورودی یا خروجی و هدفون و هندزفری موبایل کاربرد دارد. این اتصالات دارای انواع فیش نری و جک مادگی است و به شکلهای مختلف سرکابلی و نصبی ساخته و استفاده میشود در شکل (۷-۱۴۸) دو نمونه جک مادگی و فیش نری ۳/۵mm دیده می شود. 

۵-۱۲-۷- فیش و جک RCA 

اتصالات RCA کاربرد وسیعی در انتقال سیگنال صدا دارد و در دستگاههای حرفه ای و خانگی استفاده میشود و به دلیل دو پایه بودن فقط جهت انتقال سیگنال نامتوازن به کار میرود شکل (۷-۱۴۹) دو نمونه فیش و چک RCA را نشان می دهد. 

۶-۱۲-۷- اتصالات فیبر نوری TOSLINK 

اتصالات TOSLINK مخصوص ارتباط سیگنال صوتی دیجیتال از طریق فیبر نوری در دستگاه های حرفه ای و خانگی کاربرد دارد و امکان انتقال سیگنال صوتی دیجیتال استریو یا دالبی سینمایی ۵/۱ و ۷/۱ را فراهم می آورد. شکل  (۱۵۰-۷) دو نمونه فیش و جک TOSLINK را نشان می دهد. 

۷-۱۲-۷- اتصالات ترمینال فونیکس یا Euroblock 

از ترمینالهای فونیکس یا Euroblock در دستگاههای حرفه ای نصب ثابت به طور وسیعی استفاده میشود. این نوع اتصالات جهت انتقال سیگنال ورودی و خروجی و هم چنین جهت اتصال ترمینالهای بلندگو استفاده میشود و در انواع ۲ ۳ ۴ پایه یا بیشتر ساخته میشود. ترتیب پایه های این نوع اتصال بسته به تولید کننده دستگاه ها متفاوت است و هنگام نصب باید با توجه به دستور العمل سازنده به ترتیب قرارگیری پایه ها دقت شود. در شکل ۷-۱۵۱) چند نمونه ترمینال فونیکس نشان داده شده است. 

۸-۱۲-۷- اتصالات فیبر نوری SC 

اتصالات SC که در شبکه های کامپیوتری کاربرد وسیعی دارد جهت اتصال فیبر نوری و انتقال سیگنال های صوتی چند کاناله دیجیتال MADI در دستگاه های حرفه ای به کار میرود شکل (۷-۱۵۲) دو نمونه اتصال SC در ارتباط MADI را  نشان می دهد. 

۹-۱۲-۷- جک و فیش اسپیکن 

در دستگاه های حرفه ای جهت اتصال کابل به بلندگو و تقویت کننده صوتی از اتصالات اسپیکن استفاده میشود. این نوع اتصال در انواع ۲ ۴ و ۸ پایه ساخته میشود. از مدلهای ۲ پایه برای بلندگوهای با یک ورودی و از مدلهای ۴ و ۸ پایه در بلندگوهای با چند ورودی مثل بلندگوهای بای امپ و چند کاناله استفاده میشود. فیشهای نری اسپیکن جهت اتصال به کابل و جکهای مادگی در پشت تقویت کننده و بلندگو تعبیه میشود. این نوع اتصالات دارای ضامن قفل شونده کشویی با چرخشی است که از قطع ناخواسته اتصال در اثر کشیده شدن کابل جلوگیری میکند جک و فیش ۲ و ۴ پایه هم اندازه بوده و چک و فیش ۸ پایه بزرگ تر است. در شکل (۴-۱۵۳) چند نمونه جک و فیش اسپیکن ۲ و ۴ پایه و در شکل (۷-۱۵۴) دو نمونه جک و فیش اسپیکن ۸ پایه نشان داده شده است و شکل (۷-۱۵۵) چیدمان پایه ها با ترتیب و شماره پایه در جک اسپیکن ۴،۲ و ۸ پایه را نشان می دهد. 

در برخی دستگاه ها از قبیل تقویت کننده ها و بلندگوهای اکتیو جهت اتصال کابل برق به دستگاه از نوعی جک و فیش شبیه به اسپیکن ولی با ترکیب متفاوت به نام باور کن استفاده می شود. شکل (۷-۱۵۸) دو نمونه فیش و جک پاورکن را نشان می دهد. 

۱۰-۱۲-۷- تبدیل انواع اتصالات 

جهت ارتباط و اتصال دستگاه های مختلف با ورودی و خروجی ها و اتصالات متفاوت لازم است به ترتیب نام و شماره پایه ها دقت شود. شکل (۷-۱۵۶) نحوه اتصال خروجی سیگنال متوازن به ورودی متوازن با اتصالات مختلف و شکل (7-157) نحوه اتصال خروجی سیگنال نامتوازن به ورودی متوازن با اتصالات مختلف را نشان می دهد.